Xắn tay áo

Chào các bạn,

Tử hồi con bé ta được bố mẹ bảo học hành để lớn lên làm việc này, việc nọ. Trong trí óc trẻ thơ, cuộc đời chia thành hai phần rõ rệt: nhỏ đi học, lớn làm việc. Khi không còn bé nữa, tiếc thay, ta lại quá quen với công thức suy tư “hai thời” như vậy, và nhiều người trong chúng ta hầu như không bao giờ thoát ra khỏi vòng kềm kẹp của công thức—đối với nhiều vấn đề trong cuộc sống, ta luôn luôn ngồi học, và không bao giờ thấy mình đủ kiến thức để làm.

Dĩ nhiên đó là một suy tư rất sai lầm, ít ra là đối với người lớn, vì thực ra học và làm là một. Cuộc đời thật không chia thành học và làm. Có con thì làm bố, và làm bố là làm bố chứ chẳng phải học làm bố, và học làm bố thực sự là làm bố. Dĩ nhiên, ta có thể vào một lớp “học làm bố” vài ba tiếng, nhưng mấy lớp đó thật là chẳng nghĩa lý gì cả. Bất kỳ người vào đã có con cũng đều xác nhận là lúc làm bố là lúc học làm bố, và ngày nào còn làm bố là ngày đó còn học làm bố, kể cả khi con mình đã trưởng thành và đã làm bố–lúc đó mình vẫn còn phải học làm bố của một người bố. Làm quản lí cũng vậy. Lúc bắt đầu làm quản lí là lúc thực sự học làm quản lí, và mình cứ từ từ tăng cấp làm quản lí và học làm quản lí hằng ngày. Bất cứ việc làm nào trên đời cũng là việc học—làm một tí là học thêm một tí kinh nghiệm, một tí kiến thức.

Đẩy!
Đẩy!

Điều này có nghĩa là gì? Thưa, có nghĩa là, sống là hành động. Sống không có nghĩa là ngồi lý thuyết cho đến lúc thấy mình đủ năng lực rồi mới làm. Thực ra nếu không làm thì chẳng bao giờ đủ năng lực, mà nếu làm thì khi nào cũng đủ năng lực. Ngay cả trẻ con học nói, chẳng có đứa bé nào “học nói” cho đến lúc “biết nói” rồi mới bắt đầu “nói”—học nói, biết nói và nói chỉ là một việc. Đó là công thức đương nhiên của cuộc sống. Học yêu, biết yêu, và yêu, là một. Học làm, biết làm, và làm, là một. Không làm là không học, không biết, và không sống.

Bên cạnh việc “ngồi học cho đến khi biết đủ”, nhiều người trong chúng ta còn có thói quen xem các vấn đề xã hội chung quanh là “việc của chúng nó.” Chúng nó nào? Xã hội ta đang sống là việc của mỗi người chúng ta. Chẳng có chúng nó nào từ một hành tinh khác chịu trách nhiệm về xã hội của ta cả. Ngay cả khi ta chỉ vào chính quyền và nói “chúng nó”, thì chẳng khác nào chỉ ngón tay vào một người anh trong gia đình và đổ lỗi “chính hắn”, cứ như là các vấn đề trong gia đình chỉ một người chịu trách nhiệm còn những anh chị em khác thì vô can. Einstein nói: “Thế giới là một nơi đầy nguy hiểm, không phải vì những kẻ làm ác, mà vì những kẻ đứng nhìn và chẳng làm gì cả.” Triết gia Anh Edmund Burke nói: “Điều cần thiết duy nhất để tội ác chiến thắng là những người tốt chẳng làm gì cả.” Im lặng là đồng lõa với tội ác. Không làm gì để giải quyết vấn đề là đồng lõa với vấn đề.

Đôi khi ta muốn làm gì đó để giúp giải quyết một vấn đề xã hội nào đó, câu “khuyến khích” ta có thể được nghe ngay lập tức là “Một con én không làm được mùa xuân.” A! Thái độ “chưa đánh đã thua” đó mà cũng đáng cho chúng ta tốn thời giờ bàn luận đến sao? Đa số các cuộc cách mạng–tư tưởng, kinh tế, thương mại, chính trị–trong lịch sử con người bắt đầu với chỉ một người. Nhà thuyết giảng Mỹ Edward Everett Hale nói: “Tôi chỉ là một, nhưng tôi vẫn là một. Tôi không thể làm được tất cả, nhưng tôi vẫn có thể làm được việc gì đó; và bởi vì tôi không thể làm được tất cả, tôi sẽ không từ chối việc gì đó mà tôi có thể làm.”

Goethe nói: “Cuộc đời không biết ngừng trong tiến hóa và phát triển, và luôn buông lời nguyền rủa sự bất động.” Ta làm việc gì là vì việc đó nên làm, như đói thì ăn, không cần phải đợi có người ăn cùng. Hữu xạ tự nhiên hương; ngưu tầm ngưu, mã tầm mã. Cứ bắt đầu hăng hái một mình, từ từ sẽ có hai mình, ba mình, và nhiều mình.

Mồ hôi và nụ cười
Mồ hôi và nụ cười

Và khi hành động thì ta thường nghe: “Thất bại là mẹ thành công.” Câu này cũng có một tí tính tích cực, và nghe qua thì rất có lý, nhưng nếu bạn đã là người hành động tích cực nhiều kinh nghiệm thì lại thấy là câu này sai từ trong căn bản, bởi vì từ “thất bại” không đúng. Thất bại là gì? Ta cứ tạm thời dùng định nghĩa thông thường—thất bại là không đạt được mục tiêu đề ra. Giả sử hai võ sĩ đấu đài, người thua trận gọi là người thất bại sao? Nếu bạn xem đấu võ thường xuyên thì bạn thấy các võ sĩ thua trận thường nói “Tôi không thắng,” chứ hầu như chẳng ai nói “Tôi thất bại.” Tại sao? Vì mục đích đầu tiên của các võ sĩ (và các vận động viên) luôn luôn là tự thắng mình. Mục đích thứ hai là cố gắng hết sức vì nghệ thuật. Đấu võ là vì hai mục đích đó. Hơn thua là chuyện thường tình, chẳng ai đặt nó lên hàng đầu. Hơn thua cũng chỉ là một trong những phương cách để tự thắng chính mình thôi. Vì vậy, dù là thua cuộc thì hai mục tiêu hàng đầu là tự thắng và phục vụ nghệ thuật vẫn luôn luôn đạt được. Sao có thể gọi đó là thất bại? Vì vậy, ta thấy các võ sĩ thua cuộc thường cũng rất vui vẻ, ôm hôn kẻ chiến thắng rất thân ái, vì thực ra họ là chiến hữu với nhau.

Tất cả mọi hoạt động của chúng ta trên đời cũng có ý nghĩa như vậy. Mở một công ty dịch vụ văn phòng chẳng hạn. Tất cả những người làm thương mãi đều nói với bạn rằng lý do quan trọng nhất mà họ mở công ty là để làm cho đời sống của họ có nhiều thử thách hơn và họ cảm thấy “tròn đầy” hơn. Dĩ nhiên làm ra tiền thường là lý do sau đó. Nhưng nếu vì tình trạng suy thoái kinh tế mà họ phải đóng cửa công ty, chắc chẳng ai cho đó là thất bại. Và dù có đóng cửa, thì những vui thích khi được làm chủ chính mình, cũng như những kinh nghiệm vô giá đã gặt được, cũng đã rất đáng đồng tiền bát gạo. Chẳng mấy chủ công ty gọi đó là “thất bại.” Cho nên, nếu chúng ta suy nghĩ sâu xa về các họat động của mình trên đời, một cách tích cực, thì thực sự chẳng hề có cái gọi là “thất bại”. Chỉ có thành công nhiều hay thành công ít mà thôi. Nghĩa là nếu hành động với một tâm tư tích cực, ta luôn luôn thành công, hoặc it hoặc nhiều. Từ “thất bại” không có trong tự điển của ta.

Xây dựng
Xây dựng

Helen Keller, người câm điếc Mỹ đầu tiên đạt được bằng cử nhân năm 1904 và sau đó thành một nhà hoạt động chính trị xã hội nỗi tiếng của Mỹ, nói: “An ninh thường là chuyện mê tín. An ninh không có thật trong đời sống tự nhiên, và loài người nói chung không chứng nghiệm an ninh. Trong trường kỳ, chạy trốn hiểm nguy cũng chẳng khá hơn là cứ đối diện hiểm nguy thẳng mặt. Sống là phiêu lưu táo bạo, hay chẳng là gì cả.”

Một trong những lỗi lầm người ta hay gặp phải khi bắt đầu một dự án là bắt đầu quá lớn và quá xa vời với thực tế. Hãy mơ đến cả bầu trời, nhưng bắt đầu bằng từng bước chân. Think globally, work locally. Nếu bạn chưa làm nhà hàng bao giờ, đừng bỏ hết vốn liếng, vay mượn ngân hàng, để mở một quán phở có 500 chỗ ngồi. Làm một chỗ 30 chỗ ngồi trước đi. Nếu thành thì từ từ tăng diện tích, có mất mát gì đâu? Việc gì mà phải gia tăng may rủi một cách không cần thiết ngay từ đầu?

Bắt đầu nhỏ, nếu không thành thì cũng chẳng mất mát nhiều, coi như đó là bỏ tiền học kinh nghiệm. Những người bắt đầu quá lớn (so với kinh nghiệm của mình), thường bị tật háo danh chi phối. Không thích làm cái gì nhỏ. Dĩ nhiên ta luôn luôn nên “think big”, nhưng nên “start little”. Bạn có thể mơ ước đến một đám cưới to nhất nước, nhưng ngay lúc này thì bắt buộc phải chịu khó làm các việc lặt vặt như là ngồi đợi nàng trước cửa trường hằng ngày. Chẳng có cách nào khác. Hơn nữa, như Helen Keller nói: “Tôi muốn làm được những chuyện vĩ đại và cao quí, nhưng nhiệm vụ chính của tôi là làm những việc khiêm tốn cứ như chúng là những việc vĩ đại và cao quí. Thế giới chuyển động, không phải chỉ nhờ những cú tống đạp của các anh hùng, mà còn nhờ tổng hợp những đùn đẩy nhỏ bé của mỗi người lao đông chân chất.”

Thế giới thực sự không thể tự nó mà tiến hóa. Thế giới tiến hóa là vì những cá nhân trong thế giới tiến hóa. Một con kiến thợ thì nhỏ xíu. Nhưng đàn kiến tiến hóa là nhờ mọi kiến thợ. Và kiến thợ sinh ra chỉ để chạy tới chạy lui làm việc. Suy nghĩ cho cùng, chúng ta sinh ra cũng chỉ để làm cho thế giới con người tiến hóa. Ngoài mục đích này thì chẳng còn gì khác để làm cho đời sống con người có ý nghĩa. Và đã là kiến thợ thì hãy xắn tay áo lên. Vào cuộc!

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến

Hoành

Stumble It!

© copyright 2009, TDH
Licensed for non-commercial use

Một suy nghĩ 16 thoughts on “Xắn tay áo”

  1. Em rat thich bai viet nay cua anh!

    Qua la mot tach tra thanh khiet, diu dang ma tham dam huong vi tich cuc de bat dau mot ngay moi!

    Have a lovely day, brother!

    Thích

  2. Anh Hoành thân mến!

    Quả thực sau khi đọc xong bài này của anh, mới thấy rằng những gì em đã học được trong sách và cuộc sống thật đúng đắn nhưng muôn hình muôn vẻ. Có thể nói những điều anh vừa viết ở bài trên thì khoảng 70% em đã biết còn 30% còn lại là những trích dẫn thực tế thì thực sự em không biết. Nhưng cũng thật hổ thẹn để công nhận rằng những điều mình đã biết nhưng không thể vận dụng nó một cách nhuần nhuyễn sáng tạo được như anh. Hơn nữa giữa chuyện biết và thật sự hiểu có một khoảng cách khá xa. Em thấy rằng kiến thức về tâm lý học cũng như kinh tế học của anh thật tuyệt vời. Về các loại tôn giáo em cũng có hứng thú nhưng xét thấy bản thân còn thiếu nhiều thứ nên em chưa tham gia. Vì vậy từ nay về sau rất mong được anh chỉ dạy thêm cho về tất cả mọi thứ!
    Chân thành cảm ơn anh!

    Thích

  3. Hi Zivy,

    Học sống thì cũng giống như học nhạc, học võ, hay học vẽ…

    Bất cứ ai cũng có thể đọc một quyển sách võ và có thể, nếu là người có khiếu ăn nói, nói về võ hay hơn võ sư, và nếu cãi nhau với võ sư, có thể làm võ sư cứng họng, nếu võ sư không phải là người giỏi biện luận.

    Nhưng dĩ nhiên ai cũng biết đó không thực là kiến thức. Kiến thức thực của võ thuật phải là ra đường đánh cướp chạy dài.

    Nhạc cũng thế, hội họa cũng thế… Rồi quản lý, thương mãi… đều thế cả.

    Người ta hay lầm lộn đọc một quyển sách với kiến thức.

    Kiến thức thực sự chỉ có thể có khi chúng ta thực hành mà thôi. Và một quyển sách thì đọc một ngày là xong. Nhưng thực hành thì có thể cần một đời để rành rẽ.

    Như vậy thì tuổi đời cũng cho mình thời gian để trải nghiệm. Nhưng, có trải nghiệm hay không lại là một chuyện khác.

    Nếu người có tập nhạc, thì mới 10 tuổi vẫn giỏi nhạc hơn người 50 tuổi chưa tập nhạc bao giờ.

    Vậy thì, sống đến 50 mà không thực tập các nguyên lý sống–đạo đức, tích cực, kỹ năng sống và làm việc với người khác…–thì có thể thiếu trưởng thành và thiếu kinh nghiệm hơn người 25 nhưng thực tập các điều này hàng ngày. 🙂

    Nhưng nếu mình 25 mà gặp người 40 có vẻ đã từng trải rất nhiều, thì nên nghe lời các vị ấy kỹ một tí và suy nghĩ thêm xem thế nào. Vì người lớn tuổi hơn mình mà lại từng trải hơn mình, thì có thể là có kiến thức thật sự hơn mình về vấn đề họ biết.

    Ngược lại, anh rất thích nói chuyện và làm việc với người nhỏ tuổi hơn và ít kinh nghiệm hơn vì:

    1. Trả lời những câu hỏi của những người ít kinh nghiệm hơn đòi hỏi mình phải nắm rất vững vấn đề, để có thể trả lời rành rẽ.

    2. Mình có thể làm việc với những phương cách mình quen thuộc lâu năm, không nhìn ra lối mới. Làm việc với các người trẻ hơn thì hầu như là mình nghe đến lối mới hàng ngày. Hay hoặc dở, để đó tính sau, nhưng mới thì nhất định là có.

    Em giỏi lắm Zivy à.

    Em khỏe nhé 🙂

    Thích

  4. Anh Hoành ơi đọc bài này em mới nhận ra đúng là thực hành mới là học chứ sách vở vẫn chỉ luôn là lý thuyết suông thôi nếu như không áp dụng vào thực tế. Ví dụ của anh về start up business cũng thật là hay, em nghĩ không ở đâu lý thuyết này đúng như làm kinh doanh, chỉ có xắn tay áo vào làm thì mới đúng là học. Sao đôi khi thấy đi học ở nhà trường thì nhiều mà ra thực tế đi làm lại chẳng bằng một bạn học vấn thấp hơn mà có kinh nghiệm đi làm vài năm hơn mình. Ở Việt Nam mình cái tư tưởng bằng cấp nặng nề quá đôi khi em thấy học trong nhà trường lý thuyết quá nhiều mà các kĩ năng thì gần như không có dạy gì cả, thế mới có cái rule là người học giỏi nhất lớp hầu như lại không phải là người thành công nhất sau này.

    Em thực sự thích bài viết này của anh. Chúc anh khỏe nhé!

    Thích

  5. thinh_hoa cảm ơn anh Hoành thật nhiều , Những điều anh viết trên đây rất thực tế và đúng là của một người đã từng trải nghiệm ,và TH hoàn toàn tán thành . Bài viết của anh làm TH lại nhớ đến câu danh ngôn mà T.H rất tâm đắc : ” Nghe rồi sẽ quên,nhìn rồi sẽ biết nhưng chỉ có làm là mới hiểu”.
    Anh Hoành ơi! Anh thật tuyệt vời vì luôn luôn chia sẻ những bài học sáng giá,những kinh nghiệm bổ ích đến cho tất cả mọi người .Chúc anh sức khoẻ!

    Thích

  6. Thật ý nghĩa. Em sẽ lưu bài viết này để đọc hàng ngày. Để rèn cho mình lối suy nghĩ tích cực, làm ngay chứ khôg phải là cứ ngồi suy nghĩ. Hãy hành động –> vào cuộc nào!!!

    Thích

  7. Hi anh Hoành,

    Học và làm tách ra khi tính tự ti, chần chừ, do dự xuất hiện. Bi luỵ trong tình cảm cũng là một yếu tố.

    Tự mình rơi xuống chân núi

    Tự mình bò lên..

    Cảm ơn anh nhiều.

    Thích

  8. moi ngay lai doc 1 bai cua anh. de thay dau tro nen nhe tenh tenh.
    ma long lai tran day nang luong. em bat dau hieu ra nguon nang luong tich cuc roi.
    cam on anh

    Thích

  9. Hi anh Hoành,
    Em đang tiến hóa từng ngày từ các bài viết của anh, vì nó giúp em hiểu được những ý nghĩa việc mà em làm, từ đó có thêm sự trải nghiệm. Cám ơn anh vì những bài viết vô cùng sâu sắc mà giản dị này 🙂

    Thích

  10. Cám ơn anh Hoành. Bài viết thật sâu sắc. Em rất thích cách suy nghĩ tích cực của anh về mọi vấn đề. Em cũng đang luyện tập hàng ngày tính tích cực này. Em nghĩ suy nghĩ tích cực thật sự tạo cho ta nhiều năng lượng. Em thích câu nói của Bà Helen rằng cần đối diện với hiểm nguy hơn là trốn tránh nó. Đây đúng là cách giải quyết vấn đề triệt để nhất. Chúc anh một ngày tràn đầy năng lượng tích cực

    Thích

  11. Cảm ơn anh vì bài viết hay quá ạ.
    Em cũng chia sẻ thêm. E là sinh viên y, sáng học thực hành và chiều học lý thuyết. Em luôn phân vân và rắc rối trong việc học lý thuyết và thực hành. Lúc đi sang viện học thực hành thì em thấy chưa đủ kiến thức về bệnh nên muốn đọc thêm tài liệu, còn khi học lý thuyết thì tràn lan, rộng em ko thể nhớ, và muốn thực hành được gặp bệnh nhân để nhớ lâu hơn. Em thấy là mình cần phải tích cực, tập trung khi làm thì làm, đọc thì đọc.
    Nhân tiện em nhờ anh tư vấn giúp em đc ko? Em còn 4 tháng nữa thi bác sĩ nội trú, nhưng lâu nay e vẫn phân vân ko biết nên thi hay ko, nhưng giờ e lại quyết tâm muốn thi, vì em muốn làm bác sĩ ngoại phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ. Qua tìm hiểu thì em biết muốn làm bác sĩ giỏi thì nên học nội trú, đặc biệt lại ngoại khoa nữa, em muốn đc học thêm nữa. Nhưng chỉ còn 4 tháng để ôn, em là con gái, học châm hơn 2 năm so với bạn cùng khóa và lại chọn ngoại khoa, mn xung quanh nghĩ em ko làm được và ko phù hợp. Em muốn thi vì muốn bản thân cố gắng, nhưng lại phân vân vì ko biết có tốt cho e thật ko? Vì ngoại khoa vất vả, học nhiều, em con phải lấy chồng, gia đình.
    Em rất tin tưởng và quý mến anh. Mong anh cho em lời khuyên được không ạ.

    Thích

  12. Chào Huyên,

    Anh có crm tưởng em suy nghĩ và phân vân quá nhiều. Em thich học gì, thi gì thì cưa làm. Chẳng cần phải phân vân. Mai môt thay đồi ý kiến thì học sang thứ mới, học thêm thứ mới. Hơi đâu mà lo. Cuộc đời đâu phải là một đường thẳng. Cuộc đời thương là đường quanh co, đi lòng vòng, lòng vòng, nhưng rồi sẽ đến nơi, dù nơi đó là đâu. Và thương là cuộc đời đưa em đến nơi em chưa nghĩ đến, chưa định đến. Cuộc đời rất thú vị, đừng phân vân lựa chọn quá nhiều. Cứ đi, rồi đổi đường khi thích đổi. Em chửng chạy đua với ai cả. Em chỉ đi con đường thú vị của em.

    Cứ làm thế, rồi em sẽ thấy cuộc đời huyền diệu.

    A. Hoành

    Đã thích bởi 3 người

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s