Chữ tín

Chào các bạn,

Trong ngũ thường, tức là 5 điều đạo đức thường trực của con người, của Khổng Giáo—nhân lễ nghĩa trí tín; yêu người, kính trọng, trung thành, trí tuệ, và thành tín—thì chữ nhân đứng đầu, và chữ tín đứng cuối.

Theo Phan Bội Châu trong Khổng Học Đăng, chữ nhân đứng đầu. Nếu mất nhân thì lấy lễ mà xử với nhau. Nếu mất lễ thì lấy nghĩa mà xử với nhau, nếu mất nghĩa thì lấy tín mà xử với nhau. Nếu mất tín thì chẳng còn gì đễ thế vào.

Tín là thành trì cuối cùng của đạo làm người.

Tín là đáng tin.

Người giữ chữ tín là người đáng tin:

– Nói một câu là người nghe tin, vì mình nói sự thật như mình biết, và

– Hứa một câu là người nghe tin, vì mình hứa là mình sẽ giữ lời.

1. Nói một câu là người nghe tin, đòi hỏi mình phải:

i. Lấy thông tin chính xác: Đừng đọc thư rác trên Internet rồi phao tin bừa bãi. Đừng chuyển thư rác –nhất là rác tuyên truyền chính trị- đến thùng thư của các bạn bè mình.

Nói một câu, viết một câu, chuyển một lá thư đi… có nghĩa là mình đã kiểm định thông tin, thấy có vẻ đáng tin trước khi mình viết, mình chuyển.

ii. Dùng từ chính xác khi nói: Nếu thông tin chưa chắc thì nói, “Nghe bản tin AP này nói chiến tranh sắp xảy ra ở Trung Đông, và xăng dầu có thể tăng giá, không biết có đáng tin không, nhưng mình cũng forward để bạn biết.”

iii. Và nói thật: Mình viết bài, ký tên là “Minh Quốc”. Bạn mình hỏi Minh Quốc là ai, nếu mình không muốn trả lời thì đừng trả lời. Nếu mình bị ép phải trả lời nhưng không muốn tiết lộ, thì nói: “Mình biết nhưng nói không được.” Đừng nói dối: “Một anh chàng sinh viên y khoa” (trong khi mình không học y khoa).

2. Hứa một câu là người nghe tin, đòi hỏi mình phải:

i. Đã hứa là làm. Hẹn ngày mai đến nhà chị lúc 10 giờ, thì 10 giờ là có mặt, dù động đất. Và nếu rất kẹt không thể đến lúc 10 giờ được thì thông báo mình sẽ đến trễ và xin lỗi.

ii. Đừng hứa quá mức mình có thể thực hiện. Nếu không có tiền thì đừng hứa “Tháng tới anh sẽ mua cho em chiếc nhẫn 2000 USD” (để rồi dùng cả một tháng tính chuyện ăn cướp ngân hàng).

iii. Đã hứa là phải làm với chất lượng cao nhất. Hứa sửa xe cho chị không công. Nhưng vì không công nên em chỉ làm cho nổ máy, chị đi một tuần là xe sẽ nằm đường trở lại.

Chất lượng công việc chẳng liên hệ gì đến tiền lương cả. Trên thế giới có hàng trăm triệu tổ chức thiện nguyện làm việc không công (kể cả ĐCN), và trong các tổ chức thiện nguyện này mọi người đều làm việc với chất lượng và kinh nghiệm cực cao.

Chỉ khác nhau là công ty kinh doanh thì trả tiền, tổ chức thiện nguyện thì mình trả công trả tiền cho tổ chức.

(Trong resume của mình, các công việc làm với các tổ chức thiện nguyện thường có giá trị cao hơn là cả công việc có lương. Ví dụ: Nếu mình dịch bài vở cho một tổ chức thiện nguyện, điều đó có giá trị kinh nghiệm như là dịch bài vở cho một công ty kinh doanh. Cộng thêm tinh thần thiện nguyện của mình, mà người làm cho công ty không có được trên resume).

Các bạn, chữ tín cực kỳ cực kỳ quan trọng trong hành xử của con người, trong kinh doanh, trong chính trị, đơn giản là vì nó là thành trì cuối cùng của đạo làm người. Nếu bạn không giữ được chữ tín, bạn mất luôn 4 chữ đầu—nhân, lễ, nghĩa, trí.

Và nếu bạn đọc thấy thiên hạ hăng say spam thư rác tồi tệ hàng ngày, viết bài trên blog với thông tin một chiều không trung thực, trả tiền dưới gầm bàn, có nói thành không… các bạn sẽ biết là thành trì đạo đức của chúng ta đã bị lung lay rất nhiều.

Cho nên, hãy giữ vững thành trì đạo đức của con người. Hãy là một người đáng tin.

Chúc các bạn một ngày đáng tin.

Mến,

Hoành

© copyright 2012
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 7 thoughts on “Chữ tín”

  1. Hello anh

    Bỗng dưng muốn chia sẽ với anh 1 câu chuyện của em về chữ tín.
    Em có quen 1 người bạn, lần đầu tiên gặp tụi em nói chuyện khá hợp, khá tốt nên cảm thấy thân tình. Lần thứ 2 bạn có đề nghị giúp em 1 việc gì đó, em tin tưởng. Nhưng chờ hoài không thấy bạn làm cho đến khi e gọi và nhắc thì việc đã qua rồi. Và 2 lần gặp tiếp sau đó, do 1 liên hệ nào đó bạn lại hứa giúp em vài việc mặc dù em không nhờ, trong lòng lúc này rất cảm kích. Nhưng bạn lại không làm

    Có lẽ do em là người khá cứng nhắc trong việc sử dụng các nguyên tắc mà đôi khi áp dụng khá máy móc, nên em chợt nghĩ người này không đáng tin.

    Nhưng sau đó em phát hiện ra bạn là người rất tốt, rất nhiệt tình, thích giúp đỡ người khác, nên đôi khi nhanh miệng, chỉ có điều trí nhớ của bạn không tốt nên hay quên. Cũng may em kịp phát hiện ra điều này nếu không đã mất một người bạn tốt.

    Thích

  2. Chào chị Han
    Em rất “thông cảm” cho người bạn đó của chị vì em cũng vậy :”>. Nhưng dẫu sao hứa lèo như vậy là không tốt đâu, em đã cố ghi chép lại để nhớ và cẩn thận suy nghĩ trước khi hứa. Cố hết sức có thể thôi!
    Chị Han hiểu cho người bạn đó thì quá tốt rồi, chị cũng nên nói khuyết điểm đó cho người bạn đó nhé nếu không người bạn đó cứ vô tư hứa rồi quên thì liệu những người khác có thông cảm được như chị không?

    Thích

  3. Mình cũng là “trùm” thất hứa – bệnh ngày càng nặng. Mổ sẻ thì có nhiều nguyên nhân lắm: tham lam, cả nể (nên hay hứa, lúc hứa thì rất … thành tâm), plan không tốt, dễ bị lôi kéo (nên không bao giờ làm đúng kế hoạch hay dự định của mình), không thể tập trung khi đuối sức (nên có … cố cũng không được) … :(:(:( Chữa từng cái một … cả nhà nhỉ?!

    Thích

  4. @Kim Nguyên: Oh, không phải như bạn nghĩ đâu (có lẽ do cách diễn đạt của mình không tốt nên bạn hiểu lầm), bạn ấy hoàn toàn không “hứa lèo”, rất thành tâm khi hứa như chị Linh nói, thật sự là 1 người rất tốt (qua thời gian mình kiểm chứng rồi lol..), nhưng do trí nhớ không tốt thì biết làm sao? Thật sự khi mình quên thì mình cũng không biết là mình quên nếu người khác không nhắc.

    Giai pháp là nhắc bạn thường xuyên để bạn đừng quên 🙂

    Nguyên khỏe nhen
    Thân mến

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s