Yêu người, Tin người

lovepeople
.

Chào các bạn,

Tất cả những ai giảng dạy về tư duy tích cực đều đồng ý về một định đề căn bản—Nền tảng của tư duy tích cực là yêu người. Từ “yêu láng giềng như yêu chính mình” cho đến “trái tim bồ đề giải thoát chúng sinh,” các truyền thống tư duy khác nhau xây dựng những kiến trúc tư duy khác nhau trên cùng một nền tảng “yêu người.” “Yêu người” là nền tảng cần thiết cho một tâm thức hướng thượng và tích cực. Càng ít yêu người, ta càng ít tích cực, và không yêu người tức là tiêu cực hoàn toàn. Định đề này về tư duy tích cực tạo ra một vài thắc mắc cho một số người, ít ra là trên phượng diện lý luận. Trong bài này chúng ta sẽ xét đến các thắc mắc đó.

• Thắc mắc đầu tiên là tại sao tư duy tích cực lại liên hệ đến yêu người (mặc dù là cô hàng xóm của tôi thật là rất đáng yêu! 🙂 ) ? Tôi cứ tích cực kiếm tiền để cho sướng thân tôi và cóc cần đến thiên hạ, thế thì tại sao lại không tích cực được?

Lý luận này nghe ra có vẻ hợp luận lý. Nhưng nếu bạn cóc cần đến thiên hạ, thì bạn tiêu cực với cả thiên hạ, và chỉ tích cực với chỉ mình bạn. Trong liên hệ con người hoặc là ta tiêu cực hoặc là tích cực, không có trung lập hay trung tính (neutral). Nếu bạn đi trên đường phố, thấy một người bị thương, nhưng bạn cứ phớt lờ, bước qua mà xem như không thấy gì, vì bạn “trung lập” với người ấy. Nhưng “trung lập” kiểu ấy là ông nội của tiêu cực, phải không ạ 😦 Cho nên, nếu ta cóc cần đến thiên hạ, có nghĩa là ta tiêu cực với thiên hạ. Nếu tính toán theo toán học, ta tiêu cực với gần 7 tỉ người trên trái đất và tích cực với chỉ 1 người—Đức Ngài “Tôi”–thì thực ra ta tiêu cực hay tích cực?

Trên thực tế, khi ta tiêu cực với người nào, luôn luôn có một lực đẩy đẩy ta và người đó xa nhau, không thích gần nhau, không thích nói chuyện, không thích tâm sự, đó là chưa nói đến có thể cải nhau, đánh nhau. Vậy, nếu ta tiêu cực với cả thế giới, thì dù ta có tích cực với chính ta cách mấy, ta cũng chỉ lụn bại mà hôi.

Sự thực là, khi ta tích cực với mọi người, ta sẽ tích cực với chính ta; và ngược lại, khi ta tiêu cực với mọi người, ta sẽ tiêu cực với chính ta. Nói chung, tâm thức của con người thật ra không phân biệt “ta và người” như chúng ta lầm tưởng—đối với tâm thức, ta và người đều là “con người” cả. Ngay cả trên bình diện ý thức (chưa nói đến tiềm thức), rất nhiều khi chúng ta nghe những câu tương tự như thế này: “Con người chỉ là những sinh vật ích kỷ và tội lỗi, kể cả tôi” hay “Nhân chi sơ tánh bản thiện” (Từ thuở bắt đầu, bản tánh con người là thiện). Khi nói đến con người là người nói tự động nói luôn về “tôi” trong đó, không có “ngoại trừ.” Vì vậy, lý luận rằng ta có thể tích cực cho chính ta nhưng cóc cần đến mọi người là một hiêu lầm rất lớn về tâm thức con người. Chuyện đó không có trong thực tế.

lovemice
Cho nên, tư duy tích cực là tích cực với “con người”—với chính ta và với tất cả mọi người. Thực sự ta không thể chia ra ta và người như ta lầm tưởng. Vì vậy, các truyền thống triết lý và đạo học quan tâm đến tâm thức con người luôn luôn gộp “ta và người”vào chung một nhóm.

• Nhưng, “thiên hạ dối trá xảo quyệt nhiều quá, tôi tích cực với họ sao được? Hơn nữa tôi phải lo phòng thân chớ, nếu không bị lường gạt cả đời sao?”

Đây là một lý luận rất xác thực, và chính vì nó xác thực cho nên nó thường đủ sức thuyết phục người ta không nên tích cực 😦 . Ở đây ta có mâu thuẫn giữa tình yêu và lòng tin–Tôi được dạy là yêu người, nhưng tôi cóc tin người được!

Chúng ta có thể nhìn vấn đề một cách giản dị thế này: Nếu ta có đứa em hút sách, dối trá, trộm cắp, nhất định là ta bực bội đến điên đầu và chẳng tin được câu nói nào của hắn ta, nhưng tận trong tâm tưởng ta vẫn thương em vô cùng, phải không? Không tin, nhưng vẫn thương. Có gì lạ đâu? Quả tim nào của con người cũng làm việc như thế. Cho nên nói rằng phải tin mới thương là một lý luận không hiện thực.

Trong truyền thống của dân tộc ta, chúng ta luôn luôn được dạy là phải tôn trọng người chiến sĩ, dù đó là chiến sĩ của bên thù địch, bởi vì người chiến sĩ chỉ làm đúng phận sự là phục vụ cho tổ quốc họ, dù họ đứng phía nào. Ta được dạy không đánh người ngã ngựa, dù đó là kẻ thù. Đời nhà Lý, sư Thảo Đường người Trung quốc, vốn là tù binh bị bắt tại Chiêm Thành, được vua Lý Thánh Tông mời dạy Phật pháp cho nhân dân và cho mở đạo tại chùa Khai Quốc vào năm 1069, tạo nên dòng thiền Thảo Đường. Đây cũng chỉ là yêu người, dù người là ai, và người thế nào.

Biết người có khiếm khuyết thì ta cố đừng cho người có thêm cơ hội để lầm lỗi. Ví dụ, đừng đi mà không đóng cửa nhà, để khỏi khơi lòng tham của người. Biết người không tin được, thì đừng cho mượn tiền để khỏi khuyến khích người tiếp tục lừa đảo.

Nhưng thông thường ta vẫn có dịp để giúp người ta không tin, như trường hợp khẩn cấp về sức khỏe chẳng hạn. Nếu ta cho người hoạn nạn (nhưng không đáng tin) mượn tiền lúc đó, cứ xem như là cho luôn, để mai mốt khỏi phải nghĩ ngợi về việc trả, và nếu được trả thì xem như là đó là lộc của trời. Đó là giúp người khi hoạn nạn, mà không cần biết người đó tốt hay xấu, vì trời ban mưa phát nắng cho cả người tốt lẫn người xấu, và trời cho mà không cần trả. Hoặc, đôi khi anh chị trong nhà bằng lòng để cho đứa em lừa đảo mình, để mình có cơ hội giáo dục nó bằng tình yêu.

Bạn có thể nghĩ rằng những bàn luận này hơi thừa thãi và lý thuyết; nhưng thực ra đây là điểm căn bản nhất trong thực hành tư duy tích cực: Ta không thể tích cực được nếu ta không tích cực về người khác, và muốn tích cực về người người khác ta không thể dựa tích cực của ta trên lòng tốt hay đức hạnh của họ, vì con người luôn luôn có lỗi lầm–họ, cũng như ta, đã đang và sẽ có lầm lỗi. Ta không thể tin vào sự toàn thiện của họ (cũng như sự toàn thiện của ta). Nhưng ta có thể tin vào quyết tâm của ta là sẽ yêu và tốt với mọi người đến mức tối đa ta có thể làm—đây là nền tảng của tư duy tích cực.
earthhands

Tư duy tích cực không phải là đổi chác—phải có cái nầy mới đổi được cái kia, anh phải tích cực với tôi, tôi mới tích cực lại. Đó chỉ là đổi chác, hay phản ứng, hay phản động. Và đổi chác như vậy thì năng lực tích cực của ta rất yếu, vì ta cứ nằm ì mãi trong mức đổi chác trung bình, là mức đại đa số người trên thế giới đang đứng. Nhưng ta muốn vượt hẳn lên trên mức trung bình đó. Đối với ta, tư duy tích cực là con đường một chiều. Ta dùng sức mạnh tích cực mạnh mẽ từ rất sâu trong tâm thức để làm cho chính mình và mọi người cùng mọi sự quanh mình thành tích cực thêm. Và khi ta tạo được vài nguồn tích cực, vài người tích cực, ở gần nhau, chúng/họ sẽ tạo nên năng lượng cộng hưởng lớn hơn hẳn tổng số của các năng lượng cá nhân, tương tự hiệu ứng âm thanh nỗi (stereo) của âm thanh đến từ vài loa đặt tại nhiều vị trí khác nhau trong thính phòng.

• Và ta cũng đừng nên hiêu lầm “tình yêu và tích cực” với “muốn gì được nấy.” Nếu bố mẹ thực sự thương con, bố mẹ không thể để con muốn gì được nấy, nhưng sẽ làm những gì mà, theo kiến thức và hiểu biết của bố mẹ, là những điều tốt nhất cho con của mình. Đó vừa là tình yêu vừa là bổn phận của bố mẹ. Khi quan tòa quyết định xử tù một tội nhân, đó có thể vừa là muốn cho tội nhân có cơ hội cải thiện sau này, và vừa là lo lắng cho an nguy của bao nhiêu người khác trong xã hội. Cho nên, yêu người và tích cực với người không có nghĩa là ta như đui như mù, hay ta không quan tâm đến phải trái hoặc an nguy cho chính mình và cho những người chung quanh. Tình yêu và tích cực có nghĩa là những gì ta phải làm vì nhiệm vụ và vì công ích ta vẫn phải làm, nhưng làm với tình yêu và tư duy tích cực—người có lòng nhân ái phải chiến đấu vói kẻ cướp để giúp người vẫn khác hơn với người có máu thích giết người chiến đấu với kẻ cướp phải không các bạn?

Hầu như mọi người trên thế giới đều nghe biết đến tư duy tích cực. Tuy nhiên trong thực hành, chỉ có một thiểu số thực sự có năng lượng tích cực hạng thầy, phần còn lại thì đa số là chỉ nằm ở mức trung bình như nhau. Và sự khác biệt đó sinh ra chỉ từ một điểm duy nhất—đại đa số người hành động tích cực theo lối đổi chác, khi có khi không, tùy theo hoàn cảnh và đối tượng. Bậc thầy, thì tích cực một chiều, luôn luôn, moi nơi, mọi lúc, với bất cứ ai.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
Licensed for non-commercial use

Một suy nghĩ 8 thoughts on “Yêu người, Tin người”

  1. Chào anh Hoành ,
    Chu cha ! Nhìn hình của anh chụp chung với anh Minh Hiển, chị Khánh Hoà ( minh hoạ trong bài viết ” Điều gì làm nên một ngôi nhà ” của anh Minh Hiển )thì anh trẻ ơi là trẻ !Có lẽ do luôn luôn tư duy tích cực nên anh đã giữ cho mình được những nét xuân?
    Cảm ơn anh rất nhiều ! Rút ra bài học mới tinh từ anh “khen ít thì sẽ là vitamin,khen nhiều thì lại là thuốc độc” ( dẫn lại ý của anh đó nha ! ) nên bữa ni em chỉ cảm ơn thôi không dám khen nhiều dù bài viết rất hay và thuyết phục, kẻo… hì hì… anh lại nghĩ oan là em cố ý hại anh thì …TỘI NGHIỆP cho em quá.
    Chúc anh vui khoẻ nha!

    Số lượt thích

  2. Anh Hoành ạ,

    “Khi ta tích cực với mọi người, ta sẽ tích cực với chính ta; và ngược lại, khi ta tiêu cực với mọi người, ta sẽ tiêu cực với chính ta” không biết có đúng với bản thân em không? Vì em “Không ghét” mọi người (có người em thích, có người em yêu, có người em quý…, nhưng không ghét ai cả), ai quý nhiều thì chơi nhiều, ai quý ít chơi ít. Nhưng đối với bản thân mình, thi thoảng, em lại ghét, hoặc thi thoảng có giai đoạn không giải thích được, bỗng nhiên rơi vào trạng thái đó. Anh có thể cho em biết, tại sao như vậy không ạ? 🙂

    Cảm ơn anh, chúc anh ngày an lành.

    Số lượt thích

  3. Yuki Lan Phương mến,

    1. “Trong liên hệ con người hoặc là ta tiêu cực hoặc là tích cực, không có trung lập hay trung tính (neutral).” … “Trên thực tế, khi ta tiêu cực với người nào, luôn luôn có một lực đẩy đẩy ta và người đó xa nhau, không thích gần nhau, không thích nói chuyện, không thích tâm sự, đó là chưa nói đến có thể cải nhau, đánh nhau.”

    Như vậy, “không ghét mọi người” “ai quý nhiều thì chơi nhiều, ai quý ít chơi ít” của Lan Phương là tiêu cực hay tích cực?!

    2. “Khi ta tích cực với mọi người, ta sẽ tích cực với chính ta; và ngược lại, khi ta tiêu cực với mọi người, ta sẽ tiêu cực với chính ta”.

    Từ điều số 1 trên, Lan Phương có thể giải thích được “Tại sao đối với bản thân mình, thi thoảng, em lại ghét, hoặc thi thoảng có giai đoạn không giải thích được, bỗng nhiên rơi vào trạng thái đó.”

    3. “Tư duy tích cực không phải là đổi chác—phải có cái nầy mới đổi được cái kia, anh phải tích cực với tôi, tôi mới tích cực lại. “….”Đối với ta, tư duy tích cực là con đường một chiều.”….”Hầu như mọi người trên thế giới đều nghe biết đến tư duy tích cực. Tuy nhiên trong thực hành, chỉ có một thiểu số thực sự có năng lượng tích cực hạng thầy, phần còn lại thì đa số là chỉ nằm ở mức trung bình như nhau. Và sự khác biệt đó sinh ra chỉ từ một điểm duy nhất—đại đa số người hành động tích cực theo lối đổi chác, khi có khi không, tùy theo hoàn cảnh và đối tượng. Bậc thầy, thì tích cực một chiều, luôn luôn, moi nơi, mọi lúc, với bất cứ ai.”

    Mình chỉ lượm nhặt các chữ của anh Hoành trong bài viết của ảnh.

    Chúc Lan Phương một ngày tốt lành.

    Số lượt thích

  4. Dear chị Hương,

    Quả thực nhiều khi em không hiểu chính bản thân mình, vì vậy, mới cần những anh chị đi trước như anh Hoành đây giải thích giúp em.

    Nếu để 2 chữ “tích cực’ và “tiêu cực” gần nhau, ai cũng sẽ muốn và nhận mình là tích cực, đúng không ạ? Giống như kiểu “người tốt” và “người xấu” vậy, mấy ai nhận rằng, tôi là người xấu! 🙂

    Với bản thân em, “tích cực” hay “tiêu cực” chỉ là 1 tính từ miêu tả :). Điều em đang hướng tới, tức là, em miêu tả bản thân bằng cảm nhận chính mình, để những tiền bối chỉ giùm em, như nào đúng, như nào sai. Đúng để phát huy, sai để sửa, vậy thôi!

    Chia sẻ cùng anh chị.
    Em cảm ơn chị Hương đã phản hồi.
    Chúc anh chị ngày vui.

    Số lượt thích

  5. Hi Yuki LanPhuong,

    Cảm ơn Thu Hương đã phân tích giúp anh.

    Anh không biết được tại sao thỉnh thoảng LanPhuong lại rơi vào trạng thái em ghét em. Nhưng có lẽ đó cũng không phải là chuyện lạ, vì hình như ai cũng có lúc thất vọng về chính mình.

    Nhưng mà ghét mình thì có lẽ là không tốt, vì mình mà ghét chính mình thì người khác chắc cũng khó mà yêu mình.

    Nhiều người nghĩ rằng cảm xúc là chuyện tự nhiên. Nhưng cảm xúc có thể được huấn luyện. Đó chính là điểm trong tâm của tất cả mọi trường phái tư duy tích cực chân truyền, kể cả ĐCN.

    Em có thể tập nhìn người khác sâu sắc hơn để “bới móc” ra những cái hay cái đẹp của người đó để ngưỡng mộ. Và khi em làm được điều này thuần thục, thì tập nhìn chính mình để tìm cái hay cái đẹp của mình mà ngưỡng mộ.

    và đừng quan trọng hóa các điểm yếu của mình. Ai cũng có 10 cái mạnh và vài trăm cái yếu. Tập trung vào phát triển các cái mạnh của mình, và đừng quan tâm đến cái yếu.

    Như thế thì em sẽ phát huy được sức mạnh, và có lẽ là sẽ không còn thất vọng về chính minh nữa, vì em sẽ thấy những điểm yếu của mình không đáng kể.

    Sống ở đời chỉ có điểm mạnh của mình là đáng nói. Ca sĩ thì chỉ có giọng ca là đáng nói, dốt toán cũng chẳng ai quan tâm. Nhà toán học thì chỉ có toán là đáng nói, còn ngoại giao thì như chàng ngố mới lên thành cũng chẳng ai phàn nàn.

    Miễn là mình có một cái nền đạo đức vững để đứng trên đó cho khỏi bị chìm.

    Em làm đi rồi cho anh biết thế nào nhé.

    Liked by 1 person

  6. Chào LanPhuong.

    Ngày trước mình cũng từng bị rơi vào trạng thái “cảm thấy ghét mình”.

    Sau này mình giải thích được trạng thái ấy là do “ý” mình mà ra, nghĩa là điều gì đó không được như ý muốn của mình thì mình cảm thấy ghét, thậm chí thấy bực vì chính bản thân mình. Có thể là một chuyện như mình không hoàn thành mục tiêu do mình đề ra hoặc không thể hoàn thành tốt hơn mục tiêu đó vì mình chưa cố gắng hết sức,…

    Bây giờ khi rơi vào trạng thái “cảm thấy ghét mình” thì mình sẽ đặt câu hỏi là mình thực sự đang muốn gì? và mình cần phải làm điều gì đó để hoàn thành cái ý muốn ấy.

    Và lúc đó mình bắt tay luôn vào làm điều gì đó để thực hiện ý muốn chứ không để cảm xúc và ý nghĩ về cái sự “ghét mình” bám theo nữa.

    Vài dòng lan man chia sẻ suy nghĩ, viết xong mình đọc lại mà còn chẳng hiểu là mình viết cái gì cả 🙂 🙂

    Chúc bạn bắt tay vào hành động và tìm niềm vui trong hành động thay vì bất mãn với những gì không được như ý. 🙂

    Trần Văn Thắng.

    Số lượt thích

  7. Dear anh Hoành, anh Thắng,

    Có lẽ đúng như anh Thắng nói, thi thoảng mình ghét mình là do mình ko đạt được kỳ vọng của bản thân.

    Em sẽ tập “bới móc” như anh Hoành dạy ^_^, đợi kết quả của em nhé!

    Gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới anh Hoành và anh Thắng 🙂

    Liked by 1 person

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s