Các mốc thang tư duy tích cực

Chào các bạn,

Chúng ta đã nghe “tư duy tích cực” trong rất nhiều bài viết khác nhau, về đủ mọi vấn đề. Và đôi khi, nếu chưa hiểu hết, chúng ta có thể bị tràn ngập, không biết tư duy tích tực thực ra là gì. Bài này để giải thích một số mốc thang chính trong tiến trình phát triển tư duy tích cực mà đa số chúng ta gặp, để ta có thê tự đo lường mình. Nói là đa số, vì lâu lâu chúng ta thấy có những người có căn cơ, chỉ trong một thời gian ngắn ngủi, nhảy từ bước đầu đến ngay bước cuối, một tiến tình mà có người cả đời cũng không xong.

1. Mức thấp nhất của tư duy tích cực là tự tin vào chính mình. Tin là mình có đủ quyết tâm và kiên trì để đi đến đích, để thành công trong một vấn đề nào đó, hay thành công trong đời một cách tổng quát. Trong tiếng Anh, đây là confidence.

Đây là mức mà mọi khóa học, mọi bài viết, mọi quyển sách, mọi websites về tư duy tích cực nói đến khi họ dùng từ “tư duy tích cực.” Và đa số các nơi này, có thể đến hơn 70%, cũng chỉ ngừng lại ngay mức này mà không còn biết là Tư duy tích cực còn nhiều mức cao hơn. Vì vậy, nhiều khóa học và sách về Tu duy tích cực thật ra rất hời hợt, chỉ ở mức này, mà các vị thầy hay tác giả có lẽ là không biết tư duy tích cực còn đi lên đến vài ba tầng nữa.

Trong chuỗi bài tư duy tích cực mình đã viết, mức này là mức của các bài như Nửa ly nước, Yêu mình, Biết mình, Sức mạnh của tư tưởng, Xắn tay áo, Lửa trong lòng, Tư duy tích cực là gì?

2. Mức cao hơn kế tiếp là mức vượt trên “có qua có lại.” Có-qua-có-lại là phản ứng tự nhiên của mọi người trên thế giới. Nó là phản xạ tự nhiên trong mỗi người: Hắn tốt với tôi thì tôi tốt với hắn, hắn xấu với tôi thì tôi xấu với hắn. Nếu hắn là người tốt, tôi thich hắn; nếu hắn là người xấu tôi ghét hắn.

Có-qua-có-lại thì chẳng có gì là không đúng, duy chỉ có điều là xoàng, vì mọi người trên thế giới, kể cả người dốt nát nhất và trộm cắp nhất, cũng hành xử kiểu đó. Đây chỉ là cách hành xử “bị cầm tù trong phản xạ tự nhiên của mình thôi”, chẳng có gì là thông thái cả.

Tư tuy tích cực vượt trội hơn phản xạ có nghĩa là tốt với mọi người kể cả người không tốt với mình và người mình kết án là “người xấu”, yêu mọi người dù là nhiều người không đáng yêu…

Đây là mức của các bài như Yêu người, tin người, Nền tảng của tư duy tích cực… Sống tích cực với mọi người và với đời. Dùng năng lượng tích cực của mình để sống lan tỏa trong đời và chuyển hóa đời, và không sống theo phản xạ.

3. Mức cao hơn nữa là mức xóa bỏ cái tôi. Đây là mức ta hay nói về “vô ngã”của Phật gia, của submission (khuất phục, giao phó cho Thượng đế), hoàn toàn khiêm tốn về mọi người và mọi vấn đề… Theo Phật gia, đây cũng là mức “vô chấp”, không còn thành kiến về bất cứ điều gì và về bất cứ ai. Khiêm tốn hoàn toàn.

Đây là mức của các bài Thiền thi, các bài về vô ngã vô chấp của Phật gia, các bài về total submission và lòng khiêm tốn trong các truyền thống tâm linh khác. Đây là mức các tự ái vặt, các ganh ghét vặt, các ham hố tiếng tăm, tị hiềm vặt, bắt bẻ vặt, hoàn toàn bị dẹp bỏ và xóa mất trong ta… Cái tôi đang biến mất.

4. Mức cuối cùng là mức đạt đỉnh của mức thứ 3 bên trên… Cái tôi hoàn toàn tiêu tán.

Tại mỗi mức cao hơn, công lực tích cực của chúng ta lại càng cao hơn. Ví dụ: Một cậu sinh viên trẻ ở mức tích cực thấp nhất sẽ rất mạnh mẽ, đánh đâu thắng đó, làm gì được đó. Một đại sư ở cấp thứ 3, xem ra lúc nào cũng chậm rãi nhẹ nhàng và chẳng có sức mạnh gì cả. Tuy nhiên khi phải đối diện cái chết vì ly’‎ do nào đó, vị đại sư sẽ thản nhiên bình tĩnh và ứng phó tốt hơn chàng sinh viên rất nhiều. Nói chung là trong các tình huống cực kỳ gay go, năng lực tư duy tích cực của vị đại sư sẽ chiếu sáng, dù là bình thường thấy cụ có vẻ hơi thiếu calorie 🙂

Đọt Chuối Non là nơi để chúng ta tu bồi công phu tư duy tích cực. Các bạn vào Vườn Chuối chơi không chỉ để nghe nhạc, đọc thơ, hoặc đọc vài bài hấp dẫn nào đó… hoặc là chỉ để viết cái gì đó để post… Dĩ nhiên, mọi chuyện đó chính là Vườn Chuối. Nhưng mục đích đầu tiên của Vườn Chuối là chúng ta giúp nhau phát triển tư duy tích cực. Mong rằng tất cả chúng ta nhớ đến điều này và cố gắng phát triển tư duy tích cực mỗi ngày. Nếu đọc ĐCN, ngay cả viết bài cho ĐCN, mà không cố gắng phát triển tư duy tích cực của mình hàng ngày, tức là các bạn đã vào sai vườn rồi đó. 🙂

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2009
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 4 thoughts on “Các mốc thang tư duy tích cực”

  1. Cảm ơn anh Hoành, chúng ta từng bước từng bước rèn luyện anh nhỉ 🙂

    Em thấy sự tự tin đúng là rất quan trọng, biết mình biết người trăm trận trăm thắng :). Self-confidence (có khác với confidence không anh nhỉ, em hơi phân vân chỗ này) và sefl-esteem là em thấy hai điểm học được từ người Mỹ. Luôn tin tưởng tuyệt đối vào những gì mình làm, và tranh cãi đến cùng để bảo vệ chính kiến cá nhân.

    Anh khỏe nhé 🙂

    Liked by 1 person

  2. Hiểu thêm về các nấc thang tư duy tích cực

    Thường khi làm một việc có suy xét, không phải loại việc theo phản xạ…. Hoặc khi dựng nên một chương trình cho cả đời mình, ta sẽ đặt ra 2 khái niệm. Một là mục tiêu của việc ấy, mục tiêu của đời mình hay còn gọi là đối tượng mà ta nhắm đến. hai là phương pháp vượt qua đối tượng này hoặc phương pháp hoàn thành mục tiêu hay còn gọi là kỹ năng giải quyết tình huống. Ta mong cách giải quyết sao cho thấu lý đạt tình, giải quyết sao để tạo một sự tiến bộ cho riêng ta và cho mọi người cho thiên nhiên và tất cả…

    Để hiểu thêm về các nấc thang tư duy tích cực, mình xin trình bày lại các nấc thang đã được anh Hoành giới thiệu trong bài này. Chúng ta sẽ áp dụng lối nhìn nhận theo đối tượng và kỹ năng để hiểu hơn về tư duy tích cực….

    1. Mức thấp nhất của tư duy tích cực là tự tin vào chính mình

    Đối tượng đầu tiên là những tình huống có vấn đề. Đấy là những tình huống không giống với kinh nghiệm ta đã từng trải. Ta cần đối phó với tình huống ấy như thế nào? Hỏi như thế cũng có nghĩa là bạn đang lựa chọn 1 kỹ năng nào đó để giải quyết tình huống. Kỹ năng đầu tiên chính là sự tự tin. Hãy tin vào những gì mình sẽ làm và hãy suy nghĩ tích cực để giải quyết vấn đề đang cản lối ngăn đường đi tới của ta.

    Ở mức này 2 khái niệm đối tượng và kỹ năng có thể nhìn thấy khá rõ, không cần suy nghĩ nhiều.

    2. Mức cao hơn kế tiếp là mức vượt trên “có qua có lại”.

    Con người có quyền tự vệ hay không? Chắc chắn là có. Mọi nền văn hóa kim cỗ Đông Tây đều công nhận tự vệ như một thứ quyền căn bản của con người. Song tự vệ, ăn miếng trả miếng dễ dẫn đến sự lạm dụng, dễ để lại các hậu quả thứ cấp… Nói chung tự vệ không phải là biện pháp tốt nhất.

    Đối tượng của nấc thang 2 có vẻ là tự vệ. Kỹ năng của ta lại rất gần với đối tượng ấy là tự vệ như thế nào? Tự vệ bản thân là một kỹ năng giờ ta lại đặt ra vấn đề kỹ năng để đạt đến kỹ năng tự vệ hiệu quả nhất…

    Mục tiêu của tự vệ là bảo đảm các món của cải mà ta đổ mồ hôi sôi nước mắt ky cóp bao lâu nay, cả địa vị, sự trọng nể, hay còn gọi là món quà khuyến mãi của xã hội dành cho ta.. Ta cần bảo vệ nó trong tầm tay ta và không bị sứt mẻ. Chung quanh có bao người thèm muốn nó và đồng thời cũng bao người rẻ rúm nó… Họ khinh nó là khinh chính ta. Giá trị ta phải chăng là những thứ đó? Ta sinh ra để biến thành những thứ đó hay sao?

    Đối tượng thật sự của nấc thang thứ hai chính là nhận thức về chính mình là ai. Kỹ năng của nấc thang này là làm cách nào để duy trì và phát triển cái tinh túy nhất của ta. Ta cần cống hiến cái ta có/having để vun đắp cái ta là/being. Làm cách nào để chuyển hóa 2 thứ này? Chính là lòng từ bi, bác ái, tình yêu tha nhân..
    Ta vượt qua kiểu sống ăn miếng trả miếng nhờ tình yêu tha nhân. Cuộc sống sẽ vui hơn khi ta biến niềm vui riêng thành niềm vui chung, biến cả khổ đau riêng thành hạnh phúc chung… Như thế kỹ năng của nấc thang thứ 2 là kỹ năng yêu cuộc sống, yêu người và yêu đời…

    3. Mức cao hơn nữa là mức xóa bỏ cái tôi

    Ở mức 2 ta nhận ra cách tự vệ tốt nhất là cho đi. Kinh thánh chép lời Chúa Jesus nói: ai muốn kiện lấy áo ngoài của anh em thì anh em hãy cho họ cả áo trong… tình yêu tha nhân sẽ hoàn thiện quyền tự vệ của con người. Vậy tình yêu đã hoàn hảo chưa? Nếu chưa thì lấy gì để sửa chữa các điểm yếu trong tình yêu?

    Phải yêu như thế nào là tốt nhất? tốt cho kẻ cho và tốt cho người nhận. Bản thân tình yêu cũng tiềm ẩn nhiều hạn chế. Cái hạn chế lớn nhất chính là xem kẻ mình yêu là tài sản riêng.

    Trời ban mưa tưới đều cho người lành và kẻ dữ-Kinh Thánh
    Nắm muối bỏ vào cốc nước, nước sẽ mặn. Nắm muối bỏ xuống dòng sông, dòng sông vẫn ngọt-Lời Phật dạy

    Đoái công chuộc tội là một án phạt độc đáo. Nó vừa đem lại hy vọng cho kẻ sa cơ lại vừa giúp đời tốt hơn. Làm thế nào để ta có thể vượt qua các đòi hỏi hằng ngày của cuộc sống như cơm áo, gạo, tiền rồi ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng?

    Nhu cầu nâng cao tâm hồn và nhu cầu đảm bảo cuộc sống hiện tại luôn rượt đuổi nhau và ta mãi mê chạy theo làm nô lệ cho chúng. Có lúc bạn sẽ kiệt sức khi cố tìm những giải pháp dung hòa giữa chữ lý và chữ tình, giữa cá nhân và cộng đồng, giữa truyền thống và phát triển, quá khứ và tương lai…

    Bạn cần sự tĩnh lặng trong nội tâm để kháng cự hoặc đáp trả với các đòi hỏi này. Ta đi từ việc bảo vệ cái tôi ở mức độ 1 bằng lòng tự tin. Ta tiến đến hòa cái tôi trong tha nhân và gắn kết ta trong chúng ta bởi lòng bác ái. Giờ ta phải đi thêm một bước nữa…

    Có những lúc bạn cần dừng xe lại, bước xuống lề đường và ngắm nhìn dòng đời đang vùn vụt trôi qua. Dòng chảy ấy vừa đẹp lại vừa xấu, vừa tĩnh lại vừa động… Lòng ta cũng vậy. Nhìn lại đoạn đường đã qua ta chao đảo trong dòng chảy ấy. Rồi ta cũng sẽ tiếp tục chao đảo bởi dòng chảy ấy. Nhưng trước đây ta chao đảo và hoảng sợ. Nếu biết nhìn lại ta sẽ hiểu khi nào là lúc chao đảo và khi nào là lúc sóng êm. Người ngư phủ già chỉ nhìn mây là hiểu được con thuyền của ông có vượt nỗi cơn giông sắp đến hay không. Và nếu ông không thoát được, biển cả hãy ôm tấm thân này làm thực phẩm cho bao loài thủy tộc. Vợ con trên bờ ư? Đã bước chân lên thuyền là chấp nhận một trong 2 kết quả, hoặc sẽ trở về với khoan thuyền đầy cá hoặc sẽ ngủ yên muôn đời với biển. Nhưng nếu biển muốn thử lòng, ông sẽ kiên cường đánh cuộc với biển.Ông và biển là một.

    Không còn cái tôi của ta nữa chính là đối tượng của nấc thang này. Cái tôi ấy hòa trong cái tôi của vũ trụ bao la. Kỹ năng để thấy được điều ấy là sự tĩnh lặng trong tâm hồn.

    Người ngư phủ già của Hemingway không cần ai tin rằng ông vừa dùng tài trí để đánh được một chú cá to. chỉ mình Ông biết điều ấy là đủ rồi. Ông chỉ tha về bộ xương cá. Mặc cho ai đó xem ông là kẻ khoác lác, kẻ hết thời hay thế nào cũng được. Lão ngư phủ ngủ bình an trên mặt biển để thấy ông không thuộc về thế gian này. Cái thế gian đánh giá tài năng con người qua số cân cá đã lấy được từ biển cả. Ông lão thuộc về biển. Nơi ẩn chứa các quy luật khắc nghiệt của sức mạnh, của trí khôn và sự kiên trì.

    Bạn có nhận ra đối tượng và kỹ năng ở mức độ này rất khó hiểu rất trừu tượng và cũng rất bịa đặt hay không? Khi bạn đến được nơi này, bạn sẽ hiểu nó là gì. Tôi có thể tả cho bạn thấy quê tôi đẹp thế nào… Nhưng liệu sau những lời hoa mỹ ấy, tôi đưa bạn vài tấm ảnh và hỏi tấm nào trong số này là quê tôi… Bạn có trả lời đúng bằng trí khôn của bạn hay không?

    Chuối La ba rất ngon. Nhưng bạn phải nếm được nó, may ra bạn mới cảm được hương vị độc đáo của nó. Chẳng bút mực, bàn phím nào tả nỗi hương vị này.

    Sự bình an của vô ngã là đối tượng. Tĩnh lặng của thiền định hay các biện pháp tương tự với thiền định là kỹ năng. Ai đã từng đến, từng nếm mới hiểu được nó.

    4. Kỹ năng cuối cùng vượt trên vô ngã…

    Nếu bạn nói bạn đã đến nấc thứ 4 của tư duy tích cực, cho dù bạn nói với riêng bạn không nói để phô trương… thì điều đó chỉ bạn biết và không ai hiểu được cả. Không có một công cụ nào để xác nhận được điều này.

    Nhưng vì Bạn không quan tâm đến cái danh hảo của đời hoặc không quan tâm đến cảm giác hài lòng tự tại của riêng mình… Bạn muốn thực sự khám phá nấc thang này?

    Xin hãy đọc những dòng này…

    Khi nào bạn và tư duy tích cực là 1, khi nào bạn nhận ra trách nhiệm trong công tác và niềm vui của công tác ấy thống nhất thành 1 khối. Khi nào bạn nhận ra cái cam khổ của vượt cả trăm cây số trong mưa bằng xe gắn máy để về kịp sinh nhật một người bạn, bạn thấy hãnh diện với chính mình vì tôi yêu bạn tôi đến thế. Nếu tôi ở sát vách nhà nó thì không thể nào thấy được mình yêu nó thế nào… Khi mưa đang rơi tầm tả và cái lạnh thấm buốt vai, bạn vẫn không ngần ngại đi tiếp để kịp đem quà cho bạn mình… Chính cái lúc gian truân ấy, ta mỉm cười và cảm thấy thật vui. Vui ơi là vui khi ta nhận ra khi cho là nhận. Khi cực khổ vì bạn cũng là lúc ta đón nhận tình bạn ấy chân thành và thú vị nhất…

    Khi nào bạn hài hòa các thái cực ấy, Hoặc ít ra có những lúc ta hài hòa được 2 thái cực hoàn toàn đối lập nhau… Ta hài hòa chúng và thấy vì chính ta là sự hài hòa không phải ta hài hòa để vui hay để khổ…

    Ở mức độ 4 không còn đối tượng và kỹ năng. Hai khái niệm này nhập lại thành 1. Chúa Jesus không xuống thế vì một mục tiêu nào của Ngài nhưng vì theo ý Cha của Ngài. Đức Thích ca cũng cứu độ chúng sinh vì Ngài tuân theo tiếng gọi của một siêu quyền lực đang ngự trị toàn thế giới này. Ngài không làm cho Ngài. Nhưng lại chính là làm vì ngài…

    Trong kiếp người hạn hữu của chúng ta, thỉnh thoảng ta có đạt được nấc thang thứ 4 trong một tình huống đặc biệt nào đó. Ta làm vì tiếng gọi của lương tâm và làm hoàn toàn vì cái thiện hảo của thế giới… Ta không làm cho ta và vì ta chút nào cả. Dù rằng hôm sau, có khi ta nhớ lại và nói thầm với chính mình: “thôi kệ làm điều ấy cũng được” Nhưng thực ra khi ta làm, ta suy xét cẩn thận và lao vào công việc ấy để… thế giới được an hòa mà không vì danh vọng, lợi ích nào cho bản thân mình.

    Bạn đã từng kinh nghiệm về mức độ 4 một cách rời rạc, cục bộ. Bài viết của anh Hoành giúp ta nhận ra sự liên thông của các trạng thái tuyệt vời ấy.

    Chúc các bạn vui
    tranbathien@gmail.com

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s