Đi học và đi làm

 

Em đã tốt nghiệp đại học đang làm cho
công ty khởi nghiệp, nhưng bố mẹ ngăn
cấm vì “con gái cần phải có công việc và
gia đình ổn định”, nên em bị áp lực rất lớn
và rất căng thẳng. Em nên làm thế nào, vì
rất khó đối thoại với bố mẹ.
Đào Thu Hằng, NCS Tiến sĩ, Portugal.

Năm nay em 18 tuổi. Em chưa từng làm
điều gì sai, chuyên tâm học hành, nhưng
không hiểu vì lý do gì ba mẹ vẫn không
cho em được đi làm thêm. Làm sao để
thuyết phục ba mẹ?
Đỗ Hoàng Thiên Ân, SV Công nghệ Thông tin, Đại học Huflit, Sài Gòn

 

waitressMôi trường làm việc là nơi các bạn trẻ học trưởng thành nhanh nhất. Làm việc giúp các bạn có trách nhiệm và gặt hái nhiều kỹ năng—đúng giờ, ngăn nắp, trật tự, giao tiếp, truyền thông, teamwork, tự tin… Làm việc quan trọng cho con người các bạn đến mức kinh nghiệm làm việc quan trọng cho một nửa CV (curriculum vitae) của các bạn sau này, nửa kia là lịch sử học tập và bằng cấp.

Ở Mỹ, nếu bạn xong trung học phổ thông cấp III mà không có một chút kinh nghiệm làm việc, thì rất khó vào các đại học tốt. Hoặc xong đại học, mà không có kinh nghiệm làm việc thì rất khó tìm việc.

Vấn đề là khi các bạn đang còn đi học, thì không thể làm nhiều giờ như người không đi học. Cho nên ở Mỹ, trẻ em dưới 18 tuổi, muốn đi làm phải có “giấp phép làm việc” (work permit) do nhà trường cấp, và chủ công ty nơi thuê các em làm cũng như bố mẹ phải ký tên vào giấp phép đó. Luật pháp ở Mỹ thường ấn định giờ các em được phép đi làm, như trong niên khóa học các em 14-15 tuổi được làm tối đa 3 giờ trong một ngày học, ngày cuối tuần tối đa 8 giờ, một tuần tối đa 18 giờ, 16-17 tuổi làm tối đa 4 giờ trong một ngày học, ngày cuối tuần tối đa 8 giờ, một tuần tối đa 40 giờ. Đồng thời các điều kiện lao động cho các em phải an toàn và hợp vệ sinh.

Ở Việt Nam chưa có hệ thống kiểm soát lao động học sinh chặt chẽ như thế, cho nên các em muốn làm việc thì nên cho bố mẹ biết muốn làm việc nơi nào, mấy giờ một ngày, thời khóa biểu thế nào, để bố mẹ đến nói chuyện trực tiếp với nhà chủ, như vậy thì mới bảo đảm an toàn cho các em.

Trẻ em có thể bị bóc lột hoặc bị đưa vào những tình thế nguy hiểm, nhất là những đường dây buôn người mãi dâm, cho nên làm gì thì cũng cần bố mẹ dự phần vào, và nên cho bạn bè mình biết.

Tốt hơn hết là làm việc tại những doanh nghiệp mà gia đình mình có người quen ở đó, những doanh nghiệp có uy tín, những doanh nghiệp có nhiều bạn bè mình làm ở đó, những doanh nghiệp gần nhà mình mà mọi người đều biết nhau.

Các em không nên vì muốn đi làm mà không cho bố mẹ biết chỉ vì bố mẹ không đồng ý. Hơn nữa, các doanh nghiệp muốn các em làm việc mà không quan tâm đến bố mẹ cũng thường là những doanh nghiệp thiếu đứng đắn, và có thể là ma đạo. Làm việc mà bố mẹ không biết thì rất nguy hiểm cho chính sự an toàn của các em.

Trên 18 tuổi thì luật pháp để người ta tự do làm việc. Nhưng nếu chúng ta đang còn học đại học thì cũng nên làm bán thời gian (parttime) thôi. Chừng 4 giờ trong ngày học, và ngày cuối tuần thì có thể làm 8 giờ. Nhiều người đi làm một lúc rồi ham làm quá, cứ tăng giờ làm, và giảm giờ học. Nếu bạn thật sự muốn làm nhiều học ít thì cũng không sao. Nhưng nếu bạn bỏ học chỉ vì học thì mệt mà làm thì có tiển xài thoải mái và như vậy thích hơn, thì đó là bạn đang đi lạc lộ trình và mục tiêu bạn đã định lúc đầu. Cho nên, đã định đi học là chính, đi làm là phụ, thì nên giữ kỷ luật như vậy cho đến khi ra trường.

Đằng khác, mỗi trường thường có các đoàn thể và CLB sinh viên học sinh. Đây là môi trường sinh hoạt cộng đồng an toàn nhất cho các em, vì được trường và nhà nước quản lý chặt chẽ, không lạm dụng các em, đồng thời giúp các em phát triển. Các sinh hoạt cộng đồng cho chúng ta nhiều kỹ năng teamwork, lãnh đạo chỉ huy, hiểu về đời sống người nghèo, người vùng sâu vùng xa… và các kỹ năng chuyên nghiệp về báo chí, nhiếp ảnh, thể thao…

Một cách khác để làm việc rất tốt là xin làm trợ lý cho các thầy cô ở trường. Các thầy cô thường nghiên cứu nhiều vấn đề để viết các loại bài chuyên môn. Nếu mình làm các việc tìm kiếm thông tin và tài liệu, đồng thời viết một ít bản thảo giúp thầy cô, thì đó là kinh nghiệm vô giá. Đa số các thầy cô không có ngân sách để thuê trợ lý, nhưng nếu mình tình nguyện làm trợ lý không lương và mình làm việc nghiêm chỉnh thì có lẽ là thầy cô sẽ đồng ý.

Các tổ chức thiện nguyện và cộng đồng cũng thường nhận sinh viên học sinh vào làm intern (sinh viên thực tập) không lương hoặc có lương. Đây cũng là những nơi rất tốt để học làm việc.

Các công ty thường chọn intern trong số các sinh viên xuất sắc để họ học việc, và có thể làm luôn cho công ty sau khi ra khi trường. Đây là môi trường làm việc lý tưởng nhất cho các sinh viên.

Và nếu các bạn muốn làm việc bằng cách tự lập công ty khởi nghiệp, thì đó là loại kinh nghiệm có một không hai, rất ít người có, vì đa số mọi người đều làm việc cho công ty do người khác đã khởi nghiệp. Dù công ty của bạn thành hay bại đến mức nào, thì kinh nghiệm khởi nghiệp đều quý giá với bạn và sẽ rất hữu ích cho sự nghiệp của bạn sau này. Người khởi nghiệp phải làm rất nhiều chuyện— tạo sản phẩm, mở thị trường, truyền thông và PR… Các kinh nghiệm này đều là kinh nghiệm lãnh đạo. Khởi nghiệp là kinh nghiệm lãnh đạo có một không hai, sẽ lợi ích cho mình cả đời.

Và các bạn cần biết là “làm việc” là “làm việc”, việc có lương trong một doanh nghiệp, cũng như việc không lương trong một tổ chức thiện nguyện, đều có giá trị như nhau trên CV của bạn. Thực tế là các việc với các tổ chức thiện nguyện thường có giá trị cao vì ở đó các bạn làm nhiều việc, học nhiều kỹ năng, nhất là các kỹ năng quản lý và lãnh đạo. Trong các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp lớn, công việc thường chuyên môn hóa rất hẹp.

Trong các điều đi làm này, cũng như các điều khác trong đời, giữa bố mẹ và con cái thường có những ưu tư khác nhau. Không hẳn là cái nhìn khác khau, nhưng đặt trọng tâm vào những ưu tư khác nhau. Con cái thì cần mở rộng kinh nghiệm, bố mẹ thì lo lắng cho an toàn. Nếu các bạn nói chuyện với bố mẹ, để giải thích và để bố mẹ tham dự vào tiến trình đi làm của mình, cam kết với bố mẹ mình chỉ làm đủ để có kinh nghiệm, không quá nhiều giờ mà sao nhãng việc học, cho bố mẹ biết lịch đi học và đi làm của mình… thì có lẽ là có thể thuyết phục được bố mẹ. Và nếu mình khởi nghiệp thì giải thích cho bố mẹ biết kinh nghiệm khởi nghiệp là vô giá dù mình thua hay thắng. Đi làm là điều tốt, chẳng bố mẹ nào thực sự chống đối, cho nên nếu bạn biết cách điều đình thì có lẽ rất ít bố mẹ từ chối.

Chúc các bạn một ngày thành công.

Mến,

Hoành

© copyright 2012
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Đi học và đi làm”

  1. Cám ơn anh Hoành,

    Kiến thức không phải của mình. Kiến thức là của người khác. Chỉ khi nào mình dùng kiến thức đó áp dụng vào công việc và cuộc sống, để trải nghiệm nó, thì sẽ trở thành kiến thức của mình.

    Số lượt thích

  2. Dear Anh Hai

    Khi nói đến “Đi học và đi làm” cảm nghiệm bản thân em nhận được:

    Khi học ở trường em được bồi đắp thêm kiến thức.

    Và khi đi làm là lúc em thực hành, trải nghiệm những kiến thức em đã học được lên thực tế lên môi trường em đang sống và đây là khâu rất quan trọng nên trong ngành y đòi hỏi sinh viên phải được đi thực tập rất là nhiều và nếu trong thời gian học em chịu khó thực tập thì khi ra trường em sẽ cứng cáp và đỡ vấp váp rất là nhiều.

    Chính vì vậy mà em rất tâm đắc điều đầu tiên Anh Hai chia sẻ: “Môi trường làm việc là nơi các bạn trẻ học trưởng thành nhanh nhất. Làm việc giúp các bạn có trách nhiệm và gặt hái nhiều kỹ năng—đúng giờ, ngăn nắp, trật tự, giao tiếp, truyền thông, teamwork, tự tin… Làm việc quan trọng cho con người các bạn đến mức kinh nghiệm làm việc quan trọng cho một nửa CV (curriculum vitae) của các bạn sau này, nửa kia là lịch sử học tập và bằng cấp.

    Nhưng trong thực tế em thấy đa phần sinh viên học sinh đi làm là nhắm vào kinh tế hơn là nhắm vào việc thực hành để có kinh nghiệm từ những lý thuyết mình đã học cho nên “có thể bị bóc lột hoặc bị đưa vào những tình thế nguy hiểm, nhất là những đường dây buôn người mãi dâm…”

    Em rất cảm ơn Anh Hai đã chia sẻ bài này để bố mẹ cũng như con cái biết hành xử đúng khi con cái họ hoặc chính bản thân con cái có những bước chân chắc chắn khi bước những bước đầu tiên vào ngưỡng cửa cuộc đời.

    Em M Lành

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s