Làm việc nhóm: Bách chiến bách thắng

Chào các bạn,

Có lẽ đến giờ này các bạn đã nghe nhiều lần, không cách này thì cách khác, rằng người Việt chúng ta rất yếu về làm việc nhóm (teamwork). Hồi nhỏ mình học nhu đạo tại trường Nhu Đạo Quang Trung, khu Đa Kao, Sài Gòn, do thượng tọa Thích Tâm Giác sáng lập. Thượng tọa đã học nhu đạo từ bên Nhật về. Có một lần thượng tọa nói với các võ sinh: “Một người Việt thì thông minh hơn một người Nhật, nhưng ba người Việt thì không bằng ba người Nhật.” Theo mình nhận xét, câu nói này đúng khi so sánh chúng ta với nhiều dân tộc khác trên thế giới.

Hôm nay chúng ta sẽ bàn về làm việc nhóm vậy.

1. Thái độ tư duy

Điều nền tảng nhất trong làm việc nhóm là tư duy của mỗi người về nhóm. Tư duy đúng, ta làm việc tốt; tư duy sai, ta làm việc tồi.

“Nhóm” không phải chỉ là vài người tụ lại. Đặt bốn người đứng sát nhau, họ không thể thành nhóm, cho đến khi họ quyết định là “chúng ta là một nhóm.” Ngay khi phút giây quyết định đó được làm, một người thứ năm ra đời, đó là “nhóm.”

Nhóm là một thực thể, một con người biệt lập, và mỗi thành viên chỉ là một bộ phận—một cánh tay, một cái chân—của nhóm.

Và tay với chân thì không cãi nhau, không tranh công nhau, không ghen tị nhau, không tranh dành chức vị nhau… Ngược lại tay chân luôn luôn gần gũi và làm việc nhịp nhàng với nhau. Đây chính là thái độ tư duy về làm việc nhóm.

Nghĩa là, khi nghĩ đến nhóm, “cái tôi”, “cái cá nhân” của mỗi chúng ta phải biến mất. Ta không nói chuyện với nhau như những cái tôi biệt lập, mà chỉ như là những cơ phận của nhóm. Điều này nói thì dễ, làm thì khó. Và cũng chính điều này quyết định ta có được một nhóm tốt hay không.

Đây là vấn đề lập trình cái đầu của mình—đến cửa nhóm là “cái tôi” bị tắt và “bộ phận nhóm” được mở. Nếu chúng ta không được lập trình tốt trong đầu như thế, ta có vấn đề lớn.

Chúng ta hãy quan sát một đội bóng trên sân bóng: Mỗi vận động viên không nghĩ đến mình, chỉ nghĩ đến đội, mục đích chiến thắng của đội, chiến lược của đội, và làm thế nào để phối hợp với các vận động viên khác để đưa đến chiến thắng. “Cái tôi” không có chỗ đứng trên sân cỏ.

Tóm lại, khả năng triệt tiêu “cái tôi” khi làm việc nhóm là khả năng nền tảng nhất để một người có thể có được thái độ tư duy đúng về làm việc nhóm và có thể làm việc nhóm giỏi.

II. Phối hợp và trật tự nhóm

Sau khi có được tư duy đúng về làm việc nhóm, chúng ta có thể nói đến một số kỹ năng căn bản đề nhóm có thể hoạt động tốt. Ở đây chúng ta nói đến “phối hợp và trật tự” vì hai ý‎ niệm này không thể tách rời nhau.

Hãy quan sát một nghệ sĩ piano, tay trái đi dòng bass và một hai dòng nhạc thấp, tay phải đi một hai dòng nhạc cao, chân thì đạp pedal. Tay, chân, tai, và mắt phải phối hợp rất nhịp nhàng. Để phối hợp được thế ta phải có một trật tự làm việc—tay nào làm gì trước, tay nào làm gì sau… không thể tự động muốn làm gì thì làm.

Để phối hợp và trật tự tốt, chúng ta cần tuân thủ các quy tắc sau:

1. Lãnh đạo nhóm: Mỗi người phải có một cái đầu, và chỉ một cái đầu. Mỗi nhóm phải có một người lãnh đạo, và chỉ một người lãnh đạo. Người lãnh đạo có thể trở thành lãnh đạo bằng nhiều cách: Các thành viên bầu lên, được cấp trên bổ nhiệm, hay tự động làm lãnh đạo (thường thấy trong các tổ chức thiện nguyện khi một người khởi xướng và các người khác ủng hộ giúp một tay). Dù là thành lãnh đạo qua cách nào, người lãnh đạo phải:

Có trách nhiệm và quyền hành để làm các quyết định cho nhóm: Tức là, không được “bán cái”. Nếu người lãnh đạo gọi các thành viên biểu quyết về một vấn đề để làm quyết định theo số đông, thì đó vẫn là quyết định của người lãnh đạo và anh ta phải chịu trách nhiệm về quyết định đó, và không thể nói “Ê, đây là quyết định của mọi người, sao lại phàn nàn với tôi?”

Chịu trách nhiệm về hậu quả của các quyết định cho nhóm.

2. Quyền hạn và trách nhiệm đóng góp ‎ý kiến sáng tạo của mọi nhóm viên: Mỗi nhóm viên có nhiệm vụ đóng góp ý kiến sáng tạo vào nhóm, dù có được hỏi hay không. Trách nhiệm đóng góp là trách nhiệm tự nhiên, không cần phải đợi hỏi. Cho nên nếu một nhóm viên thấy vấn đế gì đó cần giải quyết, hoặc một phương thức làm việc có thể tốt hơn… thì phải cho các nhóm viên khác, nhất là lãnh đạo nhóm, biết.

Nhưng, đóng góp ‎ý kiến là quyền và nhiệm vụ của nhóm viên, còn quyết định là quyền và nhiệm vụ của trưởng nhóm. Mình cứ làm việc đóng góp của mình, và để trưởng nhóm làm nhiệm vụ quyết định của anh ta. Nếu anh ta quyết định không sử dụng ‎ý kiến của mình thì đừng tự ái vặt và chê bai anh ta là người dốt—“cái tôi” không có chỗ đứng trong nhóm.

3. Tuân thủ hết lòng mục tiêu và quyết định của nhóm. Khi trưởng nhóm đã quyết định, dù đó là quyết định ngược với ý‎ kiến của mình, thì vẫn hăng hái vui vẻ thi hành các quyết định đó như là quyết định của chính mình vậy—“cái tôi” không có chỗ đứng trong nhóm.

Nếu bạn khuyến cáo là nhà sẽ cháy, nhưng trưởng nhóm không nghe lời bạn, thì đừng về nhà cầu nguyện hàng đêm để điều mình tiên đoán thành sự thật. 🙂 Và cũng cứ chuẩn bị sẵn tinh thần, nếu nhà có cháy thật thì bạn sẽ tiếp cứu. Đừng hành động lổ mãng theo kiểu “Tui đã nói trước rồi, không nghe tui, bây giờ cháy nhà tui ngồi xem cho sướng mắt”—“cái tôi” không có chỗ đứng trong nhóm.

4. Thông tin tốt: Tiếng Anh có từ “communication” rất hay. Communicate là nói chuyện, trao đổi, thư từ, họp hành…. nói chung là tất cả mọi cách để mọi người đều có nhiều thông tin, đều am hiểu mọi vấn đề, và đều hiểu nhau.

Căn bản của thông tin là hai chiều: Nói cho mọi người nghe, và nghe mọi người nói.

Về thực hành thì điều này có nghĩa là, người trong nhóm nên nói chuyện thường xuyên với nhau, qua họp hành, email chung gởi đến mọi người, uống cà phê, tán gẫu ngoài hành lang… Thông tin đa chiều càng nhiều, nhóm càng làm việc giỏi…

Đừng làm việc gì gây ra “ngạc nhiên”, tức là làm xong rồi, trưởng nhóm hay các người khác trong nhóm phải hỏi, “Ủa, sao anh làm vậy?”

Đừng bắt nhóm đứng trước việc đã rồi, tức là cứ lẳng lặng quyết định làm một mình, làm trước báo cáo sau. Chúng ta không ở trên chiến trường sống chết trong giây phút để phải quyết định tức thì. Nếu có thời gian thì bàn qua với mọi người, nhất là lãnh đạo nhóm, một tí.—Không có ngạc nhiên.

5. Làm việc nhóm luôn luôn chậm hơn làm một mình: Vì ta không thể quyết định một mình và cần bàn lại với mọi người. Con voi thì nhất định phải chậm hơn con khỉ. Nhưng voi thì mạnh hơn. Kiên nhẫn một tí cho sức mạnh.

6. Trung thành: Nếu cả nhóm bị phàn nàn và chống đối, đừng nói: “Tui đã nói trước rồi. Mấy người đó, không ai thèm nghe.”

Kẻ sĩ đứng cùng chiến hữu trong chiến thắng lẫn trong thất bại.

Bây giờ, suy lại câu nói lúc đầu, “Một người Việt thì hay hơn một người Nhật, nhưng ba người Việt thì không bằng ba người Nhật.” Câu này chỉ đúng trong thời bình. Trong thời chiến tranh, người Việt rất giỏi teamwork, đánh đâu thắng đó.

Tại sao?

Tại vì trong chiến tranh ta cận kề cái chết, chỉ phải lo sống hoặc chết, và quốc gia thắng hay thua, “cái tôi” chẳng hiện diện một tí nào trong suy tư của ta cả.

Cho nên nói rằng người Việt chúng ta làm việc nhóm tồi, thì chỉ đúng một nửa. Hãy mang khả năng làm việc nhóm bách chiến bách thắng trong chiến tranh của ta vào thời bình—dẹp cái tôi, chỉ vì sự nghiệp của nhóm, của thành phố, của quốc gia, của dân tộc…

Dân Việt ta có khả năng bách chiến bách thắng—thời chiến cũng như thời bình. Ta đừng bao giờ quên điều đó.

Mến,

Hoành

© copyright 2009
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 15 thoughts on “Làm việc nhóm: Bách chiến bách thắng”

  1. Bài viết này rất hay anh Hoành à, đúng như lời răn dạy của các cụ thời xưa :
    ” Một cây làm chẳng nên non
    Ba cây chụm lại nên hòn núi cao ”
    Cảm ơn bài viết của anh nha! Anh và gia đình khoẻ nha!

    Số lượt thích

  2. Chào anh Hoành !
    Đọc bài này của anh từ tuần trước mà giờ mới comment được 😀
    thưa anh,bài viết của anh rất hay nhưng mà em vẫn có một thắc mắc:
    “Tại vì trong chiến tranh ta cận kề cái chết, chỉ phải lo sống hoặc chết, và quốc gia thắng hay thua, “cái tôi” chẳng hiện diện một tí nào trong suy tư của ta cả.”.Theo quan điểm của em thì Mĩ hay Pháp cũng đều đặt những điều đó lên đầu,và tất nhiên là không có cái “tôi” nhưng họ vẫn thua chúng ta,em không hiểu điều này ạ,mong anh giải đáp.
    Chúc anh khỏe mạnh và thành công hơn trong năm 2010.
    Thân
    TNTan

    p/s: cho em hỏi tại sao khi có comment mới mà không báo về cho mail của em ạ (em đã tick dòng dưới rồi)

    Số lượt thích

  3. Hi TNTân,

    Cám ơn Tân đã gời câu hỏi.

    Về các việc kỹ thuật như là tại sao không có mail thông tin cho Tân khi có phản hồi, hay nhiều bạn nói thường là đã post phản hồi nhưng sau đó lại không thấy… các việc này thì anh chịu không hiểu được. Anh có cảm tưởng nó chỉ xảy ra ở VN, có lẽ vì đường chuyền chậm quá nên nhiều khi hệ thống làm việc không được tốt. Hồi anh ở Hà Nôi (thang 10 vừa rồi), khách sạn Tây Hồ, chẳng làm ăn gì được cả. Lâu lâu vào đọc ĐCN được một tí là may rồi. Nhiều khi không vào được và khong đọc được, chỉ vì đường chuyền ở Tây Hồ do Kim Quy làm chủ 🙂

    “Tại vì trong chiến tranh ta cận kề cái chết, chỉ phải lo sống hoặc chết, và quốc gia thắng hay thua, “cái tôi” chẳng hiện diện một tí nào trong suy tư của ta cả.” Dĩ nhiên là điều này đúng với mọi dân tộc. Nhưng mức độ thì khác nhau tùy theo mỗi hoàn cảnh.

    Đa số các trân chiến của chúng ta là chiến tranh chống xâm lược, bảo vệ độc lập, và giành độc lập… Trong chiến tranh như thế con người có tinh thần yêu nước rất cao và không có cái tôi.

    Nếu mang quân đi đánh xứ người thì thường thường ta không có tính thần bảo vệ tổ quốc như thế. Đôi khi ta lại còn có cảm tưởng là ta đi xâm lược xứ người–cho nên đôi khi không cảm thấy yêu nước mà còn cảm thấy mặc cảm phạm tội . Cho nên cái tâm của mình rất khó để đạt đến mức độ phi phàm của người yêu nước và hoàn toàn không vị kỷ.

    Tân khỏe nhé 🙂

    Số lượt thích

  4. @TNTan: “Một người Việt thì thông minh hơn một người Nhật, nhưng ba người Việt thì không bằng ba người Nhật.” Thế nên nếu với trí thông minh của người Việt và tinh thần teamwork của người Nhật thì phải hơn team 3 người Nhật chứ! 🙂

    Số lượt thích

  5. Hi Sâm,

    Anh đã có thí dụ rồi mà 🙂 Thí dụ anh cho là thí dụ tốt nhất để nghiên cứu. Đó là đội bóng trên sân bóng.

    Em nên thường xuyên tìm đọc mục thể thao. Đọc về các đội bóng vô đich của Việt Nam–U23, Tuyển Việt Nam… Xem cách họ làm việc thế nào–từ huấn luyện viên, đến các đội viên, tập luyện, chiến đấu, phối hợp, yêu nhau và hiểu nhau, v.v… Em sẽ hiểu được rất nhiều.

    Hay nghiên cứu một đội vô dịch khác–cụ Hồ và các cộng tác viên gần nhất (Võ Nguyên Giáp, Trường Chinh, Pham Văn Đồng….). Làm sao nhóm nhỏ đó trở thành vô địch thế giới trong chiến tranh. (Nghiên cứu lạnh lùng một tí, và bỏ ra các khẩu hiệu chính trị ngớ ngẩn và các ca tụng rẻ tiền thường thấy trong mấy quyển sách. Đội vô dịch không cần các ca tụng rẻ tiền.)

    Em khỏe nhé 🙂

    Số lượt thích

  6. Hi anh Hoành,
    Cám ơn anh về bài viết, em Huân có 1 vấn đề muốn nhờ anh làm rõ: đó là cái Tôi trong nhóm.
    Nếu 1 người leader mà quyết mọi chuyện như vậy trong nhóm chỉ có cái tôi của người leader là lớn hơn tất cả hay sao? cần hiểu thế nào về vai trò của người leader trong nhóm. Vi theo em, người leader giống như 1 facilitator hay 1 người điều phối: mang tính đại diện cho nhóm và điều hành các cuộc họp hơn là người ra những quyết định có như vậy mới đảm bảo tính dân chủ được.
    Phần 2: quyền hạn và trách nhiệm của thành viên,
    Theo em hiểu, đây lại rất cần cái tôi trong nhóm. Vì nếu ko có cái tôi riêng thì sẽ không có những suy nghĩ độc lâp, ko có ý kiến trái chiều và ý kiến phản biện.
    Em hiểu 1 nhóm mạnh là 1 nhóm cần dung hòa cái tôi và cái ta chứ không triệt tiêu cái tôi đi được. Em thấy đây cũng chính là sự khác biệt giữa các nhóm ở Việt Nam với các nhóm phương Tây.
    Mong được anh chỉ bảo thêm
    E.Huân

    Số lượt thích

  7. Hi Huân,

    Giả sử em là tổng giám đốc công ty, em muốn các nhóm trong công ty em làm việc cách nào cũng được, vì em là boss. Em muốn các nhóm việc gì cũng lấy quyết định theo số đông cũng được. Vì boss cao nhất có quyền bảo người ta nên quản lý cách nào.

    Tuy nhiên, trong đại đa số các nhóm trong nhà nước, công ty, NGO… trên thế giới, người lãnh đạo nhóm PHẢI chịu trách nhiệm về quyết định. Người ta không muốn tình trạng “cha chung không ai khóc”, tức là quyết định là quyết định của cả nhóm thì chẳng ai thật sự quan tâm về quyết định, và khi quyết định rất tồi thì cũng khó giải quyết vì chẳng lẽ sa thải cả nhóm (hết người làm việc).

    Đặt trách nhiệm quyết định lên người lãnh đạo nhóm làm cho người lãnh đạo cẩn thận hơn khi làm quyết định, và khi quyết định tồi thì sa thải một người thay vì 20 người.

    Lý thuyết là vậy. Nhưng thường thì lãnh đạo giỏi sẽ lấy ý mọi người, và có được đồng thuận của tất cả mọi người, tức là rất dân chủ. Nhưng dù như thế thì người lãnh đạo vẫn phải è cồ ra chịu “trách nhiệm của anh ta”, dù đó thực ra là quyết định của cả nhóm đồng thuận (Lãnh đạo không chạy trốn trách nhiệm được).

    Số lượt thích

  8. Hi anh Huân,

    Em đọc bài thấy anh Hoành giải thích rất rõ ạ, mỗi nhóm cần có lãnh đạo để làm quyết định và chịu hậu quả của các quyết định cho nhóm.

    Và triệt tiêu cái tôi, là yêu cầu của cả nhóm, kể cả nhóm trưởng.

    Quyền hạn và trách nhiệm của mỗi thành viên trong nhóm là đóng góp ý tưởng sáng tạo, em nghĩ như anh Huân nói đó là những suy nghĩ độc lâp, không có ý kiến trái chiều và ý kiến phản biện.

    Và khi đã nói lên ý kiến của mình rồi, nhóm trưởng đã ghi nhận và ra quyết định rồi thì tuân thủ hết lòng mục tiêu và quyết định của nhóm.

    Cuối cùng, em nghĩ nếu trong 1 cuộc thi, nhóm mạnh là nhóm dung hòa cái tôi và cái ta, thì nhóm mà mọi người triệt tiêu cái tôi là nhóm vô địch! 😀

    Em Huấn.

    Số lượt thích

  9. Cám ơn anh Hoành và em Huấn đã làm rõ thêm.
    Em cũng đã rõ hơn nhiều. Những điều anh Hoành nói rất đúng với hầu hết các nhóm làm kinh tế, chính trị, và xã hội.
    Vì em Huân làm về các nhóm dân sự và tình nguyện. Và em nghĩ nhóm kiểu này hơi đặc biệt vì dựa theo sự tự nguyện chứ không có lợi ích (trả lương hay thăng chức) và phát huy quyền làm chủ tối đa của các thành viên. Ko biết anh Hoành và em Huấn có đồng ý vậy ko?
    Rất cám ơn những chia sẻ của anh Hoành. Và cũng rất thích câu của chị Quỳnh Linh: “kẻ sĩ đứng cùng chiến hữu trong chiến thắng cũng như thất bại”
    E.Huân

    Số lượt thích

  10. Hi Huân,

    Sự thật là không có khác biệt giữa các nhóm kinh tế, chính trị và các nhóm thiện nguyện. Chí khác nhau là (1) có lương và không lương, vÀ (2) các nhóm thiện nguyện có cơ hội để đào tạo lãnh đạo hơn.

    Ai tình nghuyện làm việc cho DCN bất kì việc gì, cũng được anh giúp phát triển kỹ năng lãnh đạo đến mức tối đa, và cũng được nghe anh nói: Em làm cho ĐCN thì em vẫn phải có phẩm chất công việc cao như em làm cho công ty trả lương cao nhất thế giới.

    Số lượt thích

  11. Cháu cảm ơn chác bài viết của chú rất nhiều. Mỗi lần cháu gặp vấn đề gì thì đều gặp được bài viết của chú dẫn đường. Chúc chú luôn khỏe mạnh!

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s