Yêu cụ thể , yêu trừu tượng

truu_tuong

Chào các bạn,

Trong thời đại chúng ta, ta thấy tận mắt bao cuộc chiến, giết hằng triệu con người, nhân danh chủ nghĩa này, chủ nghĩa nọ, đạo này, đạo nọ, thần này chúa nọ, lý tưởng này, con đường nọ. Những người đứng trong các cuộc chiến đó rất hăng say và nồng nhiệt chém giết. Nếu bạn nói bất kỳ câu nào để khuyên họ ngừng tay, có thể là bạn sẽ bị mắng nhiếc, bỏ tù, hay xử tử tức thì. Tuy nhiên, nếu đứng ngoài cuộc, mọi người chúng ta đều phải lắc đầu, “Sao những người này có thể điên rồ đến mức đó nhỉ?”

Đây không phải là triết lý cùn hay nhà văn giàu tưởng tượng. Đây là sự thực đã xảy ra mấy mươi năm nay trên khắp trái đất, kể cả ngay trên quê hương chúng ta. Và ngày nay vẫn đang xảy ra với đủ các cuộc thánh chiến, cách mạnh, đấu tranh, từ Afganistan đến Lebanon, đến Sudan, đến Sri Lanka …

Trong tất cả các cuộc chiến, mỗi bên lâm chiến luôn luôn có một lý tưởng cao cả nào đó: Chúa, Allah, người nghèo, quê hương, công bằng, bác ái, tự do, dân chủ, hạnh phúc, độc lập… Tất cả những gì cao đẹp nhất trên đời đều được mang ra trương thành các khẩu hiệu to lớn, với đủ bảng xanh đỏ chạy trên khắp các nóc phố, loa phóng thanh khắp ngang cùng ngỏ hẽm, toàn hệ thống radio, TV, báo chí và Internet rầm rộ của các phe nắm quyền hành. Những hệ thống tuyên truyền vĩ đại như vậy, nhồi vào mắt vào tai vào tim vào óc mỗi người mỗi giây mỗi phút trong ngày, những điều đẹp đẽ cao thượng nhất, chỉ để phục vụ những chém giết dã man nhất.

tranh-truu-tuong
Đó không phải là một cái gì rất bệnh hoạn trong tâm thức con người hay sao?

Nhưng mà điều gì đã làm cho chúng ta trở thành u tối đến mức đó?

Nhà Phật gọi đó là vô minh, không có ánh sáng. Điều đặc biệt của vô minh là nó như bệnh điên. Người điên không biết được là mình điên, bởi vì nếu biết được mình điên tức là mình đang còn tĩnh. Người vô minh cũng thế, không biết được là mình vô minh, vì nếu biết được mình vô minh thì đã không là vô minh.

Nhưng, lập lại lần nữa, điều gì đã làm cho con người trở thành vô minh đến mức đó? Có rất nhiều lý do riêng cho mỗi trường hợp, mỗi cá nhân, mỗi đoàn quân, mỗi quốc gia. Tuy nhiên, dù là lý do nào khởi đầu, kết quả kế tiếp vẫn là một cho tất cả mọi trường hợp: Người ta vô minh vì người ta say mê cái trừu tượng, mà không thấy được những con người cụ thể đứng trước mặt. Người ta “yêu” đồng bào, nhưng không thấy được người nông dân run rẩy đang quì trước họng súng xin tha mạng. Người ta “yêu” tổ quốc, nhưng không thấy được cây cầu mình đang xây sẽ xụp vì xi măng bị mình ăn xén. Người ta “yêu” gia đình nhưng không thấy mình cứ say sưa và bạt tai vợ thường xuyên. Người ta “yêu” người nghèo, nhưng không thấy mình chắt bóp từng xu với người ăn người làm.

Những cái trừu tượng—tổ quốc, đồng bào, công bình, bác ái, tự do, dân chủ, Chúa, Phật, Thượng đế, Allah–chỉ là những danh từ trừu tượng. Không có vị nào tên là Tổ quốc cho bạn một bạt tai nếu bạn nói tôi ghét tổ quốc. Không có vị nào tên là Đồng bào cho bạn cái đá nếu bạn tham nhũng bạc tỉ. Không có vị nào tên Công bình cho bạn vài quả đấm nếu bạn cưỡng bách người nghèo ra khỏi mảnh đất của họ để bạn có bạc tỉ bỏ túi. Chúa, Phật, Allah,Thượng đế, nếu có mặt, thì “chúng mày làm chúng mày chịu, nhân quả trả vay.”

nguoi-ngheo

Cho nên, những cái trừu tượng rất dễ bị nhân danh, bị lạm dụng. Hơn thế nữa, những cái trừu tượng còn có khả năng tiêu thụ ta hoàn toàn, xâm nhập vào toàn diện tri thức và đời sống của ta như là “quỉ ám”, và làm ta thành tuyệt đối mù lòa. Nếu ta khởi sự lạm dụng tên “phát triển xã hội” chẳng hạn, để kiếm tiền bỏ túi hay để bóc lột người cô thế, thì chỉ sau một thời gian ngắn, cái “phát triển xã hội” đó bắt đầu rỉa rói ăn sâu vào não bộ của ta và làm cho ta tin rằng ta thực sự phục vụ một vị thần tên “Phát triển xã hội” và, vì vị thần này, ta sẵn sàng sát phạt thẳng tay những ai ta nghĩ là không phục vụ vị thần linh của ta, trong khi tư tưởng của vị thần linh đó chẳng gì khác hơn là tư tưởng của cái tôi mù lòa của ta.

Đây không phải là lý thuyết mà là sự kiện lịch sử của bao nhiêu cuộc chiến thảm khốc mà chính chúng ta chứng kiến trong thế kỷ 20, và hiện tại hằng ngày. Và bạn đừng vội đổ lỗi cho một vài người như Hitler, Stalin, Polpot, bin Laden… Mỗi ung nhọt của cơ thể đã có mầm độc từ trong máu, thấm sâu trong mỗi tế bào.

Mỗi chúng ta cần dành vài phút để xét lại chính mình—chúng ta nói gì về tình yêu đồng bào, tình yêu tổ quốc, yêu thương người nghèo, bảo vệ công lý, v.v…? Và chúng ta đã và đang làm gì để thể hiện tình yêu đó? Và cách thể hiện tình yêu của ta nằm trong hành động mà người ngoài nhận ra ngay là tình yêu không? Như là vuốt ve, an ủi, chăm sóc, thương mến, cho tặng… hay là nằm trong dạng hằn học, chưởi bới, đánh đập, mạ lị, kiêu căng? Xong rồi bạn tự cho điểm bạn. Lòng bạn chỉ có bạn và thượng đế của bạn biết. Không ai có quyền phê phán.

Nhưng làm thế nào để chúng ta tránh bị “quỉ ám” bởi những danh từ trừu tượng? Thưa, rất giản dị: Ta phải yêu những con người cụ thể, những cái gì cụ thể trước mắt ta. Khoan nói yêu gia đình, hãy dịu dàng chăm sóc vợ con đi. Khoan nói yêu đồng bào, hãy tử tế với người láng giềng đi. Khoan nói yêu người nghèo, mua vài tấm vé số giúp ông cụ mù bán vé số đi. Khoan nói yêu thành phố, ngưng xả rác đi. Khoan nói yêu môi trường xanh, ngưng ăn thịt thú rừng đi. Khoan nói yêu tổ quốc, đóng thuế đầy đủ đi. Khoan nói yêu tự do, để cho con cái thong thả đi. Khoan nói yêu dân chủ, để các học trò bàn luận thoải mái đi. Khoan nói yêu Chúa, thành tâm với bạn bè đi. Khoan nói yêu Phật, từ bi với người lầm lỗi đi.

nguoi_ngheo

Tất cả những gì trừu tượng đều có thể đạt được một cách xác thực, không dối trá, nếu ta không nghĩ đến trừu tượng mà chỉ đối xử đúng với những gì cụ thể. Cứ nhân ái với láng giềng, đương nhiên đó là yêu đồng bào. Giữ sạch sẽ đường phố, đó là yêu tổ quốc. Bố thí một đồng bạc, đó là yêu Chúa. Nhẫn nhục với người gây sự ngoài đường, đó là yêu Phật. Không ức hiếp người nghèo khổ, đó là con Thượng đế.

Mỗi chúng ta phải tự thành thật với chính mình,và phải bám chặt vào những gì cụ thể chung quanh ta để mà sống. Nếu nhìn vào lịch sử, và đọc báo hằng ngày, ta thấy mỗi người chúng ta đều có khả năng trở thành rất tăm tối—chỉ một tí quyền hành, môt tí tiền bạc, một tí địa vị, con người của ta có thể thở thành mù lòa rất dễ. Nhưng nếu ta đã có thói quen quan tâm đặc biệt đến những gì cụ thể trước mắt, thì rất khó cho chúng ta trở thành mù lòa, vì rất dễ để nhận ra hôm nay ta có ăn gian tiền của ai không, có bố thí cho ai không, có dịu ngọt lễ độ với người ăn mày nào không. “Cụ thể” không bao giờ nói dối.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến

Hoành

Stumble It!

© Copyright 2009, TDH
Licensed for non-commercial use

Một suy nghĩ 12 thoughts on “Yêu cụ thể , yêu trừu tượng”

  1. Bạn Hoành thân mến!
    Cái điều bạn đã nói cũng tương tự như những gì mà các loại tôn giáo đã dạy các tín đồ của mình mà thôi. Có lẽ ở đời này, cái gì đơn giản quá nó sẽ trở lên phức tạp, cái gì cụ thể quá nó sẽ trở thành trừu tượng.

    Số lượt thích

  2. @Nguyễn Văn Lượng: Em là người đang tìm cách sống và mục đích sống cho chính mình. Nếu anh nói như vậy thì em tin là anh cũng có những lý lẽ của riêng mình. Em nghĩ anh nên đưa ra những lý luận của anh thì hay hơn.
    Chúc mọi người vui vẻ!

    Số lượt thích

  3. Chào anh Hoành!
    Bài viết của anh rất cụ thể, nó làm em sáng ra nhiều điều. Sự thật đúng là có hơi khó nghe, nhưng quả thực nhiều người trong chúng ta đang giả dối với chính mình vì những cái trừu tượng kia. Trừu tượng không có lỗi, vả chăng là cái tâm ta chưa được trong sáng..
    Nhân đây em cũng xin cảm ơn anh cùng ĐCN. Vì lúc này em không thấy căng thẳng như trước nữa, không hờn giận. Em đồng cảm hơn, yêu thương hơn, và, có những người bạn thật tốt!
    Bước ra ngoài cuộc sống, dũng cảm đối mặt, sống vui hơn, ý nghĩa hơn và có niềm khao khát…những điều này em vẫn mong mỏi và cố gắng thực hiện, nhưng từ khi biết đến ĐCN, đây thực sự là một món quà quý em nhận được. ĐCN đang định hướng cho em, và giúp em trưởng thành nhanh hơn…
    Cảm ơn mọi người! Yêu mọi người rất nhiều!
    Em
    Ngọc Nho

    Số lượt thích

  4. Chào anh Lượng và tom3cang!
    Em chưa hiểu biết nhiều và chưa trải đời nhiều như mọi người, song em nghĩ, chỉ có thực tế mới chứng minh được chân lí. Mọi người hãy cứ thử nghiệm những điều học được trên ĐCN, vì dẫu sao cứ hành động theo lối suy nghĩ cũ cũng chẳng khiến ta khá hơn. Mọi người ở đây đã thành công thì tại sao mình không thử? Mong mọi người sớm tìm thấy điều mình cần và yêu thương tràn ngập tâm hồn! Yêu mọi người rất nhiều! :X

    Số lượt thích

  5. Chào anh Hoành và tất cả thành viên của Đọt Chuối Non,

    Em chỉ mới làm quen với Đọt Chuối Non đêm hôm qua qua sự giới thiệu của một người bạn. Em thật sự bị lôi cuốn bởi nguồn hiểu biết vô cùng phong phú mà mọi người đã chia sẻ với nhau.

    Đọc đến bài viết này, em mong muốn được anh Hoành cũng như các thành viên khác giải đáp cho điều làm em đã suy nghĩ trong thời gian gần đây, đó là em chưa tìm được một sự hòa hợp thật sự sâu sắc giữa tinh thần dân tộc, như trong bài viết “Đam mê tuyệt vời”, và tinh thần bác ái không biên giới như trong bài viết này, “Yêu cụ thể, yêu trừu tượng”.

    Em mong sẽ nhận được sự dẫn dắt của các anh chị, các bạn đi trước.

    Cảm ơn và chúc mọi người ngày mới nhiều niềm vui!

    Em, Mẫn

    Số lượt thích

  6. Cảm ơn Minh Mẫn đã có một câu hỏi rất hay.

    • Bài Đam mê tuyệt vời nói đến tinh thần dân tộc tích cực—yêu dân tộc và cố gắng làm cho dân tộc phát triển và tiến bộ.

    Bài Yêu cụ thể, Yêu trừu tượng nói rằng “yêu thì hãy yêu điều gì cụ thể trước mắt, chứ đừng chỉ yêu cái trừu tượng mà bỏ cái cụ thể, vì đó là dối trá và si mê”

    Vi dụ, nói yêu “gia đình” mà tối ngày mắng mỏ “cha mẹ” và đánh nhau với “anh em”, thì đó là nói dối. “Gia đình” là trừu tượng–chẳng có một người, một vật nào ta có thể sờ đến mà có tên là “gia đình” ; “cha mẹ và anh em” là cụ thể là những người ta có thể sờ vào từng người và nói, đây là cha tôi, đây là mẹ tôi, đây là anh tôi, đây là em tôi.

    “Dân tộc” cũng là một từ trườu tượng. Cụ thể là những người dân gồng gánh ngoài đường, những bố mẹ chở con cái đi học trên đường phố, những nông dân trên cánh đồng, những sinh viên trong các đại học…

    Nói là yêu dân tộc, mà phiền nhiễu người buôn thúng bán bưng, áp bức nông dân, làm khó sinh viên… hay thanh trừng hàng triệu người mình không ưa như Polpot, thì đó không là yêu dân tộc, mà là đại gian đại ác.

    Cho nên nếu ta nói “yêu gia đình”, “yêu dân tộc”, “yêu tổ quốc”, “yêu nhân loại”… thì hãy yêu những người cụ thể quanh ta.

    Chứ đừng nói “yêu gia đình”, “yêu dân tộc”, “yêu tổ quốc” chỉ như những khẩu hiệu ta dùng để hành hạ và áp bức những người quanh ta—như những người khủng bố đánh bom giết người (cụ thể) vì Allah (trừu tượng); những kẻ “cách mạng” vì đủ thứ chủ nghĩa (trừu tượng) và dân tộc (trừu tượng) mà thanh trừng và áp bức những người dân (cụ thể) mà họ coi như đang cản đường tiến cách mạng của họ.

    Tức là, khi nói đến yêu dân tộc, ta hãy nhìn đến mà yêu đồng bào ta đang sống quanh ta, để từ đó mà yêu cho đúng cách.

    Chúa, Allah, Phật, chủ nghĩa, giáo pháp… chẳng có vấn đề gì cả. Nhưng tất cả mọi thứ đó là trừu tượng. Đùng dùng các thứ trừu tượng đó để hành hạ, áp bức, đánh nhau hay giết chóc người khác.

    Hãy phục vụ Chúa, Allah, Phật, chủ nghĩa, giáo pháp… bằng cách hành động nhân ái, chăm sóc, lo lắng cho những con người cụ thể–nông dân, công nhân, công chức, sinh viên, học sinh, các bà mẹ, các em bé—quanh ta.

    • Minh Mẫn hỏi về: “Sự hòa hợp thật sự sâu sắc giữa tinh thần dân tộc, như trong bài viết ‘Đam mê tuyệt vời’, và tinh thần bác ái không biên giới như trong bài viết này, ‘Yêu cụ thể, yêu trừu tượng'”.

    Mình có cảm tưởng là “tinh thần bác ái không biên giới” là những bài mình viết về “vô ngã”, “tình yêu vô điều kiện” hơn là bài “yêu cụ thể, yêu trừu tượng”.

    Nhưng đây cũng là một câu hỏi chính đáng: “Sự hòa hợp thật sự sâu sắc giữa tinh thần dân tộc, và tinh thần bác ái không biên giới”.

    Điều này thì cũng rất dễ hiểu. Yêu dân tộc cũng có thể đi đôi với yêu cả thế giới. Yêu dân tộc không có nghĩa là ta yêu dân ta và ta khinh bỉ, coi thường, áp bức các dân tộc khác.

    Yêu cô Hằng không có nghĩa là phải ghét bỏ, thù hằn mọi cô khác trên thế giới. Yêu cô Hằng như người yêu, thì vẫn có thể yêu mọi cô khác như bạn hay như một người đáng kính trọng có sao đâu.

    Còn các quốc gia đôi khi có hục hặc với nhau, thì ta nên lấy tinh thần bác ái không biên giới đó mà làm việc với nhau để xây dựng hòa bình, trừ khi một bên tấn công bằng vũ lực và bên nay phải tự vệ bằng vũ lực, thì đó là điều bất đắc dĩ đáng tiếc.

    Nhưng dù có vấn đề, ngay cả khi hai nước đang đánh nhau, người ta vẫn nên luôn luôn tìm cách để tái lập hòa bình và hy vọng sống với nhau được trong tình bác ái không biên giới.

    Hy vọng Minh Mẫn nắm được các điều này.

    Số lượt thích

  7. Gửi anh Hoành,

    Cảm ơn anh rất nhiều vì đã tận tình giải đáp cho em khúc mắc của mình.

    Em đã nhận ra vấn đề của em, cũng là vấn đề chung của các bạn sinh viên mới ra trường, là hay suy nghĩ tới những lý tưởng thật cao xa trong khi những điều gần gũi kề bên thì mình chưa thật sự dành đủ thời gian và tâm trí để chăm sóc và phấn đấu.

    Em sẽ tập trung hơn vào chăm sóc bản thân, gia đình và bạn bè mình trước đã.

    Cảm ơn anh một lần nữa nhé.

    Em, Mẫn

    Số lượt thích

  8. Cảm ơn anh Hoành về bài viết này.
    Đọc bài viết này em thấy cụ thể hơn, đưa vào hành động hằng ngày hơn. Đúng là “small is beautiful”. Cảm ơn anh và chúc anh một ngày mới thật tốt lành.

    Số lượt thích

  9. Hi anh Hoành,

    Em có cảm tưởng là khi bắt đầu suy nghĩ một việc nào đó ta thường rơi vào trừu tượng rồi mới cụ thể. Ví dụ: Yêu con người quanh ta, thì con người là “trừu tượng” và cụ thể là bà hàng xóm xung quanh mình hay cô chú nào đó. Khi nói yêu dân tộc thì dân tộc là “trừu tượng” và những con người quanh ta là “cụ thể”.

    Vậy điều để chắc chắn là ta đang cụ thể thì phải biết “ở đây lúc này” với những gì trước mắt như anh nói. Em có một công thức giản dị là: Vấn đề + Cụ thể = Hình dung. Không biết em nghĩ có đúng ko anh?

    Em xin cảm ơn anh ạ!
    E.Trang

    Số lượt thích

  10. Hi Trang,

    Ta đang nói 2 từ “trừu tượng” và “cụ thể”. Em nói xong thì thành 4 từ: trừu tượng, cụ thể, vấn đề, hình dung. Em nói thêm vài câu nữa thì chúng ta sẽ có 8 từ để chẻ đầu ra tìm hiểu mỗi từ có nghĩa là gì.

    A. Hoành

    Số lượt thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s