Hai Loài Hoa Sala

Chào các bạn,

Tương truyền Đức Phật nhập diệt giữa hai cây Sala, nên Sala được xem là cây thánh trong văn hóa Phật giáo.

Tuy vậy, do một tình cờ của lịch sử, ngày nay có đến hai cây Sala thuộc hai giống hoàn toàn khác nhau nhưng đều được xem là cây thánh: Cây Sala Ấn Độ có hoa trắng là cây Sala được nhắc đến trong kinh sách cổ; cây Sala của Tích Lan (còn gọi là cây Hoa Đầu Lân, hay Cannonball Tree) du nhập từ Nam Mỹ vào thời thuộc địa.

Dù vậy hai loài Hoa Sala này không nên bị nhầm với Hoa Ưu ĐàmHoa Vô Ưu, là hai loại hoa khác rất phổ thông trong văn hóa Phật giáo.

I. Hoa Sala Ấn Độ

Sala Ấn Độ có tên khoa học là Shorea Robusta, thuộc gia đình thực vật Dipterocarpaceae, là cây sinh sản ở vùng Ấn Độ, Nepal, Bangladesh, Miến Điện… Tên shala, shaal hay sal, đến từ tiếng Sanskrit (शाल, śāla, có nghĩa là “nhà”), chỉ ý cây Sala được dùng để dựng nhà.

Tàn cây Hoa Sala Ấn Độ
Tàn cây Hoa Sala Ấn Độ

Cây có thể cao đến 35 m, đường kính đến 2,5m. Lá dài khoảng 10cm đến 25cm, rộng khoảng 5cm đến 15cm.

Cây Sala Ấn Độ
Cây Sala Ấn Độ

Hạt (trái) Sala Ấn Độ gần giống hạt cà phê, dài khoảng 1cm đến 1,5cm, ngang khoảng 1cm. Hạt Sala chứa nhiều dầu; người ta lấy dầu Sala để nấu ăn, làm sà phòng, và dùng trong kỹ nghệ chế biến thực phẩm.

Lá Sala đã già
Lá Sala Ấn Độ đã già
Hạt Sala (còn vỏ ngoài)
Hạt Sala Ấn (còn vỏ ngoài)
Hạt Sala (sạch vỏ ngoài)
Hạt Sala Ấn (sạch vỏ ngoài)

Hoa Sala Ấn Độ màu trắng, và mau tàn, biểu hiệu cho cuộc đời phù du sớm nở tối tàn.

Hoa Sala
Hoa Sala Ấn

Ở Tích Lan ngày nay, để phân biệt cây Sala Ấn Độ và cây Sala Tích Lan, người ta gọi Sala Ấn Độ là Sala Nguyên Thủy (Original Sal Trees). Chính phủ Tích Lan có dự án ươm cây Sala Nguyên Thủy và tặng các chùa để trồng.

II. Hoa Sala Tích Lan

Theo Tỳ kheo Shravasti Dhammika ở Úc, Tích Lan (Ceylon, Sri Lanka) không có cây Sala Nguyên Thủy để Phật tử dùng vào việc thờ phụng. Cây Hoa Sala Tích Lan, tên tiếng Anh là Cannonball Tree, và người Việt gọi là cây Hoa Đầu Lân, là cây thuộc vùng nhiệt đới Nam Mỹ, ở các quốc gia bờ biển Brazil và Guyana. Khoảng thế kỷ 19 ai đưa cây này vào Tích Lan thì không biết; có thể là người Bồ Đào Nha vì Brazil và Tích Lan đều là thuộc địa của Bồ Đào Nha, hoặc có thể là người Anh vì nước Anh kiểm soát cả Guyana lẫn Tích Lan.

Hoa Sala Tĩch Lan (Hoa Đầu Lân)
Hoa Sala Tích Lan (Hoa Đầu Lân)

Và vì sao người Tích Lan lại gọi cây này là cây Sala thì cũng không ai biết. Nhưng ngày nay cây này được trồng ở rất nhiều chùa và đền thờ ở Tích Lan và có tên là Sala. Thông tin trên mạng Internet cũng cho thấy, khi nói đến Hoa Sala, đại đa số bài vở đều nói đến Hoa Sala Tích Lan.

Cây và trái Sala
Cây và trái Sala Tích Lan

Sala Tích Lan có tên khoa học là Couroupita guianensis, là một loại cây có trái. Cây có thể cao đến 45m, hoa nhìn như đầu lân nên người Việt gọi là Hoa Đầu Lân, người Anh gọi là Cannonball Tree vì các trái Sala tròn lớn như các viên đạn súng thần công ngày xưa.

Nụ hoa Sala
Nụ hoa Sala Tích Lan
Hoa Sala - Hoa Đầu Lân
Hoa Sala Tích Lan – Hoa Đầu Lân

Hoa có mùi rất thơm, có thể dùng để làm nước hoa. Hoa kết trái tròn, đến già thì vỏ khô cứng, nhưng thịt bên trong mềm. Người ta dùng trái này cho gia súc ăn. Trái sala có thể nhiều đến mức hầu như che kín cả thân cây.

Trái Sala gìa rụng
Trái Sala Tích Lan già rụng

Cây Sala Tích Lan (hoa, lá, dầu) có nhiều chức năng y học tại các nước Ấn Độ, Tích Lan…

Cùng với Hoa Vô Ưu, Hoa Đầu Lân được trồng nhiều trong khuôn viên chùa và đền thờ Ấn giáo ở Ấn Độ và các quốc gia lân cận.

Lá Sala
Lá Sala Tích Lan
Hoa và trái Sala
Hoa và trái Sala Tích Lan

Tỳ kheo Shravasti Dhammika viết: “Đương nhiên biết rằng cây cannonball [Sala Tích Lan] không phải là cây Sala [Nguyên Thủy] cũng không nên cản Phật tử không dâng cúng trong chùa. Sự thật là, màu sắc, hình dáng, và hương thơm đẹp của hoa này làm nó xứng đáng được dâng tặng ‘người thầy của thần thánh và con người, vị Phật Toàn Giác'”.

Hy vọng loạt bài này sẽ giúp các bạn nắm được 3 loài hoa thánh quen thuộc trong văn hóa Phật giáo: Hoa Ưu Đàm (Hoa Linh Thoại), Hoa Vô Ưu (Hoa Không Buồn), và 2 loài Hoa Sala (Ấn Độ và Tích Lan).

Chúc các bạn luôn an lạc.

Mến,

Hoành

Bài cùng chuỗi:

Hoa Linh Thoại – Hoa Ưu Đàm
Hoa Vô Ưu – Hoa Không Buồn
Hai loài Hoa Sala

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Hai Loài Hoa Sala”

  1. Bài này thay thế bài “Hoa Sala – Hoa Đầu Lân” vì bài cũ thiếu một nửa quan trọng.

    Mình chuyển các comments từ bài cũ vào đây cho đầy đủ. Bài cũ đã được deleted.

    Hoành
    _________________

    2 CẢM NGHĨ VỀ “HOA SALA – HOA ĐẦU LÂN”

    Nhường
    THÁNG BA 1, 2016 LÚC 8:05 SÁNG SỬA

    Anh Hoành mến,

    VỀ CÂY SALA

    Tác giả Nguyễn Tường Bách trong du ký Mùi Hương Trầm, và ông Nhất Hạnh trong quyển Đường Xưa Mây Trắng có nói đến cây Sala bên Ấ Độ.
    Xin trích dẫn :
    Trong “Đường xưa mây trắng” :

    …. « Khi Bụt và các vị khất sĩ tới được rừng Sala thì trời đã xế chiều.
    Bụt bảo thầy Ananda soạn chỗ nằm cho Bụt giữa hai cây Sala, rồi Bụt nằm xuống trong thế sư tử tọa, đầu hướng về phương Bắc. Các vị khất sĩ chia nhau ngồi bao quanh Bụt.
Họ biết nội trong đêm nay, tại rừng Sala nầy, Bụt sẽ nhập niết bàn.
    Bụt đưa mắt nhìn rừng cây rồi nói với Ananda:
    – Nầy Ananda, thầy hãy nhìn xem, bây giờ đau phải là mùa hoa, mà những cây Sala này ĐANG NỞ HOA TRẮNG XOÁ. ( trang 561 )

    Trong Mùi Hương Trầm :

    « … Tôi đã đi qua miền rừng núi Bihar và Bắc Ấn, đó là rừng già Ấn Độ mà loại cây thường gặp là Sala, … » ( trang 92) …

    « … Tôi từ Gorakhpur đến Câu-thi-na vào mộ chiều mưa, rừng cây Sala ( tên khoa học là Shorea robusta, – chú thích của tác giả NTB – ) ngày nay vẫn còn, lá xanh ngắt đẫm nước trông như ngọc… » ( trang 122 )

    «…Về phía tây bắc thành phố độ 3,4 dậm vượt qua sông Ajitavati, về phía bờ tây không xa lắm, chúng tôi đến một khu rừng có cây Sala. Cây Sala, như cây Huk, vỏ cây màu trắng xanh, lá lóng lánh và trơn dịu…» (trang 123)

    «… Hởi các cây Sala này, theo kinh điển thì tiền bối của các ngươi cũng đã chứng kiến phút nhập diệt của Phật ….» ( trang 126 ).

    Trên bình diện thực vật học, theo Dictionnaire classique d’histoire naturelle – Vol 15, cây Shorea Robusta, thường gọi Sal, Shal, Sala, có nguồn gốc bên Ấn độ, thuộc họ Dipterocarpaceae, do nhà thực vật Roxburgh tìm ra, nên mang tên Shorea Robusta Roxb.
    Và xin xem : https://fr.m.wikipedia.org/wiki/Sal_(plante).

    Như vậy theo tôi, cây Đầu Lân (Ngọc Kỳ Lân), Couroupita guianensis- họ Lecythidaceae, và Sala, Shorea Robusta – họ Dipterocarpaceae, là hai cây hoàn toàn khác nhau.
    Rất tiếc tôi có hình Shorea Robusta, hoa màu trắng, lá xanh như mô tả của ông Nhất Hạnh và Nguyễn Tường Bách, nhưng không kèm theo đây được.

    Một độc giả của ĐCN.
    ————

    Trần Đình Hoành
    THÁNG BA 1, 2016 LÚC 2:09 CHIỀU SỬA

    Cám ơn chị Nhường.

    Mình đã hiểu ra vấn đề.

    Hiện nay có hai cây Sala. Sala của Sri Lanka (Couroupita guianensis) có gốc từ Nam Mỹ, du nhập vào Ceylon năm 1881, được gọi là cây sal (sala), và ngày nay hầu như được đa số người xem là cây sala chính thức, có lẽ nhờ bông nó quá đẹp.

    Tuy nhiên, cây sala của Ấn Độ, (còn gọi là cây sala nguyên thủy- original sal tree), Shorea Robusta, có hoa trắng, là cây sala có trong kinh sách cổ (như trong Đường Xưa Mây Trắng) có nói đến.

    Hiên nay hai cây sala này đều được xem là cây thánh như nhau. Mình sẽ viết thêm một bài, để làm sáng tỏ chuyện 2 cây sala.

    Số lượt thích

  2. Cây sala ấn độ nầy mình xu tầm được từ campuchia về được bốn cây bốn cây cổ thụ hiện tại đang nở hoa rất thơm,nhờ các thông tin chính thống,nầy mình mới tìm được cây thật sự,cảm ơn các bạn nhé!…

    Số lượt thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s