Chào các bạn,

Hạnh cuối cùng trong Lục độ là Trí tuệ.

Trí tuệ đi sau Thiền định hàm ý là Thiền định sẽ đưa đến Trí tuệ. Khi tâm hoàn toàn tĩnh lặng và hành giả vượt lên trên sướng và khổ – tức là vượt lên trên tư duy nhị nguyên – đó là khi hành giả đạt được trí tuệ Bát Nhã. Chúng ta nói trí tuệ Bát Nhã vì đây là trí tuệ chân thật, trí tuệ toàn hảo, trí tuệ giải thoát.

Bát Nhã Tâm Kinh là kinh nói về trí tuệ Bát Nhã:

Quán Tự Tại Bồ tát hành thâm Bát Nhã ba-la-mật-đa thời
Chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách

Dịch Việt:

Khi Bồ tát Quán tự tại thực hành trí tuệ Bát Nhã thâm sâu
Thấy mình là Không, ngài liền vượt qua mọi khổ nạn

Thấy được tánh Không của chính mình cũng như của mọi sự, không chỉ là hiểu trên chữ nghĩa lý sự, mà là thấy rõ một cách sâu sắc đến nỗi tri kiến đó thay đổi toàn diện tư duy của mình tức thì, đưa mình lên một tầng tư duy cao hơn hẳn, tầng tư duy vượt lên trên sướng và khổ. “Ngài liền vượt qua mọi khổ nạn” không có nghĩa là ngài đấu với khổ nạn và chiến thắng khổ nạn, mà ngài đã vượt lên trên sướng và khổ, không còn sướng hay khổ nữa, và nhìn mọi điều mọi thứ là Không.

Người Tỉnh Thức không còn nhìn thế giới qua những cặp đối đãi – tốt xấu, đúng sai, sướng khổ, sang hèn – mà nhìn tất cả là một, là Không. Đây là tri kiến giải thoát.

Không là tuyệt đối, chứa đựng trong đó mọi thứ tương đối. Mà tuyệt đối thì không từ ngữ nào có thể diễn tả được như truyện Thiền “Mưa hoa” dưới đây:

Mưa hoa

Tu-bồ-đề là đệ tử của Phật Thích Ca. Sư có thể hiểu được uy lực của Không, quan điểm rằng không có gì hiện hữu ngoại trừ trong liên hệ chủ quan và khách quan của nó.

Ngày nọ Tu-bồ-đề đang ngồi dưới gốc cây, trong trạng thái hoàn toàn của Không, hoa bắt đầu rơi quanh ông.

“Chúng tôi ca ngợi ngài về đàm luận của ngài về Không,” các vị Phạm thiên thì thầm với ông.

“Nhưng tôi đâu có đàm luận gì về Không,” Tu-bồ-đề nói.

“Ngài đã chẳng đàm luận gì về Không, chúng tôi đã chẳng nghe gì về Không,” các Phạm thiên trả lời. “Đó chính là Không.” Và hoa rơi trên Tu-bồ-đề như mưa.

Đó là trí tuệ Bát Nhã.

Chúc các bạn luôn đầy trí tuệ.

Mến,

Hoành

Các bài cùng chuỗi:

– Lục độ balamật – Bố thí
– Lục độ balamật – Trì giới
– Lục độ balamật – Nhẫn nhục
– Lục độ balamật – Tinh Tấn
– Lục độ balamật – Thiền định
– Lục độ balamật – Trí tuệ

© copyright 2015
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com