Category Archives: trà đàm

Xã hội học và tâm linh

Chào các bạn,

Trong bài này mình muốn nói sơ qua về khác biệt giữa các khái niệm căn bản của xã hội học và khái niệm căn bản của tâm linh, để các bạn hiểu rõ hơn một chút về đời sống tâm tinh của các bạn.

Xã hội học là môn học về xã hội, tức là về các tập thể con người hay, nói cách khác, về con người như một tập thể. Ở đây mình dùng từ xã hội học cách rộng rãi nhất, bao gồm cả những môn đặc biệt của xã hội học như là chính trị học, kinh tế học, v.v…

Trong xã hội học, những khái niệm căn bản quan trọng nhất ngày nay là:

– Bình đẳng: mọi người đều bình đẳng nhau.

– Công lý: Để mọi người đều có được đối xử công bình trong xã hội.

– Pháp lý: Luật xử mọi người như nhau để mọi người đều có được công bình.

– Dân chủ: Hình thức quản lý và tương tác để mọi người đều được bình đẳng.

Các khái niệm xã hội học căn bản này là nền tảng trên đó các hệ thống hành chánh công quyền, hệ thống pháp lý và tư pháp, và mọi guồng máy xã hội khác về giáo dục, kinh tế, thương mãi hoạt động.

Tuy nhiên, dù các khái niệm căn bản này vẫn được xem là nền tảng tốt nhất mà con người có hiện nay, việc sử dụng chúng cho thấy có rất nhiều bất toàn và bất ổn. Ngay chỉ trong một quốc gia, thì chúng ta thấy mọi người dân đều không được bình đẳng như trên lý thuyết – nhà giàu thì mạnh hơn nhà nghèo, con tướng thì mạnh hơn con bần cố nông. Hệ thống công quyền và hệ thống pháp lý cũng thường thiên vị về phía người có tiền và có quyền lực, chỉ vì một điều là người có tiền và quyền lực thì có thể có nhiều luật sư giỏi lo cho mình hơn. Công lý thì thường là bãi chiến trường – mọi người kiện nhau để đòi công lý cho mình, các nhóm người khác nhau trong một nước có thể có nhiều tranh chấp thường xuyên với nhau để giành công lý, và công lý thường ủng hộ những bên có thế lực và sức mạnh.

Tại sao? Tại vì chúng ta sống trong môi trường đối đãi, có qua có lại. Công lý của anh là bất công của tôi, bình đẳng của anh là phân biệt của tôi, dân chủ kiểu anh là độc đoán đối với tôi, dùng luật và tòa án kiểu anh là luật rừng đối với tôi…

Sự thất bại của các khái niệm xã hội học căn bản đến từ sự giới hạn của chính những khái niệm này: Mỗi khái niệm lệ thuộc phần lớn vào tư duy chủ quan của mỗi người, và hoạt động kiểu có qua có lại của mỗi người – nếu tôi nghĩ là anh bất công thì tôi bất công lại, nếu tôi nghĩ là anh phân biệt thì tôi phân biệt lại, nếu tôi nghĩ là anh độc tài thì tôi độc đoán lại.

Có qua có lại cộng với tư duy chủ quan là công thức cho tranh chấp thường trực.

Khác hẳn thế, mọi khái niệm căn bản của đời sống tâm linh có thể thu vào một khái niệm: yêu tất cả mọi người, một chiều, vô điều kiện.

Yêu tất cả mọi người, một chiều, vô điều kiện, thì yêu mà không lệ thuộc vào người ta tốt hay xấu, công bình hay bất công, có ứng xử tốt với mình không, có đáng yêu không, hoặc đầu óc mình chủ quan hay khách quan … Tình yêu này không có giới hạn và không bị hạn chế bởi tư duy có qua có lại, đánh đổi. Yêu chỉ vì tôi là người và anh là người. Chấm hết. Vì vậy, cách sống này vượt qua những giới hạn của các khái niệm xã hội học trong đời sống xã hội.

Nhưng tại sao chúng ta cần thấy sự khác biệt giữa xã hội học và tâm linh?

Vì, trong đời sống xã hội rất có thể chúng ta phải ứng xử kiểu xã hội học. Ví dụ: Nếu bạn có một công ty sản xuất gì đó, đương nhiên là dù muốn dù không thì bạn cũng cạnh tranh với các công ty có cùng loại sản phẩm. Công ty bạn phải càng ngày càng mạnh để có thể sống còn trên thị trường (không lớn từng ngày thì thường có nghĩa là sẽ chết sớm) để còn có công ăn việc làm cho hàng bao nhiêu nhân viên, bảo đảm cuộc sống cho họ và gia đình họ.

Nhưng nếu bạn có đời sống tâm linh sâu sắc thì bạn cạnh tranh mà không cạnh tranh. Tức là bạn chẳng phải nói gì về công ty kia cả, chẳng chê bai hay gièm pha họ, chẳng cần phải vẽ đường để thắng họ. Bạn chỉ cần tập trung vào công ty của bạn, tạo ra sản phẩm mới thường xuyên, cải tiến sản phẩm đang có thường xuyên, quản lý nhân viên tốt hơn thường xuyên, cải tiến cách ứng xử và truyền thông với khách hàng thường xuyên. Chỉ tự mình khá hơn từng ngày là cách cạnh tranh hay nhất. Đó là cạnh tranh mà không cạnh tranh.

Cùng lúc, ứng xử với các công ty khác như bạn cùng nghề, để cùng hợp tác trong những vấn đề chung, như thành lập hội hay câu lạc bộ của các công ty, trao đổi thông tin và kiến thức chuyên môn, thảo luận về các tiêu chuẩn sản phẩm để người tiêu thụ bớt bối rối, thiết lập các quy tắc kinh doanh đạo đức, cùng thúc đẩy làm luật cho kỹ nghệ chung của các công ty…

Tức là, ngay cả trong môi trường cạnh tranh, bạn vẫn có cách cạnh tranh mà không cạnh tranh, và vẫn hợp tác, nếu bạn là người có đời sống tâm linh vững chắc và là đại sư phụ về cạnh tranh. Bạn cạnh tranh nhưng thực sự là không cạnh tranh, mà chỉ là tập trung vào lo cho nhân viên tốt hơn, sản phẩm tốt hơn, và khách hàng tốt hơn. Và bạn luôn hợp tác với mọi công ty khác trong những vấn đề chung của mọi công ty, để mọi công ty và toàn kỹ nghệ tốt hơn, ích lợi hơn cho người tiêu thụ.

Chúng ta đã nói đời sống tâm linh và đời sống phàm tục chỉ là một. Bây giờ ta nói đời sống xã hội và đời sống tâm linh cũng chỉ là một.

Chúc các bạn luôn sống bằng trái tim.

Mến,

Hoành

© copyright 2017
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Dấu tận thế

Chào các bạn,

Hôm nay Thu Hương đăng bài Sign of the Times của Prince. Đây là một thành ngữ (idiom) thường dùng trong thế giới tiếng Anh, thường dùng để nói một cách tiêu cực hay chê bai về tình trạng của thời hiện tại, như:

Lots of graduates cannot find job, I guess that is a sign of the times. (Nhiều sinh viên ra trường không tìm được việc, tôi đoán đó là dấu thời đại).

Many women want to be men’s bosses; that is the sign of the times. (Nhiều phụ nữ muốn làm sếp của đàn ông; đó là dấu thời này).

Mình chẳng hiểu sao times phải là số nhiều. Thói quen thiên hạ nói, nhiều người nói thì thành luật. Continue reading Dấu tận thế

Tâm linh đơn giản

Chào các bạn,

Nếu các bạn đọc mình nhiều các bạn đã nhận ra là mình nói về đời sống tâm linh rất đơn giản, chẳng gì phức tạp và rậm rạp.

Đây là điều quan trọng, vì nhiều khi chúng ta bị choáng khi nói đến tâm linh – người ta có quá nhiều điều để nói như rừng rậm:

– Mỗi tôn giáo có hằng trăm điều luật, đủ mọi thứ triết lý và thần học bí hiểm, sách vở như rừng. Continue reading Tâm linh đơn giản

Đời sống tâm linh và đời sống phàm tục

Chào các bạn,

Trong cách trình bày cho dễ hiểu, mình thường hay nói “đời sống tâm linh”, như thể tâm linh và đời sống phàm tục là 2 thế giới khác nhau. Sự thật thì chẳng có 2 thế giới, chỉ có một thế giới mà chúng ta đang sống. Hai cách sống khác nhau thì đúng hơn. Cách nào cũng chỉ là để sống trong đời này, tại mọi nơi, mọi lúc, với mọi người. Hai cách khác nhau chỉ là hai mức độ của trái tim – một thì hời hợt, có qua có lại; một thì sâu sắc, thường là một chiều và vô điều kiện. Continue reading Đời sống tâm linh và đời sống phàm tục

Tập trung khi nói chuyện

Chào các bạn,

Mình nói về tập trung trong đời sống tâm linh thường quá, nên hôm nay muốn nói về đời sống thường ngày của bạn mà không nói đến đời sống tâm linh, để nhấn mạnh cho các bạn nhớ là tập trung là một kỹ năng sống quan trọng, trong đời sống tâm linh cũng như trong đời sống cơm áo hằng ngày.

Hãy nói đến nơi mà nhiều người mất tập trung rất thường và do đó họ thất bại cũng rất thường – đó là trong các cuộc đối thoại hàng ngày. Continue reading Tập trung khi nói chuyện

Patient – Kiên nhẫn – Bệnh nhân

Chào các bạn,

Tiếng Anh kiên nhẫn là patient (adjective). The patience (noun) là sự kiên nhẫn, tính kiên nhẫn. Nhưng “the patient” là gì? Trên nguyên tắc, nói là người kiên nhẫn thì chắc không sai, nhưng chẳng ai dùng với nghĩa đó. Người ta gọi “the patient” là bệnh nhân. Bệnh nhân là người bệnh (a sick person) đang chạy chữa. Một người bệnh là “a sick person”, nhưng người bệnh đang được bác sĩ chữa trị hay đang nằm bệnh viện thì gọi là “patient”, cùng từ với “kiên nhẫn.” Continue reading Patient – Kiên nhẫn – Bệnh nhân

Đừng sợ

Chào các bạn,

Trong mùa Giáng sinh người ta thường đọc và giảng các đoạn Thánh kinh kể lại chuyện của Giêsu và anh họ là Gioan Tiền hô. Khi thiên sứ Gáprien của Thượng đế đến gặp Dacaria, bố của Gioan để báo tin ông bà sẽ có con, lời đầu tiên thiên sứ nói là: “Đừng sợ.” Khi gặp Maria báo tin Maria sẽ thụ thai bởi Thánh linh Chúa, Gáprien cũng nói: “Đừng sợ.” Và khi đến gặp Guise báo mộng là nên đưa gia đình trốn sang Ai Cập, thiên sứ cũng nói: “Đừng sợ”. Trong Thánh kinh, thiên sứ hay Thượng đế nói “Đừng sợ” rất thường xuyên, mỗi lần gặp hay nói chuyện với ai lần đầu. Continue reading Đừng sợ

Mùa Thánh

Chào các bạn,

Bắt đầu từ ngày Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving, thứ năm 23/11 vừa rồi) đến hết ngày đầu năm 2018 là Mùa Thánh, hay Mùa Lễ Hội (Holiday Season). Holiday là ngày lễ, do “holy” (thánh) + “day” (ngày) mà thành.

Mùa Thánh có ngày Lễ Tạ Ơn, rồi ngày chính là Giáng Sinh (25/12), và cuối cùng là ngày Tết dương lịch (1/1). Ngày Giáng Sinh, kỷ niệm ngày Chúa Giêsu ra đời, là ngày chính của Mùa Thánh, cho nên còn gọi là Mùa Giáng Sinh (Christmas Season). Thiên hạ bắt đầu trang trí Giáng Sinh trong nhà từ ngay sau Lễ Tạ Ơn, nhưng có nhiều thành phố và cửa tiệm đã trang hoàng Giáng Sinh trước đó. Continue reading Mùa Thánh

Tính thánh

Chào các bạn,

“Tính thánh” (sacred character) là chỉ đến tính cách đặc biệt của các thánh nhân, của Phật, của Chúa. Hiểu điều quan trọng này, vì ta sẽ hiểu ta.

Thánh thì khác phàm tục. Các tôn giáo lấy bản tánh phàm tục để gán cho thánh thần, thì thường là sai. Như là: Chúa giận và Chúa phạt – Chúa không giận và cũng không phạt. Phật sẽ tính tội ta – Phật chẳng tính tội ai. Continue reading Tính thánh

Dốt mà chẳng biết mình dốt

Chào các bạn,

Người điên chẳng biết mình điên, người dốt chẳng biết mình dốt. Đó là vấn đề của chúng ta.

Hôm nay mình có viết một bài Về đề nghị cải tiến “Tiếq Việt” của ông Bùi Hiền. Mình không muốn lập lại chuyện đó ở đây. Chỉ muốn dùng ví dụ nóng hổi đó để nói về điều mà nhà Phật gọi là u minh hay si mê. Tại sao một người trong nghề giáo dục lại tốn rất nhiều năm để sáng tạo ra (đây thực sự không là cải tiến mà là sáng tạo mới) một chữ viết mới để, nếu được sử dụng, 90 triệu người trong nước sẽ phải học đọc học viết trở lại, và kho tàng chữ quốc ngữ hiện nay, chỉ trong một thế hệ, sẽ thành chữ cổ như chữ Nôm mà chỉ vài chuyên gia biết? Và tại sao lại có một vị phó giám đốc sở giáo dục và đào tạo tp Sài Gòn đề nghị thí điểm cho một giải pháp điên rồ như thế trước khi biết người dân muốn gì?
Continue reading Dốt mà chẳng biết mình dốt

Giáo dục tích cực

Chào các bạn,

Các bạn có biết là nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục tiêu cực không?

“Cá không ăn muối cá ươn, con cưỡng cha mẹ trăm đường con hư”. Ý cha mẹ là chính. Không có vẻ gì là hỗ trợ con sáng tạo và đi đường con muốn.

“Không thầy đố mày làm nên”. Không hiểu giá trị của tự học và không khuyến khích tự học. Continue reading Giáo dục tích cực

Con người cao quý

Chào các bạn,

Các tôn giáo đều tập trung hầu như 100% nỗ lực vào việc dằn cái tôi của các tín đồ xuống: hình thức lễ bái thì tập trung vào mọi mốt lạy lục, sấp mình, thu cái tôi nhỏ lại, sát đất, trước các hình tượng trên bàn thờ; các bài giảng thì thường xuyên tập trung vào những yếu kém, tồi tệ, tham sân si của con người.

Nhưng lịch sử cho thấy các phương pháp này có phản ứng ngược lại: tôn giáo càng dằn cái tôi xuống thì cái tôi càng tăng cao, vì: Continue reading Con người cao quý

Tự lập Tự tin

Chào các bạn,

Mình thường dặn các bạn dựa vào Chúa Phật để có được sức mạnh. Nhưng có bạn sẽ hỏi, em có thể có tự tin và sức mạnh nếu chẳng dựa vào Chúa Phật và chỉ dựa vào chính em được không?

Trên lý thuyết, điều đó có thể được. Trên thực tế mình chẳng biết làm sao nó có thể được thực hiện.

Con người chúng ta vốn yếu đuối, và ta biết là ta yếu đuối, vậy thì làm sao ta có sức mạnh bằng cách tựa vào chính mình mà thôi? Mình tạm dùng từ “Tự lập” cho sự kiện một người tự tựa vào chính mình mà không cần Chúa Phật hay ai trên đời cả. Continue reading Tự lập Tự tin

Hết sợ

Chào các bạn,

Bát Nhã Tâm Kinh có câu: “Bồ đề tát đỏa y Bát nhã Ba la mật đa cố, tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố, vô hữu khủng bố, viễn ly điên đảo mộng tưởng, cứu cánh Niết bàn.” Nghĩa là, “Bởi vì Bồ-tát nương tựa Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nên tâm không vướng mắc; vì không vướng mắc nên không sợ hãi, xa lìa mộng tưởng điên đảo, rốt ráo niết bàn.”

Từ chúng ta nên để ý ở đây là “khủng bố”. Khủng bố là sợ hãi, như là “bị khủng bố”, hay làm cho người ta sợ hãi, như là “kẻ khủng bố.” Continue reading Hết sợ

Tại sao chúng ta muốn sống đời sống tâm linh?

Chào các bạn,

“Tại sao chúng ta muốn sống đời sống tâm linh?” là một câu hỏi dễ làm ta mắc bẫy, vì nếu ta có mục đích thật rõ ràng cho đời sống tâm linh thì rất có thể ta sẽ “chấp” vào mục đích đó. Mà chấp thì hỏng. Vậy thì nếu ta nói mục đích cho đời sống tâm linh, hãy phiên phiến một chút về mục đích thôi, đừng cố bám vào quá mà thành chấp. Continue reading Tại sao chúng ta muốn sống đời sống tâm linh?