Chào các bạn,
Nghệ thuật vị nghệ thuật (chỉ đơn thuần tập trung vào cái đẹp nghệ thuật) thì kém hơn nghệ thuật vị nhân sinh (tập trung vào giải quyết các vấn đề của tâm hồn của con người, cũng như các vấn đề xã hội và chính trị)?
Nội trợ thì kém hơn bác sĩ?
Nhỏ tuổi thì kém hơn lớn tuổi?
Phụ nữ thì không bằng đàn ông?
Dân tộc thiểu số thì không bằng người Kinh?
…
Tư tưởng phân biệt và hơn thua rất vi tế. Chẳng dễ gì nhận ra. Nếu ai cũng nhận ra thì thế giới này chẳng loạn lạc đến vậy..
“Nó người Khmer Trà Vinh nhưng nó giỏi lắm, là giám đốc công ty IT lớn nhất nước đấy.”
“Con gái mà mạnh mẽ như đàn ông.”
“Em không hiểu đâu.” (Lời của chồng nói với vợ. Chồng nhỏ tuổi hơn vợ và trước đây là học trò của vợ.)
“Em tên gì?” (Lời của một cậu nói với một cô. Hai người chưa biết tuổi của nhau nhưng cậu tự ý gọi cô là “em” và xưng “anh”.)
“Anh cám ơn em.” (Lời của một cậu nói với một cô. Cậu lớn tuổi hơn cô. Chưa bao giờ cậu xưng “mình” hoặc xưng tên, và gọi cô bằng tên của cô, hoặc gọi “bạn”.)
“Mình là bác sĩ.” (Với nụ cười tự hào bên trong.) (Từ tự hào đến tự kiêu chỉ là một sợi chỉ mong manh.)
“Mình làm nghệ thuật sâu sắc.” Hoặc “Mình không làm nghệ thuật giải trí.” (Với nụ cười tự hào bên trong.)
…
Tư tưởng phân biệt và hơn thua rất vi tế. Phải quan sát chính mình thật kỹ thì mới có thể nhận ra chúng và chỉnh sửa chúng.
Tư tưởng phân biệt và hơn thua này là nguồn gốc của chiến tranh. Từ mấy cậu choi choi tức nhau và đánh nhau vì cảm thấy bị nhìn đểu, đến chiến tranh giữa dân tộc này với dân tộc kia, đến chiến tranh giữa đạo này với đạo kia, đến chiến tranh giữa đảng này với đảng kia, đến chiến tranh giữa nước này với nước kia…
Gây ra chiến tranh không phải bắt nguồn từ chuyện lớn, mà từ vô số chuyện nhỏ li ti gộp lại – những chuyện nhỏ li ti bắt nguồn từ tư tưởng phân biệt và hơn thua.
Thế nên, muốn xây dựng hòa bình, không phải bắt nguồn từ chuyện lớn, mà từ vô số chuyện nhỏ li ti gộp lại – những chuyện nhỏ li ti bắt nguồn từ tư tưởng bình đẳng, thấy mọi sự đều như nhau, thấy mọi người đều như nhau.
Hãy là người xây dựng hòa bình, bắt đầu từ một chuyện nhỏ, là quan sát tư duy của mình, cũng như lời ăn tiếng nói của mình.
Chúc thế giới chúng ta ngày càng hòa bình và bình an.
Phạm Thu Hương
o0o
The Mind Set of Discrimination and Superiority
Nguyen Thi Quynh Tam wipes tears during an interview with The Associated Press in Hanoi, Vietnam, Thursday, Aug. 13, 2026. (AP Photo) 
