Nghệ sĩ trên sân khấu đời

Chào các bạn,

“Nghệ thuật biểu diễn” là cụm từ mình dịch từ “performing arts”, tức là các loại nghệ thuật biểu diễn một điều gì đó trước công chúng—hát, chơi đàn, khiêu vũ, thẩy bóng (juggling), kịch nghệ, v.v…

Nếu ta dùng nghệ thuật biểu diễn để minh họa cho đời sống thì ở đời có hai loại người—khán giả và nghệ sĩ.

Khán giả thì thường không biểu diễn, thích phê phán, nếu phải biểu diễn thì có thể bị đông lạnh vì sợ sân khấu (stage fright), nếu phải nghĩ đến sân khấu là sợ mình làm sai trước nghìn người.

Và khán giả chỉ biết ngồi thán phục những nghệ sĩ tài ba biểu diễn cho cả một buổi trình diễn xuất thần, không một tì vết nghệ thuật.

Tuy nhiên, nếu bạn là nghệ sĩ trình diễn, bạn sẽ biết một sự thật căn bản là không có một buổi trình diễn nào mà bạn không sai cái gì đó. Ca sĩ chẳng hạn, đáng lý mình nên hát nốt đó mạnh hơn một tí, đáng lý mình nên kéo dài ra và không nên lấy hơi chỗ đó, chỗ này vào trật nhịp, đã hẹn trước với ban nhạc là chỗ đó phải chậm lại một tí nhưng rốt cuộc mình cũng đi ào ào… Nếu bạn đã trình diễn thường xuyên trước đám đông—cho dù đó là chơi nhạc hay đánh quyền Anh hay đọc diễn văn—bạn sẽ nhận ra một điều là dù cho bạn có chuẩn bị kỹ đến thế nào, cơ hội để bạn làm một cái gì đó không chính xác ‎có thể lên đến 80% của các cuộc trình diễn. (Chỉ có trình diễn nhạc trong CD là không có tì vết, vì bản nhạc có thể được thâu đi thâu lại vài chục lần).

Nhưng điều may mắn là, hầu như chẳng ai ngoài bạn hay một hai người trình diễn chung biết điều đó. Mọi khán giả chỉ thấy một màn trình diễn xuất thần, không lầm lỗi.

Mà ngay cả khi khán giả có thể nhận ra lầm lỗi như khi nghệ sĩ vũ trên mặt băng trợt té, hay võ sĩ bị một cú knock-down, thì cũng chỉ là chuyện thường tình đối với nghệ sĩ thôi, chẳng có gì đáng thắc mắc cả.

Sở dĩ thế vì người nghệ sĩ rất quen với lầm lỗi. Làm sai là một phần của nghệ thuật trình diễn. Họ sống với “làm sai” hàng ngày, và biết cách sống với nó như là một phần của trình diễn, của cuộc đời nghệ thuật. Sai thì cứ lướt tới làm tiếp như chẳng có gì xảy ra.

Điều này đúng với tất cả mọi nghệ thuật sống. Chính trị gia đi sai bước, làm quyết định sai, là chuyện rất thường; khám phá ra lỗi lầm là điều chỉnh lại ngay. Người làm việc từ thiện cũng thế, tính toán sai là chuyện thường. Thuê một căn phòng chứa 1000 người để làm một cuộc hòa nhạc kiếm tiền gây quỹ, đến lúc mở màn chỉ có được 200 mạng loe hoe. Viết một bài báo mong là mọi người đồng ý ‎ với mình, ai dè đăng xong cả ngàn khán giả gởi thơ đến dũa te tua.

Đó là điều làm nên sự khác biệt giữa nghệ sĩ và khán giả. Khán giả thì sợ sai. Nghệ sĩ thì sống với sai hàng ngày. Và cũng vì vậy mà nghệ sĩ chân thật rất khiêm tốn trong lòng vì thấy mình sai hàng ngày. Họ cũng không tự ái vặt khi bị phê phán vì họ biết là người khác chỉ thấy được rất ít cái sai của họ.

Nhưng nói cho chính xác hơn nữa, nghệ sĩ thường không gọi cái sai là sai, mà gọi đó là “chưa được vừa ý 100%”. Cũng như người lái xe trên đường phố, thực là chẳng mấy khi “lái sai”, đi đến đâu lái đến đó, nhưng thỉnh thoảng cũng có những quyết định không được hay có thể làm cho mình có tí vấn đề trên đường phố, chỉ điều chỉnh một tí và tiếp tục đi thôi.

Vì vậy các nghệ sĩ thường rất ít khi phê bình các lỗi lầm trình diễn của nghệ sĩ bạn trên sân khấu. Có nhận ra họ cũng không bao giờ nói đến, vì đó là chuyện thường, chẳng có gì đáng nói.

Nhưng nếu một khán giả, hoặc một nhà phê bình chưa từng trình diễn bao giờ, có cơ may nhận ra một lỗi lầm của nghệ sĩ, rất có thể vị đó sẽ phê bình to tiếng, cho rằng đó là chuyện khác thường và mình thông thái đủ để thấy nó. Đó là chưa kể nhiều khi sự phê phán đến ngay cả lúc chẳng có gì đáng gọi là lỗi lầm.

Cho nên nếu chúng ta muốn đi qua cuộc đời như những nghệ sĩ, thay vì ngồi một chỗ phê phán, chúng ta cần nhớ các điểm căn bản này:

• Không có bước nào, chiêu thức nào, là sai; chỉ có bước hay chiêu thức không được như ý.
• Các bước hay các chiêu thức không được như ý là một phần của đời sống hàng ngày.
• Nếu gặp không được như ý thì chỉ cần điều chỉnh một tí và tiếp tục biểu diễn.

Vậy thôi. Không có gì là lớn chuyện, không có gì phải làm cho ta “sợ sân khấu” đến đông lạnh.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2009
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Nghệ sĩ trên sân khấu đời”

  1. Chào anh Hoành!
    Em cảm ơn bài viết của anh đã cho em bài học về sự liên tưởng tới cuộc sống của mình. Em tìm ra được giá trị để điều chỉnh tư duy và hành vi! Đôi lúc em cảm thấy mình thiếu bản lĩnh để đấu tranh với tư duy tích cực, em nghĩ rằng mình rất tệ và càng rơi vào sự buồn chán. Hôm nay nhận được lời khuyên này em sẽ có sự tự tin hơn để rèn luyện để cũng cố niềm tin và bồi dưỡng tình yêu đối với tư duy tích cực. Cảm ơn anh rất nhiều! Chúc anh ngày vui!

    Số lượt thích

  2. Em nói vậy được đó Minh Tâm. Thực ra muốn tích cực cũng không khó lắm, chỉ cần đứng dậy “làm”. đừng ngồi yên nghĩ lăng nhăng trong đầu. Nếu không biết “làm” gì thì tập thể thao, chạy một vòng quanh xóm… 🙂

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s