Tỉnh thức

Chào các bạn,

Bồ tát (tiếng phạn, Bodhisattva) là Người tỉnh thức.

Sattva là chúng sinh. Bodhi (bồ đề) là giác ngộ, tiếng Anh là Enlightenment. Bodhisattva, tiếng Anh là the Enlightened Person, người đã được sáng, người giác ngộ. Tiếng Việt thường dùng từ “Bồ tát” theo âm tiếng phạn, hay “Người tỉnh thức” theo nghĩa tiếng Việt.

Tỉnh thức là đã thức dậy từ cơn mê. Chữ “mê” này có nghĩa là không biết (như người mê man), không tỉnh (như si mê, say mê), không thực (mê mộng, mơ khi ngủ)…

Người chưa là Bồ tát là người còn mê. Mê là chưa tỉnh, là còn “điên đảo mộng tưởng” (Bát Nhã Tâm Kinh). Điên là điên khùng (insane), đảo là đảo ngược (reversed, upside down, downside up), mộng là mơ ngủ (dream, nighmare), tưởng là ý nghĩ (thinking, thought).

Điên đảo mộng tưởng là người điên, mọi tư tưởng đều không thật, như cơn mộng, và mọi thứ đều thấy đảo ngược: tốt thành xấu, trắng thành đen, thiện thành ác, thật thành giả, giả thành thật… Ví dụ: người mê ma túy thì ghét bố mẹ vì hay la mắng và không cho tiền chơi ma túy, cho là bố mẹ tồi, nhưng bạn bè ma túy rủ trộm cắp để cùng say ma túy thì cho là người tốt, bạn tốt.

Kinh Kim Cang còn nói mọi thứ trên đời là mộng huyễn bào ảnh (mộng, ảo, bọt, bóng). Người còn mê thì điên đảo mộng tưởng, chạy theo mộng ảo bọt bóng như là những điều thật, những quan trọng cho đời sống mình.

Chạy theo tiền bạc, địa vị, danh tiếng, tình yêu, tài sản, sân hận, thù hận, ganh ghét, tranh giành, đấm đá… dù tất cả chỉ là phù du, chẳng thực sự có ý nghĩa gì, có đó rồi mất đó, và khi chết thì chẳng mang theo được. Đó là điên đảo mộng tưởng, đó là si mê.

Bát Nhã Tâm Kinh nói: Sắc bất dị không, không bất dị sắc; sắc tức thị không, không tức thị sắc. Nói giản dị ra là “không mà là có, có mà là không”.

Tất cả mọi thứ ở đời đều có đó để ta dùng. Muốn giúp người bằng nghề chữa bệnh, bạn phải có bằng bác sĩ, và bạn càng là bác sĩ giỏi và tốt thì bạn càng có tiếng tăm, và có lẽ cùng với tiếng tăm thì tiền bạc và chức vụ. Tất cả những thứ này – bằng cấp, danh tiếng, tiền bạc, địa vị — tự nhiên đến khi bạn làm việc. Chẳng cần phải vất đi, mà hãy để đó dùng mà giúp đời. Đó là có.

Nhưng chúng là phù du, chỉ một chốc, và thực sự chẳng có nghĩa lý gì, vì chúng chẳng giúp bạn được 1mm trên đường giác ngộ, và bạn cũng chẳng mang chúng sang bên kia thế giới được, cho nên chúng có mà thực là không. Cho nên đừng tham, đừng bám, đừng chấp vào chúng. Chúng đến thì đến, đi thì đi, chẳng cần vui mà cũng chẳng cần buồn.

Ngay cả thân ta có đây nhưng cũng chỉ một chớp mắt trong cõi vô cùng rồi tan biến. Cho nên đừng chấp vào “tôi”.

Đó là cái nhìn của người hoàn toàn vô chấp – Người tỉnh thức – thấy mọi thứ như nó là (as it is), không còn điên đảo mộng tưởng.

Tỉnh thức không có nghĩa là bạn bỏ mọi thứ và lên rừng tụng kinh gõ mõ. Tỉnh thức là trái tim của bạn không còn mê, và đã thức tỉnh. Sống giữa cuộc đời với những thứ trên đời mà không bị bám vào, dính vào, chấp vào điều gì ở đời.

Đó là Vô chấp. Và vô chấp là không chấp vào bất kì điều gì, kể cả những thứ cho là cần, là thánh, như kinh sách, giáo luật, trí tuệ, giác ngộ, Niết Bàn. Vẫn đọc kinh mà không chấp vào kinh, vẫn giữ giáo luật mà không chấp vào giáo luật, vẫn quý trí tuệ mà không chấp vào trí tuệ, vẫn tìm giác ngộ mà không chấp vào giác ngộ, vẫn đến Niết bàn mà không chấp vào Niết Bàn.

Phật Thích Ca nói:

Thầy xem địa vị của vua chúa như bụi đất.
Thầy thấy vàng ngọc như gạch sỏi.
Thầy nhìn xiêm y lụa là như giẻ rách.
Thầy coi vô lượng thế giới của vũ trụ như hạt trái cây,
và hồ vĩ đại nhất của Ấn Độ như giọt dầu trên bàn chân.
Thầy nhận xét mọi giáo huấn của thế giới như ảo ảnh của ảo thuật gia.
Thầy chiêm nghiệm ‎ý niệm tối thượng về giải thoát như chiếc áo thêu vàng trong mộng,
và xem thánh đạo của các đấng giác ngộ như hoa trong mắt.
Thầy thấy thiền định là cột trụ của quả núi,
Niết bàn là ác mộng của ban ngày.
Thầy nhìn phán đoán về đúng và sai như vũ khúc uốn lượn của con rồng,
và sự lên xuống của các niềm tin như vết tích còn lại của bốn mùa.

Đó là vô chấp.

Bồ tát sống trong đời như mọi người, tử tế với mọi thứ ở đời, nhưng khác mọi người là không chấp vào điều gì.

Tỉnh thức là trí tuệ và là thái độ của tâm thức Bồ tát. Tỉnh thức không phải là gì bên ngoài.

Từ mê đến tỉnh chỉ là một sátna. Qua đến bờ bên kia rồi mới biết là đã chẳng có bờ để qua, chẳng có vượt, chẳng có đến.

Chúc các bạn, Người tỉnh thức, luôn thức tỉnh.

Mến,

Hoành

© copyright 2017
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s