Hiểu và chuyển tải kiến thức thế nào?

Chào các bạn,

Rất nhiều khi ta cảm nhận hay hiểu một điều gì đó rất mơ hồ, chẳng biết nó rõ ràng là thế nào. Ví dụ:

– Bữa nay anh thấy sao? À, vui thì cũng không vui, buồn cũng không buồn, bình thường thì cũng chẳng bình thường. Cứ thấy trong người sao sao ấy. Chẳng biết nữa.

– Sao lại nói cái biết bình thường là chưa biết, mà phải là cái biết của “Ngộ” mới gọi là biết? À, thì kinh sách nói vậy, mình nói theo kinh sách mà.

– Chúa Ba Ngôi là gì? Một Chúa Ba Ngôi là sao? Ờ, thì đó là điều luật giáo hội dạy phải tin một Chúa ba ngôi. Sao biết được?

– Sao lại nói độc quyền kinh tế thì giá cả tăng và phẩm chất giảm? Ờ, thì sách kinh tế nói vậy?

Các bạn, những điều mơ hồ, mà ta không giải thích rất rõ được, chính là biên giới của mức hiểu biết của ta.

Nếu ta muốn trưởng thành trong một lãnh vực nào đó, cho dù đó là toán học, kinh tế, chính trị, đạo học, hay bất kì môn học nào, việc ta phải làm là đẩy rộng biên giới của sự hiểu biết của mình trong lãnh vực đó, bằng cách hiểu rõ và nói ra được rất rõ điều mình đang chỉ hiểu mù mờ. Khi ta có thể diễn đạt được một điều ta hiểu rất rõ để một người khác có thể hiểu được, đó là lúc ta đã hiểu rất rõ, và đã đẩy được biên giới hiểu biết của ta rộng ra được một bước.

Khi chúng ta hiểu được một điều rất rõ, ta có thể diễn đạt điều đó với ngôn ngữ của riêng ta cho một người khác hiểu được điều đó. Hiểu rõ đến mức có thể diễn tả được rõ ràng cho người khác bằng ngôn ngữ của chính mình có nghĩa là (1) ta đã hiểu, và (2) ta đã có thể giúp người khác hiểu được. Đây là hai điều trọng yếu của việc phát triển trí tuệ của con người, và hai điều này xảy ra cùng lúc—khi ta thực sự hiểu, ta có thể làm cho người khác hiểu. Ngược lại, khi ta chưa thể làm cho người khác hiểu, có nghĩa là chính ta chưa hiểu.

(Khi nói đến chuyển tải kiến thức bằng ngôn ngữ, chúng ta nói đến các hiểu biết trên bình diện ý thức và ngôn ngữ. Tuy nhiên, có những hiểu biết từ trực nghiệm, thì ta không thể chuyển tải cho người khác bằng ngôn ngữ được, vì mỗi người phải tự trực nghiệm mới hiểu được. Ví dụ: Nếu một người chưa bị phỏng bao giờ, rất khó nói cho họ hiểu phỏng là gì và đau nhức thế nào, cho đến khi chính người đó bị phỏng. Trong những trường hợp này, ta không thể chuyển tải trực nghiệm, nhưng có thể chỉ cho người khác cách trực nghiệm, như là chỉ cho người khác đốt một que củi rồi đưa ngón tay vào lửa để trực nghiệm phỏng).

Không nên chỉ lập lại lời sách nói, lời thầy nói. Một câu trong sách chỉ đúng nghĩa khi nó ở trong ngữ cảnh của bài viết, của quyển sách. Một câu thầy nói chỉ đúng nghĩa khi nó ở trong hoàn cảnh thầy nói. Lấy một câu ra khỏi ngữ cảnh hay hoàn cảnh của nó là làm mất đi ‎ nghĩa của nó, không ít thì nhiều, đôi khi còn làm ngược lại ý nghĩa của nó 180 độ. Ví dụ : Một người học trò không làm gì cả tối ngày ôm mấy quyển sách, thầy bèn nói : “Đốt mấy quyển sách đó hết đi! Ra ngoài lo giúp người nghèo.” Một người chẳng hề rớ đến một quyển kinh nào cả đời, lập lại: “Không phải Đại sư Toàn Giác đã dạy ‘đốt hết sách đi’ sao?” Đó chính là chổng ngược lời thầy nói như trồng chuối ngược.

Cho nên nếu ta muốn hiểu được một vấn đề và có thể tiếp tay vào việc quảng bá kiến thức về vấn đề đó, ta phải đủ sức dùng ngôn ngữ của riêng ta, thích hợp với người nghe/đọc ngay trong hoàn cảnh ta đang sống, để làm cho họ hiểu được điều ta nói rõ ràng.

Vấn đề của lớn kiến thức trong mọi lãnh vực, đặc biệt là lãnh vực đòi hỏi trực nghiệm và suy tư rất nhiều như lãnh vực tâm linh, là người ta cứ lập lại các lời của sách vở hay của các bậc thầy mà chẳng thực sự hiểu gì cả, và chẳng thể dùng chính lời của chính mình để giải thích hay thuyết phục ai cả. Người ta cho rằng cứ học thuộc lòng các câu các từ của sách vở hay của thầy, là hiểu. Và lập lại các câu các từ đó cho người khác, là dạy.

Rất tiếc!

Các bạn, trí tuệ của ta là do chính ta nắm giữ. Biết cái gì mình biết, biết cái gì mình không biết, đó chính là biết.

Câu hỏi trắc nghiệm của kiến thức rất giản dị: “Bạn có thể nói cho người khác hiểu điều bạn hiểu không?” Nếu bạn nói mà người khác không hiểu, thì đó chỉ có nghĩa là bạn chưa hiều đủ để truyền đạt cho người đó. Không phải vì người ấy dốt hay vì vấn đề quá khó hiểu.

Hãy cố gắng học tập và tìm hiểu cho đến khi bạn có thể diễn đạt được hiểu biết của bạn rõ ràng. Rồi một ngày nào đó hiểu biết của bạn sẽ thành tài sản làm giàu cho trí tuệ của những anh chị em khác.

Chúc các bạn một ngày thông đạt.

Mến,

Hoành

© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Hiểu và chuyển tải kiến thức thế nào?”

  1. Cảm ơn chú ạ 🙂
    Nhân tiện cháu cũng muốn hỏi ngoài lề một chút xíu ạ.
    Cháu thấy một ngày chú làm rất nhiều việc ạ. Riêng việc viết bài cho ĐCN, đọc và trả lời các phản hồi, đọc báo và nối link,…đã tốn rất nhiều thời gian rồi. Rồi ngoài công việc của chú, chắc chú cũng còn rất nhiều việc phải làm mỗi ngày nữa! 🙂 Không biết chú quản lý, sắp xếp thời gian sao để một ngày làm được ngần ấy việc ạ? (Chú viết bài về chủ đề này được không ạ :))
    Cảm ơn chú!

    Số lượt thích

  2. Hi Thế Hòa,

    Vấn đề là phải làm việc cho thật nhanh. Ví dụ: Chú viết mỗi bài cho ĐCN chừng 30 phút đến 1 tiếng, tùy theo dài ngắn. Phần lớn thời gian là chỉ đánh máy, vì mọi ý tưởng đã có sẵn trong đầu, khỏi suy nghĩ gì cả. Vì mình chỉ viết về việc mình đã rất rành thì viết rất nhanh. Có vấn đề cần phải suy nghĩ nhiều thì chú không viết, chỉ để đó suy nghĩ từ từ trong đầu, cho đến thấy rất rõ rồi mới viết.

    Chú dịch thì cũng nhanh có lẽ bằng 20 lần một người trung bình.

    Đương nhiên là phải hy sinh thời gian rất nhiều, vì nếu bỏ hết thời gian chạy theo kiếm tiền thì không thể làm việc xã hội cho ĐCN được.

    Điều quan trọng là ấn định ưu tiên. Ưu tiên một của chú là lo cho việc xã hội, ưu tiên hai mới là kiếm tiền. Vì kiếm tiền thì chỉ cho mình và 1 hay 2 người trong nhà mình. Việc xã hội là lo cho hàng nghìn người. Cho nên các việc của ĐCN chú luôn luôn lo đầy đủ, cứ như có người trả mình 1 triệu đôla một ngày. Đó là vấn đề quyết tâm và kiên trì. Nếu không thì chẳng ai lo các việc vừa mệt mỏi và vừa không lương cả.

    Thế hòa khỏe nhé.

    Liked by 1 person

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s