Đầy nửa ly hay cạn nửa ly?

Ở Mỹ, khi phỏng vấn xin việc, thái độ tích cực mà người Mỹ gọi là positive thinking có thể quyết định đến 70% thành công, còn lại mới là các kỹ năng khác. Người tích cực (positive person) thường giao tiếp tốt, làm việc theo nhóm tốt, hoà hợp tốt, tự tin, năng nổ… Người tiêu cực (negative person) sẽ bị gạt bỏ ngay sau vài phút phỏng vấn. Vì chỉ cần một người tiêu cực thì đội ngũ sớm muộn gì cũng bị phá vỡ.
half-full-glass
Còn chúng ta, cứ kiểm tra lại sẽ thấy thường ngày ta có những suy nghĩ rất tiêu cực:

– Việt Nam lúc này xuất khẩu tôm sang Nhật nhiều lắm.
– Xời, chỉ được ba bữa là Nhật nó trả về vì thiếu vệ sinh thôi.

Hay:

– Nhỏ A, hôm nay mặc cái áo đẹp quá hả ?
– Xì, đẹp trong tâm hồn mới đáng kể chứ bề ngoài thì ăn thua gì !

Tất cả các câu đáp trên đều là cách nói, cách suy nghĩ tiêu cực. Không ai nói đó là cách nói sai. Nhưng ở đời thường có hai loại người: thành công và thất bại, lạc quan và bi quan, tích cực và tiêu cực. Vấn đề là ta chọn cách nói, cách nghĩ nào, thế thôi.

“Tất cả bóng tối của thế gian cũng không che được ánh sáng của một que diêm”

Người tích cực luôn thấy cái hay, cái tốt, cái đẹp trong sự việc và ở người khác. Người tiêu cực luôn chú trọng đến khuyết điểm của người khác và luôn lo lắng người khác không tôn trọng, nể nang mình.

Người tiêu cực không bao giờ phục ai vì thấy ai cũng kém. Người tích cực thấy ai cũng phục vì thấy cũng có một cái gì đó mà mình phải học hỏi.

Người tiêu cực thường tự ti và tự tôn cùng một lúc. Người tích cực thì thường tự tin và khiêm tốn cùng một lúc.

Người tiêu cực không bao giờ dám hỏi han điều gì vì sợ người khác nghĩ là mình dốt, mà nếu có hỏi thì chỉ hỏi để tấn công. Người tích cực luôn luôn hỏi chi tiết vì thực tâm muốn học hỏi.
flameofamatch
Người tiêu cực khi gặp khó khăn thường cho là tại số mình đen, trời thiếu công bằng. Người tích cực thì cho đây là thử thách khả năng chịu đựng và giải quyết của mình.

Người tiêu cực buồn bã và ghen tức khi người khác thành công. Người tích cực vui vẻ khi thấy người khác thành công và sẽ hỏi thăm để học thêm được một tí bí mật thành công.

Người tiêu cực hay phê phán chê bai, cằn nhằn và than vãn. Người tích cực thì chủ trương giải quyết vấn đề.

Người tiêu cực luôn làm người khác bực mình, xuống tinh thần. Họ không làm ai vui, không thuyết phục được ai. Người tích cực luôn làm người khác lên tinh thần, làm mọi người trở lên hăng hái vì vậy tính thuyết phục rất cao.

Người tiêu cực hay tự kiêu, tự mãn và thụ động. Người tích cực luôn phấn đấu vì đời là một cuộc đấu tranh như “Ông già và biển cả” của Hemingway, phấn đấu không vì lợi lộc, nhưng chỉ vì việc của ông là đánh cá, bản tính con người là hoạt động. Người không hoạt động là người chết.

Người tiêu cực không ở trong team (đội ngũ) nào được cả. Họ sẽ làm đổ vỡ bất cứ đội ngũ nào mà họ ở trong đó.

Về lâu dài, người tích cực luôn luôn thành công và người tiêu cực luôn luôn thất bại.

Tiêu cực dễ lây lan, tích cực cũng dễ lây lan. Nhưng tích cực lây mạnh hơn tiêu cực vì “tất cả bóng tối của thế gian cũng không che được bóng tối của một que diêm”.

Nửa ly bước có thể nói là đầy nửa ly, có thể nói là cạn nửa ly. Đằng nào cũng đúng. Đây là vấn đề của riêng mỗi người. Vậy mà đó cũng là vấn đề chung của một quốc gia. Người tích cực luôn thấy ly nước đầy một nửa. Đất nước nào có nhiều công dân suy nghĩ tiêu cực sẽ nghèo đói. Một đất nước có nhiều công dân tích cực, một nền văn hoá tích cực, sẽ trở thành cường thịnh cho dù hiện nay còn nghèo.

Active_Living
Đâu là sức mạnh của Việt Nam?

Khi nói đến điểm yếu và điểm mạnh, thường ta hay phạm một sai lầm rất lớn là coi những gì mình đang có là yếu tố quyết định mọi vấn đề. Thí dụ, so sánh giữa hai học sinh về những vốn liếng mà họ có. Học sinh A thông minh trung bình, bố mẹ khá giả, ở thành phố, học một trường nổi tiếng. Học sinh B thông minh cũng trung bình nhưng bố mẹ nghèo, đi học ở trường quê. Rõ ràng vốn liếng của A lớn hơn B. Nhưng nếu kết luận rằng sau này sẽ khá hơn B thì chẳng có gì bảo đảm cả. B sau này khá hơn A là chuyện khá thông thường.

Vì vậy, khi hỏi Việt Nam có gì mạnh và có gì yếu , ta không nên nghĩ rằng tương lai của Việt Nam sau này lệ thuộc vào cái gì Việt Nam đang có.

Nói đến hoạt động kinh tế người ta thường nhắc đến ba yếu tố: tư bản (tiền), tài nguyên thiên nhiên và lao động. Tư bản thì chúng ta không có nhiều. Thiên nhiên và tài nguyên thì trung bình, không có gì xuất sắc nhưng cũng không đến nỗi quá nghèo. Hai yếu tố này thì chúng ta không chủ động được. Tài nguyên thì trời cho sao chịu vậy, chúng ta chỉ còn cách đừng phá hoại môi trường thôi. Còn tư bản thì cũng thế, không có tiền là không có tiền. Không thay đổi được gì mấy. Nhưng nhân lực là yếu tố ta có thể chủ động được 100%. Một con người sinh ra không có kiến thức gì vẫn có thể được đầu tư học hỏi để tiến mãi không ngừng. Giá trị lao động của thế giới đang lên rất cao, mà tiềm năng lao động của Việt nam lại cực kỳ lớn. Đó chính là điểm thuận lợi đầu tiên để gia tăng sức mạnh của Việt Nam trên thị trường thế giới.

“Ta có gì ?” hay “Ta làm gì ?”

Cuộc đời A và B chỉ lệ thuộc một chút vào vốn liếng ban đầu, nhưng lệ thuộc rất nhiều vào ý chí và khả năng của mỗi người trong việc quản lý đời mình. Tương lai Việt Nam cũng tương tự như vậy. Khả năng quản lý của con người vẫn là yếu tố quan trọng nhất trong sự phát triển, và “Ta có gì” thực ra không quan trọng bằng “Ta làm gì ?”.

Sức mạnh đoàn kết của Việt Nam rất lớn, vì thế chúng ta luôn muốn mọi người làm, suy nghĩ, ăn nói cùng một cách. Chính vì vậy mà thành ra bảo thủ, thiếu sáng tạo, cứng nhắc và chậm chạp.
Active_Living1
Để phát triển đất nước chúng ta cần chú trọng đến sự sáng tạo cá nhân. Vì cá nhân sáng tạo thì quốc gia mới sáng tạo.

Với giới trẻ, trước hết chúng ta hãy phát triển kỹ năng phân tích (analytical skills), kỹ năng đặt câu hỏi. Nếu muốn học được kỹ năng này thì cứ nói chuyện với các em bé 5, 6 tuổi là học được ngay: “Cô ơi, sao đàn bà mặc áo dài mà đàn ông không mặc ?” “Tại sao con trâu có sừng mà con chó không có sừng ?”… Đó chính là analytical skills (mà người Mỹ nổi tiếng số một trên thế giới). Nếu trong đời sống hàng ngày ta thường xuyên sử dụng kỹ năng này, khuyến khích sinh viên học sinh chú tâm vào khả năng phân tích, đặt câu hỏi thì tiến trình sáng tạo của cả nước sẽ gia tăng.

Thứ hai, khi có người thiết kế được một kiểu áo chưa ai thấy, hãy phản ứng “Ồ, lạ quá ha, sao bạn không tung ra thị trường cho mọi người thấy với” thay vì “Trời, kiểu này kỳ cục quá, chắc không ai dám mặc đâu !”

Thái độ tích cực với cái mới là thái độ cực kỳ cần thiết cho một môi trường sáng tạo. Tất cả các chính sách lớn lao sẽ chẳng có hiệu quả gì nếu một quốc gia có nhiều người tiêu cực hơn là tích cực. Chỉ có người positive mới thành công. Và tương lai Việt Nam phụ thuộc nhiều vào việc giới trẻ Việt Nam có sáng tạo hay không. Vấn đề cốt yếu này lại chẳng có chính sách nào lo được cả. Mỗi người chúng ta phải trở lên positive, rồi từ đó lây lan sang người khác. Hãy cười. Vì nụ cười mang đến năng lượng cho mình và cho người xung quanh. Hãy khen và khen thực tình. Bất kỳ ai và bất kỳ lúc nào cũng có cái gì đó hay và đẹp đẽ để mà khen thực tình. Nếu không phải buộc phê phán thì đừng phê phán. Nếu phê phán thì hãy kèm theo một đề nghị giải quyết.

Vấn đề không nằm ở chỗ “Việt Nam có gì ?” mà ở chỗ “Chúng ta làm gì cho Việt Nam”…

Chúc các bạn một ngày vui!

Mến,

Hoành

Chú thích: Bài này mình viết khoảng tháng 6 năm 2007, có lẽ cho tạp chí Nhà Quản Lý. Nay thấy có trên một số Websites trên Internet nên mình mang về post lại ở đây.

Một suy nghĩ 6 thoughts on “Đầy nửa ly hay cạn nửa ly?”

  1. Tâm sự này của anh Hoành làm em nhớ đến câu nói của Tổng thống Mỹ J. F. Kennedy trong bài diễn văn nhậm chức năm 1961 “Ask not what your country can do for you–ask what you can do for your country”. Ở Việt Nam mình cũng có một câu tương tự “Đừng hỏi tổ quốc đã làm gì cho ta, mà hãy hỏi ta đã làm gì cho tổ quốc hôm nay”.

    Khi còn ở VN em thấy mình cũng khá kiệm lời khen, khi nhìn nhận người khác có phần “khó tính” :). Nhưng khi hiểu tại sao người Mỹ lúc nào cũng toàn khen, cái gì cũng good, nice, awesome, mà cái gì không good là sorry liền dù là không phải lỗi của mình, em mới thấy cách suy nghĩ tích cực đó chẳng làm hại ai mà chỉ làm cho mọi người lúc nào cũng feel comfortable và inspired.

    Một người làm gì đó sai, thì bản thân họ đã thấy có lỗi rồi, mà những người khác nói vào nữa thì ôi thôi, phải ai mà tự trọng cao thì chắc không bao giờ dám ý kiến ý cò gì đến lần thứ hai nữa mất. Nhưng mà để mọi người appreciate các ý tưởng mới, lạ, “kì cục” thì rất cần một môi trường cởi mở, không ganh tị, có sự hợp tác lẫn nhau.

    Em thấy ảnh anh Hoành chơi nhạc và hát rồi nhé. Anh thật là tuyệt :)!

    Chúc anh luôn khỏe và chia sẻ tư duy tích cực đều đều trên ĐCN :).

    Em Hòa

    Liked by 1 person

  2. Hi, anh
    Cach day khoang 15 nam, bo em la mot bac si khoa ngoai nhung lai di bao ve tien si ve chuyen nghanh kinh te, hoi do bo em bao ve luan an gap rat nhieu kho khan vi viet nam minh chua co chinh sach hay chu truong gi ve viec nay, roi co nhieu nguoi cho rang bo em la ham… nhieu giao su con dinh khong co bo em bao ve nua…keke ay the ma moi viec roi cung qua va moi nguoi cung danh chap nhan. Qua viec do em thay nuoc minh van lam viec mot cach qua may moc, doi khi nhung dieu do se kim ham su sang tao cua rat nhieu nguoi. Nhung bo noi voi em rang: neu con co thuc luc va long quyet tam, kien tri thi moi viec roi se thanh cong:D Va hom nay doc bai viet cua anh em lai thay nhung dieu bo noi dung lam, keke cam on anh Hoanh nhieu nhe.
    Em Uyen.

    Số lượt thích

  3. Hi anh Hoành,

    Anh nhận xét rất đúng là ở Việt Nam, sức mạnh đoàn kết rất lớn. Như vun thành một tảng xi măng đặc rất khó tháo gỡ ra để sáng tạo.

    Khi ở Việt Nam em thường bị bế tắc vì nhìn đâu cũng một thứ công thức ngập tràn, cố nhìn cao hơn lớp bụi của giao thông đường phố nhưng không được.

    Em có một ước mơ, là một đám đông con người, trong tâm tưởng hãy nhìn vào một cây bạch đàn vút cao ở giữa căn phòng, có đàn chim bay quanh tán lá và ông mặt trời tỏa sáng.

    Và đặt ra câu hỏi: “Chúng ta có thể làm cái gì chung với nhau?”

    Rồi sau đó nhìn vào nhau.

    Hiển.

    Số lượt thích

  4. Hi Khánh Hòa, Tố Uyên và Hiển,

    Mọi người nói rất chính xác về việc cản trở sáng tạo của người Việt. Nếu so sánh hai cách suy nghĩ của 2 nhóm người mà anh khá rành là người Mỹ và người Việt, thì một nhóm người Mỹ sẽ thúc đẩy nhau sáng tạo và một nhóm người Việt sẽ níu kéo nhau ở lại.

    Các em làm thử thí nghiệm này. Viết một bài diễn văn cho một dịp nào đó trước mặt một nhóm người Việt và nhờ mọi người cùng nhau biên tập bài viết. Và cũng làm thế với một nhóm người Mỹ. Một nhóm người Mỹ biên tập chung, và một nhóm người Việt biên tập chung. Hai bài diễn văn giống nhau, chỉ khác ngôn ngữ.

    Kết quả sẽ cho thấy bài diễn văn do nhóm Việt biên tập sẽ nhạt như nước ốc, vì nó sẽ giống như nghìn bài diễn văn em đã nghe mấy chục năm rồi. Ngược lại, bản do nhóm Mỹ biên tập sẽ có rất nhiều ngạc nhiên.

    Và nếu em cho 10 nhóm Việt biên tập 10 lần, thì 10 bài sẽ ra gần giống nhau, và giống các bài mấy chục năm qua. Con 10 bài của 10 nhóm Mỹ thì “chẳng ai giống ai.”

    Tinh thần bảo thủ của dân ta rất mạnh, không thể xem thường. Mấy mươi năm dân ta ở Mỹ thì vẫn phải đả đảo CS. Mấy mươi năm đổi mới ở VN thì vẫn phải Bác Đảng muôn năm.

    Hỏi rằng tạo sai ta lạc hậu với 4 nghìn năm văn hiến?

    (Ối, tại bọn Tàu bọn Tây gian ác nó ngu dân mình mà! Wow! Anh yêu làm sao món đổ tội của kẻ dốt ! Nếu mình thông minh ngay từ đầu thì thằng nào ngu dân mình được?)

    Sáng tạo, sáng tạo và sáng tạo. Nếu chúng ta không trưởng thành, không để đầu óc sinh trưởng như hoa lá, mà cứ “giữ vững lập trường” “kiên định chủ nghĩa” “quyết không phản bội đường lối cũ” như những tảng đá trơ trơ nghìn năm, thì ta sẽ thêm 4 nghìn năm văn hiến làm anh hùng trên chiến trận, vì sẽ được các nước khác thỉnh thoảng thăm viếng bốp tai đều đều.

    Các em khỏe nhé 🙂

    Liked by 1 person

  5. chào anh Hoành, bài của anh lúc nào cũng hay. Và bài này cũng thế. Nhưng hôm nay e xin ko bình về bài viết này. Hi`. Em muốn xin anh chút thông tin. Hics. Chuyện là em đang dư kiến làm thuyết trình với nhóm về chủ đề” có hay ko thế giới bên kia”. mà e nhớ dạo trước đọt chuối non mình có 1 câu hỏi trắc nghiệm bên gốc trái về vấn đề tin hay ko tin có ma. Em ko nhớ chính xác câu chữ. nhưng anh có năm số liệu bài vote đó ko ạ. Em có thể xin số liệu thống kê đó từ trang web của mình dc ko a. Cảm ơn anh nhiều nhé. Thân.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s