Chào các bạn,

Feeling good là cảm giác/cảm thấy tốt, như là I’m feeling good today. Fell-good psychology là loại tâm lý học chuyên môn nói chuyện gì trên đời cũng tốt, vui và sướng. Rất nhiều người thích nghe, nhưng đương nhiên đó là sai – kiểu như bán hàng đa cấp, ai mời chào bạn gia nhập cũng nói toàn là việc tốt, việc thành đại gia kinh doanh. Chẳng ai nói với bạn là đa số người bán hàng đa cấp bị mất tiền rất nhiều. Continue reading Feel-good psychology – Tâm lý “cảm giác tốt” →

Chào các bạn,

Hôm nay 9/11 là Ngày Pháp Luật VN, bắt nguồn từ ngày ban hành Hiến Pháp đầu tiên của VN, 9/11/1946.

“Ở nước ta, Ngày 09/11/1946, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa được ban hành. Sau Hiến pháp 1946, đất nước ta đã có Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980 và Hiến pháp năm 1992, những tư tưởng lập hiến, những giá trị dân chủ, quyền con người, quyền công dân, tư tưởng và mô hình tổ chức nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân được ghi nhận trong Hiến pháp năm 1946 luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tất cả các bản Hiến pháp và toàn bộ hệ thống pháp luật của nước ta. Chính vì vậy, ngày 09/11, ngày ban hành Hiến pháp 1946 được xác định là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (sau đây gọi tắt là Ngày Pháp luật) đã được chính thức luật hóa trong Luật Phổ biến giáo dục pháp luật (có hiệu lực từ ngày 01/01/2013). Điều 8 Luật Phổ biến giáo dục pháp luật 2012 quy định: “Ngày 09 tháng 11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày Pháp luật được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội”. Trích Mục đích và ý nghĩa Ngày pháp luật Việt Nam 9-11.” Continue reading Tinh thần luật →

Chào các bạn,

Chính trị là “quản lý/quản trị chính đáng”. Đó là một ý rất tốt. Nhưng ngày nay từ “chính trị” thường có nghĩa là đấu đá, giành giật, chửi bới… đôi khi là bạo động, vũ trang, chiến tranh, khủng bố… cho các ý tưởng của mình. Tức là rất tồi tệ.

Có lẽ vì thế mà ở VN chúng ta, “chính trị” đồng nghĩa với “nhạy cảm.” Câu “Đó là những điều nhạy cảm” có nghĩa là “Những điều đó đụng chạm các vấn đề nhạy cảm/chính trị. Đừng nhắc đến thì yên thân hơn.” Continue reading Truyền thông về các vấn đề xã hội →

Chào các bạn,

Vấn đề khó khăn nhất của chúng ta là phán đoán người khác. Đây là một thói quen và bản năng tự nhiên. Mới gặp ai ta cũng tự nhiên nhận xét về người đó, ai nói gì ta cũng có thói quen nhận xét người đó nói thật hay dối và người đó thực sự đang muốn gì.

Đương nhiên đó là cách sống khôn ngoan. Nếu bạn không biết nhận xét người khác thì bạn sẽ bị lường gạt, trộm cắp, và nguy hiểm thường xuyên. Nhận xét người khác, hay nhận xét mọi con vật mình gặp, là một bản năng tự vệ. Luôn nhận xét để biết đường mà tính – dừng lại nói chuyện vui vẻ hay là chạy tức thì. Continue reading Phán đoán →

Chào các bạn,

Mỗi ngày chúng ta gặp một mớ chuyện khó chịu – học trò chẳng chịu học, khách hàng vòi vĩnh, đồng nghiệp nói xấu, công việc trục trặc – nói chung là chẳng ngày nào lái xe mà chẳng đụng một mớ ổ gà. Đương nhiên là thiên hạ bực mình khi gặp những chuyện như thế và, do đó, căng và stressed dài dài trong ngày với một chuỗi những ổ gà gặp phải.

Chúng ta nói tĩnh lặng, có nghĩa là không bị bực mình hay stressed những khi đụng ổ gà trong ngày. Nhưng tại sao phải tĩnh lặng? Tại vì, tĩnh lặng tốt cho sức khỏe của bạn. Tĩnh lặng giúp hệ miễn nhiễm mạnh hơn, chống bệnh tốt hơn, và do đó ít bị bệnh hơn. Tĩnh lặng còn làm cho bạn thấy thoải mái bình an cả ngày. Và tĩnh lặng giúp bạn thông minh để ứng xử trong ngày. Continue reading Lái xe hằng ngày →

Chào các bạn,

Từ “đối đãi” thường có nghĩa là một động từ (verb) nói về ứng xử với nhau trong quan hệ hàng ngày, như là “Hãy đối đãi tử tế với nhau”. Tuy nhiên, trong nhà Phật, đối đãi là một trạng từ (adverb) nói về “cách ứng xử” hai chiều, có qua có lại – sống đối đãi có nghĩa là ứng xử với người khác tùy theo cách người đó ứng xử với mình, anh tốt với tôi thì tôi tốt với anh, anh xấu với tôi thì tôi xấu với anh.

Đương nhiên là cả thế giới sống đối đãi, hai chiều, có qua có lại như thế. Và mọi người sống đối đãi quá thường xuyên, cho nên thường thấy sai quy luật đối đãi – họ thường cho rằng nếu mình tốt với thiên hạ thì thiên hạ tốt lại với mình. Và khi mình tốt mà người ta xấu lại thì họ bị sốc và trầm cảm và chửi đời, blah blah blah… Continue reading Đối đãi →

Chào các bạn,

Ngày hôm nay (Nov. 3, 2020) dân Mỹ đi bầu tổng thống cho nước Mỹ. Cả năm nay nhiều bạo động, rốt cuộc cũng có lúc giải quyết tranh chấp bằng những lá phiếu hòa bình. Sau bầu cử chẳng chắc chắn là hết bạo động. Nhưng ít nhất là đa số người sẽ đồng ý là tranh chấp quyền lực đã xong phần chính yếu, giờ là lúc cùng bắt tay làm việc.

Lá phiếu, nói về phương diện xã hội học và chính trị học, có lẽ là phát minh lớn nhất của con người trong lịch sử, cho phép mọi người được giải quyết những vấn đề nhiều tranh cãi một cách hòa bình. Khác với phần lớn chiều dài lịch sử, khi mà người ta luôn giải quyết các bất đồng ý bằng quyền lực hay vũ lực. Continue reading Lá phiếu →

Chào các bạn,

Có sự liên hệ mật thiết giữa ta và thế giới quanh ta. Đây là điều có lẽ ai cũng hiểu, nhưng thường là ai cũng quên.

Nếu trong một xóm nhà bỗng nhiên có một anh côn đồ, tối ngày rủ bọn côn đồ về ăn nhậu, ca hát, chửi thề, chơi ma túy, hà hiếp người dân, thì anh côn đồ đã đưa mọi người trong xóm anh ta xuống địa ngục. Hoặc trong xóm tự nhiên có một chị ngày nào cũng đi dọc đường xóm nhặt rác bỏ vào bịch lôi đi đâu hết, thì tự nhiên bà con trong xóm bắt đầu ngưng xả rác và nhiều người tình nguyện nhặt rác trong xóm. Continue reading Nuôi dưỡng tâm hồn của thế giới →

Chào các bạn,

Người ta ít nói đến lòng tin trong đời, vì người ta thường nghĩ rằng lòng tin là cái gì mê tín. Nhưng sự thật là lòng tin của chúng ta quyết định mọi thứ liên quan đến chúng ta.

Nếu một em bé tin là lớn lên em sẽ là bác sĩ, thì rất có thể em thành bác sĩ hay làm một nghề gì đó tương đương.

Nếu một đoàn quân tin là họ sẽ thắng thì thường là họ sẽ thắng. Ngược lại nếu đoàn quân tin rằng mình sẽ thua thì đương nhiên sẽ tan hàng ngay khi đụng trận. Continue reading Lòng tin →

Chào các bạn,

Vấn đề lớn nhất của loài người, chẳng chỉ là nước nào hay văn hóa nào, là sống với chữ nghĩa, ngôn từ. Tất cả mọi trường học của thế giới đều thế – dạy chữ nghĩa, dạy lý luận, dạy mọi thứ từ triết lý đến chính trị, kinh tế học, xã hội học, qua ngôn từ và chữ nghĩa. Và tạo nên một văn minh chữ nghĩa tràn ngập địa cầu.

Chào các bạn,

Nếu các bạn đã đi những con đường dài, như là chạy xe qua vài tỉnh cùng một lúc, các bạn có lẽ đã nhận ra tính cách của các con đường: Khi thẳng, khi vòng, khi lên, khi xuống, khi trơn tru, khi lồi lõm ổ gà ổ voi, khi khô ráo, khi trơn ướt… Điều này thì chẳng có gì lạ với ai cả.

Điều nhiều người không nghĩ đến là ngồi trên xe khách hay chạy xe máy hoặc xe ô tô thì đường nào cũng như đường nấy, nói chung là khá thoải mái. Nhưng nếu bạn đạp xe đạp hay đi bộ, thì đó lại là một chuyện khác hoàn toàn. Đến một con dốc, nếu bạn đi bộ lên dốc, dù chẳng mang gì nặng cả, hay chỉ là một cây đàn guitar gỗ nhẹ bỗng trên lưng, bạn đi chừng 100 hay 200 bước là phải ngồi thở, và nếu dốc dài hơn 1 km thì chẳng biết bao giờ bạn lên đến đầu dốc. Continue reading Những con đường dài →

Chào các bạn,

Thành công thường không đến trong một ngày mà thường là kết quả của nhiều nghìn bước đi, mỗi bước đi là một ngày. Khi bạn thành công, thiên hạ có thể ngưỡng mộ bạn và ao ước làm sao để được thành công như bạn, nhưng họ chẳng biết trước đó bạn đã phải tốn bao nhiêu công sức, làm bao nhiêu điều đáng chán, cố gắng đẩy mình tiếp tục bước mỗi ngày như thế nào, để bây giờ mình được thành công lớn.

Nhìn người đua xe đạp nhận cúp chiến thắng, người ta thường chẳng nghĩ đến anh ta đã phải tập luyện từng ngày nhiều năm mệt mỏi đến thế nào và đã cố gắng tận dụng mỗi cơ bắp đau nhức đến thế nào trong mỗi cuộc đua. Một đội bóng vô địch cũng thế, những buổi tập dợt mệt mỏi hằng ngày, những thất bại đớn đau trong nhiều trận đấu, những thất vọng bao năm khi chẳng gần được chức vô địch lần nào, thiên hạ chẳng hề biết những chịu đựng đó, để bây giờ chiến thắng. Thiên hạ chỉ thấy chiến thắng và vinh quang. Continue reading Những bước âm thầm →

Chào các bạn,

Trong thế kỷ 19 Nhật Bản vẫn là một quốc gia phong kiến và lạc hậu. Cuối thế kỷ 19 Minh Tri Thiên Hoàng bãi bỏ chế độ Mạc phủ (bakufu) quân sự chuyên chế sau cuộc chiến với Shogun (lãnh chúa) Tokugawa Keiki, thu quyền bính trong nước về tay Thiên hoàng, và chuyển đổi kinh tế Nhật sang mô hình kinh tế tư bản, đổi chế độ sang quân chủ lập hiến với một hiến pháp theo mô hình Âu Mỹ, đồng thời liên kết với Tây phương để học kiến thức Tây phương.

Chỉ trong vòng 30 năm sau, Nhật Bản trở thành cường quốc, thắng hạm đội Trung Quốc trong chiến tranh Trung Nhật 1894 và chiến tranh Nga Nhật năm 1904. Đến 1945 trong thế chiến thứ hai Nhật là một trong những nước lợi hại (và hàm hồ) nhưng bị quân Đồng Minh do Mỹ lãnh đạo đánh bại. Nhật đầu hàng và bị các nước đồng minh cấm không cho Nhật được phát triển quân sự. Tuy vậy từ đó đến nay Nhật vẫn là cường quốc kinh tế thế giới, và ngày nay cũng đã vũ trang quân sự mạnh mẽ dù rằng hiến pháp Nhật vẫn còn một số hạn chế về quân sự hóa Nhật Bản.

Đó là một câu chuyện phát triển quốc gia thần kỳ trên thế giới, chuyển mình thành cường quốc chỉ trong nửa thế kỷ. Điều mà chúng ta có thể thấy là Minh Trị Thiên Hoàng tránh chiến tranh. Nhịn nhục mở cửa học theo công nghệ và lề lối Tây phương để phát triển.

Đây là bài học phát triển quan trọng, dù đó là phát triển cá nhân hay phát triển quốc gia. Bạn sẽ phát triển được cá nhân bạn tốt hơn nếu bạn hòa bình và có nhiều bạn bè, chơi vui với bạn bè, làm việc với bạn bè, và học hỏi từ bạn bè. Nếu bạn là loại người thích gây lộn và tranh cãi, rất khó để bạn phát triển chính con người bạn.

Ở mức độ quốc gia cũng thế – chiến tranh luôn làm cho chúng ta bị đổ vỡ và nghèo đói, dù là ta mê các khẩu hiệu “vì nước quyết tử” hay “trai anh hùng da ngựa bọc thây.” Nếu bạn chết trận, các thứ đó có thể nghe rôm rả cho học sinh các trường, nhưng chẳng nghĩa lý gì cho bạn và cho gia đình bạn – đã mất một người cha và một người con. Ở bình diện cao hơn, một đất nước triền miên trong chiến tranh thì không thể phát triển. Phát triển thế nào được nếu con trai thì chết trận hết, đường sá, cầu cống, công xưởng, trường học thì bị bom đạn cho nổ tan tành?

Các bạn, sống hòa bình đòi hỏi cái đầu – thông minh, biết ngoại giao, biết khéo léo ứng xử với mọi người. Sống chiến tranh thì chỉ đòi hỏi bạn có máu côn đồ.

Chúng ta không thể đi ngược lịch sử để phê phán cha ông, vì những người như thế đã sống trong thời đại như thế, và phải làm như thế. Nhưng lịch sử chiến tranh triền miên của Đại Việt đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ kỹ hơn về cách sống của chính mình cũng như của quốc gia mình.

Chúng ta rất tự hào về Việt Nam vô địch, đánh đâu thắng đó. Ừ, thì cũng hay đó. Nhưng có lẽ hay hơn nữa sẽ là đi đâu thì mang hòa bình và nụ cười đến đó, và kinh tế, thương mại, phồn thịnh và tình bạn đến đó. Và khi nói đến Việt Nam vô địch, thì hãy nhớ ưu tiên một là vô địch kinh tế thương mại, ưu tiên hai là vô địch thể thao. Quân sự sẽ đi theo kinh tế. Nếu ta giàu mạnh ta sẽ có quân sự hùng hậu và vũ khí lợi hại. Ông nội Trung Quốc cũng chẳng dám chọc ta.

Hãy mang hòa bình đến cho chính mình, cho đất nước và cho thế giới. Để tất cả cùng phát triển, vật chất cũng như tinh thần – tình yêu, hòa bình, và tiến bộ.

Chúc các bạn luôn hòa bình và có nhiều người thương mến.

Mến,

Hoành

© copyright 2020
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Chào các bạn,

Nếu các bạn nhìn quanh, dân số VN có 90 triệu người, bao nhiêu người lên cao trong mỗi lĩnh vực – chừng 10, 20, 30 người là cùng, dù đó là kinh doanh, chính trị, ca nhạc, triết lý, môi trường, y học, võ thuật…

Bản chất cuộc đời là thế. Người thì đông, nhưng thầy thì đếm trên đầu ngón tay. Continue reading Chạy theo đám đông →