Làm thế nào để tạo “xã hội tin tưởng cao”?

Chào các bạn,

Hôm qua trong bài Đạo và Đời, Khánh Hòa có nhắc đến từ high-trust society–xã hội tin tưởng cao—tức là một xã hội trong đó đa số mọi người tin nhau ở một mức kha khá. Điều này cực kỳ quan trọng cho mọi tiến hóa của xã hội. Một xã hội mà mọi người không tin nhau rất khó để quản lý với hiệu quả cao.

Việt Nam chúng ta là một xã hội tin tưởng rất thấp. Chỉ nhìn vào cách chúng ta làm việc với nhau là biết.

• Curriculum vitea và phỏng vấn là hai điều quan trọng nhất cho việc chọn lựa người ở các quốc gia tin tưởng cao. Curriculum vitea cho ta biết thông tin về nhau, và phỏng vấn để có thể hiểu nhau. Nhưng ở Việt Nam, hai thứ này chẳng ai dám tin. Và mọi người không ai tin là có sự chọn lựa khách quan khi tuyển nhân viên, mà chỉ tin là có phe đảng đút lót đưa người vào, cho nên phải lệ thuộc phải những thứ mà ai cũng biết là rất ít hữu ích như tấm bằng, và lại cũng chẳng dám tin bằng vì có nhiều người có bằng giả và bằng rởm.

• Ở các nước tin tưởng cao, quyên tiền cho các quỹ từ thiện xảy ra hàng ngày, từ hàng nghìn tổ chức khác nhau, và mọi người cho tiền rất thường. Nhưng ở Việt Nam, cho tiền với tổ chức ta biết và người ta biết cũng đã là việc không an tâm, vì không biết tiền ta cho đi đến đâu, chứ đừng nói đến các tổ chức ta không biết ai trong đó cả ngoại trừ cái website trên Internet.

• Ở các nước tin tưởng cao, dân chúng thường tin vào thông tin hay lời hứa của chính phủ. Ở nước ta, hầu như đại đa số thông tin từ chính phủ đều bị đa số nhân dân nghi ngờ.

• Ở các nước tin tưởng cao, khi một người hô hào làm việc xã hội gì đó, luôn luôn là có các bạn bè quen biết ủng hộ, rồi từ đó dân chúng bên ngoài ủng hộ. Ở xứ ta, ra khỏi gia đình là hầu như rất ít người tin nhau để ủng hộ nhau.

. . .

Thực ra, ở nơi nào cũng có người dối trá và bịp bợm. Nhưng so với các quốc gia Âu Mỹ thì cách sống ở nước ta là cách sống của một xã hội tin tưởng rất thấp. Và từ sự thiếu kém lòng tin của mọi người đối với nhau, chúng ta luôn luôn loay hoay về các phương cách quản lý—làm thế nào để mọi người cùng đồng tâm hiệp lực giải quyết các vấn đề đất nước. Nếu nhìn số lượng thơ rác được chuyển đi trên Internet thì ta có thể thấy vấn đề rất rõ. Thông tin về kinh tế tốt của Việt Nam hoặc một thông tin tốt của chính phủ về chuyện gì đó quan trọng thì chẳng bao giờ thấy chuyển đi, nhưng các email phê phán chỉ trích Việt Nam hay chính phủ Việt Nam thì tràn ngập dòng thơ rác, dù là đa số thơ này đúng là rác thứ thật. Tin tưởng là cái nền để xây dựng xã hội. Sự thiếu tin tưởng tạo ra hiện tượng xây nhà trên nền đất bùn, xây đến đâu lún đến đó, cực kỳ khó để quản lý.

Vì thế, chúng ta đã lập đi lập lại hầu như là hàng ngày về điều mỗi chúng ta cần tu tập để khiêm tốn, thành thật và nhân ái. Một xã hội của những người khiêm tốn thành thật nhân ái là một xã hội yêu nhau và tin tưởng nhau. Đây là điều kiện đầu tiên để phát triển đất nước, không phải là các phương trình kinh tế hay các đạo luật mà học trò kinh tế hay học trò luật nào cũng biết. Có viết thêm luật cũng vô ích nếu không ai tin tưởng vào cảnh sát, viện kiểm sát, luật sư, thẩm phán, tòa án… Chúng ta có khuynh hướng tin vào các tờ giấy và chữ nghĩa—luật này luật kia… Luật chỉ là những tờ giấy có chữ in. Con người thi hành luật. Nếu ta không tin tưởng con người được thì đương nhiên là ta không thể tin tưởng luật.

Cho nên sống khiêm tốn thành thật và nhân ái không chỉ để làm cá nhân chúng ta thăng hoa đến một mặt phẳng cao hơn của cuộc đời, mà còn tạo một xã hội tin tưởng cao để chúng ta có thể tin nhau mà làm việc với nhau có hiệu quả hầu phát triển đất nước.

Các bạn, nếu các bạn yêu nước, thì hãy sống cách mà mọi người có thể tin tưởng bạn—khiêm tốn, thành thật, nhân ái. Hãy là người đáng tin cậy trước, rồi mới khuyến khích hoặc đòi hỏi những người khác cũng đáng tin cậy như bạn. Đó là xây dựng đất nước với những viên gạch nằm ở mức nền sâu nhất.

Chúc các bạn một ngày đầy lòng tin.

Mến,

Hoành

© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s