Kiến bò miệng cối

Chào các bạn,

Cối Xay và Kiến - tranh của thiền sư Hakuin

Thiền sư “Vậy à” Haikuin vẽ một bức tranh kiến bò cối xay nổi tiếng.

Con kiến nhỏ
Nó bò miệng cối
Nó bò, nó bò…

Và nó bò mãi… và cho đến khi nó bò được 10km, tức là khoảng 5 triệu lần chiều dài 2mm của nó, con kiến vẫn không biết là nó đã chẳng đi đâu cả, vẫn còn ngay đó, trên miệng cối.

Đây là bi kịch của nhiều người trong thế giới chúng ta. Họ sử dụng 50 năm cuộc đời, đi triệu dặm đường, có ảo tưởng là mình đã đi được rất xa, nhưng không biết là họ thực ra chỉ ngồi một chỗ, ngay đó, ngay trên miệng cối.

Họ không có 50 năm kinh nghiệm sống, mà có thể chỉ là một năm kinh nghiệm, lập đi lập lại 50 lần.

Nhưng, làm thế nào để ta biết được ta không bò miệng cối, khi ta thì quá nhỏ mà đường đời thì quá dài, quá rộng? Khi con mắt ta nhìn không quá 200m mà đường đời dài những 500 ngàn km? Khi trí ta nhìn không quá một tuần mà đường đời dài đến 50 năm?

Có lẽ con kiến không thấy hết được vòng tròn nó đang bò, nhưng nếu nó thông minh một tí, nó có thể nhận ra sau khi đi một hai vòng là tại sao mỗi bước đường mình đi lại nhìn thấy quen thuộc quá vậy? Cũng lỗ hỏm giống thế này, cũng kẽ nứt như thế kia, rồi một tí xíu lại thấy một rãnh lớn chắn ngang đường… Chẳng lẽ mình đã trở lại chỗ cũ?

Nếu ta đi một con đường quen thuộc trong cả 50 năm, rất có thể là ta đã ở trên miệng cối 50 năm.

Thế thì làm sao mới không là quen thuộc?

Dĩ nhiên, nếu bạn thay đổi công việc, sở làm, nơi ở thường xuyên… chính những thay đổi vật thể này có cơ hội lớn để mang đến kinh nghiệm và tư duy mới cho bạn. Đi một ngày đàng học một sàng khôn.

Nhưng điều quan trọng hơn cả là khả năng đổi mới ngay cả khi mình chẳng chuyển đi đâu cả. Chúng ta có thể điểm qua các thay đổi, theo thứ tự từ thấp đến cao, trong năm vừa rồi chẳng hạn, như là cách kiểm điểm thành tích thay đổi trong năm:

1. Năm rồi ta đã học thêm được môn gì mới không? Như là ngoại ngữ, hay sử dụng computer, hay sử dụng máy móc gì đó, hay khiêu vũ, hay vẽ, hay âm nhạc… Hoc được môn mới là một thay đổi, không chỉ là thay đổi vì biết môn mới, mà chính môn mới có thể tạo cơ hội cho ta thay đổi cả nền tảng tư duy.

2. Năm rồi ta đã học được một luồng tư tưởng, luồng văn hóa nào mới không? Như là đọc một ít về Hồi giáo, hay Phật giáo, hay về nước Phi Luật Tân, hay Thái Lan, hay tư tưởng của Gandhi…

3. Năm rồi ta đã tự nghi vấn về tư duy của chính mình? Ví dụ: Trước kia tôi không bao giờ thích người Trung quốc, năm vừa rồi tôi đã tự hỏi “Phải chăng tôi có máu kỳ thị chủng tộc chống người Trung quốc?” Hay , xưa nay tôi rất kiên quyết trong các lập trường về một số vấn đề, nhưng từ năm rồi tôi bắt đầu tự hỏi “Thái độ giữ vững lập trường có đồng nghĩa với đầu óc hẹp hòi?”

4. Năm rồi ta có thay đổi lập trường về một số vấn đề hay không? Ví dụ: Trước kia tôi rất chống người đồng tính, năm rồi tôi đã thay đổi ý kiến và chấp nhận người đồng tính cũng là người tốt như tôi.

5. Các loại người ta cảm thấy thực sự yêu thương lo lắng trong lòng có tăng trong năm vừa rồi không? Ví dụ: Năm rồi tôi đột nhiên cảm thấy yêu thương và lo lắng cho những người đang trong vòng tù tội lao lý. Hay, năm rồi đột nhiên tôi cảm thấy rất thương những người bị bệnh AIDS.

Đây là một số điểm căn bản để chúng ta có cơ hội nhận biết là chúng ta đang đi đường thẳng hay đang chỉ đi vòng tròn trong đời. Rất khó để thấy con đường 50 năm, nhưng tương đối dễ để nhìn lại một năm hầu biết được mình đã đổi mới tí nào không.

Cuối cùng, người điên không bao giờ biết mình điên, người đầu óc si mê không bao giờ biết mình si mê, vì, nếu biết mình điên thì mình không điên, biết mình si mê thì không si mê. Vì vậy, nếu ta si mê thì ta không thể nào biết mình si mê được, nhưng đây là dấu hiệu thường thấy trong những người si mê: “Tôi luôn luôn giữ vững lập trường về…” hay “Chuyện này đối với tôi là tuyệt đối ‘không’ “. Dù là không hẳn đúng 100%, các câu chắc nịch như “giữ vững lập trường” hay “tuyệt đối” thường là dấu hiệu của mù quáng về tư tưởng và tư duy, và đang đi vòng tròn đã nhiều năm.

Ta phải thực sự muốn đổi mới thường xuyên, và phải quan sát thái độ tư duy của mình, phải cố công tìm ra các thay đổi thực sự trong mình qua các dấu hiệu khách quan bên ngoài, mới có thể nhìn xuyên qua các bức màn si mê chủ quan che mờ tâm trí , để biết mình đang đi đường tròn hay đường thẳng.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2009
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 7 thoughts on “Kiến bò miệng cối”

  1. Chúc mừng năm mới anh Hoành! Cảm ơn anh đã chia sẻ bức tranh và viết lời bình, lời tâm sự. Hình ảnh rất giản dị nhưng mà sâu sắc, làm em cũng đang tìm hiểu mình đang đi đường mới hay bò trên miệng cối 🙂

    Số lượt thích

  2. Chào anh,chúc anh một năm mới sức khoẻ và hạnh phúc !
    Xin cảm ơn bài viết trên đây đã cho em nhiều suy ngẫm với hàng lọat câu hỏi : Trong năm qua mình đã làm được những gì và chưa làm được gì? Tiếp cận những thông tin từ ĐCN đã phải là một bước khởi đầu của tư duy tích cực hay không?Mình còn phải làm những gì ,vv…Và – anh Hoành ơi ! bao lâu nay em vẫn tâm niệm một điều rằng ” tạo hoá đã cho ta khối óc ,đôi chân , đôi tay và sức khoẻ… thì chỉ có kẻ nào lười biếng, ỷ lại mới phải chịu đầu hàng số phận mà thôi “,chẳng hay suy nghĩ của em có đúng không anh?

    Số lượt thích

  3. Bích Thiện rất thích bài viết này anh Hoành ạ. Chắc bước đầu tiên bò chếch ra khỏi miệng cối trong năm 2010 là tham gia viết bài cho ĐCN. Đấy cũng là một việc có ý nghĩa đấy chứ phải không anh Hoành?
    Chúc anh chị một năm mới tràn đầy niềm vui.

    Số lượt thích

  4. Hi TH,

    ANh cũng nghí giống TH vậy. Chúng ta là những con cá bơi lội trong dòng sông cuộc đời. Con cá không thay đổi dòng sông được, cũng không thay đổi các cách đi của nước. Nhưng nó có thể tùy theo thế nước cùa dòng sông mà làm chủ số phận mình.

    Về tấm ảnh chụp với Hiển và Khánh Hòa trong bài “Điều gì làm nên một ngôi nhà đẹp”, đúng là tư duy tích cực làm cho người ta trẻ. Cám ơn TH nha 🙂

    Số lượt thích

  5. Em từng thấy một câu tương tự ” kiến bò trong dĩa” tức là khi số phận đã an bài cho con kiến phải bò dĩa rồi nó có chạy đi đâu cũng không thoát, không biết mọi người nghĩ sao

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s