Can đảm của người trí thức

Chào các bạn,

Chữ “sĩ” trong tứ dân – sĩ, nông, công, thương – đồng nghĩa với chữ “trí thức” ngày nay. Chúng ta có thể nói sĩ nông công thương là 4 giai cấp xã hội trong xã hội Việt Nam cổ, hay nếu ta không đồng ý với khái niệm giai cấp, thì đó 4 loại ngành nghề của xã hội Việt Nam cổ. Dù là giai cấp đầu hay nghề đầu, thì sĩ vẫn thường được xem là đứng đầu. Và xã hội Việt Nam đến ngày nay vẫn trọng sĩ, như là bác sĩ, nha sĩ, thi sĩ, nhạc sĩ, ca sĩ, nghệ sĩ, tráng sĩ, tu sĩ, giáo sĩ… và sĩ diện (mặt kẻ sĩ) là chuyện lớn của mỗi người.

Thay thế chữ “sĩ” bằng chữ “trí thức” thì chúng ta sẽ thấy được mọi đức tính và vinh dự được xã hội Việt Nam dành cho người trí thức. Đó cũng là lẽ tất nhiên, vì sĩ hay trí thức có nghĩa đầu tiên là người sống với cái đầu là chính – suy tư, suy nghĩ, tính toán, chiến lược, giáo dục… Mà cái đầu thì luôn rất quan trọng cho chúng ta, vì mất tay mất chân thì còn sống được, nhưng mất đầu thì thành ma tức thì. (Lại là ma không đầu, chứ chẳng được là ma lành lặn 🙂 )

Người trí thức rất quan trọng cho đất nước, vì người trí thức là tế bào chất xám của đất nước. Chúng ta cũng chẳng cần phải quan tâm nhiều đến định nghĩa chính xác ai là người trí thức. Hãy tạm dùng từ này thoải mái như là “người làm việc bằng cái đầu hơn là chân tay thì người đó là người trí thức.” Hoặc một cách khác tàm tạm là “những người đã xong đại học có thể được xem là người trí thức.” (Đương nhiên các bạn thỉnh thoảng có thể nghe người ta nói: “Thằng ấy có 3 bằng tiến sĩ trong túi, nhưng cái đầu hắn thì không thể gọi là trí thức được, mà phải gọi là láu cá vặt.” Phiên phiến vậy, đòi hỏi định nghĩa chặt chẽ quá thì rốt cuộc chính mình phải hỏi mình: “Mình có phải là trí thức không ta?” Mệt lắm, bàn luận không được).

Người trí thức là tế bào chất xám cho đất nước, làm việc suy nghĩ và tính toán cho đất nước. Và để làm được điều này – suy nghĩ và tính toán cho đất nước – người trí thức cần có một số đức tính sau:

1. Can đảm tập trung vào đất nước. Mọi người thường có thói quen tập trung vào chính họ, hay gia đình họ, công ty họ, băng đảng họ, túi tiền họ… Người trí thức đúng nghĩa phải tập trung tư duy vào đất nước – mình là tế bào chất xám của đất nước thì tập trung tư duy vào đất nước, thay vì vào chính mình. Cái đầu thì phải tập trung tư duy vào cả con người, chẳng thể chỉ tập trung vào tay, hoặc chân, hoặc dạ dày… hoặc ông hàng xóm.

2. Can đàm nhận (i) mình là người trí thức và (ii) mình có nhiệm vụ của người trí thức đối với đất nước. Đừng có thái độ: “Tui chỉ là phó thường dân quèn. Để chuyện lớn cho các quý vị lớn lo.” Đó không phải là khiêm tốn, mà là vô trách nhiệm. Chẳng có “quý vị lớn” hay nhỏ nào cả. Mọi quý vị đều như nhau, có trách nhiệm như nhau đối với đất nước.

3. Can đảm nói lên tư duy của mình một cách chính xác và thành thật, dù rằng điều đó có thể có nhiều người không đồng ý và có thể xấu cho mình. Phục vụ đất nước nghĩa là phục vụ đất nước hết mình, dù mình thỉnh thoảng phải hy sinh đây đó.

Đó là những điểm chính. Dĩ nhiên là khi thực hành thì mỗi người sẽ thực hành khác nhau môt chút, vì sống là một nghệ thuật. Mỗi người sẽ có cách nói khác nhau một chút, và người cẩn thận luôn suy nghĩ nói ra tư duy của mình cách nào để mọi người có thể nghe suôn tai nhiều nhất và đồng ý với mình nhiều chất (thay vì nói như dùi đục chấm nước mắm). Nhưng điều chính vẫn là can đảm nói lên tư duy thật trong lòng mình, vì quyền lợi của đất nước và đồng bào.

Các bạn, nếu các bạn nhìn lại 3 điểm bên trên, điểm nào cũng bắt đầu với từ “can đảm”. Nghĩa là mọi điều người trí thức làm luôn bắt đầu với từ “can đảm” – can đảm quên mình và quyền lợi của mình, để phục vụ chỉ đất nước và đồng bào.

Trí thức chẳng thể là trí thức nếu không có can đảm.

Chúc các bạn luôn can đảm.

Mến,

Hoành

© copyright 2021
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Can đảm của người trí thức”

  1. Em thấy rằng một người biết can đảm quên mình và quyền lợi của mình thì người đó gần như vô ngã và thành thánh thần rồi anh nhỉ.
    Chúng em cảm ơn anh đã viết bài hay.

    Số lượt thích

  2. Làm sao chúng ta chấp nhận “dị biệt” của nhau. Tranh luận với sự chân thành không? Nhìn vào đất Việt này, mọi sự một chiều thì làm sao nói lên suy nghĩ của mình. Lê Công Định, Trần Huỳnh Duy Thức … đã can đảm nhưng kết quả thế nào? Mong mọi người luôn cần đảm trong gia đình mình và giúp con cháu mình sống “ uy vũ bất năng khuất”

    Số lượt thích

  3. Cám ơn bạn Hoàng Long chia sẻ.

    Mình tập tranh luận từ hồi nhỏ và lớn lên kiếm cơm bằng nghề tranh luận. Kinh nghiệm của mình là chúng ta có thể tranh luận tới ghét nhau, đánh nhau, thù nhau, hay chúng ta tranh luận để chia sẻ tư duy bằng hữu.

    Bí quyết nằm trong thái độ, không nằm trong đề tài tranh luận.

    Mình tin rằng nếu ta chia sẻ trong tinh thần huynh đệ chia sẻ tư duy để có nhiều hướng nhìn về một vấn đề, và không nhất quyết đòi thắng thua hay kết luận cuối cùng – theo tôi, theo anh – thì mọi thảo luận đều vui vẻ và làm cho mọi người đều giàu có thêm về trí tuệ.

    Ngay cả quốc gia có nền dân chủ già nhất và hệ thống pháp lý vững nhất thế giới như Mỹ cũng náo loạn lên vì “thảo luận” bạo động (ngay trong tòa nhà Quốc hội – The Capitol – tức là lớn hơn cả Nhà Trắng, theo lý thuyết chính trị của Mỹ). Huống gì những nơi hệ thống luật còn lỏng lẻo và non trẻ hơn.

    Vấn đề không phải là nói gì, mà là nói thế nào. Đó là kinh nghiệm và chủ trương của mình.

    Việc gì cũng phải có thời của nó. Khi bạn của bạn chưa bằng lòng chấp nhận quan điểm của bạn, thì đừng ép tới, để không mất mát tình bạn. Còn bạn bè thì sẽ còn thời gian để bàn luận dài dài sau này. Hết bạn bè thì đương nhiên là chẳng còn thảo luận gì nữa.

    Lấy tình bạn bè làm chủ. Tranh luận là phụ.

    Mến,

    Hoành

    Đã thích bởi 1 người

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s