Người đi dây

Chào các bạn,

Hình ảnh sống như người nghệ sĩ đi dây lần đầu tiên mình gặp trong triết lý là của Friedrich Nietzsche trong cuốn Thus Spoke Zarathustra. Đọc lâu lắm rồi và mình chẳng bao giờ đọc lại, vì không thích lắm – hình như vì trong đó Nietzche nói về đời sống của con người như siêu nhân (superman) và nói rằng “God đã chết”, con người phải tự lo cho con người. Nietzsche được xem là ông tổ lớn của triết lý hiện sinh (existentialism).

Mình cũng phục Nietzsche về tính can đảm và khai phá một dòng triết ý cận đại về human centric philosophy (triết lý lấy con người làm trung tâm), nhưng không thích ý kiến gạt bỏ God và thánh thần ra ngoài đời sống. Thuở đi học dù còn nhỏ mình vẫn cảm thấy điều đó không đúng, và bây giờ thì mình biết điều đó là sai lầm lớn. Triết lý lấy con người làm trung tâm thì Phật Thích Ca đã có từ 25 thế kỷ trước rồi, với một tính cách sâu sắc, khiêm cung và từ bi nhân ái, chẳng với tính cách mà mình có cảm tưởng là hàm hồ và nông cạn như Nietzsche.

Nhưng hình ảnh superman là người đi dây của Nietzsche vẫn có một điều gì đó làm mình cảm thấy rất mạnh mẽ và rất đúng, và càng lớn mình thấy hình ảnh đó càng chính xác để diễn tả đời sống con người.

Đời sống của chúng ta là một con đường như sợi dây căng thẳng giữa hai (hay nhiều) lực kéo khác nhau trong nhiều chiều hướng đối lập nhau. Có lẽ chúng ta ai cũng đã gặp những tình huống “bên tình bên lý, biết chọn bên nào?” hay “nói cũng chẳng được, không nói cũng không xong, biết làm sao đây?” hay “lấy cô này thì được người yêu nhưng mất cả bố mẹ anh chị em, vậy thì sao đây?” hay “công việc này thì có vẻ hay, nhưng phải đi xa, và cũng chưa biết mình có hòa nhập được không, và công việc đang làm thì biết bao tình nghĩa với bạn đồng nghiệp và mình lại rất giỏi, dù là ít lương hơn, chọn cái nào đây – ở yên hay khai phá?” hay “chiều con thì hỏng, không chiều con thì con nổi loạn, làm sao cho thăng bằng như người đi dây đây?”

Cuộc đời là như thế. Nó làm cho đời sống thành rối rắm với những con toán thăng bằng phải giải mỗi ngày. Úi cha, mệt óc mệt tim quá. Ai đi làm cho tui nằm ngủ cả ngày cho khỏe?

Điều này cũng đúng với mọi chuyện lớn nhỏ khác trong đời, từ chuyện thành phố đến những chính sách lớn của quốc gia. Vấn đề nào thì cũng có đủ thứ lực đối lập kéo nhau làm mình lúc nào cũng chòng chành muốn rớt như người đi dây. Ví dụ: Để mọi người tự do nói gì thì nói thì ngay lập tức lộn xộn như cái chợ và bẩn như thùng rác, cộng với đủ thứ tội phạm dùng lời nói làm khí cụ. Bắt đầu hạn chế tự do thì hạn chế thế nào cho vừa, đủ để bảo đảm an ninh trật tự, thuần phong mỹ tục một bên, và bên kia là tự do ăn nói của mọi người, và khuyến khích mọi thảo luận tốt cho xã hội, đồng thời không bị quá nhiều thiên hạ quốc tế chê bai là mình vi phạm nhân quyền. Chẳng dễ một chút nào để đi dây cho vừa lòng cả thế giới trong ngoài.

Cuộc đời là thế đó các bạn. Trừ khi bạn trùm mền nằm ngủ và chẳng làm gì, chẳng đi đâu cả. Chứ đã làm đã đi thì nhất định là sẽ phải có những quyết định đi dây.

Cho nên, nếu bạn muốn sống tốt ở đời thì hãy quen với tính toán cách nào mà đi trên sợi dây cao 100 mét, giăng hai tay chòng chành phải trái để lấy thăng bằng, và chẳng rơi xuống xa lộ ngay bên dưới. Mỗi ngày như thế.

Chẳng phải tự nhiên mà Nietzsche dùng từ superman để nói về người sống mạnh mẽ. Đúng là superhuman.

Chúc mọi chúng ta đều là siêu nhân. Tuy nhiên, nếu bạn chẳng cảm thấy là siêu nhân, thì cầu nguyện và bạn sẽ được trợ lực để cảm thấy vững mạnh như siêu nhân. À, điều này thì Nietzsche chẳng tư vấn cho các bạn được.

Chúc các bạn luôn thăng bằng tốt trên dây.

Mến,

Hoành

© copyright 2021
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Người đi dây”

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s