Chuẩn mực sống thành thật

Chào các bạn,

Những chuẩn mực đạo đức từ ngàn xưa cho đến ngày nay vẫn còn là chuẩn mực đạo đức, và vẫn được con người tôn trọng mạnh mẽ, và vẫn là chuẩn mực sống hàng ngày cũng như là nền tảng cho mọi hệ thống luật pháp và luân lý của mọi quốc gia.

Trong ba đức tính chúng ta nói đến thường xuyên trên Đọt Chuối Non—khiêm tốn, nhân ái và thành thật—thì khiêm tốn và nhân ái thường là tiêu chuẩn trần, tức là tiêu chuẩn của các việc nên làm, và không có giới hạn. Tức là nếu bạn không khiêm tốn và không nhân ái, sống rất kiêu căng và ích kỷ, thì cũng chẳng tội vạ gì. Chỉ là sẽ có lúc cực thân bạn, và rất cô đơn, thiếu thốn tình yêu và chia sẻ của mọi người khác.

Nhưng thành thật là tiêu chuẩn nền, mức tối thiểu của cách sống con người, bạn không thể xuống thấp hơn—nói dối để quỵt tiền thiên hạ là hình tội; nói dối để thụt két nhà nước là hình tội; nói dối cáo bệnh để nằm nhà có thể làm bạn mất việc nếu sự thật bị phanh phui; thầy nói dối với học trò trong lớp có thể bị mất việc; linh mục nói dối với giáo dân có thể bị kỷ luật… Thành thật là qui luật bắt buộc của đời sống trong xã hội. Ta không thể sống dối trá và nói rằng như vậy cũng chẳng tội vạ gì.

Không những trong các quan hệ hàng ngày mà trong thương mãi và các hoạt động xã hội khác, thành thật là điều bắt buộc—quảng cáo dối là một hình tội, dối trá với khách hàng để bán hàng là một hình tội, giả làm ni cô để đi quyên tiền bỏ túi là một hình tội, nhà Chùa quyên tiền giúp nạn nhân bão lụt nhưng dùng tiền vào một việc khác là một hình tội…

Thành thật đã được làm nền tảng cho các bộ luật thành văn hay truyền khẩu của võ sĩ đạo và thể thao, trong đó thành thật với đối thủ là điều kiện đòi hỏi cho danh dự của người võ sĩ đạo hay vận động viên. Quân tử không đâm người sau lưng, không hứa dối kể cả hứa dối với người đối địch.

Thành thật còn là nền tảng của nghĩa khí quân tử. Quan Vũ và Tào Tháo là hai bên đối nghịch, nhưng Quan Vũ vì trọng nghĩa Tào Tháo đã tốt với mình khi mình là tù của Tào tháo, cho nên tha mạng cho Tào Tháo khi Tào Tháo thua trận Xích Bích bỏ chạy và Quan Vũ được lệnh chận bắt tào tháo ở lộ Hoa Dung. Người quân tử sống bằng thành thật và công bằng, không phải cứ đối địch là xỏ lá với nhau. Đó là luật sống. Luật sư trong tòa cũng vậy, thành thật, ngay thẳng và tương kính là đòi hỏi đạo đức nghề nghiệp.

Nhưng ngày nay, rất nhiều “người lớn” trong chúng ta khơi khơi nói chuyện nơi công cộng theo kiểu sống xỏ lá là cách sống hiện đại. Trong một cuộc nói chuyện riêng với mình qua email, một người bạn của mình vừa viết:

    Trong trận Việt Nam gặp Malaysia hôm trước, bán kết lượt về giải AFF Cup, 1 cầu thủ Việt Nam đã ngã trong vòng cấm địa tuy chưa bị chạm chân (đội bạn đã giơ chân ra nhưng rụt về kịp!!!) thế là bị đuổi ra khỏi sân và bạn ấy đã khóc khi đi ra làm nhiều fan Việt Nam cũng … đau lòng. Sau trận đấu, trong chương trình bình luận thì một bác (em không nhớ tên) đã nói rằng cầu thủ đó làm như thế là nên làm (tức tự lăn ra ngã khi có vẻ bị chạm chân để được hưởng phạt đền) “vì đây là bóng đá hiện đại”.
    Câu hỏi của em là liệu “bóng đá hiện đại” có đúng là như thế: chấp nhận mọi cách thức kể cả tiểu xảo để chiến thắng mà không còn tinh thần fair play vốn là truyền thống của thể thao?

Các bạn, bình luận gia như thế là vừa dốt, vừa thiếu đạo đức, vừa vô trách nhiệm vì truyền bá cách sống thiếu đạo đức, không đúng, và không hiệu quả cho mọi người, nhất là các thanh thiếu niên nhỏ tuổi chưa có kinh nghiệm sống. Nếu các bố mẹ và các nhà giáo dục không đòi công ty truyền hình sa thải người bình luận như thế, có nghĩa là chúng ta, như một xã hội, không biết cái gì là hại cái gì là lợi cho con cái chúng ta.

Rất tiếc là chúng ta có những người nói chuyện thiếu đạo đức và thiếu tư cách như thể thường xuyên trên các hệ thống truyền thông công cộng, như là một chuyện đúng, chuyện hiển nhiên, chuyện nên làm…

Thế thì quốc gia chúng ta không có nhiều trộm cướp, tham nhũng, thụt két, và áp bức sao được!

Chúc các bạn một ngày thành thật.

Mến,
Hoành
© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 4 thoughts on “Chuẩn mực sống thành thật”

  1. Muốn thật thà thì phải rèn cho được cái tâm tĩnh lặng, có như vậy mới có đủ bản lĩnh sống thật giữa một thế giới coi dối trá là linh hoạt, lanh lợi, biết điều còn thật thà là người …. Nhưng sự thật mới là thứ có giá trị tuy nó đắng như mật nhưng lại long lanh rạng ngời như đá kim cương.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s