Kiên định và uyển chuyển

Chào các bạn,

Mình có cảm tưởng người Việt chúng ta lớn lên với những từ “quyết” – quyết tâm, quyết tử, quyết chiến, kiên quyết – và có lẽ nhờ thế mà người Việt luôn quật cường chiến thắng ngoại xâm. Các bạn đọc mình có lẽ cũng thấy mình dùng từ “quyết tâm” hơi nhiều.

Đương nhiên là như thế, chẳng có quyết tâm thì như cọng bún chẳng có xương sống, chẳng làm gì được.

Nhưng từ quyết tâm và những từ tương đương – như kiên định, kiên quyết – cũng thường làm mình lo âu. Mọi chúng ta có lẽ đều có kinh nhiệm này. Bố mẹ hay ông bà của mình, đã có người luôn kiên định lập trường chống ai đó từ thời 17 tuổi cho đến giờ 71 tuổi vẫn “kiên định lập trường.” Trong văn hóa ngưỡng mộ và tung hô “quyết tâm” dưới mọi hình thức, thì “kiên định lập trường” có tính cách quý tộc của nó – ai mà nói “kiên định lập trường” thì tốt nhất là bạn nên ngậm miệng tôn kính, đừng có lý luận ngậu xị mà ăn đòn.

Mọi chúng ta đều biết Romeo và Juliette. Hai gia đình chống nhau đã nhiều thế hệ, hai đứa nhỏ giờ vượt rào cản hận thù để yêu nhau trong không khí thù hận hừng hực. Kết cuộc là đôi trẻ phải chết cho tình yêu của mình, cũng như cho thù hận của cả hai nhà.

Ở đời rõ ràng là chúng ta cần thay đổi tư duy. Điều gì hôm qua đúng, hôm nay đã là sai. Điều gì hôm nay đúng, ngày mai có thể sai. Như là: con trai để tóc dài, hay các cô cắt tóc tém, hay tóc tai nhuộm cả lô màu… Những thứ này đã có thời cho là không thể, và ngày nay đều là có thể. Còn thiếu gì chuyện lớn hơn cũng có thể thay đổi trong tư duy như thế – như, chủ nghĩa tư bản ngày xưa thì đúng là rất tồi, ngày nay thì có rất nhiều chính sách du nhập từ chủ nghĩa xã hội vào, làm cho tư bản có tính nhân văn hơn; hay chủ nghĩa xã hội ngày xưa thì sắt máu, ngày nay thì thoải mái thong thả hơn; hay các tôn giáo ngày xưa thì thường chia cách và đôi khi đối lập với các tôn giáo khác, ngày nay thì rộng mở và huynh đệ hơn.

Chuyện gì cũng có thể thay đổi, và tư duy chúng ta luôn có thể thay đổi về bất kì chuyện gì. Đương nhiên đó là bản chất thật, bản chất vô thường của đời sống.

Nhưng nếu chúng ta kiên định lập trường không nhúc nhích – 30 năm trước và 30 năm sau lập trường không thay đổi một li, thì đó không còn là quyết tâm nữa, mà là bám cứng, là chấp. Đó cũng là thiếu thông minh, không đủ sức để thay đổi với thời gian khi cần.

Cho nên các bạn, dù chúng ta cần có quyết tâm, cũng nên cẩn thận với quyết tâm. Quyết tâm thắng không có nghĩa là chiến lược cứ đứng yên như thế, không thay đổi, thiếu uyển chuyển phù hợp với tình thế từng ngày. Quyết tâm thắng cũng không có nghĩa là bạn cứ phải thắng bằng quân sự – khi có dịp để thắng mà không cần đánh, thì hãy thắng mà không cần đánh. Hoặc rất có thể mình chẳng có nhu cầu thắng nữa, vì bên kia muốn làm hòa với những điều kiện đủ để cho mình những điều mình đang cố đánh nhau để có.

Cuộc đời vô thường, nhiều thay đổi. Và quyết tâm của ta cũng vì thế mà vô thường và nhiều thay đổi. Điều chính là khi nào cần thay đổi và thay đổi chỗ nào, thay đổi bao nhiêu. Đây lại là vấn đề chiến lược lớn. Bạn cứ phải tập làm chiến lược gia cho đời bạn.

Sắc bất dị không, không bất dị sắc; sắc tức thị không, không tức thị sắc (Bát Nhã Tâm Kinh). Kiên định chẳng khác uyển chuyển, uyển chuyển chẳng khác kiên định; kiên định là uyển chuyển, uyển chuyển là kiên định.

Chúc các bạn luôn uyển chuyển và kiên định.

Mến,

Hoành

© copyright 2021
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một bình luận về “Kiên định và uyển chuyển”

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s