Biết Lắng Nghe

Có ai trong chúng ta chưa từng một lần trải qua cảnh ngộ khó khăn: Chúng ta bế tắc, tuyệt vọng, cô đơn, rối trí, hay đau khổ…? Trong những lúc tưởng như trái đất ngừng quay, và mình như người “bốn phía mưa rơi” ấy, chúng ta cần gì?

Chúng ta cần nói, và cần một người lắng nghe ta nói. Chỉ cần nói ra được, chúng ta thường cảm thấy nhẹ lòng và bình tâm. Nhất là khi người nghe lại là một người biết nghe. Và trong trường hợp ấy nghệ thuật lắng nghe của ta chính là món quà quý giá ta trao tặng cho người, chưa nói đến những lời khuyên có giá trị theo sau.
Listeningi3
Ngoài ra các bạn thử nghĩ xem có bao nhiêu người khi phải quyết định những việc quan trọng cho cá nhân hay cho một tập thể mà không cần trao đổi, bàn bạc với ai đó? Không chỉ các nhà cố vấn, tư vấn, chuyên gia, bác sĩ, luật sư, và giáo viên … mới cần lắng nghe. Trong đời sống hàng ngày, chúng ta cũng thường đóng vai trò của các cố vấn, các nhà tư vấn, mà chúng ta không biết đấy thôi.

Ta đóng vai trò quan trọng ấy với ai? Với người thân, với bạn hữu, với đồng nghiệp, với những người ta gặp gỡ, những người có nhu cầu nói với ta và cần ta lắng nghe. Nhưng các cuộc nghiên cứu mới đây cho biết người ta chỉ có thể nhớ khoảng 25% đến 50% những gì họ đã nghe. Điều đó có nghĩa là khi chúng ta nói chuyện với sếp, đồng nghiệp, khách hàng hay thậm chí với người yêu, vợ chồng của chúng ta trong vòng 10 phút, thì họ chỉ thật sự nghe được từ 1 đến 5 phút là tối đa.

Ngược lại, điều đó cũng có nghĩa là khi bạn nói chuyện với người khác, bạn cũng không nghe hết những gì họ nói. Bạn chỉ có thể nắm bắt được khoảng 25-50% những điều quan trọng đó.

Ta hãy thử xem xét nhu cầu cần được nghe xếp vào thang bậc nào trong số những nhu cầu thiết yếu nhất của con người?

Theo thang bậc nhu cầu con người của Abraham Maslow, (1908-1970) nhà tâm lý thuộc trường phái Tâm lý học nhân văn (humanistic phsychology), 8 nhu cầu thiết yếu nhất của con người xếp theo thứ tự từ cơ bản nhất (sinh lý) đến cao nhất (tinh thần) như sau:
listening4
– Nhu cầu cơ bản (basic needs)
– Nhu cầu về an toàn (safety needs)
– Nhu cầu về xã hội (social needs)
– Nhu cầu được quý trọng (esteem needs)
– Nhu cầu về nhận thức (cognitive needs)
– Nhu cầu về thẩm mỹ (aesthetic needs)
– Nhu cầu được thể hiện mình (self-actualizing needs)
– Sự siêu nghiệm (transcendence).

Nghe và nói đều có mặt ở các bậc cao hơn: nhu cầu về xã hội, được quý trọng, nhận thức, thẩm mỹ, được thể hiện mình…

Trong thời đại ta đang sống, giáo dục hiện đại nhằm đến 4 mục tiêu trụ cột sau đây:
– Learning to know: Học để biết.
– Learning to do: Học để làm.
– Learning to live together: Học để chung sống.
– Learning to be: Học để tự khẳng định mình.
(Unesco Learning: the Treasure Within; The Four Pillars of Education):

Nghe cũng là một công cụ, một kỹ năng quan trọng nhất không thể thiếu vắng trong 4 mục tiêu lớn ấy.

Chúng ta thường lắng nghe vì những mục đích sau: thu thập thông tin, hiểu biết, giải trí và học hỏi. Nhưng có một mục đích sau mà ít người chú ý : nghe để cảm thông trong những mối quan hệ giữa người với người ( interpersonal relationship)

Như thế không ai trong chúng ta có thể phủ nhận vai trò của nói và nghe trong cuộc sống (học tập, làm việc, giao tiếp…) , nhưng thường chúng ta chỉ chú trọng đến cách nói năng sao cho hay, lưu loát, diễn cảm, và hiệu quả. Ta thường dễ dàng quên đi kỹ năng nghe, hay đúng hơn nghệ thuật nghe – cũng hết sức cần thiết.

Chẳng hạn, nghe chủ động và hiệu quả là một thói quen là kỹ năng quan trọng và nền tảng của việc giao tiếp. Nghe chủ động có nghĩa là tập trung vào người bạn đang lắng nghe, cho dù đó là cuộc nói chuyện trong nhóm hay chỉ có 2 người, để hiểu được họ đang nói điều gì. Là người nghe, bạn nên tự mình có thể nhắc lại bằng từ ngữ của mình những gì họ vừa nói. Điều đó không có nghĩa là bạn đồng ý với tất cả những gì họ nói, mà chỉ có nghĩa là bạn thực sự hiểu họ đang nói gì.
listen2

Sau đây ta hãy cùng nghe những ý tưởng của Chuck Gallozzi về nghệ thuật lắng nghe:

“Trước khi chúng ta có thể làm lãnh đạo,
chúng ta phải phụng sự
Trước khi ta có thể phụng sự,
ta phải sẵn sàng.
Trước khi ta sẵn sàng,
ta phải học
Trước khi ta có thể học,
ta phải lắng nghe.
Trước khi ta có thể lắng nghe,
ta phải im lặng”

Sự thông thái là phần thưởng của một đời biết lắng nghe. Một tặng phẩm quý giá
Nghệ thuật tinh tế biết lắng nghe là một tặng phẩm tuyệt vời chúng ta có thể trao tặng cho người khác và cho chính mình. Khi ta lắng nghe những người khác, chúng ta cho họ thấy rằng những gì họ nói là quan trọng. Như thế, chúng ta đã khơi dậy lòng tự tin và tự trọng ở họ. Thậm chí nếu những lời họ nói không giúp được cho ta, nó sẽ rất có ích cho họ, vì giống như hoa kia hé nụ và nở rộ dưới ánh dương, người ta cũng bộc lộ và tăng trưởng khi mở lòng mình ra với một đôi tai biết lắng nghe. Lợi ích đối với bản thân ta cũng quan trọng không kém; xét cho cùng, làm thế nào chúng ta có thể học nếu chúng ta không nghe? Đây cũng là lý do tại sao Zeno ở Citium, Cyprus (334 BC – 262 BC, một triết gia Hy Lạp cổ nổi tiếng) cách đây hơn 2000 năm đã nói, “Lý do ta có 2 tai và một cái miệng là để ta có thể nghe nhiều hơn và nói ít hơn. “

Khi lắng nghe bạn tốt, bạn hiền, ta được tắm mình trong sự hiểu biết, nguồn cảm hứng, và những lời khuyên giá trị. Vì thế, Henry J. Kaiser (một kỹ nghệ gia người Mỹ, được mệnh danh là cha đẻ của ngành đóng tàu hiện đại của nước Mỹ) nói rằng: “Tôi thành công vì có bên mình những người thông minh giỏi hơn tôi và tôi biết lắng nghe họ. Và tôi cho rằng mọi người đều giỏi về cái gì đó hơn tôi.” Bằng việc lắng nghe những người khác, ta biết phải làm gì và nên tránh làm gì. Đồng thời ta phát triển những mối quan hệ củng cố cho vị trí của chúng ta. Bạn hữu của chúng ta nói cho ta biết họ cảm nhận những điều giống như ta, vì thế ta biết rằng chúng ta không cô đơn. Lắng nghe là một cơ hội để an ủi, trấn an, và động viên những người khác.
listening
CÁCH NGHE

Làm người biết nghe không phải dễ. Thực vậy, chỉ có nghe đài phát thanh (radio) là dễ. Cái gì khiến cho lắng nghe khó đến thế? CÁI TÔI của ta. Rất thường khi ta giả vờ như đang lắng nghe trong khi tâm trí của ta đang chạy đua để tìm một lời nói ra. Ta bị thôi thúc cắt ngang người đang nói và thêm vào một từ. Chúng ta dường như muốn nghe thấy chính mình chỉ để khẳng định và tăng giá trị sự có mặt của ta. Và nếu người đang trò chuyện cùng ta để ta nói, ta cứ nói mãi tùy thích thay vì kết thúc sau khi đã nêu ý kiến. Không muốn từ bỏ hứng thú nói, ta tìm cách điều khiển cuộc đàm thoại bằng cách nói huyên thuyên, không dứt.

Vậy ta nên lắng nghe như thế nào? Trước hết, vất bỏ CÁI TÔI của bạn đi. Hãy để nó bên ngoài cửa. Nhìn người đối thoại và tập trung vào những gì người ấy đang nói. Tự hỏi xem mình có thể học được gì và cả hai người có được lợi ích gì từ cuộc nói chuyện. Tiếp đến, hãy nhận thức các ý tưởng, kinh nghiệm, và thái độ của bạn. Tức là thử xem bạn đang lắng nghe một cách khách quan, hay đang tô điểm lời của người nói bằng sự diễn giải của bạn. Để tránh bóp méo sự kiện và hiểu sai người đối thoại, có những lúc nên dừng cuộc nói chuyện và xác minh xem mình có hiểu đúng không. Để xác định, chỉ cần nói : Như vậy, điều bạn đang nói là …. ( nhắc lại những gì bạn nghe được) và ý bạn là (nói những điều bạn hiểu). Ngoài ra, để có được nhiều lợi ích nhất từ cuộc nói chuyện, hãy cố gắng đặt mình vào vị trí người nói. Hãy cố gắng để cảm nhận những cảm xúc của người nói và hiểu tại sao những gì đang nói ra lại quan trọng với người ấy. Như vậy, bạn sẽ có thể làm tăng thêm nhiều trải nghiệm và sự hiều biết của mình. Ngoài ra, điều này cũng sẽ làm cho người nói trải lòng ra. Vì thế, cả hai đều cảm thấy khả năng biểu đạt, hiểu biết luôn tăng tiến. Hãy nhớ rằng, bạn hãy đặt mình vào địa vị của người nói trước khi bạn thực sự mở lời, vì thế hãy để họ nói .Và nếu bạn muốn mình khôn ngoan, hãy luôn hỏi ý người đối thoại.

Còn những gì bạn không nên làm liên quan đến chuyện lắng nghe? Có đấy! Đừng lắng nghe những chuyện ngồi lê đôi mách và những chuyện tiêu cực, vì bạn có mặt là để lan truyền cái tốt đẹp, chứ không phải ác ý.

Chuck Gallozzi

ListenUp

Tóm lại nghệ thuật lắng nghe cũng đòi hỏi thái độ tích cực lắng nghe, nghe một cách chủ động, như Kenneth A. Wells nói: “Một người biết lắng nghe luôn có gắng hiểu thấu đáo những gì người khác đang nói. Dù sau đó, anh ta có thể phản đối người kia một cách kịch liệt, nhưng trước khi phản đối, anh ta sẽ lắng nghe để hiểu rõ ý kiến đó.” Ngoài ra một người biết lắng nghe sẽ có tâm thế thích hợp cho việc lắng nghe. Xin nhắc lại với bạn lời của Thiền sư Nhất Hạnh mà người viết bài này xem như lời dạy: “Hãy luôn cho đi bằng sự có mặt của chính mình”. Vậy bằng cách lắng nghe với cả tâm trí của bạn, với hiểu biết và cảm thông, yêu thương là bạn đã cho đi sự có mặt của mình trong mối quan hệ tốt đẹp nhất gữa người và người.

Khả năng lắng nghe của bạn có ảnh hưởng rất lớn đến công việc và mối quan hệ với những người chung quanh. Và với tôi, nghệ thuật lắng nghe còn là một nghệ thuật để nâng cao tâm hồn.
Trong lắng nghe, bạn sẽ cho đi sự có mặt của bạn và sẽ nhận lại rất nhiều trong chính sự cho đi ấy.
Cho phép tôi hỏi bạn câu này: Hôm nay bạn đã lắng nghe ai thế và bạn muốn ai lắng nghe mình đây?

Thân ái chúc các bạn một ngày cho đi và nhận lại nhiều hiểu biết và cảm thông

15 cảm nghĩ về “Biết Lắng Nghe”

  1. Bài viết cảnh tỉnh cho em nhiều lắm, rằng văn hóa nghe của mình còn kém, và cần thực hành nhiều trong đời sống.
    Cảm ơn chị nhiều , rất nhiều!

  2. Chi Huệ ơi
    Bài viết này của chị em thích lắm, giống như những lời mẹ thường nhắn nhủ em vậy. Biết lằng nghe và hiểu những gì người khác nói không chỉ thể hiện sự tôn trọng với người nói mà còn giúp cho minh có những bai học quý giá. Mẹ còn mách cho em một bí quyết là hãy nhìn vào mắt của người nói chuyện vời mình, điều đó sẽ giúp cho hai người có được sự cảm thông và tin tưởng nhau hơn chị ạ.
    Em trả lời câu hỏi cuối cùng của chị là hôm nay em sẽ gọi điện về cho mẹ để được nghe những lời thủ thỉ của mẹ và em cũng muốn mẹ là người lắng nghe những câu chuyện của em.
    Em cảm ơn chị Huệ nhiều nhiều
    Em Uyên.

  3. Cô ơi Em rất thích bài viết này của Cô. Em cũng đồng ý với chị Uyên là :hãy nhìn vào mắt của người nói chuyện với mình, điều đó sẽ giúp cho hai người có được sự cảm thông và tin tưởng nhau hơn .Em cảm ơn Cô và chị Uyên nhiều lắm .Em xin chúc Cô và chi Uyên sức khoẻ và có nhiều niềm vui mỗi ngày.
    Em Trâm.

  4. Cám ơn cô đã cung cấp cho em cũng như mọi người bài lắng nghe này, em rất tâm đắc với nó vì em phát hiện ra em có khả năng này mà em không hề biết cô ạ
    Trong công việc em thường lắng nghe những lời than thở của bệnh nhân để đúc kết kinh nghiệm đúng và sửa sai cho mình. Tối về em thường lắng nghe cơ thể mình xem còn khả năng làm việc bao lâu nữa và khi gặp khó khăn em thường lắng nghe người cho em những lời khuyên tốt nhất…..
    Cám ơn cô nhé em sẽ phát huy hơn nữa khả năng này.

  5. Cám ơn Ái, Uyên, Trâm, và Giang nhiều

    @ Ái và Trâm : tụi mình ngày nào cũng lắng nghe và được lắng nghe, nhất là thầy giáo dạy văn như Ái. :) Nhưng chắc Ái muốn nói đến chuyện mình lắng nghe ai khác ngoài học trò ra: người thân quen, hay người mới biết?

    @ Tố Uyên: Mẹ em đã truyền cho em bí quyết cũng chính là nguyên tắc quan trọng của lắng nghe. Nếu giao tiếp mặt đối mặt mà thiếu eye contact, sức mạnh của truyền thông thường ít hiệu quả hơn. Nhưng chắc chắn em và mẹ rất hạnh phúc khi nói chuyện hôm qua dù em không được nhìn vào cửa sổ tâm hồn của mẹ?

    @ Thủy Giang: Dân Y khoa như em và chị Yến thường nghe nhiều và phải lắng nghe cho tốt, nếu không có thể sai lầm nguy hiểm lắm. Ngay trong việc nghe bệnh nhân đó cũng phải nghe với tấm lòng nữa.
    Em truyền cho cô bí quyết lắng nghe cơ thể chính mình nghe, cái này cô rất dở.
    Chúc Ái và các bạn vui và biết được nhiều hơn qua lắng nghe :)

    ,

  6. Hôm nay Ái lắng nghe được một thông tin: Chị hay dich danh ngôn lại là dân y khoa.
    Hôm trước biết chị học đệ thất trước giải phóng, có về Đà Nẵng, Vĩnh Điện.
    Vậy cũng là cái ích của lắng nghe phải không chị Huệ?

  7. Cảm ơn Cô đã chỉ giáo tuyệt chiêu này. Lắng nghe Cô và các bạn đọc, em đã học hỏi được rất nhiều .

  8. Cháo Tấn Ái và Ngoan,
    Ái đã khiến mình kinh ngạc về khả năng lắng nghe tuyệt vời. :)
    Nội công thâm hậu của Ái không thể luyện trong một đêm dù có may mắn được Linh Chi ngàn năm. Bái phục Ái nghe. Ái có hỏi mình một lần thì đây: “Chị” Kiêm Yến sẽ rất vui khi biết nhà thơ đất Quế Sơn lắng nghe công phu đến độ nhớ cả chi tiết về thăm Vĩnh Điện trong bài mà mình tự đặt tên là Tình Khoai Sắn .
    Hẹn Ái và Trâm khi nào có dịp nhớ lên thăm cộng đồng Daklak hiếu khách nha (có cả Yến và Dương ở đây trong trái tim BanMê ) , giờ có cả Quân , Ngoan, ….. :)

    @ Ngoan,
    Em được người ta lắng nghe nhiều vì phong cách phát biểu ở Cửa Lò mà không nhớ sao? Nghệ thuật lắng nghe của em với “ai đó” thì cô chưa biết nhưng môt số người để phần nóí chiếm hết phần nghe nên cô chỉ đề nghị sự công bằng thôi Em bận nhưng thu xếp để vào ĐCN thường nhé em. :D

  9. Cảm ơn cô rất nhiều vì bài post bài, qua những trang viết tích cực hằng ngày, em đã học hỏi được rất nhiều điều về cách sống và cách ứng xử trên đường đời.

    Trong cuộc sống hằng ngày, ta luôn phải giao tiếp, đó là nhu cầu không thể thiếu của mọi người. Nhưng văn hóa giao tiếp của người Việt mình còn kém hơn các nước phương Tây. Dường như chúng ta chỉ biết cho riêng bản thân mình nhiều hơn là lắng nghe người khác nói.

    Hôm nay em đã lắng nghe lời tâm sự của một người bạn qua mạng. Tuy không gặp mặt trực tiếp để nhìn vào mắt (như chị Uyên đã hướng dẫn) nhưng em thấy hạnh phúc khi mình giúp được người khác trút bỏ nặng nề.

    Khi lắng nghe, khi được người khác chia sẻ, ta sẽ cảm thấy hạnh phúc vì biết rằng: mình là chỗ dựa vững chắc của ít-nhất-một-người.

  10. @ Hi chị Huệ,

    Theo em, biết lắng nghe là một nghệ thuật! Người nào làm chủ được nghệ thuật này thật sự là một người khôn ngoan và cơ hội thành công rất lớn!

    Biết lắng nghe là biết cách gợi mở để người nói tin tưởng và muốn tâm sự với mình, biết cách thể hiện sự đồng cảm với câu chuyện và cùng chia sẻ cảm xúc với người nói. Chỉ cần mình thật lòng quan tâm đến người khác, tự nhiên mình sẽ có cách lắng nghe chân thành.

    Biết lắng nghe cũng đa dạng lắm. Với người thân, với bạn bè, với những người đang cần giải bày một điều riêng tư, dĩ nhiên mình sẽ toàn tâm toàn ý lắng nghe. Nhưng ở một vài trường hợp khác, mình chỉ cần lắng nghe những điểm chính mà thôi. Thậm chí trong một ngày bận rộn, một đồng nghiệp vừa trao đổi công việc vừa tám, đương nhiên mình chẳng những không lắng nghe mà còn nhanh chóng chủ động cắt câu chuyện ngay. Thêm một ý chị vừa nhắc trong bài, đừng lắng nghe những chuyện ngồi lê đôi mách và những chuyện tiêu cực, có ác ý!

    Vì Biết lắng nghe là cả một nghệ thuật như vậy, nên mình cũng nên biết “giật mình” để dừng lại kịp thời, khi đang cao hứng thao thao bất tuyệt, phải không chị?

    Cám ơn chị đã giới thiệu một trong những nghệ thuật sống giúp mọi người hiểu nhau hơn, gần nhau hơn và biết trân trọng nhau hơn…

    Chủ nhật Ban Mê trời xanh không chị? Enjoy chị nha…

  11. @ Hi Tố Uyên,

    Người ta thường ví “đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn”. Theo chị, trong nghệ thuật lắng nghe, giao tiếp bằng mắt là cực kỳ quan trọng. Ngoài những yếu tố cần thiết khác khi giao tiếp, mình nên nhìn vào mắt người nói để hiểu người. Nếu mình thật lòng, sự chia sẻ, sự đồng cảm của mình cũng được thể hiện qua ánh mắt. Và người nói sẽ nhận ra ngay sự chân thành của mình để sẵn lòng tâm sự. Người ta dễ bị lầm bởi những lời đường mật, còn ánh mất giả dối khó đánh lừa hơn. Bới vậy, khi cần xác nhận điều gì hệ trọng, người ta hay bảo “hãy nhìn vào mắt em này…” Thế là khả năng bị lộ tẩy của anh chàng lừa dối nào đó sẽ rất cao, phải không Uyên?

    Chúc mừng Uyên may mắn và hạnh phúc có người mẹ tuyệt vời dạy cho Uyên nhiều bí quyết sống đẹp nha :-)

  12. Hi anh Tấn Ái,

    Cảm ơn anh đã nhớ vài chi tiết nhỏ Yến từng chia sẻ trên ĐCN. Ngay từ lúc đọc bài đầu tiên của anh, đọc rất trễ như anh vẫn còn nhớ, Yến đã phát hiện ra người đồng hương đất Quảng rồi. Yến biết thêm anh là giáo viên dạy Văn, điều đó giải thích vì sao anh đã chia sẻ những cảm nhận rất sâu sắc và rất nhân bản về cuộc sống qua những trang viết của mình. Lại biết anh có người vợ đảm đang, đủ để anh trà dư tửu hậu đàm luận thế thái nhân sinh. Trên giang hồ, anh còn là một kiếm khách ngang tàng, thường cùng anh Hồng Vũ dọc ngang hành hiệp! Vậy cũng như anh, Yến đang tận hưởng ích lợi của việc biết lắng nghe để có cơ hội làm quen thêm một người bạn mới nè…

    Chúc đồng hương chủ nhật thơm nồng rượu hồng đào nhé :-)

  13. Chào Kiêm Yến và Việt Quang,
    Yến ơi, sáng nay Ban Mê trời đẹp nắng nhẹ, trời trong xanh cho đến giờ vẫn không chói chang, đi picnic thì tuyệt ( không như nắng Sài Gòn của em trong thơ Nguyên Sa đâu) :)
    Cám ơn chia sẻ của em và Quang nhiều.
    Đồng ý nghe là một hoạt động và một nhu cầu rất quan trọng và đa dạng, tuỳ lúc tuỳ nơi. mà cốt lõi là chân thành, tôn trọng và quan tâm thực sụ. Chớ mất thời gian cho việc nghe những lời xấu vì ác ý, đơm đặt, đầy tiêu cực. Trong trường hợp này coi như có khi mình ở thế buộc phải nghe mà không cần lắng nghe vì ta chẳng nên để lọt vào tai những lờì ấy nếu không cắt được.

    Quang, cô thực vui vì việc em lắng nghe người bạn qua mạng ấy rất đáng trân trọng, cho dù thiếu eye contact và voice nhưng cũng rất hiệu quả đó em ( cô với chị Leo cũng thế ) Em đã cho và nhận một niềm vui rất có ý nghĩa. Em tiếp tục vậy và cố gắng với 1 HC Olympic nữa nha.

    Chúc Yến, Quang có nhiều niềm vui suốt tuần :)

  14. Cô Huệ thân mến,
    Từ trước đến nay em luôn cảm thấy mình không được cởi mở, tự nhiên trong việc giao tiếp, chia sẻ, đồng cảm với người khác. Vì thế mà em có nhiều bạn, nhưng chỉ là mức sơ qua. Và nếu có người bạn thân thiết nào đó, cũng chỉ được 1 thời gian ngắn, rồi tự dưng chả hiểu sao sẽ lại đến lúc chúng em trở nên xa cách, thậm chí xa lạ. Ngay cả với gia đình : bố mẹ và anh trai, em cũng ít khi sẻ chia với họ, như kể chuyện về cuộc sống sinh viên của mình, hoặc gần gũi thủ thỉ với họ. Từ trước tới giờ em luôn được coi là 1 cô bé hiền lành, chả bắt nạt ai bao giờ, nhất là chưa to tiếng, quát tháo ai. Thế nhưng em vẫn ít bạn :( Đôi khi em thấy rất buồn và cô đơn. Có lẽ là do em quá ích kỷ, chỉ biết nghĩ đến bản thân mình ? Hay do em quá nhát, không dám mở lòng, va chạm với mọi người ? Em còn nghĩ là do em ăn nói không có duyên, không biết nói chuyện nữa. Và có lẽ 1 điều thật sự em chưa có đó là biết lắng nghe. Mong ước có 1 kỹ năng giao tiếp tốt, đồng cảm với mọi người, tự tin nói chuyện trước đám đông và nói hay, có nhiều bạn bè trí cốt luôn luôn hiện hữu trong tâm trí em. Có lẽ em còn phải học hỏi rèn luyện rất nhiều theo những bài viết trên dotchuoinon
    Cám ơn đã lắng nghe em và nếu được xin cô hãy cho em lời khuyên làm thế nào để thay đổi ạ :D
    Chúc cô có 1 ngày mới vui vẻ.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s