Cái học

 

Tại sao phải học? và học thế nào cho giỏi?
Nguyễn Minh Quan Huấn, Nhà xuất bản TGM, Sài Gòn

Đại học không là cánh cửa duy nhất để vào đời,
như Steve Jobs hay Bill Gates. Nhưng làm thế
nào sinh viên trẻ tìm được việc nếu không có bằng Cử nhân?
Lưu Vĩnh Phúc, SV Quan hệ quốc tế, Đại học ngoại ngữ – tin học TP.HCM

Em không có động lực học hành. Em thấy những bạn khác
say mê học hành, em cũng muốn thế nhưng không biết làm thế nào.
Phạm Thu Hương, tác giả, dịch giả, admin dotchuoinon.com

“Học tập là việc của cả đời”. Vậy học thế nào?
Nguyễn Chí Thuận, Kỹ sư vi tính, Hà Nội

 

họcKhông học thì dốt.

Mà dốt thì chẳng làm ăn gì được cả. Người không có trí thì chỉ có thể cầm cuốc cầm cày, nếu đủ sức làm nông. Kiến thức càng thấp thì làm các công việc càng ít thu nhập, rất khó lo cho con cái và kinh tế gia đình sau này. Mà nền kinh tế của nước ta cũng như kinh tế thế giới càng ngày càng đòi hỏi nhiều kiến thức.

Trình độ dân trí và kinh tế thế giới ngày nay đã cao đến mức mà bằng cử nhân được xem là kiến thức tối thiểu để làm việc. Ngoại trừ một số ngành nghề chuyên môn, không có bằng cử nhân thì rất khó để tìm việc và khó tiến thân.

Dù vậy tấm bằng chỉ giúp ta có dịp vào được công ty nào đó, nhưng vào rồi thì ta tiến được tới đâu là do cách học nghề trong công ty và cách làm việc của ta hiệu quả đến đâu. Tấm bằng chỉ là điều kiện tối thiểu, không phải điều kiện tối đa.

Nếu ta muốn có công ăn việc làm và đường tiến trong các tổ chức kinh doanh lớn hay tổ chức nhà nước thì bắt buộc tối thiểu thường là bằng cử nhân.

Tuy nhiên nếu ta muốn tự khởi nghiệp, thì chẳng ai đòi hỏi bằng cấp gì cả. Ví dụ: Bạn muốn đi bán bánh mì và thành triệu phú bằng nghề bán bánh mì, nếu bạn rất quyết tâm, thì bạn sẽ làm được việc đó.

Nhưng có hai điểm ta cần chú ý:

1. Bạn phải có kiến thức sâu sắc và nhạy bén về thị trường hơn một người có bằng cử nhân. Tức là bạn cũng phải học các kiến thức về sản xuất, tiếp thị và tài chính qua sách vở, thông tin, và học hỏi từ những người khác.

2. Bạn phải đi bán bánh mì, để biến xe bánh mì của bạn thành một hệ thống kinh doanh vĩ đại. Nếu đi học mà bạn không siêng thì rất có thể là bạn cũng không siêng bán bánh mì.

Bạn không phải học trong trường học, nhưng bạn cũng phải học trong trường đời. Và trường đời mới là trường học cuối cùng.

Tất cả chúng ta, một lúc nào đó cũng phải rời bỏ ghế nhà trường để bước vào cuộc đời thực thụ. Cuộc đời là nơi ta sống, làm việc, và học không bao giờ ngưng. Đó là điều người ta nói “học cả đời”.

Ta “học cả đời” vì cuộc đời lớn quá, học hoài không hết chuyện để học. Nhưng điều quan trọng hơn nữa là, thế giới luôn luôn có những phát minh mới, sáng kiến mới, lý thuyết mới, phương pháp mới… nếu ta không học những cái mới đó thường xuyên, thì chỉ trong vài tháng một năm là ta không thể làm việc được nữa. Ví dụ: Nếu trong vòng sáu tháng mà bạn không học thêm điều gì mới về máy tính mà bạn đang sử dụng, và không cập nhật máy tính mỗi ngày, thì máy tính và các chương trình trên đó đã thành lạc hậu, và có thể nhiều chương trình không còn chạy được.

Trong nền kinh tế ngày nay, chúng ta phải cập nhật kiến thức hàng ngày.

• Mỗi ngày ta phải theo dõi thông tin thường xuyên it nhất là trong lãnh vực làm việc của ta.

• Vài ba tháng tham dự một khóa học ngắn, hay một buổi hội thảo đặc biệt cho người cùng nghề.

• Hàng ngày học thêm các điều mới qua các trao đổi với bạn đồng nghiệp và khách hàng.

• Ngay cả công việc ta làm, phần lớn cũng là học hỏi. Ví dụ: Một kỹ sư vi tính viết một chương trình vi tính, thường phải viết đi viết lại, sai, và chỉnh sửa, rất nhiều lần trước khi có được một chương trình làm việc. Tất cả tiến trình thảo chương trình là một tiến trình nghiên cứu, học hỏi, cho đến lúc hoàn thiện.

Học hỏi là sáng tạo. Sáng tạo là học hỏi.

Nếu ta cứ học hỏi và nghiên cứu thường xuyên, thì ta sáng tạo thường xuyên. Sản phẩm của ta – dù đó là bánh mì hay máy vi tính – sẽ nhờ đó mà tăng chất lượng thường xuyên, tiến mãi không ngừng. “Không bao giờ giảm gia tăng chất lượng”, đó là con đường thành công chắc chắn.

Và bạn chỉ có thể học giỏi nếu biết cách học. Cách học giỏi đòi hỏi 3 điều chính: Một đầu óc rộng mở, tập trung, và thực hành.

• Một đầu óc rộng mở, không thành kiến.

Đầu bạn là một căn nhà, mà thành kiến các cánh cửa đóng kín. Cửa đóng thì ánh sáng trí tuệ không vào được. Cần phải mở toang, phá bỏ, các cánh cửa thành kiến.

Nếu bạn cho rằng trẻ em không có gì đáng nghe, thì bạn sẽ không bao giờ có thể mở công ty làm đồ chơi được. Nếu bạn nghĩ khách hàng dốt về kỹ thuật, thì bạn sẽ không bao giờ có được sản phẩm ăn ý khách hàng. Nếu bạn nghĩ phụ nữ không quan trọng, bạn sẽ mất có lẽ 75% thị trường của đa số các món hàng. Nếu bạn nghĩ là người Phật giáo chê thịt, bạn sẽ mất ít nhất là 50% thị trường thịt. Nếu bạn nghĩ người thôn quê không có tiền mua máy vi tính, bạn sẽ chẳng bao giờ sáng tạo được một máy vi tính rẻ tiền cho cả nước. Nếu bạn nghĩ là trường học rất vô ích, bạn sẽ chẳng học được gì trong trường…

Thànk kiến là bức tường vô minh vĩ đại chặn mọi đường vào của kiến thức.

Một đầu óc luôn trống rỗng, một tách trà đã đổ sạch, mới có thể tiếp nhận kiến thức mới.

• Tập trung

Khi học điều gì thì phải tập trung lắng nghe cho kỹ, dù người nói đó là thầy mình, sếp mình, nhân viên mình, hay khách hàng của mình. Người nghe kỹ thường thấy rõ gấp 3 lần người nghe không kỹ, và do đó tiến nhanh ít nhất là gấp 3.

Các nhân viên hay tranh cãi với sếp thường chẳng học được gì từ sếp cả. Học trò mà hay cãi thầy cô thì chẳng học được gì từ thầy cô cả.

• Thực hành

Người ta nói “học hành”. Nghe không thì không đủ, ta phải thực hành những điều ta đã nghe trong lý thuyết thì ta mới có kiến thức thật từ kinh nghiệm. Kiến thức thật chỉ đến từ kinh nghiệm. Ví dụ: Bạn đã có đủ lý thuyết để mở một quán phở. Nhưng bạn phải thực hành nấu phở, tiếp khách hàng, quản lý tiệm phở, trước khi mở tiệm phở. Tốt hơn hết là xin vào một nhà hàng phở xin làm việc một thời gian để lấy kinh nghiệm trước khi mở tiệm.

Cho đến lúc này chúng ta chỉ dùng các ví dụ có tính cách kinh tế cho dễ hiểu. Nhưng còn một điều quan trọng khác chúng ta sẽ phải học cả đời—đó là đời sống tâm linh của chúng ta.

Làm sao để chúng ta yêu tất cả mọi người? Làm sao để ta luôn thành thật? Làm sao để ta có thể lắng nghe cả những người chống đối ta? Làm sao để ta có thể vừa khiêm tốn vừa tự tin? Đời sống của ta có ý nghĩa gì?…

Những câu hỏi liên hệ đến chiều kích sâu thẳm của trái tim con người như thế, ta cũng sẽ phải học và hành suốt cả đời.

Cho nên, dù vì lý do phát triển kinh tế, hay học chỉ mở mang kiến thức thuần túy, hay học để phát triển tâm linh, chúng ta luôn có đủ lý do để học cả đời.

Chúc các bạn một ngày chăm học.

Mến,

Hoành

© copyright 2012
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 7 thoughts on “Cái học”

  1. Bài viết thật tuyệt vời anh ơi!

    Có lẽ em may mắn hay sao mà em luộn nhận ra niềm đam mê lớn nhất trong đời mình đó là học. Mọi việc diễn ra trong đời, em luôn thấy đó là cơ hội để học hỏi, và cái sự học ra cái gì đó nó làm cho em hạnh phúc cực kì.

    Lúc em đi phỏng vấn tìm việc, người tuyển dụng có hỏi:
    – What is your biggest passion in life?
    – Learning
    – Learning what?
    – Whatever
    – Whatever means what? Whatever is a very big word you know?

    Lúc còn học phổ thông thì em chưa nhận ra điều đó, em chỉ biết là em siêng năng thuộc hàng dã man, học để hơn bạn bè và có được tương lai tươi sáng. Nhưng bây giờ thì em nhận ra học tự nó đã là hạnh phúc, không chỉ là bài vở trong trường mà là tất cả mọi thứ.

    Vài dòng chia sẻ về bản thân ạ.

    Em Vân

    Số lượt thích

  2. Dạ, cám ơn anh Hoành. Em thích cái cách anh bắt đầu, có lẽ anh đang thay đổi giọng văn, nhưng vẫn là cốt cách anh viết. Đặt vấn đề ngắn gọn: không học thì dốt. Em cũng đang học (mặc dù đã hơn mười năm đi làm), và em cũng nghĩ là sẽ còn học hoài. Chúc anh ngày vui khỏe chuẩn bị cho buổi tọa đàm nghen!- Em Nga.

    Số lượt thích

  3. Bài viết ý nghĩa quá, cảm ơn anh Hoành
    Hồi xưa em cũng lười học lắm, nhưng từ hồi đi làm tới giờ em phải học nhiều hơn chỉ để không tụt hậu so với các bạn đồng nghiệp. Và dần dần em đã thấy vui hơi với việc học (chắc là vì không có ai ở ngoài tạo áp lực cho việc học của mình)

    Số lượt thích

  4. Dear anh,

    “Học trò mà hay cãi thầy cô thì chẳng học được gì từ thầy cô cả.” Em thấy các bạn trẻ nhà mình vẫn hơi lẫn lộn một chút giữa “cãi” và “hỏi”, “tranh luận” với các thầy cô. Hoặc là học quá thụ động, hoặc là hỏi nhưng thiếu sự khiêm tốn và tiếp thu.

    Cũng may cho em là bố em khá … khó tính và bảo thủ, nên em đã bị dũa tơi bời thường xuyên khi hỏi lại với 1 tinh thần … challenging “người lớn”. Nhưng nhờ thế mà em học được rằng rất khác nhau giữa 2 cách hỏi: (i) hỏi với thái độ khiêm tốn của người đi học, rằng hình như mình chưa biết, chưa hiểu hết ý của người kia và muốn được nghe thêm, và (ii) hỏi với thái độ “thầy nói vậy có vẻ … không đúng!!!”… 🙂

    Số lượt thích

  5. Dear Anh Hai

    Rất chính xác: “Không học thì dốt. Mà dốt thì chẳng làm ăn gì được cả.”

    Em thấy thậm chí dư sức cầm cuốc cầm cày mà dốt cũng không thể làm ra đủ củ khoai củ sắn để mà ăn, em dám khẳng định như vậy vì em đang sống trong một môi trường người không học nhiều hơn người học, và nếu có học thì cũng học tí tí.

    Đối với em học dưới mọi hình thức là giấy thông hành để vào Nước Trời vì như Anh Hai chia sẻ: “còn một điều quan trọng khác chúng ta sẽ phải học cả đời—đó là đời sống tâm linh của chúng ta”

    Em cảm ơn Anh Hai về bài chia sẻ rất hay rất xúc tích cụ thể và khả thi này.

    Em M Lành

    Số lượt thích

  6. Học là một việc vô cùng.

    Học đủ thứ (học ăn, học nói, học gói, học mở…).
    Học mọi nơi (đi một ngày đàng, học một sàng khôn).
    Học ở mọi người (điều hay thì noi theo, điều dở thì tránh đi).
    Học cả đời (không chỉ để phát triển kinh tế, mở mang kiến thức, mà còn để phát triển tâm linh).

    Học rồi phải hành. Như học võ, không chỉ học cho biết, còn phải tập cho quen, rồi phải luyện cho nhuyễn, thì mới có thể sử dụng hiệu quả.

    Ngày nay, làm gì cũng phải học. Còn sống còn học. Và nên lấy học làm vui…

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s