Nhà mình khác nhà người ta

Chào các bạn,

Có lẽ các bạn đã từng được nghe bố mẹ nói: “Nhà mình khác nhà người ta…” và tiếp: “Nhà người ta giàu, nhà mình nghèo phải tiện tặn,” hay “Nhà người ta không ăn học, nhà mình cả 3 đời là thầy giáo”…

Bố mẹ nói rất đúng, nhà mình thì mình phải sống kiểu nhà mình, chẳng thể chạy theo thiên hạ được.

Và đây là chuyện nhiều trí thức trẻ thường quên. Ngày nay Internet và du học cho chúng ta cơ hội biết được đủ thứ chuyện trên thế giới, đủ thứ ideas, đủ thứ chủ nghĩa, đủ thứ tư duy, đủ thứ trào lưu… Và nguy cơ cho những quốc gia đang mở mang như Việt Nam là mặc cảm tự ti: “Mình yếu, mình nghèo, mình lạc hậu, mình cần học học và học tư duy văn minh của thế giới để đuổi kịp.” Thế là phe ta ngốn từng đống bánh mì lẫn rác của thiên hạ khắp thế giới, đặc biệt là thế giới Âu Mỹ, mà chẳng cần biết mình đang ăn gì.

Nếu bạn đi ra đường, có lẽ là bạn thấy rác nhiều hơn bánh mì. Bánh mì thì lâu lâu thấy một xe, rác thì mỗi tấc đường đều có. Rác luôn luôn nhiều hơn bánh mì, đặc biệt là Internet là nơi mọi người được xả rác tự do.

Cho nên, các bạn, lấy “nhà mình” làm chuẩn. Khi thấy một thứ mới lạ trên Internet hay sách nào đó, hãy hỏi: “Điều này có hợp với nhà mình không?” Nhà mình có truyền thống văn hóa thế này, lịch sử thế này, đạo đức thế này, tư duy thế này… Muốn đưa cái mới vào, muốn chỉnh sửa lề lối nhà mình, thì mình phải làm gì? Mình cần nghiên cứu cái nào tốt cho nhà mình, cái nào tồi cho nhà mình, và chỉnh sửa lề lối nhà mình thì chỉnh sửa cách nào?

Chẳng thể mang cả một đống gồm 3 chiếc bánh mì nhỏ xíu và hai tấn rác vào nhà, và bắt đầu dùng búa phá cả nhà, để tạo căn nhà mới.

Các bạn, hãy dùng cái đầu!

Chúc các bạn luôn thấy đường cho nhà mình.

Mến,

Hoành

© copyright 2021
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 5 thoughts on “Nhà mình khác nhà người ta”

  1. Thưa anh Hoành,

    Đọc xong bài Trà Đàm của anh hôm nay, em dường như “hiểu nhưng lại không hiểu”. Anh có thể nói rõ hơn trong hoàn cảnh chúng em là người Việt Nam, thì những điểm mạnh nào của người châu Á được xem là “bánh mỳ”, và cần phải phát huy, và những thứ nào của người Châu Âu, Mỹ được gọi là “có lẫn rác” để bỏ qua vậy ạ.

    Cảm ơn Anh,
    L.D

    Số lượt thích

  2. Hi LD,

    Rất khó nói. Anh nghĩ rằng cách tốt nhất là làm việc như làm việc với computer mới. Những máy mới, program mới, thường có rất nhiều bugs, và giá lại rất cao. Đừng sắp hàng mua ngay như những người ngu. Để thiên hạ mua và dùng vài ba năm, khám phá ra đủ mọi thứ bugs và nhà SX đẫ chỉnh sửa rất nhiều, và nhiều người dùng đã biết ưu khuyết điểm của sản phẩm, lúc đó hãy định giá và quyết định là nên mua hay không.

    Trí thức VN thường có thói quen đâm đầu vào cái mới như thiêu thân, không suy nghĩ, chỉ sợ mình chậm chân, vì “chậm chân là ù lì, không trí thức.”

    Đừng đâm đầu vào cái mới tức thì. Trước khi mua cái gì, hãy biết rõ về cái đó.

    A. Hoành

    Đã thích bởi 1 người

  3. Cám ơn Anh viết bài hay. Theo em “nhà” là làm sao trở thành 3 in 1 đó là: nhà thờ, nhà trường, nhà thương. Do vậy luôn có chọn lọc những gì phù hợp với “nhà” để xây, để giữ và tạo sự khác biệt.

    Số lượt thích

  4. Cám ơn Long,

    Nhà thờ, nhà trường, nhà thương đều nằm trong nhóm gọi chung là civil society – xã hội dân sự. Điều này VN, và các chuyên gia quốc tế cũng đang hỗ trợ VN, phát triển.

    Về lý thuyết phát triển thì rất dễ hiểu – mọi người, mọi tổ chức, trong nước cùng hoạt động trong mọi lĩnh vực thì đất nước phát triển nhanh. Chính vì vậy mà trong lĩnh vực kinh tế ta thấy các công ty quốc doanh càng ngày càng ít và công ty tư nhân (trong nước và từ nước ngoài vào) càng ngày càng nhiều. Nghĩa là nhà nước giảm bớt những hoạt động mà tư nhân có thể làm, để tập trung vào quản lý nhiều hơn là chính mình chạy việc.

    Trong lĩnh vực giáo dục, thì VN cũng đang thử nghiệm cho nhiều trường tư được mở ra, đặc biệt là trường đại học. Nhưng rõ ràng là quy chế cho trường tư vẫn còn rất rối rắm, vì thiên hạ vẫn chưa hiểu thế nào là vụ lợi và thế nào là bất vụ lợi (vì thế cũng có nhiều cáo buộc một vài trường tư có vẻ vụ lợi hơn là bất vụ lợi). Đây là những khái niệm pháp lý, phải được khai triển thành laws và regulations tỉ mỉ thì mới phát triển mạnh được. Khung pháp lý sẽ tốn nhiều công sức và trí tuệ để hình thành và thực thi tốt.

    Nói chung là khung pháp lý cho xã hội dân sự chưa thành hình hoàn hảo, và điều này cũng làm chậm sự phát triển của xã hội dân sự: nhà thương, nhà thờ, nhà trường, cũng như những tổ chức NGO (Non-governmental organizations) bất vụ lợi (non-profit).

    Trong những hoạt động của xã hội dân sự, tạm gọi chung là hoạt động thiện nguyện, thì nhà thờ, nhà trường và nhà thương thường hay đi với nhau. Đó là kinh nghiệm rất thành công trong lịch sử Âu Châu và sau này ở Mỹ Châu. Các giáo hội mọi tôn giáo luôn quan tâm đến người nghèo, và do đó y tế và giáo dục bất vụ lợi luôn là quan tâm của các giáo hôi mọi tôn giáo trên thế giới.

    Mình nghĩ là khi khung pháp luật cho civil society được hoàn thiện thì tự nhiên những model hiệu quả đã được dùng xưa nay trên thế giới (như 3 in 1) sẽ từ từ được hình thành và hoàn thiện ở VN.

    Và mình cũng có cảm tưởng là ngay hiện tại thì các nhà thờ nhà chùa cũng đang làm các việc thiện nguyện và chăm sóc người nghèo rất nhiều, trong giới hạn nhỏ của họ. Đó là điều tốt, để tư duy mọi người về xã hội dân sự có căn bản tích cực để dễ phát triển mạnh trong tương lai.

    A. Hoành

    Đã thích bởi 2 people

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s