Một cái đầu không bằng 100 cái đầu

 

Chào các bạn,

Mọi chúng ta đều hiểu câu “Một cái đầu không bằng 100 cái đầu”. Nhưng khi thực hành thì có rất nhiều người không hề biết thực hành. Ví dụ thỉnh thoảng ta thấy rõ nhất trên báo chí là là các quyết định của nhà nước, thường là ở các cấp tỉnh, thành phố, huyện… Có những quyết định nghe xong là ta giật mình, có cảm tưởng là quyết định đó làm ra bởi chỉ một cái đầu, hoặc cũng rất có thể là chẳng có đầu nào, đừng nói là 100 cái đầu. Và sau khi quyết định được phát hành chừng một thời gian ngắn thì các quý vị phải ra quyết định thu hồi quyết định đó, hay là làm lơ giả quên quyết định đó…

Nhưng đây không phải là vấn đề của nhà nước mà thôi. Đây là vấn đề quản lý ta thấy ở khắp mọi nơi, khắp mọi cấp—trong trường học, trong công ty nhỏ, công ty lớn, trong hội đoàn từ thiện, trong nhà thờ nhà chùa… Quyết định được làm bởi một cái đầu duy nhất, đôi khi có vẻ như bởi không đầu.

Ta có thể nghĩ rằng cách giải quyết vấn đề là khiêm tốn hay dân chủ—lãnh đạo cần khiêm tốn, hay dân chủ, để lắng nghe tất cả mọi người, trước khi quyết định.

Vâng, khiêm tốn và dân chủ.

Nhưng mình có thể nói một cách dễ hiểu và cụ thể hơn: “Đừng ngu dốt. Một trăm cái đầu thì hơn một cái đầu.” Chỉ có những người ngu dốt mới làm việc chỉ với một hai cái đầu, mà không mời 100 hay 100 nghìn cái đầu khác góp ý kiến.

Điều này rất đúng khi chúng ta làm việc với một tập thể–một nhóm bạn đồng sự–hoặc cho một tập thể–tạo sản phẩm bán cho khách hàng, làm chính sách cho nhân dân… (Bạn chỉ cần phớt lờ ý kiến người khác khi bạn làm việc một mình cho chính bạn–như là đang nghiên cứu làm một cái máy bóc vỏ cam–và ai có nói khó, nói tốn thời giờ vô ích, thì bạn cũng không cần phải nghe, mà ngược lại nên kiên trì theo đuổi con đường của bạn).

Muốn có ý kiến người khác thì rất dễ. Có rất nhiều cách, như là:

– Viết một bài về một vấn đề nào đó, đăng lên báo, xin mọi người đóng góp ý kiến.

– Thảo một số giải pháp cho một vấn đề, đăng lên báo, xin mọi người góp ý.

– Một cơ quan nhà nước có thể dùng tên cơ quan đăng bài lên báo, hay giám đốc cơ quan có thể dùng bút danh riêng viết bài đăng báo để người dân có thể đóng gớp cởi mở hơn.

– Trong nội bộ một cơ quan hay tổ chức, lãnh đạo có thể gợi ý cho nhân viên góp ý trước khi quyết định.

Gợi ý cho mọi người góp ý là việc thực sự dễ làm trên lý thuyết. Nhưng trên thực tế, có rất rất rất nhiều người hoàn toàn không có kỹ năng nghe góp ý. Có người, khi ta cho họ một ý nào đó, họ gật đầu cám ơn, nhưng nhìn nét mặt họ thì ta biết lời góp ý của ta không được “đăng ký” (registered) vào đầu họ. Những người này thường có “built-in resistance” (sự chống cự có sẵn) đối với mọi góp ý—có ai góp ý là họ automatically gật đầu cảm ơn và automatically gạt nó ra khỏi đầu. Cho nên họ không bao giờ thấy được cái hay của lời góp ý.

Hơn thế nữa, các ý hay thường là ở trong các chi tiết nhỏ xíu, mà người thiếu kinh nghiệm có nghe thì cũng bỏ ngoài tai, vì nghĩ rằng nó không quan trọng. Thực ra, thắng thua thường nằm trong các chi tiết. Đại sư phụ hơn học trò là ở các chi tiết, không phải trong tổng thể. Một ca sĩ hàng đầu hơn ca sĩ amateur ở trong các luyến láy và nhấn giọng nhỏ xíu trong từng nốt nhạc, không phải ở trong tổng thể của bản nhạc. Nhưng những người thiếu kinh nghiệm thì không hiểu sự quan trọng của chi tiết khi được góp ý.

Các bạn, be smart. Tất cả mọi ý kiến đều có thể là kim cương, kể cả ý kiến của những người hoàn toàn thiếu kinh nghiệm về vấn đề. Họ có thể hỏi một câu hỏi, mới nghe thì thực là câu hỏi của người thiếu kinh nghiệm, nhưng sau đó nghĩ lại thì đó là một câu hỏi cực kỳ sáng suốt, như là: “Tại sao em phải làm tới mấy cái click rối rắm này mới copy được? Tại sao không chỉ có một nút ‘click để copy’ ấn một cái là xong?” (“À, tại vì các lập trình viên của anh không thấy điều đó, để anh bảo họ lập trình lại”). Thực sự là trong mọi vấn đề, câu hỏi của những người “ngây thơ” thường là những câu hỏi triệu đô.

Chúng ta nói người khiêm tốn, người dân chủ thì luôn hỏi ý người khác. Nói vậy cũng được.

Nhưng mình muốn nói với các vị làm việc mà chỉ thích tự mình quyết định mà không nghe ai: “Đừng ngu dốt. Một trăm cái đầu thì hơn một cái đầu”.

Chúc các bạn một ngày thông thái.

Mến,

Hoành

© copyright 2012
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s