Bình đẳng trong tư duy

Chào các bạn,

Ở Việt Nam chúng ta có hai từ nghệ sĩ và nghệ nhân. Hơi giống nhau, nhưng mà khác nhau. Nghệ sĩ là khi nào bạn học trong trường chính thống, được cấp bằng này bằng kia tử tế, và hành nghề đó trong môi trường chính thống – thường là có giấp phép hành nghề – thì gọi là nghệ sĩ như là các NS Ưu Tú hay NS Nhân Dân mà ta thường nghe đến, thường là các ca sĩ, nhạc sĩ… Nhưng nếu bạn học với một thầy mà không phải là trường chính thống, dù thầy đó nổi tiếng nhất nước, và trường của thầy ngay trong nhà thầy thì cả nước ai cũng biết, và bạn hành nghề kiểu không chính thống, như là chẳng chính thức có giấp phép ở đâu cả dù cả nước biết đến tên bạn, thì gọi là nghệ nhân, như nghệ nhân Hà Thị Cầu trong nghệ thuật hát xẩm.

Chữ “sĩ” hay chữ “nhân” cũng dùng nhiều trong mọi lĩnh vực khác, như họa sĩ và nhà điêu khắc thì khác với nghệ nhân vẽ và nghệ nhân điêu khắc.

Rõ ràng là thực chất và giá trị của công việc như nhau, nhưng người thì sĩ và kẻ thì nhân, và rất rõ ràng là sĩ thì được xem là cao hơn nhân. Nhân là người, sĩ là người trong cấp cao nhất của hệ cấp xã hội “sĩ nông công thương”. Bằng cử nhân có nghĩa là bạn có đủ khả năng để giới thiệu “người” khác. Bằng tiến sĩ, cao hơn cử nhân rất nhiều, có nghĩa là bạn có đủ khả năng để tiến cử “sĩ”, tức là giới thiệu người thuộc hàng cao nhất trong xã hội.

Nghệ thuật chẳng biết trường học, bằng cấp, giấy phép, chính thống hay không chính thống, và người thưởng thức nghệ thuật – khán giả, thính giả, người thưởng ngoạn – cũng chẳng biết và chẳng cần biết mấy thứ đó. Họ chỉ cần biết hát hay không, tiếng đàn nghe hay không, tượng điêu khắc đẹp không…

Mình chẳng hiểu tại sao chúng ta cần sĩ và nhân, thay vì gọi chung là sĩ để không tạo ấn tượng hệ cấp cao thấp, chia rẽ, hoàn toàn không cần thiết. Nhà binh thì cần phân biệt tướng và lính để biết ai là người chỉ huy. Phân biệt sĩ và nhân thì được gì?

Mình học nhạc và chơi nhạc cả đời, nhưng chẳng chính thống chính thức gì cả, và mình thỉnh thoảng viết nhạc, và ký tên, à, tên mình thì đúng rồi, nhưng trước đó chẳng biết nên gọi mình là sĩ hay nhân, hay “bóng đèn” hay “tù mù”, cho nên… để trống cho được việc.

Điều mình muốn nói chẳng chỉ là sĩ hay nhân mà là tinh thần trọng hình thức và trọng phân biệt trong cách chúng ta tư duy. Nên dẹp nó đi cho đời thêm giản dị. Và thêm đẹp.

Tiếng Anh thì có doctor, lawyer, driver, engineer… thường chỉ là “er” thêm vào công việc để chỉ người làm việc. Phe ta thì có bác sĩ, học sĩ, viện sĩ (người hàng cao nhất), luật sư, kỹ sư… (sư là “thầy”), nhà điêu khắc, nhà tài trợ, nhà khoa học (nhà là to đùng như cái nhà đó các bạn), chuyên viên điện tử, chuyên viên cơ khí (chuyên viên là thấp rồi đó, nhỏ như viên đá thôi; phải là chuyên gia – nhà chuyên – thì mới lớn), tài xế, phụ lái, bán hàng, nấu ăn (trắng trơn, chẳng được chữ nào), thợ nề, thợ hồ, thợ cắt tóc (là thấp rồi đó, như trong câu “nửa thầy nửa thợ”), phu khuân vác, phu đào cống, phu hầm mỏ, phu quét đường, phu làm đường (rất thấp rồi, phu thì có tên mới là cu li – coolie – từ khi người Tây phương đến).

Nếu chúng ta có thể có gì giống như “er” trong tiếng Anh, ví dụ dùng chữ “nhân” để thay thế cho mọi chữ khác, thì có lẽ vừa bình đẳng lại vừa nhân ái, trong cách nói cũng như trong tư duy sâu sắc. Trong thời gian chờ đợi, hãy cố gắng tập luyện tư duy bình đẳng mỗi ngày, với hệ thống chữ nghĩa chẳng bình đẳng chút nào.

Chúc các bạn luôn thấy được “bình đẳng” và “bất đình đẳng” mỗi khi gặp các cậu trong ngày.

Mến,

Hoành

© copyright 2021
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Bình đẳng trong tư duy”

  1. Thưa anh,
    Hôm nay tình cờ em đọc được bài “Nói về Thượng Đế” của anh đã viết cách đây 6 năm. Em thấy mình may mắn.
    Giờ em muốn đọc nhiều hơn về Thánh kinh, tìm hiểu nhiều hơn thì nên đọc sách gì hả anh? Em muốn tìm hiểu những câu Chúa dạy một cách hay nhất, ngắn gọn xúc tích, sát với những người yếu kém có thể hiểu được và tin theo, làm theo để đời người bớt khổ (nếu cầm nguyên 1 quyển Kinh Thánh để đọc thì quá dài và nhiều chi tiết khó hiểu ạ).

    Số lượt thích

  2. Hi Long,

    Em đọc Thánh kinh thì chỉ có cách đọc Thánh kinh mới chính xác. Em đọc cái gì thu gọn thì cũng là đọc cái của người làm việc thu gọn, không phải là Thánh kinh.

    Cách dễ nhất đễ đọc Thánh kinh là đọc cuốn Matthew (một trong 4 cuốn Tìn mừng – Gospel – viết về đời Giêsu, Matthew là đệ tử của Giê su viết lại). Cuốn Matthew rất dễ đọc. Giả sử em bất đầu từ đầu, liếc qua thấy chương nào rối rắm thông tin không cần thiết, như gia phả Giêsu chẳng hạn, thì bỏ đó đọc chương kế tiếp. Bắt đầu chương 5 mọi sự bắt đầu cô đọng và ngăn nắp hơn.

    Dễ hiểu hơn một cuốn sách triết rất nhiều.

    Nếu em đọc bằng tiếng Anh thì hay nhất, vì các bản tiếng ANh thường chính xác và rõ ràng hơn các bản tiếng Việt.

    Đọc ở Biblegateway.com . Khi search thì chọn “NIV” (new international version, đây là phiên bản dùng international English, không phải là tiếng ANh của riêng nước nào). Search “Matthew 1” thì em sẽ có chương 1 của cuốn Tin Mừng của Matthew.

    Nếu muốn tiếng Việt thì đến trang “Kinh thánh công giáo” ở đây:

    http://www.conggiaovietnam.net/kinhthanh/home.htm

    Rồi chọn “Tân Ước”, rồi chọn “Mátthêu”

    Đọc tiếng Anh và đối chiếu tiếng Việt thì rất tốt.

    Ngoài cách đọc Thánh kinh trực tiếp này, thì em có thể Google “Jesus quotes” để tìm các câu Jesus nói mà người ta ưa thích. Nhưng đương nhiên là các câu này đã được lấy ra khỏi các câu truyện làm bối cảnh của chúng, cho nên có thể là khó hiểu, hay hiểu khó chính xác.

    Ngoài hai cách này thì anh chẳng biết cách nào nữa để em học Thánh kinh mà không qua một người khác, và đã qua người khác thì học có thể rất sai.

    A. Hoành

    Liked by 2 people

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s