Tĩnh và động

Chào các bạn,

Tĩnh và động thì ai trong chúng ta cũng đều biết hết rồi. Ngồi yên suy tư là tĩnh, chạy nhảy là động. Nhưng khi nào thì ta tĩnh, khi nào thì ta động? Đây là câu hỏi của các chiến lược gia—khi nào thì thủ quân, khi nào thì xuất quân? Và đâu là gốc, đâu là ngọn—tĩnh hay động?

Hãy trả lời câu hỏi dễ trước:

Đâu là gốc, đâu là ngọn?

Nếu quan sát thế giới quanh ta, ta có thể thấy ngay cái gì là gốc, và cái gì là ngọn.

• Đại đương nổi sóng, nhưng không có đại dương thì không có sóng. Nước đại dương luôn luôn có đó và tự nước thì tĩnh lặng, chỉ khi có gió mặt nước mới thành sóng (và các tầng nước sâu vẫn lặng).

• Đất ta đang bước đi trên đó phải lặng thì ta mới có thể đi.

• Cờ bay được vì có cột cờ đứng vững.

• Quân có thể xông pha ngoài chiến trường nhờ tướng ngồi tính toán trong trướng soái.

• Anh có thể chiến đấu mỗi ngày trên trận đời vì mỗi chiều anh có thể về tựa vào em an nghỉ.

• Võ sĩ trên đấu đài có quyền pháp tốt vì cái đầu có thể bình tĩnh và tỉnh táo để tính toán khi chiến đấu.

“Tĩnh” luôn luôn là nền, là gốc rễ, là chỉ huy của “động”. Tĩnh là thể (bản chất); động là dụng (công dụng). Tĩnh là thường hằng (vĩnh viễn); động là phù du (nhất thời).

Trong tất cả mọi tình huống ở đời, ta luôn phải nắm lấy gốc rễ, đứng vững trên cái nền của mình, trước khi làm điều gì khác.

Cho nên, gặp bất cứ chuyện gì, tốt xấu hay dở, điều đầu tiên phải có luôn luôn là một trái tim tĩnh lặng, để còn suy tính khôn ngoan và để có thể làm được tất cả mọi chuyện cần làm. Một trái tim tĩnh lặng có thể suy tính, có thể nói năng hiền dịu, có thể hành động thân thiện bác ái, và cũng có thể chiến đấu uy dũng. Một trái tim xung động chỉ có thể đánh nhau, và có thể là đánh nhau mà không biết tính toán hơn thiệt, để cho mình bị thiệt hại nhiều hơn là thắng.

Lúc nào thì tĩnh, lúc nào thì động ?

Đây là câu hỏi chiến lược cổ kim, cho người ta hình ảnh khi thì tướng xuất quân lâm trận, khi thì dừng quân án binh bất động.

Tuy nhiên, người ta thường lầm lẫn câu hỏi chiến lược này (là câu hỏi ở vòng hành động bên ngoài) với câu hỏi thái độ tư duy (là câu hỏi ở tâm lãnh đạo bên trong). Đây là điểm khác biệt quan trọng nhưng lại rất vi tế. Các bạn nên kiên nhẫn về điểm này.

1. Quân có lúc tĩnh lúc động. Nhưng tướng thì lúc nào cũng phải tĩnh trong tâm để mà tính toán. Cái tĩnh và động của quân là nói về “hoạt động” của quân bên ngoài. Cái tĩnh của tướng là nói về “tư duy” tĩnh lặng thường trực bên trong.

Thế nghĩa là, tâm bạn phải luôn luôn tĩnh để mà suy tính. Đây là bên trong.

Rồi quyết định làm gì (động), hay ngồi yên không làm gì cả (tĩnh), là qu‎yết định chiến lược của bạn, bên ngoài. Mà chiến lược thì không thể nói trước được, phải tùy theo hoàn cảnh thực tế mà quyết định.

Nói dễ hiểu hơn: Tâm luôn luôn phải tĩnh lặng. Làm gì hay không làm gì là tùy theo hoàn cảnh mà quyết định.

Đừng bao giờ lầm lẫn mà hỏi: “Khi nào tâm cần tĩnh lặng, khi nào tâm cần xung động?” Thưa: “Không có khi nào tâm cần xung động cả. Tâm phải luôn luôn tĩnh lặng để quyết định sáng suốt”.

Và tâm tĩnh lặng bên trong vẫn có thể quyết định đủ loại hành động tĩnh hay động bên ngoài.

2. Điều ta cần nhớ là, làm gì hay không làm gì luôn luôn là một quyết định chiến lược nhất thời và tại chỗ, luôn luôn tùy thuộc vào hoàn cảnh và tình hình thực tế của vụ việc. Khi chuyện đã xảy ra, ta sẽ phải quyết định làm gì hay không làm gi, để xử lý.

Nhưng trong các tình huống khó khăn, nếu bạn chưa biết phải quyết định thế nào, thì làm sao?

Thưa, nếu bạn chưa biết quyết định thế nào thì cách hay nhất là không quyết định gì cả cho đến khi bạn biết khá chắc chắn là nên quyết định thế nào.

Trong thời gian chờ đợi, nếu tâm bạn tĩnh lặng và tích cực, bạn sẽ tự nhiên tạo ra năng lượng tích cực từ tâm tĩnh lặng và tích cực đó. Và chính năng lượng tích cực này sẽ âm thầm hoạt động cho bạn—như là, giữ cho bầu không khí bình an và bớt xáo trộn một chút, làm cho những người chung quanh bình tĩnh lại một chút–trong khi bạn chờ đợi. Cho nên, gọi là chờ đợi nhưng bạn vẫn tự nhiên âm thầm tiến bước trong việc giải quyết vấn đề bằng năng lượng tích cực của mình tạo ra. Đó là gọi là trong cái tĩnh luôn luôn có cái động, trong cái ngồi yên luôn luôn có bước tiến tới.

Và đôi khi, hoặc bạn may mắn hoặc bạn tính toán rất thông minh, thì chính cái động âm thầm trong cái tĩnh đó làm cho bạn được “bất chiến tự nhiên thành” (không đánh mà tự nhiên thắng).

Chúc các bạn một ngày tĩnh lặng.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 9 thoughts on “Tĩnh và động”

  1. Hi anh Hoành,

    Em đã theo dõi đọt chuối non trong 1 thời gian, đã bookmark rất nhiều bài viết để có cơ hội đọc lại, tuy nhiên, ngẫm nghĩ lại thì những bài viết về tâm tĩnh lặng là em nhớ nhất và áp dụng được nhiều nhất trong công việc hàng ngày. Còn 3 quan điểm chủ chốt của tư duy tích cực là khiêm tốn, chân thành, nhân ái thì quả thực em mới biết cách ứng dụng sự khiêm tốn trong cuộc sống còn nhân ái và chân thành thì vẫn chưa biết sử dụng như thế nào?

    Như em hiểu thì nhân ái là luôn nghĩ tốt về người khác, vậy điều đó có làm giảm đi tư duy phê phán và khả năng đoán biết con người không ạ?

    Còn chân thành thì có phải luôn luôn nói sự thật?

    Em cảm ơn anh Hoành.

    Em Nam

    Số lượt thích

  2. Hi Nam,

    1. “Nhân ái” là yêu người. Nhân là người, ái là yêu.

    Yêu người không làm giảm đi tư duy phê phán và khả năng đoán biết con người chút nào. Thực ra yêu người giúp mình thấy và hiểu người đó, cái tốt lẫn cái xấu, còn rõ hơn là người không yêu họ.

    Bố mẹ rất yêu con, nhưng cũng biết rất rõ con mình tốt xấu thế nào, chỗ nào mạnh chỗ nào yếu đê giáo dục con.

    Ta luốn luôn có thể thấy cái yếu cái mạnh của mỗi người, và luôn luôn có thể quản lí công việc với sự hiểu biết đó, cũng như tìm cách giúp người đó (trong điều kiện ta có thể làm) khá hơn.

    Nhưng từ tong thâm tâm ta luôn luôn có thể xem người đó như một người anh em như mình, cũng có những cái hay xái xấu như mình, và cũng đáng yêu (hoặc đáng phạt) như mình. Đó la nhân ái.

    Công thức của nhân ái là: “Ghét tội, nhưng yêu người có tội.” (Hate sin, love the sinner).

    2. Thành thật là luôn luôn nói sự thật. Đương nhiên là nói thế nào thì tùy theo điều kiện.

    Vi dụ: Có những điều ta không thể nói được, như là điều thân chủ nói với luật sư (hay bác sĩ…). Đạo đức nghề nghệ bắt buộc các chuyện đó phải được giữ kín.

    Chuyện riêng bạn bè tâm sự với mình, cũng nằm trong loại việc mình cần giữ kín đó (dù pháp luật không đòi hỏi giữ kín, như là chuyện nói với luật sư).

    Rất thường khi ta nói về một chuyện gì đó, nhưng phải đổi tên và địa danh, để bảo vệ đời tư của các nhân vật liên hệ. Đôi khi vì các lý do công việc ta không thể nói hết được, và chỉ có thể nói sơ sơ bên ngoài thôi.

    Thành thật là không nói dối. Một lời nói ra là đúng sự thật. Thành thật không có nghĩa là biết cái gì thì nói ra hết như loa phóng thanh không có người kiểm soát. Tùy điều kiên để nói ra được điều gì, và nói thế nào. Nhưng mỗi lời chữ nên đúng sự thật.

    Nam khỏe nhé.

    Liked by 1 person

  3. Hi anh

    Em cảm ơn anh rất nhiều về bài viết này, sau khi đọc em đã bình tâm lại một chút. Mặc dù hôm nào em cũng đón đọc bài trên Đọt Chuối Non, nhưng đúng là khi đụng chuyện thì mới thấy thật thấm thía những điều anh nói.

    Em hiểu ý của anh ở trên, đó là việc tâm cần LUÔN LUÔN TĨNH, còn hành động như nào sẽ phụ thuộc điều kiện lúc đó, tĩnh hoặc động. Nhưng em có một thắc mắc thế này…

    Em vẫn là tập sinh, chưa đạt tới mức tâm mình luôn tĩnh lặng. Chỉ khá hơn lúc trước là em chịu quan sát tâm mình hơn, và đa số trường hợp biết tâm mình đang bị xáo động bởi lo lắng, sợ hãi, tức giận…Nhưng những lúc tâm đang bị xáo động mà ta cần quyết định việc gì đó rất quan trọng, hay cần suy tính kế hoạch, thì mình nên đợi cho tâm mình thật sự tĩnh lặng phải không anh? Nếu tâm mình vẫn đang xáo động thì có lẽ không nên quyết định hay làm việc gì cả?

    Nhưng cuộc sống không đơn giản như vậy thì phải, vì khi cần quyết định việc gì đó quan trọng, nhất là khi mình không có nhiều kinh nghiệm, em thường bị “tim đập, chân run” – tức là tâm lại bị xao động. Lúc này thì em nên làm thế nào ạ?

    Em cảm ơn và chúc anh và gia đình ĐCN luôn khỏe 🙂

    Số lượt thích

  4. Hi Nhung,

    Chuyện “tim đập, chân run” cũng là chuyện bình thường thôi. Anh có ông bạn là cựu thứ trưởng ngoại giao Mỹ, đã từng đi khắp thế giới gặp bao nhiêu là lãnh đạo thế giới, vậy mà chỉ ngồi trong một nhóm nhỏ bạn bè, nếu ông ấy muốn phát biểu ý kiến là người ngồi gần có thể biết được–các ngón tay ông ấy chuyển động thường xuyên và môi ông ấy có vẻ như nhấp nháy. Cho nên, hệ thần kinh của chúng ta có đường làm việc riêng của nó.

    Nhưng em có thể huấn luyên hệ thần kinh của mình quen tĩnh lặng từ từ, bằng cách tập tĩnh lặng THƯỜNG XUYÊN, mỗi giây trong ngày. Như là đang chạy xe thật nhanh để đến cái hẹn nào đó, thì tự bảo mình: “Trễ thì trễ, nhưng tôi không vượt tốc độ và chạy ẩu” và gọi điện thoại báo tin là có thể mình sẽ đến trễ vì bị ket giao thông. Muốn mắng ai một câu thì tự bảo mình không nên làm thế (trừ khi em phải làm vì nhiệm vụ, như là giáo dục học trò chẳng hạn). Ngồi nói chuyện trong đám đông thì lâu lâu xung phong phát biểu về một vấn đề quan trọng nào đó, và trước đó suy nghĩ sẵn lời phát biểu trong đầu (nhất là ghi một vài từ cho một vài điểm mình muốn nói trong 1 mảnh giấy), và hít hơn dài vào, bảo mình không nên hồi hộp… Trong một ngày chúng ta có vài mươi cơ hôi luyện tập tĩnh lặng. Sử dụng các cơ hội này đến mức tối đa.

    Lâu ngày mính sẽ khá từ từ. Nhấn mạnh chữ “từ từ”. Không nhanh được.

    Em khỏe nhé.

    Liked by 1 person

  5. Dạ, em cảm ơn anh nhiều 🙂
    Nghe câu chuyện về ông cựu thứ trưởng mà em cứ tủm tỉm cười. Hóa ra chúng ta đều là con người cả. Điều đơn giản vậy nhưng không phải lúc nào cũng cảm nhận rõ được 🙂

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s