Nhân quyền, Dân chủ và Tự do (Phần 1)

 

Tác giả: Đạt Lai Lạt Ma thứ 14
Dịch giả: Phạm Thu Hương

Năm nay, 2008, đánh dấu 60 năm Ngày kỷ niệm Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền(1) (1948-2008). Tuyên ngôn này khẳng định tất cả mọi người đều có quyền tự do thoát khỏi đói nghèo và tự do thoát khỏi sợ hãi. Các quyền con người này có tính bao gồm tất cả [quyền làm người], tính phụ thuộc lẫn nhau, và tính hoàn vũ(2).

Dù chúng ta quan tâm tới khổ đau từ đói nghèo, quan tâm tới thiếu thốn tự do, xung đột vũ trang, hay thái độ coi thường môi trường tự nhiên ở khắp nơi, thì chúng ta không nên nhìn những sự kiện một cách tách biệt. Một lúc nào đó, ảnh hưởng của chúng được cảm nhận bởi tất cả chúng ta. Chúng ta, do đó, cần những hành động quốc tế hữu hiệu hướng đến những vấn đề toàn cầu từ cái nhìn nhất thể của nhân loại, và từ sự hiểu biết thâm sâu về bản chất nối kết sâu sắc với nhau của thế giới ngày nay.

Lúc sinh ra, tất cả mọi người được tự nhiên ưu đãi với những đặc tính cần thiết cho sự sống còn của chúng ta, như là chăm sóc, nuôi dưỡng và từ tâm. Tuy nhiên, mặc dù đã sở hữu những đặc tích tích cực như thế, chúng ta lại có khuynh hướng lờ chúng. Kết quả là, con người phải đối diện với những vấn đề không cần thiết. Những gì chúng ta cần làm là nỗ lực nhiều hơn để giữ vững và phát triển những đặc tính này. Chính vì vậy, việc thúc đẩy các giá trị con người là việc quan trọng hàng đầu.

Chúng ta cũng cần tập trung vào nuôi dưỡng những mối quan hệ con người tốt đẹp, bởi vì, bất kể sự khác biệt về quốc tịch, niềm tin tôn giáo, chủng tộc, hay dù người giàu hay nghèo, có học hay không, tất cả chúng ta đều là con người. Khi chúng ta đối diện với khó khăn, chúng ta lúc nào cũng gặp được ai đó, có thể là một người xa lạ, lập tức tỏ ra sẵn sàng giúp chúng ta. Chúng ta tất thảy đều phụ thuộc lẫn nhau trong những hoàn cảnh khó khăn, và chúng ta làm như vậy một cách không điều kiện. Chúng ta không hỏi người ta là ai trước khi chúng ta tỏ ý muốn giúp họ. Chúng ta giúp vì họ là con người như chúng ta.

Thu hẹp khoảng cách giàu và nghèo

Thế giới chúng ta ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, nhưng tôi tự hỏi chúng ta có thật sự hiểu rằng xã hội con người phụ thuộc lẫn nhau của chúng ta cần phải từ bi–từ bi trong lựa chọn của chúng ta về mục tiêu, từ bi trong cách thức chúng ta hợp tác với nhau và theo đuổi những mục tiêu này. Sức mạnh khinh khủng mà các định chế kinh tế đã đạt tới trong xã hội chúng ta, và các tác động đau buồn về việc nghèo đói còn tiếp tục tiếp diễn, nên làm cho tất cả chúng ta tìm cách chuyển nền kinh tế của chúng ta sang nền kinh tế dựa vào từ bi. Hình thức này của lòng từ bi khẳng định các nguyên tắc về nhân phẩm và công bình cho tất cả, hiện diện trong Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền.

Bất cứ nơi nào nghèo đói xảy ra, nó góp phần đáng kể vào mối bất hòa xã hội, bệnh tật, đau khổ và xung đột vũ trang. Nếu chúng ta tiếp tục đi theo con đường hiện tại của chúng ta, tình hình có thể trở nên không thể khắc phục. Khoảng cách không ngừng gia tăng giữa “người có” và “người không có” tạo ra đau khổ cho tất cả mọi người. Quan tâm không chỉ cho bản thân, gia đình, xã hội và đất nước chúng ta, chúng ta cũng cần phải cảm thấy trách nhiệm với các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc tạo thành gia đình nhân loại như là một toàn thể. Chúng ta cần phải từ bi không chỉ đối với những người đau khổ, mà còn phải cam kết để đảm bảo công bình xã hội.

Nếu chúng ta nghiêm túc trong cam kết của chúng ta về các nguyên tắc cơ bản về công bình mà tôi tin là nằm ở trung tâm của khái niệm về quyền con người, thì sự chênh lệch kinh tế ngày nay không thể tiếp tục bị lờ đi. Thật không đủ khi chỉ nói tất cả mọi người phải được hưởng phẩm giá bình đẳng. Điều này phải được chuyển sang hành động.

(Còn tiếp)

Phạm Thu Hương dịch

Nhân quyền, Dân chủ và Tự do (Phần 1)

Nhân quyền, Dân chủ và Tự do (Phần 2)

Nhân quyền, Dân chủ và Tự do (Phần 3)

 

Chú thích

1. Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền là tuyên ngôn về các quyền cơ bản của con người được Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc thông qua ngày 10 tháng 12 năm 1948 tại Palais de Chaillot ở Paris, Pháp bởi các tác giả: John Peters Humphrey (người Canada), René Cassin (người Pháp), P. C. Chang (người Trung Quốc), Charles Malik (người Liban), Eleanor Roosevelt (người Hoa Kỳ), và nhiều người khác.

Bản Tuyên ngôn đã được dịch ra ít nhất 375 ngôn ngữ.

Tuyên bố phát sinh trực tiếp từ những kinh nghiệm của Thế chiến thứ hai và là tuyên ngôn nhân quyền đầu tiên trên thế giới, trong đó liệt kê các quyền cơ bản mà mọi cá nhân được hưởng.

Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền là một khuôn mẫu chung cần đạt tới của mọi quốc gia và mọi dân tộc. Tinh thần của bản Tuyên ngôn là dùng truyền đạt và giáo dục để nỗ lực thúc đẩy các quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc tôn trọng các quyền con người cơ bản được đưa ra trong Tuyên ngôn. (Trích lược Wikipedia).

2. Theo nhận thức chung của cộng đồng quốc tế, quyền con người có các tính chất cơ bản là: tính hoàn vũ, tính không thể chuyển nhượng, tính không thể phân chia, tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau, cụ thể như sau:

Tính hoàn vũ (universal): Thể hiện ở chỗ quyền con người là những gì bẩm sinh, vốn có của con người và được áp dụng bình đẳng cho tất cả mọi thành viên trong gia đình nhân loại, không có sự phân biệt đối xử vì bất cứ lý do gì, chẳng hạn như về chủng tộc, dân tộc, giới tính, tôn giáo, độ tuổi, thành phần xuất thân…Liên quan đến tính chất này, cũng cần lưu ý là bản chất của sự bình đẳng về quyền con người không có nghĩa là cào bằng mức độ hưởng thụ các quyền, mà là bình đẳng về tư cách chủ thể của quyền con người.

Tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau (interrelated, interdependent): Thể hiện ở chỗ việc bảo đảm các quyền con người, toàn bộ hoặc một phần, nằm trong mối liên hệ phụ thuộc và tác động lẫn nhau. Sự vi phạm một quyền sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc bảo đảm các quyền khác, và ngược lại, tiến bộ trong việc bảo đảm một quyền sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp tác động tích cực đến việc bảo đảm các quyền khác.

Thực tế cho thấy, trong hầu hết các trường hợp, rất khó, thậm chí là không thể thực sự thành công trong việc bảo đảm riêng một quyền con người nào đó mà bỏ qua các quyền khác. Đơn cử, để thực hiện tốt các quyền bầu cử, ứng cử (các quyền chính trị cơ bản), cần bảo đảm một loạt quyền kinh tế, xã hội, văn hóa khác có liên quan như quyền được giáo dục, quyền được chăm sóc y tế, quyền có mức sống thích đáng…vì nếu không, các quyền bầu cử, ứng cử rất ít có ý nghĩa với những người đói khổ, bệnh tật hay mù chữ.

(Chương II: Khái quát về quyền con người, Giáo trình Lý luận và Pháp luật về Quyền con người, ĐHQGHN, xuất bản vào tháng 11/2009 bởi NXB Chính trị quốc gia http://nhanquyen.vn/modules.php?name=News&op=detailsnews&mid=61&mcid=6 )

***

Human Rights, Democracy and Freedom (Part 1)

By Tenzin Gyatso, H.H. the XIVth Dalai Lama

This year, 2008, marks the 60th Anniversary of the Universal Declaration of Human Rights (1948–2008). This declaration affirms that all human beings have the right to freedom from want and freedom from fear. These human rights are inclusive, interdependent and universal.

Whether we are concerned with suffering born of poverty, with denial of freedom, with armed conflict, or with a reckless attitude to the natural environment everywhere, we should not view these events in isolation. Eventually their repercussions are felt by all of us. We, therefore, need effective international action to address these global issues from the perspective of the oneness of humanity, and from a profound understanding of the deeply interconnected nature of today’s world.

At birth, all human beings are naturally endowed with the qualities we need for our survival, such as caring, nurturing and loving kindness. However, despite already possessing such positive qualities, we tend to neglect them. As a result, humanity faces unnecessary problems. What we need to do is to make more effort to sustain and develop these qualities. Therefore, the promotion of human values is of primary importance. We also need to focus on cultivating good human relations, for, regardless of differences in nationality, religious faith, race, or whether people are rich or poor, educated or not, we are all human beings. When we are facing difficulties, we invariably meet someone, who may be a stranger, who immediately offers us help. We all depend on each other in difficult circumstances, and we do so unconditionally. We do not ask who people are before we offer them help. We help because they are human beings like us.

Closing the Gap Between Rich and Poor

Our world is increasingly interdependent, but I wonder if we truly understand that our interdependent human community has to be compassionate; compassionate in our choice of goals, compassionate in our means of cooperation and our pursuit of these goals. The awesome power that economic institutions have acquired in our society, and the distressing effects that poverty continues to wreak, should make all of us look for means of transforming our economy into one based on compassion. This form of compassion affirms the principles of dignity and justice for all embodied in the Universal Declaration of Human Rights.

Wherever it occurs, poverty is a significant contributor to social disharmony, ill health, suffering and armed conflict. If we continue along our present path, the situation could become irreparable. This constantly increasing gap between the ‘haves’ and ‘have-nots’ creates suffering for everyone. Concerned not only for ourselves, our families, our community and country, we must also feel a responsibility for the individuals, communities and peoples who make up the human family as a whole. We require not only compassion for those who suffer, but also a commitment to ensuring social justice.

If we are serious in our commitment to the fundamental principles of equality that I believe lie at the heart of the concept of human rights, today’s economic disparity can no longer be ignored. It is not enough merely to say that all human beings must enjoy equal dignity. This must be translated into action.

(To be continued..)

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s