Biết đâu là nguyên nhân đâu là hậu quả

Chào các bạn,

Nhầm lẫn nguyên nhân và hậu quả là lý do tạo ra rất nhiều thất bại trên đời.

Như là hai vợ chồng cãi nhau vì cơm hơi khô, canh hơi mặn, đi làm về hơi trễ, và nói chuyện ly dị. Thế thì vì cơm canh mà làm tình cảm sứt mẻ, hay là tình cảm sứt mẻ mới có vấn đề cơm canh?

Đất nước nghèo và người ta trộm cắp tham nhũng khắp nơi. Đó là vì nghèo mà sinh ra tham nhũng trộm cắp, hay vì tham nhũng trộm cắp nên cứ nghèo mãi?

Dân và nhà nước xa cách nhau và không nói chuyện được với nhau, đó là vì xa cách nên không nói với nhau được, hay vì không nói với nhau nên thành xa cách?

Xác định nguyên nhân và hậu quả đôi khi khó khăn và rối rắm, vì nguyên nhân và hậu quả thường làm việc hai chiều – A ảnh hưởng B rồi B lại ảnh hưởng A – như một vòng tròn, chẳng biết điều nào là nguyên nhân điều nào là hậu quả. Như là, anh và em không thường xuyên trò chuyện với nhau nên thành xa cách, và vì xa cách nên càng thêm ít nói, càng ít nói chuyện càng thêm xa cách…

Dù vậy, chúng ta cũng nên suy nghĩ để tìm xem điều gì là gốc chính của vấn đề. “Gốc chính” là nguyên nhân đầu tiên, hoặc là nguyên nhân quan trọng nhất, từ đó mà sinh ra vòng tròn lẩn quẩn kia.

– Nói đến trộm cắp và tham nhũng: Vì ta nghèo nên có nhiều trộm cắp và tham nhũng, hay vì ta trộm cắp và tham nhũng mà nước nghèo mãi?

Nhiều người thường lấy câu “Có thực mới vực được đạo” để kết luận là vì ta nghèo nên mới sinh ra đạo tặc.

Nhưng, “thực” là ăn. Ăn đây là ăn cơm, ăn no bụng, ăn cho khỏi chết. Người không đủ ăn đi ăn trộm để sống là điều có thể hiểu được.

Nhưng “thiếu ăn” khác với nghèo. Nghèo không phải là lý do để ăn trộm, lại càng không phải là lý do để tham nhũng. Và trong thực tế, những đạo tặc lớn nhất nước không phải là ăn cắp vặt, mà là quan chức và đại gia kinh doanh hạng chỉ đi ô tô và có cận vệ, ăn cắp một lần thì 10 nghìn người trộm vặt ăn cắp cả đời cũng không nhiều bằng.

Đó không phải là nghèo hay thiếu ăn mà sinh ra đạo tặc. Mà vì đất nước có nhiều đạo tặc nên cứ phải nghèo đói .

Điều này cũng rất hợp lý: Nếu người ta bận lo kiếm tiền bằng tham nhũng, đút lót, và trộm cắp… thì người ta không cần dùng thời gian để nghiên cứu sản phẩm tốt, bền, giá rẻ, để thành công. Đất nước không sản xuất được gì tốt thì phải nghèo mãi.

Môi trường thiếu đạo đức của chúng ta làm cho chúng ta nghèo đói. Thiếu đạo đức (nhiều trộm cắp) là nguyên nhân, nghèo đói là hậu quả.

– Hoàn cảnh khó khăn làm bạn không ngóc đầu lên được, hay bạn không chịu ngóc đầu lên nên cứ khó khăn mãi?

Nếu một người bị đụng xe và mất hết hai chân. Đó là rơi vào hoàn cảnh rất khó khăn, hoạt động không được như người bình thường, và rất chán đời vì mất hai chân.

Và đương nhiên là người đó có thể nói mình bây giờ rơi xuống khó khăn quá, chán đời chẳng làm gì cả, để đến một lúc phải đi ăn xin.

Hay người đó học một nghề gì đó – hầu hết mọi nghề ngày nay đều bằng đầu óc: luật sư, bác sĩ, kỹ sư, thầy giáo… kể cả nghệ thuật như ca sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ – và sống có lẽ khỏe hơn nhiều người lành lặn, mà lại có dịp nói chuyện thường xuyên với các bạn trẻ về tư duy tích cực để giúp thế hệ trẻ.

Như vậy không phải vì hoàn cảnh khó khăn mà mình không ngóc đầu lên được, mà vì mình không chịu ngóc đầu lên nên mình bị khó khăn mãi.

Các bạn, vấn đề là như thế. Chúng ta đôi khi phải suy nghĩ một chút như thế để xác định đâu là nguyên nhân (hay đâu là gốc) và đâu là hậu quả (hay đâu là ngọn), để tập trung vào nguyên nhân (gốc) hầu tạo ra hậu quả tốt (ngọn).

Làm sao để có hạnh phúc? Đi tìm tiền, tài, tình, tiếng để được hạnh phúc?

Hay tự mình có được hạnh phúc và an lạc ngay trong trái tim mình trước, rồi những thứ khác tự động bò đến với mình? Nếu ta là người an lạc vui vẻ với mọi người hằng ngày, bắt buộc nhiều người phải muốn mang đến nhiều thứ cho ta. Chỉ là ta có muốn nhận hay không mà thôi. Thường là người đã tìm được an lạc rồi, không muốn nhận những điều gì có thể làm rộn tâm trí họ.

Các bạn, chúng ta phải biết nguyên nhân và hậu quả rõ ràng như thế để mà sống với hiệu năng cao, như là tướng phải giỏi chiến lược. Nếu ta quen xác định được nguyên nhân hậu quả, ta sẽ giảm bớt khó khăn, bớt hoang phí thời gian, và bớt lẩn quẩn lạc đường mãi.

Đường đời của ta sẽ khỏe đến 10 lần hơn.

Chúc các bạn luôn thấy đường.

Mến,

Hoành

© copyright 2017
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s