Các bài đăng bởi tonnungochoa

Cây đẹp trong vườn thơ

(Cảm nhận về tập TÂM THÀNH LỄ BẠC của nhà giáo Nguyễn Phúc Vĩnh Ba)

Tuổi của mình thôi làm học trò đã mấy chục năm, cũng chẳng hề dạy một tiết văn nào trong nhà trường suốt hơn ba mươi năm dạy học nhưng câu kể nghèo dí dỏm của Nguyễn Công Trứ qua bài Hàn nho phong vị phú hoặc lời lẽ hùng hồn tha thiết của Trần Quốc Tuấn trong Hịch Tướng Sĩ, Bình Ngô Đại cáo của Nguyễn Trãi cứ văng vẳng trong đầu để rồi khi gặp lúc cảnh tình tương hợp lại nhảy ra ngoài miệng.

Kể cũng lạ! Mà sự lạ này chẳng chi riêng mình gặp. Hầu hết lứa học trò ngày nào giờ đã U60, 70, 80 đều như vậy. Continue reading Cây đẹp trong vườn thơ

Để riêng

 

Xe rác
Thành thói quen, mỗi lần gom rác chị thường để riêng những chai lọ, vỏ hộp nhựa, túi ni lông sạch, giấy … cho vào một túi và gọi vui là rác “sạch”.

Con quở “ Mẹ vứt chung cho khỏe”.

Chị cười không giải thích.

Khi xe í e í e báo gom rác, chị nhờ con. Người công nhân đón lấy, nhanh nhẹn bỏ túi rác sạch vào một túi lớn hơn móc trên thành sau của xe, cười bằng mắt …

Con chợt hiểu.

Từ đó con cũng để riêng những chai lọ, vỏ hộp nhựa, túi ni lông sạch, giấy …

Không chỉ việc lớn mới có thể đem niềm vui đến với người khác.

Tôn Nữ Ngọc Hoa
 

Không xin

 

05
Túi vỏ bia đỏ xanh lăn lóc mé sân. Người mua rong – nữ – ngoài ba mươi, đạp xe qua thấy. Dừng, nhìn vào tỏ ý hỏi. Chị gật đầu. Nữ mua rong nhặt nhạnh nhặt nhạnh, đếm đếm… và chìa bàn tay… không có ngón.

Tay khác rút bút ghi :2000đ. Miệng ú ớ.. Ồ… một người câm lại thiếu ngón tay. Chị lắc đầu ngụ ý không lấy tiền. Nữ lại ghi: 2500đ. À, nữ ấy hiểu cái lắc đầu của chị là không đồng ý với giá trước nên sửa lại, hơn. Chị lại lắc đầu nhưng thêm tay ra hiệu quả quyết nói “Không lấy tiền đâu”. Lần này chính nữ lắc đầu, xua một tay, một tay moi tiền trong túi. Chị ngỡ ngàng rồi hiểu ý cầm lấy tờ 2000. Nữ cười tươi, cột hàng dắt xe. Ra khỏi cổng vẫy vẫy tay, bàn tay thiếu ngón…

Vuốt tờ tiền nhàu nát chị nghĩ “Đây là đồng tiền đẹp, đồng tiền của người có lòng tự trọng. Hành động nhỏ nhưng ý nghĩa lớn được tạo nên từ một người khiếm khuyết”.

Đã lâu không thấy lại nữ mua rong . ..Chị cầu mong rủi ro không xảy ra với nữ.

Tôn Nữ Ngọc Hoa
 

Còi và la hét

 

48
Đi đường ác cảm nhất tiếng còi xe chói gắt bặm trợn hoặc khuôn mặt bừng bừng thò ra cửa xe la hét chỉ trỏ. Lý do: Làm giật mình, dễ lạc tay lái.

Bữa trước đang vừa chạy xe vừa ngó nghiêng trên đường lèo tèo người, bỗng “Tin.. tin..tin..” hối hả sau lưng. Nghĩ thầm “Đường vắng hoe, ai giành mà còi ghê thế” thì vừa kịp ngang qua một nường trùm mặt kín mít, tay ra hiệu chỉ chỉ xuống sau xe mình. Ngó theo hướng tay … Vội cười toe .. Cảm ơn nghe .. Cảm ơn nghe.. Xe mình chưa gạt chân chống. Từ đó đi đường thỉnh thoảng cũng bấm còi tin tin .. Continue reading Còi và la hét

Ảo giác

 

Hoa Hoàng anh
Hoa Hoàng anh

Phòng khách nhà chị cửa sổ rộng quay ra hướng đông. Cửa không rèm. Có thể nhìn ra vườn, ra đường.. Mỗi sáng từ hướng này, chị thường vừa tập thể dục vừa ngó nhìn bầu trời như cách thu năng lượng mới sau giấc ngủ dài.

Có hôm đang vươn tay chợt thấy một vòm hoa vàng rực ở nhà đối diện cuối đường. Giống y ảnh của Thao Huynh trên facebook. Dụi mắt. Đẹp quá! Có lẽ cũng là hoa hoàng anh. Thầm khen chủ nhà khéo trồng, khéo chăm. Lát sau đi chợ, bỏ lối thường ngày cốt nhìn gần cho đã mắt. Ngỡ ngàng. Hoa vàng thấy đâu, chỉ lùm cây lộc vừng lòe xòe xanh. Tần ngần mãi. Về kể con gái nghe. Con nói “ mẹ bị ảo giác rồi”. Ừ! Chắc vậy. Continue reading Ảo giác

Không thể nào…

 

cay_bang
Thế là cây bàng góc vườn đã không còn nữa. Sáng chủ nhật định rủ bạn tụ tập đâu đó cho vui, chị hàng xóm chạy sang báo người hạ cây đã đến (biết chị cần nên chị ấy đã tìm giúp). Hơi bất ngờ vì không được hẹn trước nhưng khó có dịp. Đành bỏ đi chơi, may chưa kịp gọi ai. Thỏa thuận xong hợp đồng miệng: “Chúng em hạ, chị dọn. Chỉ 3 xị, bảo đảm cây khác trong vườn cũng như hàng rào không hư”. Vội đốt ba cây nhang khấn vái. Mục đích:

1. Xin phép Lâm thần; Thổ thần. (Nghe đâu ở các nước văn minh, muốn hạ cây trong mình trồng ở vườn cũng phải xin phép, được OK mới tiến hành nếu không thì bị phạt. Nước mình chưa có luật đó nên xin các thần).

2: Tạ lỗi với cây bàng vì đã trồng mà không dưỡng. Continue reading Không thể nào…

Con

Nếu không có con nhà sẽ rất buồn
Mỗi người âm thầm một góc
Nỗi nhọc nhằn sau một ngày lao lực
Sẽ đầy hơn nơi cha
Bao muộn phiền trước cuộc sống nhiêu khê
Sẽ nhân thêm nơi mẹ

Nếu không có con
Bao lỗi lầm đời mẹ đã từng
Cứ cào xé tim cha hằn nếp nhăn lên trán
Bao thói tật cha, mẹ âm thầm chịu đựng
Sẽ bùng lên đốt tình mẹ trao

Continue reading Con

Trưa tháng sáu

Tiếng chí chát của bầy sẻ trong vòm hoa giấy đánh thức chú mèo ngủ trước hiên nhà. Vểnh tai. Hé mắt. Động đậy hàng ria. Gầm gừ đe dọa. Chú mèo lại mơ màng.

Bầy sẻ vẫn vô tư. Chúng líu ríu cãi nhau. Có lẽ đang tranh luận với nhau về trưa tháng sáu lạ lùng không nắng không mưa dìu dịu rủ rê. Nào hay chú mèo có thể bất thần lao vuốt.

Continue reading Trưa tháng sáu

…Bay rồi cô ơi

Truyện ngắn Tôn Nữ Ngọc Hoa

Lớp háo hức theo dõi từng giòng lịch tổng kết năm học do lớp trưởng Hằng đang nắn nót ghi lên bảng.Gây xôn xao nhất là giòng cuối: “Thứ bảy : tổng kết phát thưởng” được viết bằng chữ to đậm. Nó đồng nghĩa với kỳ nghỉ hè thật sự đến,với rong chơi thỏa thích. Lớp nóng lên bàn tán. Có đứa hét toang: “Đã quá. Đã quá. Sắp được thoải mái rồi” khiến lớp trưởng Hằng phải cáu kỉnh gõ thước lập lại trật tự. Cả lớp thốt im phắc rồi lại như ong vỡ tổ. Vừa lúc trống tan trường giòn giã vang lên.Tíếng bàn ghế bị xô đẩy, tiếng í ới át cả tiếng lớp trưởng đang ra sức gào “ Khoan đã. Chờ tớ dặn tí đã.” Ai nấy ùa ra cửa. Linh, Ngọc, Nhàn,Trung và Y Nguyên nhanh chóng gặp nhau, vừa đi vừa rôm rả:

“Ê, tụi mình chuẩn bị quà tặng cô chủ nhiệm chứ?” tiếng Nhàn nhanh nhẩu.
Continue reading …Bay rồi cô ơi

Lá thuộc bài

Đôi điều về tên  truyện.

Tuổi thơ luôn gắn với những mơ ước. Mơ ước của chung của nhiều cô cậu học trò là đừng học mà vân có kiến thức, điểm vẫn cao.

Nơi tôi ở và dạy học gần nhiều buôn của đông bào Ê Đê . Lên cấp hai nhiều em đến học ở trường tôi công tác, mỗi lớp có chừng bốn hoặc năm em ( bây giờ thì nhiều hơn). Các em hiền ngoan nhưng phần nhiều có kết quả học tập lẹt đẹt, cá biệt mới có em đạt tiên tiến . Nhiều lần trong giờ học- nhất là sau mỗi lần phát bài hiểm tra, tôi đọc thấy trên nét mặt nhiều em đang nhìn tôi nét gì đó rất thương vẻ như là ân hận, như là  khát khao . Những lúc ấy tôi nghĩ giá có phép màu tôi sẽ giúp các em tiếp thu nhanh, dễ thuộc bài để các em không còn vẻ khác thường ấy nữa. Và tôi viết truyện ngắn này.

***

LÁ THUỘC BÀI

“Này . Của cậu đây. Cất nhanh kẻo mấy đứa khác thấy”

“Sao ít thế này? Tớ không chịu đâu”

“Thì cậu chả bảo là không thể nào học thuộc bốn môn là gì . Vậy phần cậu bốn lá là phải rồi”

“Ai bảo bốn . Sử, Địa, Sinh học, Công nghệ, Anh văn  cả môn Văn nữa mà”

“ Rõ lắm chuyện. Thôi. Cầm lấy.”

“Tớ chả thèm nữa đâu. Cậu tham lắm. Cầu cho phép thần không đến với cậu.”

Nhỏ Hải vùng  vằng với nhỏ Hằng rồi  hất tay nó đang cầm nắm lá gói trong giấy bóng khiến nó rơi xuống chân H’Rơm .

“Hải, Hằng. Hai em mất trật tự. Lên bảng ngay”

Tiếng thầy Tuấn giận dữ khiến hai đứa xanh mặt,  đùn đẩy nhau rồi líu ríu theo nhau đi.

Từ nãy giờ H’Rơm không nén nỗi tò mò khi nghe hai đứa thầm thì với nhau về sự  thần kỳ  của một loại lá. Hai đứa hí hửng ra mặt với nhau rằng từ  nay sẽ chơi thoả thích, không cần học mà vẫn thoát khỏi nạn “ chào cờ ” như bấy nay  khi bị thầy cô kiểm tra bài trên lớp.   H’Rơm vừa phải cố  ngồi nghiêm nghe thầy giảng,vừa căng tai hết cỡ mới lỏm bỏm biết công dụng và cách thức sử dụng loại lá thần đó và không  cưỡng được ý muốn thấy tận mắt. Nhưng đời nào hai nhỏ đó chịu cho xem Thật may, cơ hội đã đến. Nhân lúc thầy đang hỏi tội hai nhỏ xí xọn, H’Rơm cúi nhặt lên  và sững sờ. Thì ra lá thần là đây. Lá này đầy ở hiên  nhà cô Mai hôm cô ốm  cả lớp đến thăm, Rơm cũng  đi cùng. Mình sẽ xin cô. Chỉ cần ba lá thôi.Ba lá cho ba môn Văn học, Địa lý và Anh văn. Chẳng cần đến năm như nhỏ Hải. H’Rơm mong sao giờ học qua thật mau. Kìa ! Thầy Tuấn đã cho hai đứa về chỗ sau khi cho mỗi đứa hai thước kẻ vào tay. Phải làm như không hay biết gì kẻo hai cái miệng đó xúm lại la lối thì khốn.  Chút nữa  tan học, đợi lớp về hết   mình sẽ ghé nhà cô Mai. Nhà cô ở gần trường,trên đường về thôi mà.

H’Rơm không ham chơi như hai nhỏ Hải và Hạnh. Nhưng thuộc hết các môn học thì quá khó đối với em.  Sau buổi tới trường em còn phải chăm hai con bò nữa. Hai con này là con, cháu   của con bò cái mà Ama H’Un – già làng khá giả và tốt bụng  cho  Amí, Ama em mượn nuôi  xoá nghèo. Con bò hồi đó  được trả lại sau khi đẻ cho nhà em một con bê cái và bây giờ con bê đó đã là mẹ. Chúng là tài sản lớn của gia đình. Em biết thế và ra sức chăm chút. Nhưng còn việc học nữa.Nhiều môn học quá. Mỗi cô giáo có giọng nói khác nhau, em tập trung hết sức mới hiểu phần nào  những gì các cô giảng. Nhất là môn Toán do thầy  Tuấn dạy .May có cô H’Phương  cùng là người trong buôn nên em nghe hiểu dễ dàng. Tiếc là cô chỉ dạy thể dục, môn học không cần phải thuộc từng lời. Buổi chiều đưa bò đi ăn cỏ, H’Rơm luôn mang theo vở để học Nhưng hai mẹ con nhà bò maĩ chơi lắm. Nhiều khi  vừa nhẩm đọc bài được vài giòng  thì chúng đã biến đâu mất, báo hại em phải tìm hụt hơi. Sợ nhất là chúng vọt ra đi lơ ngơ trên đường nhựa, xe cán thì  nguy. Có lần chính mẵt em thấy con bê nhà Y Zen bị xe máy của một người chẹt chết làm Y Zen khóc sưng cả mắt bên con bê bẹp dúm.Thật tội nghiệp.

*

Thập thò một lúc H’Rơm mới dám đẩy cổng nhà cô Mai. Em giật mình khi thấy mở cửa đi ra không phải là cô mà là một anh dáng người cao. Chắc là em trai  cô.

“Có việc gì vậy em?  Muốn gặp cô giáo hả? Cô đi thăm bà ngoại rồi” Vừa định thụt lùi thì anh ấy lên tiếng  không có vẻ gì là đáng sợ ngược lại nghe cũng ấm áp  như giọng cô Mai. Thêm can đảm, em bày tỏ ý định khi đến đây.

“ Tưởng gì khó mới phải chờ có cô. Việc ấy dễ ẹt”

Vừa vui vẻ trả lời, anh vừa với tay chọn bẻ cho H’Rơm mấy nhánh thật xanh.

“Chắc là sưu tầm lá phải không ?”

“  Dạ”

H’Rơm nhận lá, mừng thầm là cô sẽ không hay biết việc này. Ít nữa khi có giờ Văn, nếu mình được kiểm tra bài mà thuộc chắc cô sẽ khen mình chăm, có tiến bộ chứ hoàn toàn không hay biết gì về “ bí quyết ”  em vừa học lóm ở hai nhỏ Hải và Hạnh. Như vậy đỡ xấu hổ. Cô không cho là mình lười nhác.

“Em cảm ơn anh. Em chào anh để về”

“Ừ. Về thôi kẻo trưa lắm rồi. Mí mong lắm đó” Bỏ cẩn thận nắm lá vào cặp, H’ Rơm nhón chân chạy. Em biết mình sẽ có mặt ở nhà  muộn hơn thường lệ. Biết nói thế nào với Ama,Amí  đây . Nhất là Amí vốn rất nghiêm khắc.

*                              *

Một tuần trôi qua nhẹ nhàng.

Thứ ba tuần sau. Giờ tiếng Anh.

“Hải. Em hãy đọc và viết  từ số  một đến hai mươi” Cô Vân cao giọng gọi khiến nhỏ Hải giật thốt. Nhưng khác mọi khi hôm nay nó lên bảng một cách tự tin, thậm chí còn kịp ngoái lui nguýt trả câu  “ Nghiêm. Chào cờ. Chào” của thằng Kiên.

“One, two,  three, four …..” Cả lớp sửng sốt khi nhỏ Hải đếm rành rọt, và càng kinh ngạc  hơn khi thấy nó viết không sai một nét.

“ Khá lắm. Bạn Hải hôm nay rất tiến bộ. Cô ghi điểm mười. Cả lớp cố gắng như bạn Hải nhé!”

Hải đỏ mặt sung sướng nghe cô Vân khen, trên đường về chỗ nó nheo nheo mắt với bọn thằng Kiên ra điều tự đắc. H’Rơm thoáng thấy đầu lá thuộc bài nhú ra từ cuốn sách nó cầm theo. Nó không làm sao biết H’Rơm đang mừng thầm  với phép màu chỉ nó và nhỏ Hằng nắm giữ.

*

Thứ bảy.

“Cả lớp lấy giấy làm bài 15 phút”

Cô Nga chưa kịp ngồi vào bàn đã ra lệnh. Lớp loạt xoạt tiếng xé vở. H’Rơm hồi hộp lắm. Chiều hôm qua khi đi chăn bò em cũng đã mang theo sách Địa lý học như thói quen dù trước đó đã thận trọng ép lá vào sách, lầm rầm câu thần chú được nghe lóm và để tăng phần linh ứng em còn con bắt chước Amí  khấn cả Giàng với thần Cây nữa. Địa lý là môn em rất sợ. Cô Nga có giọng  rin rít  nói lại nhanh khiến em không sao  kịp nghe hiểu, mà vì không kịp hiểu hết nên học rất khó thuộc.

“Hãy cho biết tại sao có hiện tượng ngày đêm kế tiếp nhau khắp nơi trên trái đất”

Vừa đi lại cô vừa đọc câu hỏi chứ không ghi lên bảng như nhiều thầy cô khác. Lớp yên ắng lạ lùng Tiếng ngòi bút rào rào trên mặt giấy. Khe khẽ có tiếng hỏi nhau. H’Rơm kịp kết thúc câu trả lời khi cô hạ lệnh thu bài .

“ Hạnh hãy trình bày lại câu trả lời của em”  cô Nga cất tập bài vào túi xách,dỏng dạc.

Nhỏ Hạnh luống cuống rồi cũng hoàn thành. Cô Nga chăm chú nghe và thủng thẳng tuyên bố ai trả lời như nhỏ Hạnh là đúng và sẽ được điểm cao. Cả lớp được thể hò reo khiến cô Nga phải gõ thước xuống bàn vãn hồi trật tự. H’ Rơm mừng ghê.Bài làm của em y sì ý nhỏ Hạnh vừa nói. Như vậy lá thuộc bài rất linh nghiệm. Nhỏ Hải rồi nhỏ Hạnh và cả em nữa đều có kết quả học khác hẳn mấy tuần trước.

*

Lại một tuần nữa trôi qua.

Sáng nay có giờ Tiếng Việt. Cô Mai đến lớp với chiếc áo dài đỏ thắm nhưng không làm sao bớt “ lạnh”  cho bốn mươi học trò của cô. Tiếng Việt là môn “ kinh hoàng” với những định nghĩa rối rắm, với các bài tập hóc búa. Không riêng gì H’Rơm mà cả đứa giỏi như Lan ,Tuyết, Đăng  cũng mong giờ học qua mau  hoặc không bị kiểm tra bài dù ai nấy đều quí mến cô Mai vì cô rất tận tâm mà lại hiền. Tay mở sổ điểm, mắt nhìn xuống lớp cô  thông báo sẽ kiểm tra ba bạn với ba nội dung đã học tuần trước. H’Rơm không ngờ kẻ thứ ba lại là mình.

“Em hãy  cho biết cụm danh từ là gì? Cho ví dụ”

“Thưa cô, cụm danh từ là ..là …”

“Em cứ bình tĩnh trả lời” Cô Mai nhìn em trấn an .

“Thưa cô . Cụm danh từ là …..”

Tiếng xì xào bắt đầu.Thằng Kiên thè lưỡi trêu. Nhỏ Hoà  che miệng nhắc.Tất cả khiến H’Rơm rối tinh lên. Vừa lúc em kịp hiểu ra từ mở đầu của câu định nghĩa nhỏ Hoà vừa khẽ đọc thì cũng là lúc hình ảnh  Ama Y Rôkin  đáng ghét  hiện ra. Tối qua sau khi ăn cơm cả nhà bắt tay vào việc. Amí, Ama tẻ  bắp; anh Y Ngun và H’Rơm ngồi học bài thì Ama Y Rôkin, một người nát rượu xuất hiện. Sau khi rít nhiều  hơi thuốc dài Ama Y Rôkin chép miệng đòi uống rượu. Nhà không sẵn. Ama Y Rokin  nhìn sang H’Rơm ngụ ý bảo em đi mua. Đang đánh vật với bài Tiếng Việt khó nhớ lại bị giục đi mua rượu H’Rơm  vờ không nghe, xếp vở đi ngủ  bụng bảo dạ là đã có thần lá hộ mệnh cho bài học. Bây giờ, hình ảnh  của Ama Y Rôkin tối qua mồn một trong đầu em nhưng bài Tiếng Việt thì mù mịt. H’Rơm nhìn cô Mai. Chả lẽ nói với cô điều này. Cô có tin không.

Lá thuộc bài
Mà cô  tin thì mình cũng có lỗi. Anh mắt em khiến cô Mai mềm lòng. Cô nén tiếng thở dài thất vọng lật từng trang vở của em vừa để kiểm tra vừa tìm chỗ ký. Bỗng cô cầm lên nhánh lá mảnh như tơ vừa hiện ra giữa hai trang kín chữ. Cô nhìn H’Rơm. Cô săm soi nhành lá. Một chớp loé bừng trong mắt cô. H’Rơm run lên chờ đợi .

“Thôi được. Hôm nay cô cho H’Rơm nợ. Cô sẽ kiểm tra lần khác”

Giữ lại nhành lá , cô trả vở và đứng dậy tỏ ý kết thúc phần kiểm tra bài. H’Rơm nhẹ nhõm nhưng nỗi xấu hổ khiến em  không dám ngẩng nhìn ai nhất là đám mấy đứa con trai hay đùa ác.

“Lá này có tên là thuộc bài. Đẹp quá phải không các em ?”    Khác hẳn mấy giây trước đó, cô Mai sôi nỗi hẳn, giọng nói vốn đã trong  càng thánh thót  hơn .

“Ai biết lá có từ đâu ?”   Cô bước khỏi bục, hỏi.

Cả lớp nhìn nhau ngơ ngác. Chả lẽ cô không biết lá có từ cây! Mà cây thì mọc trên đất. Hay cô định đố gì đây.  Chỉ vào nhỏ Hương cô hỏi lại câu hỏi kỳ cục một lần nữa.

“Thưa cô, từ cây ạ!”

“Cây có từ  đâu?” Chỉ vào thằng Tý đang lén che miệng cười, cô lại hỏi.

“Thưa cô … Từ  ….đất ạ”  Tý đứng dậy mặt đỏ vì nín cười, lúng búng trả lời. Chợt nhớ ra nó tiếp luôn một hơi như sợ quên.

“Thưa cô. Cây mọc từ đất. Cây sinh ra cành, nhánh. Từ cành nhánh sinh ra lá, hoa. Hoa sinh ra trái. Trái có hạt. Đem hạt gieo xuống đất ta lại có cây ạ! Ngoài ra cây cũng có thể sinh từ một ….”

Tý lúng túng, nó không  biết phải gọi là gì khi nhớ ra cây khoai mì mọc từ một khúc cây mì khác, hoặc cây lá bỏng mọc từ một lá bỏng khác và càng hết sức lúng túng khi cả lớp cười rần rần trước kiến thức  về môn sinh học mà thường ngày nó rất  tệ  được trình bày một cách ngon ơ .

“Bạn Tý nói rất đúng”

Cô Mai lên tiếng chặn bốn chục cái miệng đang lợi dụng cơ hội để ngoác hết cỡ mà cười rung lớp học không chừng  sẽ bị ban giám hiệu phê bình .

“Vậy muốn cây có nhiều quả thì ta phải làm gì?”

“ Ô hay. Cô Mai của chúng em ơi!”   Cả bốn chục cái đầu thầm nghĩ và chúng đồng thanh nói thầm bằng ánh mắt đắc chí. “ Phải chăm bón, tưới nước cho cây chứ còn sao nữa. Quanh đây nhà nào chẳng trồng cà phê. Cô không thấy sao “

“Cô biết các em định nói gì rồi. Vậy cô hỏi cả lớp, điểm học tập là cây hay quả?”

Cô Mai gây bất ngờ thêm . Ừ nhỉ.  Bốn chuc bộ óc lại bị khuấy động. Cây hay quả? Quả hay cây? À. Phải rồi. Điểm được ghi vào mục  kết quả học tập. Vậy điểm học tập là quả rồi chứ  còn gì nữa. Vậy học trò cũng là cây luôn.

Bốn chục cái miệng, không  – ba chín thôi vì H’Rơm bận há ra thích thú,  đồng thanh reo:

“Quả. Quả.Quả.”

“Thế là các em đã hiểu. Điểm học tập của ai là thứ quả  do ngươi đó quyết định. Ai thông minh chăm chỉ thì quả tròn đẹp. Ai chậm trí mà không cần cù hoặc mải chơi thì quả nhỏ, lép.  Phải vậy không các em?”

Giơ cao cánh lá  mỏng manh cô Mai tủm tỉm:

“Chiếc lá thuộc bài tự kể chuyện mình.  Đó là đề bài làm thêm cho tiết tập làm văn tuần đến mà cả lớp cần chuẩn bị. Nghe chưa?”

Hướng về phía H’Rơm cô cười ý nhị. Em ngượng quá, cúi mặt chẳng dám nhìn cô  nhưng bụng nói với cô rằng “Còn em. Em sẽ kể chuyện cô giáo dạy văn của em. Thưa cô”

Cô Mai không hề hay biết rằng nhỏ Hải và nhỏ Hạnh đang len lén thả ra khỏi mấy cuốn vở những  nhành lá  mỏng manh  như lá  cô đang cầm trên tay với vẻ nâng niu dường kia. Những lá thuộc bài chao nhẹ xuống gầm bàn đậu lại chân H’Rơm.

Em cúi nhặt, tự nhủ  “ Mình sẽ giữ mãi, nhưng không phải để dễ thuộc bài”.

Tôn Nữ Ngọc Hoa

2005

Cây Mẹ Trồng


.

Nơi anh nằm lại xuân xưa
Mẹ trồng một cây phượng vĩ
Bông hoa anh hằng yêu thích
Thường ép đầy những trang thơ

Theo cùng tháng năm vần xoay
Cây dang tay ôm trời rộng
Đón gió cao nguyên lồng lộng
Tung vào nắng sắc ngời tươi

Đàn trẻ hồn nhiên đùa chơi
Tiếng cười vô tư hồn hậu
Lớp lớp theo nhau lớn lên
Biết đâu cây chừng bao tuổi

Từ lâu lắm rồi vẫn thế
Lá xanh đến tận cùng xanh
Như anh tan hòa lòng đất
Vẹn nguyên trẻ giấc vĩnh hằng

Từ lâu lắm rồi vẫn thế
Cùng tiếng ve rộn phố phường
Khắp nơi cháy bùng hoa phượng
Sáng nhất cây tay mẹ trồng

Ơi màu hoa đỏ hết lòng
Phải em hóa thân rạng rỡ
Người trai ngày xưa nằm lại
Yêu thương dâng mẹ dâng đời

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Lên Tam Đảo

Lên Tam Đảo
Gặp những con đường xanh
Dắt nhau lên
Dìu nhau xuống
Ngắn thôi mà thành ma trận
Đi hoài không tới nơi

Gặp mây líu ríu mây
Quấn rừng cây
Phủ voan sườn núi
Buông rèm rủ rỉ
Gọi người chìm thấp tìm cao

Gặp chợ trong lòng tay
Bán bán mua mua
Tới lui không vội
Sắc trung du đậm trên rau trên quả
Mắt người nhìn hớn hở
Tuồng như bao ưu phiền đã thả chân dốc mờ sương

Gặp đêm cuối tuần ba phía núi rộn ràng
Sao trời nhường lung linh cho ánh đèn thêm đẹp
Vách đá vọng tiếng cười em ngọt
Nhịp sống quay
Cuốn thời gian vun vút
Trả tĩnh lặng thứ hai thứ ba…
Ngơ ngác cao tầng

Gặp linh thiêng đền miếu chon von
Lòng lắng lại trước uy linh tiên tổ
Bụi phàm trần rơi theo từng bậc đá
Chiêm nghiệm đời thắm đượm ý tiền nhân

Lên Tam Đảo một lần
Trong trẻo tâm
Nhẹ chân tục lụy
Mai xuôi phồn hoa trở về thực tại
Gởi lại người
Giọt giọt nhớ
Không rơi
.

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Đêm thơ trong vườn xuân

Đêm xuống vườn xuân đẫm ánh trăng
Dịu dàng hoa bưởi tỏa hương thơm
Bè bạn vui vầy bên chén rượu
Tri âm vấn vít với tri âm.

Không nói mà nghe đủ bao điều
Cảm thông chia sẻ mắt tìm nhau
Âu lo phiền muộn tan theo gió
Ngự trị đêm tràn chỉ thơ yêu

Thơ đọc giữa trời. Sao mà hay !
Người nghe người đọc ngỡ như say
Say lời say ý say tình mộng
Say mắt ai nhìn say môi say

Mây giữa chừng trời . Trăng thẳm cao
Cũng say. Ghé gửi chút xuyến xao
Ánh thơ viền sáng từng gương mặt
Ta bỗng tan nhòa trong khát khao

Những muốn đêm xuân mãi thế này
Thơ chưa đọc hết rượu còn đầy
Lời yêu chưa nhận chưa trao gởi
Thì vội chi mà tay rời tay

Thầm lặng lòng ta ước đêm thơ
Nhân lên nhiều nữa giữa đời thường
Giữ lửa nhân tình chừng sắp tắt
Gọi người gần lại với người hơn

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Hoa phượng tháng ba

“ Hoa phượng nở rồi ! Hoa phượng nở rồi các bạn ơi! ”

Tiếng reo vỡ òa từ miệng nhóc Trí trong lúc xếp hàng chào cờ. Thay vì đứng nghiêm trong hàng mắt hướng về phía trước như mọi người thì cậu ta lơ đãng nhìn quanh. Và màu đỏ thân thuộc bất ngờ đập vào mắt nó. Quên phứt việc cả trường đang tập trung chuẩn bị chào cờ, cậu ta nhảy cẫng lên hò reo sung sướng.để sau đó nhận được vô vàn ánh mắt đủ mọi ý nghĩa và đáng sợ nhất là một lệnh phạt nhặt rác trên sân vì tội gây mất trật tự trong lúc chào cờ từ thầy hiệu trưởng.

Trước khi vào lớp, các cô giáo kịp hướng mắt về phía tay chỉ của Trí lúc nãy và sững sờ. Quả không sai. Cây phượng lâu năm nhất, có dáng đẹp nhất đứng ở mé phải sân trường đã khoe những chùm hoa lộng lẫy . Mới đầu tháng ba. Mùa hè chứa đến. Chùm phượng đẹp nở một cách khác thường khiến các cô xôn xao.

“ Ủa! Sao hoa phượng nở sớm vậy nhỉ? “
“ Đẹp quá”
“ Tiếcquá! Hoa sớm đẹp thế lại nở vào cây sắp phải chặt bỏ.”
“ Sao phải chặt bỏ?”
“ Để xây thêm phòng học chứ còn gì, bộ chị quên kế hoạch đã được phổ biến rồi sao?”
“ Hay là biết sắp xa trường nên cây ra hoa lần cuối gọi là chào từ giã”
“ Cô chỉ giỏi tưởng tượng..Cứ như cây là người vây”
“ Thì cây cũng sống, mà đã sống thì có hồn chứ”
“ Mấy đêm nay em toàn nghe thấy tiếng lào xáo y như ai nói chuyện ngoài sân trường, xách đèn soi khắp nơi không thấy ai cả” chú bảo vệ cũng góp chuyện.

Không có tiếng trống vào lớp chắc câc cô còn sôi nỗi với đề tài hoa phượng này nhất là với thông tin có vẻ li kỳ của chú bảo vệ.

* * *

Ngồi trong lớp nhưng Trí chẳng hiểu cô giáo đang nói gì vì đầu óc mải nghĩ đến cây phượng. Chiều qua cậu ta và thàng Hùng, thằng Chương thàng Quý đá gà cỏ ở đó nhưng đã thấy tí hoa nào đâu. Sực nhớ giấc mơ lạ lùng đêm qua, Trí giật mình. Trong giấc mơ có rát nhiều cô gái. Ai cũng mặc áo xanh cài hoa đỏ … Trí nhắm mát cố hình dung lại những gì đã nghe, đã thấy… Cậu chìm dần chìm dần vào hun hút mênh mông không biết rằng một lệnh phạt khác chuẩn bị giành cho nó vì tội “ngủ trong giờ học”.

* * *

Chuyện liên quan đến cây phượng lâu năm có tên là Phuợng Nhất

Cách đây không lâu một nhóm người bệ vệ từ thành phố đến trường, đi quanh sân nghiêng ngó. Họ dừng lại dưới bóng cây phượng mé phải dãy phòng học bàn bạc. Vốn không tò mò nhưng Phượng Nhất không thể nào không dõi theo những cánh tay đầy quyền uy đang ra dấu khoanh vùng khoảng sân có mình trú ngụ, càng không thể không để tâm lắng tai nghe những tiếng nhỏ to hùng hồn xen với bối rối rụt rè khi họ quá gần mình.

“Chặt bỏ cây phượng này ta sẽ có đủ diện tích để xây thêm hai phòng thay vì 8 phòng như trước đây.”
“Phải đấy. Cây phượng cũng già lắm rồi, phải 30 năm là ít. Chặt lấy thêm đất là đúng.”

Phượng Nhất bàng hoàng khi nghe cụm từ “chặt bỏ cây phượng..” Thì ra họ đang bàn đến việc loại bỏ mình . Nhất phải ra đi. Chao ôi! Phải vĩnh biệt tất cả ư? Nắng, gió, mưa , vuông sân, tiếng trống trường và hơn hết thảy là tiếng cười trong trẻo của nhũng cô cậu học trò hồn nhiên tinh nghịch. Phượng Nhất nghe nhói tận ruột gan. Lẽ nào đời cây của mình lại ngắn ngủi vậy! Lẽ nào phải rời xa tất cả! Lẽ nào phải hóa thành gỗ mục thành mùn khi niềm yêu cuộc sống này còn chảy đầy trong từng thớ gỗ. Một nỗi buồn vô hạn xâm chiếm…

Phượng Nhất héo úa hẳn. Vẻ phiền muộn lộ trên sắc lá nhợt nhạt, cành nhánh uể oải. Mọi năm vào thời điểm này việc chuẩn bị đón chào mùa hè thật hào hứng , ráo riết nhất bao giờ cũng là Phượng Nhất. Nhập cư sân trường này trước tiên, Phượng Nhất luôn tiên phong. Từ việc tỏa rễ sâu trong lòng đất tìm nguồn sống đến việc luyện thắm sắc đỏ được chúa Cây ban chờ ngày phô sắc đầy cành cùng với tiếng ve báo mùa hè đến khiến bao nhiêu học trò trầm trồ thích thú. Kể cả việc hóa thân những mảnh lá li ti xanh mướt thành những công phét ti vàng rực bay khắp sân trường khi mùa đông đến, Phượng Nhất luôn làm xúc động mọi người bằng vẻ đẹp của giống loài mình trước tiên. Vậy mà giờ đây…

Phượng Nhất nhắm mắt:

“Chúa Cây ơi! Thế là con không còn góp mặt với các Phượng Hai Phượng Ba chào đón mùa hè nữa rồi. Không còn được thấy những ánh mắt sáng rỡ niềm vui của đám học trò thân thương khi nhận ra ánh lửa đầu tiên con nhóm trên đầu cành bởi vì con báo cho chúng mùa hè đang đến, chúng sẽ thỏa thuê chơi đùa quên những giờ học luôn gấp rút trên lớp. Không còn nghe tiếng cười thích thú của các cô bé khi nhặt ánh lửa con thả xuống xếp thành hoa thành bướm ép vào trang vở. Ước chi con được đơm hoa một lần cuối trước khi từ biệt. Ước chi ước chi…”

* * *

Những biến đổi xấu trên săc diện Phượng Nhất khiến các Phượng Hai, Phượng Ba lo lắng. Họ không biết vì đâu. Vẫn nắng nầy mưa này sao họ mơn mởn mà Phượng Nhất ủ rũ. Họ đang háo hức dồn sức cho một cuộc phô diễn vẽ đẹp ngoạn mục sao chị cả của họ uể oải. Đành rằng chị cả ngụ một góc riêng chứ không quây quần trên sân như họ nhưng điều này không mới. Hằng bao nhiêu năm này vậy mà. Hay bọn nhóc nghịch ngợm khắc khoét thô bạo lên thân hoặc bẻ cành gây đau đớn? Nhưng gió bão còn hung bạo hơn nhiều, vặn cành bứt nhánh, trốc rễ nghiêng thân bao lần chị cả vẫn lẫm liệt tồn tại tươi hoa tốt lá khi hè đến thu sang. Các Phượng thì thầm với nhau chia sẽ nỗi băn khoăn. Gió khuếch âm tiếng thì thầm thành âm thanh lao xao khác thường khiến bọn nhóc ngơ ngác nghiêng tai tìm quên cả việc để tâm đến bài học cô giáo đang say sưa giảng.

* * *

“ Công trình 10 phòng học sẽ khởi công vào ngày ….tháng tư. Để có mặt bằng bàn giao cho bộ phận thi công chúng ta phải chặt bỏ cây phượng ở mé sân bên phải. Ai cần củi thì đăng ký và chịu trách nhiệm đốn hạ dọn dẹp” Tiếng sang sảng của thầy hiệu trưởng trong cuộc họp vọng đến Phượng Ba Một vốn ngụ trước sân gần phòng làm cô giật mình. Thì ra là vậy. Thì ra nguyên nhân ủ ê của chị Nhất là thế này đây. Phát hiện làm Ba Một rụng rời. Trời ơi! Chị Nhất phải lìa bỏ cuộc sống trong mùa chuẩn bị bung hoa ư? Chị Nhất phải xa cả bọn sao? Sao Chị Nhất phải xa đám học trò mỗi năm mỗi lớn mỗi năm mỗi ngoan? Ba Út truyền tín hiệu báo tin dữ đến các chị. Họ lại thì thầm …Học trò lại ngơ ngác nghiêng tai tìm

“Bây giờ ai cũng đã biết vì sao chị Nhất buồn. Thương chị quá. Làm sao đây”
“Chị ấy luôn là niêm kiêu hãnh của nhà ta. Lửa hoa chị bao giờ cũng rực rỡ nhất. Xanh của lá chị không ai trong chúng ta đẹp bằng. Khi non mởn như lụa, khi vàng lộng lẫy như thu. Tiếc quá”
“ Sắp đến Hội hoa mùa hề rồi, vắng chị Nhất liệu chị em nhợt nhạt chúng mình có làm cô Mùa hè vừa lòng không nhỉ”
“Có lẽ chúng ta nên đến gặp Chúa Cây may ra có cách nào giúp chị ấy không.
“Phải đấy. Phải đấy”

Các Phượng hồ hởi ủng hộ ý kiến của Hai Một vốn được coi là thông minh nhạy cảm nhất đám. Họ hối hả kéo nhau đi.

* * *

Giấc mơ của Trí

Một khu vườn mênh mông đầy cây đẹp và lạ, hoa đua nhau khoe sắc, chim chóc bay chuyền véo von bằng đủ giọng. Giữa vườn là ngôi nhà dáng dấp thanh thoát nhưng rất lộng lẫy bởi ánh sáng muôn màu phản chiếu từ các nhành lá và sắc hoa. Nhà gần như không có cửa bởi bôn bề là pha lê trong suốt. Trí nhìn thấy rõ từ xa một vật gì giống TV 36 inch màn hình phẳng nhà chú Hùng nhưng lớn gấp mấy lần. Ngồi trên cái ghế bành kết quanh bằng hoa hồng vàng đặt trước TV ( Trí tạm gọi thế vì chưa thấy rõ lắm ) là một phụ nữ xinh đẹp, hồn hậu. Cậu bé tự hỏi không biết người này là ai.

“Thưa Chúa Cây, chị em Phượng chúng con ở sân trường Tiểu Học Tình thương muốn gặp người ạ!”

Trí giật bắn mình ngoái lui và lẹ làng nép vào khóm bông trang đỏ thắm. Một tốp bảy tám cô gái áo voan xanh lá cây có độ đậm nhạt khác nhau đầu cài hoa phượng vĩ vừa ùa vào vừa đồng thanh lên tiếng. Thì ra đây là Chúa cây, người cai quản điều hành muôn loài thực vật.

“Chuyện gì vậy các con? Vào đây vào đây”

Các cô nắm tay nhau vào ngồi quanh Chúa Cây nhanh nhảu trình bày đầu đuôi câu chuyện và ngỏ ý muốn được giúp đỡ.

“Lấy chỗ làm trường là đúng. Trẻ em cần có nơi học tập rộng rãi thoáng mát mới đủ điều kiện phát triển, trở thành người hữu ích sau nầy. Ta không trách con người khi muốn chặt bỏ Phượng Nhất. Chúng ta sinh cũng để giúp loài người bằng cách này hay cách khác. Chỉ thương cô ấy không còn khoe sắc trong hội hoa săp tới.”
“Dạ thưa. Chúng con cũng nghĩ vậy, hay là…”
“Con định nói gì hở Hai Một?”
“Hay là,, Chúa cho phép chị ấy dự hội hoa trước chúng con được không ạ!”
“Phải đấy. Phâi đấy.”

Các cô gái lại đồng thanh hưởng ứng.

Chúa Cây trầm ngâm khi nghe thỉnh cầu của các cô gái. Mới qua Tết không lâu. Sắc đỏ chưa ủ đúng độ. Thời gian còn lại của Phượng Nhất rất it. Cứ như lời thầy Hiệu trưởng thì nửa tháng nữa Phượng Nhất sẽ phải lìa sân lìa cuộc sống. Ý các Phượng thật tốt. Để xem… Phải rồi.

“Lại đây các con. Ta cũng thương Phượng Nhất như các con nhưng muốn đạt ý nguyện đã trình bày chỉ có cách này..”
“ Cách gì?Cách gì? Xin người cứ nói. Chúng con sẵn sàng theo” các Phượng háo hức.

Trí thấy Chúa Cây động đậy mấy ngón tay và một âm thanh quen thuộc vang lên . Gì vậy nhỉ? Trí bạo dạn rời chỗ nấp nhìn vào và tìm được câu trả lời khi thấy màn hình TV bật sáng với vô vàn ô xanh ô đỏ và những dòng chữ dày đặc . À, thì vậy. Đó là tín hiệu âm thanh báo máy tính đã sẵn sang hoạt động mà Trí thường nghe mỗi khi chị Nga con bác Trung mở máy. Màn hình lớn đó chính là màn hình máy tính của Chúa Cây chứ không phải TV như Trí đoán lúc đầu.

“Các con xem. Thông tin mới cập nhật cho biết lượng ĐỎ đang được ủ để phân phối cho từng Phượng chưa đủ. Nếu tất cả các Phượng đồng ý dồn phần mình cho Phượng Nhất thì may ra…Nghĩa là các con phải hi sinh.”
“ Chúng con sẵn sàng, sẵn sàng. Tất cả cho chị Nhất”
“Giỏi lắm. Các con thật biết sống”

Chúa Cây vừa nói vừa cầm lên vật gì nho nhỏ y như điện thoại di động của cô giáo và cất tiếng, giọng dứt khoát nhưng đầy tình cảm :

“A lô! Rút lượng ĐỎ chuẩn bị cấp cho các Phượng Hai, Phượng Ba thuộc sân trường tiểu học Tình thương cấp thêm cho Phượng Nhất càng nhanh càng tốt.. Thắc mắc sẽ được rõ sau.”

Trí mở to mắt ngạc nhiên, suýt bị lộ nếu không kịp ghìm tiếng A A .. thích thú . Đúng là điện thoại di động. Chúa Cây cũng dùng máy tính và điện thoại di động. Trí đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác.

* * *

Trí thực hiện lệnh phạt trong giờ chơi. Cậu ta vừa tha thẩn nhặt rác, mặc chúng bạn chơi đùa có đứa còn quay sang trêu tức Trí, vừa nhớ lại giấc mơ. Cũng may là chỉ lèo tèo mấy mẩu giấy kẹo -chắc của bọn con Lan, con Hiếu vốn hay ăn quà vặt lại thiếu ý thức giữ gìn vệ sinh chung. Xong việc cậu chạy lại bên cây phượng vẻ ngưỡng mộ không giấu diếm.

Dù bị phạt nhưng Trí không lấy làm xấu hổ, ngược lại cậu còn cảm thấy tự hào bởi chỉ mình cậu mới có giấc mơ đáng giá đó. Chỉ mình cậu biết sư thật về sự ra hoa khác thường của cây phượng. Chỉ mình cậu biết được rằng cây cối cũng có Chúa tể , có tâm hồn, biết chia sẻ buồn vui. Cậu chỉ tiếc không biết tường tận những gì diễn ra sau đó vì giấc mơ bị cắt đứt bởi tiếng mẹ gọi dậy ôn bài cho bài kiểm tra trong ngày.

“Đẹp lên nữa đi phượng nhé, ta không bao giờ quên Phượng.”

Cậu âu yếm miết tay lên lớp vỏ xù xì đầy những vết khắc ngộ ngĩnh của học trò trong đó có Trí, ngước nhìn vòm lửa đỏ rực, mĩm cười.

Năm ấy, trừ cây phượng góc sân nở khác thường- giữa tháng ba, toàn bộ phượng trên sân trường TÌNH THƯƠNG thuần một sắc xanh hoặc lác đác đơm vài bông màu èo uột.

Và không ai -kể cả cô giáo- biết được giấc mơ lạ lùng của Trí.

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Sự Tích Khác Về Ngày Tám Tháng Ba


.
Có một lần
Bỗng dưng trên trái đất
Phái nữ biến mất không dấu vết
Nghe đâu người trời đón sang hành tinh khác
Khiến phái nam sung sướng xiết bao

Các ông vội tìm nhau chúc tụng
Mở liên hoan suốt bảy ngày đêm
Mừng từ nay tự do độc lập
Rượu chảy như sông say đến…. mềm

Trong cơn vui các ông ca và… hét
Từ nay tha hồ không ai kềm kẹp
Mặc sức vui chơi thuốc lá đốt liên hồi
Dẫu World Cup suốt năm xem bằng hết

Không ai kêu ca không ai trách móc
Rằng vô tâm… rằng ích kỷ… vân vân
Mô bai hót lung tung không ai tra vấn
Lương nhận về ta cất trọn…ung dung

Trong cơn vui các ông vung vít
Nam giới muôn năm…
Đàn ông bất diệt…
Người trời sáng suốt muôn lòng ghi ơn
(Duy điều này không biết thực hay mơ
Bốn biển năm châu có phần yên tĩnh hơn)

Các ông ngữa nghiêng trong hạnh phúc
Hưởng tự do độc lập thỏa thuê
Ba hôm sau bừng giấc say thảng thốt
Lãng tử đâu! Anh hào đâu !
Toàn thấy …gã ngẩn ngơ

Vội bàn nhau tìm phương cứu vãn
Làm cách sao soi thấu mọi thiên hà
Mong thấy lại bóng hồng yêu dấu
Và …kính thiên văn vi điện tử ra đời

Lại hăm hở lao vào sáng chế
Quên ngủ quên ăn quên thuốc lá
Dốc hết thời gian cùng bạc tiền
Họ làm ra… phi thuyền liên hành tinh

Cuối cùng giờ G đã đến
Sáng tinh mơ ngày tám tháng ba
Hàng triệu triệu phi thuyền vút vào không gian

Từ đó dến tháng ba ngày tám
Khắp địa cầu tưng bừng hội lớn
Muôn hoa vui đua nở đón chào
Mừng ngày phái nữ trở về cùng trái đất thân yêu.

.

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Trước Cây Ngày Xuân


.

Mãi mê những nhớ cùng thương
Quẩn quanh theo giận với hờn vu vơ
Nào hay rừng khác bao giờ
Nào hay cây đã chạm bờ xuân tươi

Sáng nay nhìn, thấy bồi hồi
Lá xòe tay kín khoảng trời không mây
Biếc xanh như thể giãi bày
Non tơ mà mượt là đây hỡi người
Là đây sức sống căng tươi
Là đây ấp ủ sinh sôi ngàn đời…

Choàng ôm đi sắc xanh ơi
Này đây nắng vui reo lời hoan ca
Này đây gió tự phương xa
Cho hoa lại nối mùa hoa hương đầy
Cho trưa tròn bóng đường dài
Ai về mát giọt mồ hôi nhọc nhằn
Này đây tôi của âm thầm
Cho câu thơ chắp lại vần phục sinh

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Trảng cỏ biếc xanh

Anh là ngựa chứng
Nhưng em chẳng hề cũng chẳng dại gì
Ước mình là người biết cầm cương

Sẽ không còn là anh
Trong trái tim em ngỡ không còn xao xuyến
Nếu một ngày
Một ngày trong chuỗi ngày anh chìm nổi
Lối nhỏ quanh co
Anh dừng gót ngang tàng

Sẽ không còn là anh
Trong trái tim em ngỡ không còn biết nhung nhớ giận hờn
Nếu một ngày
Một ngày trong chuỗi ngày anh mưa giăng mờ mịt
Thảm nhung êm
Anh bỏ nẻo sa mù

Chỉ ước là trảng cỏ biếc xanh
Giấu mình thung sâu mây sương lãng đãng
Ngựa anh dừng sau đường dài mỏi mệt
Thả vó chùng
Yên ngắm hoàng hôn

Ước Cứ Ngày Xưa

Ngày nhỏ mỗi lần giỗ tết
Chị em tôi thường theo mẹ về quê
Quần áo mới soạn từ hôm trước
Ướm vào thay ra mãi. Tận khuya

Quê ngoại ở làng trên cách con sông nhỏ
Đường quanh co hết xóm lại đồng
Em nhỏ mẹ bồng chị em chạy bộ
Thách ai đến trước thì ăn*

Hai bên đường hoa dại nở thật nhiều
Đoạn rực vàng đoạn thắm tươi ngũ sắc
Sau phút ngẩn ngơ chị em ùa đến ngắt
Gom cả tiếng cười trong vào bó hoa

Có khi mải mê tìm hái mâm xôi
Mẹ đi xa rồi thi nhau chạy tới
Có khi chờn vờn cùng đàn bướm trắng
Mẹ đứng chờ giọt nắng đọng đầy vai

Con đường dài theo nhịp bước rong chơi
Mỏi cả chân chị em phụng phịu
Mẹ dỗ dành chỉ còn quãng nữa
Ngoại đang chờ với bưởi mít thơm ngon

Năm rồi năm chị em lớn, lớn thêm
Theo mẹ về quê không còn chạy bộ
Thêm tuổi đời cánh cửa càng rộng mở
Cuốn chân đi muôn ngả với bao người

Giỗ tết giờ đây mẹ đi một mình
Lặng lẽ trên đường đổ dài bóng nắng
Đường chúng tôi thênh thang thơ mộng
Nhưng không như thưở với mẹ về làng

Uớc cứ ngày xưa
Cứ mãi thưở chin mười

• Ăn: thắng

Tôn Nữ Ngọc Hoa

Hoa mai sáu cánh

Trước đây hầu như nhà nào ở Huế cũng trồng mai trước sân- một hoặc nhiều cây tùy theo sở thích chủ nhân và diện tích đất. Nhà tôi cũng có hai cây. Và hai cây mai nầy đã chứng kiến bao buồn vui của gia đình tôi suốt mấy chục năm nay.

Hai cây mai được Ba tôi trồng trước khi có tôi hay ai trồng trước đó nữa thì tôi không rõ và cũng chưa lần hỏi, chỉ biết khi quan sát được đã thấy trước sân nhà, một bên phải và một bên trái. Cây bên trái có vẻ bị lấn át bởi cây bên trái về chiều cao, số nhánh và hoa nhưng cả hai đều có dáng đẹp với cành vươn cao, cành nghiêng nghiêng , cả cành ngang bướng bỉnh và cho hoa đẹp. Hoa năm cánh vàng rực với nhụy vàng lộng lẫy kết vòng tròn tròn như vương miện, tỏa hương dìu dịu trong nắng sớm ngày xuân. Ba tôi rất quí hai cây mai. Không kể mùa, ngày nào ông cũng để mắt tới. Khi thì vừa thức dậy; khi thì đi làm về; khi thì đang bế em tôi, ông đều nhìn hai cây mai với vẻ trìu mến.

Hai cây mai hình như cũng hiểu được tình cảm ông nên xanh tốt suốt mùa hè dể rồi đến hết mùa thu thì dần rụng lá và phô vẻ phong sương trụi trần cho đến quá giữa tháng chạp thì nhu nhú nụ xanh, cần mẫn đợi chờ và nở đúng vào dịp tết. Cũng đôi khi do thời tiết thế nào đó lá không rụng đúng chu kỳ, ông lại tự tay trảy bỏ. Chị em tôi thắc mắc thì được giải thích là làm vậy để cây ra hoa đúng tết. Tôi cũng phụ ông trảy những cành thấp với niềm hân hoan tỏ lộ. Ông hướng dẫn tỉ mỉ từ cách cầm cành đến cách trảy lá . Tay trái cầm từng nhánh nhỏ, tay phải cầm lá đưa ngược về sau để không làm trầy lớp vỏ ở mắc lá. Ông bảo đó là nơi chồi sẽ nứt ra với hoa và lá. Chồi hoa tròn, mọc hai bên. Chồi lá nhọn, mọc đầu nhánh. Ông dạy chúng tôi cách phân biệt như vậy Tôi và em trai lớn phụ giúp ông trong khi các em khác của tôi thi nhau nhặt lá làm tiền chơi mua bán. Mặt đứa nào đứa nấy hí hửng vì tiền có nhiều mà không phải hái ( Để chơi trò mua bán trẻ con như chúng tôi thường hái lá giả làm tiền). Tôi thường được ba khen vì không làm gãy nhánh trong khi thằng em thỉnh thoảng bị nhắc ( chả là cậu ta chưa cao bằng tôi nhưng lại ưa với cành cao nên mới vậy).

Trong tiết lạnh của mùa đông Huế nhìn cây mai trơ trụi thấy thương lắm. Những ngày mưa dầm trông càng thương hơn với vẻ cam chịu nhưng không ẻo lả khuất phục như các loại cây khác. Em tôi thường hỏi “ Cây lạnh không Ba” thì được nghe trả lời là “ Cây mai giỏi lắm, lạnh nhưng không kêu ca, còn lo tích nhựa để cho hoa đúng tết” khiến chị em tôi vừa phục Ba vừa phục cây mai. Tôi và em trai cũng bắc chước ông, ngày ngày săm soi ngó nghiêng và vui vẻ thông báo về tiến triển đâm chồi nẩy lộc cho Ba thường xuyên cứ như là ông không biết vậy .

Hai cây mai này có vẻ rất muốn làm vui lòng ba tôi nên lúc nào cũng nén lại chờ đúng sáng mồng một Tết mới xòe cánh, không phải đồng loạt mà rón rén trên từng chùm từng chùm nhỏ trong khi mai hàng xóm đã bung đầy từ nhiều ngày trước.Sỡ dĩ nói vậy vì ba tôi thích trò bói hoa mai với các con. Thành lệ từ bao giờ, sáng sớm mồng một là ông kêu chị em tôi ra sân bảo “ đố đứa mô tìm được hoa sáu cánh ba sẽ lì xì nhiều hơn” vì ông cho rằng mai sáu cánh báo hiệu sự may mắn cho cả nhà trong năm mới.Cả mấy đứa thi nhau ùa ra, thi nhau săm soi mong mình là người thấy. Mấy đứa em sau còn thấp bé nên ra sức nhón chân nhón gót tranh giành chỉ trỏ, chỉ tôi thường hay thấy trước vì có lợi thế chiều cao. Qua mồng hai hoa nở nhiều, hoa sáu cánh vì thế cũng dễ có nhưng ba tôi bảo chỉ linh nghiệm trong ngày mồng một. Mấy đứa em tôi không chịu, theo bắt đền ba cho bằng được. Trò bói hoa thật vui, đem lại bao nhiêu tiếng cười trong căn nhà đơn sơ.

Có một năm chúng tôi không bói mai được.

Từ giao thừa tiếng súng rộ khắp nơi. Sáng mồng một mẹ tôi líu ríu hớt hải đắt chúng tôi đến một nhà khác trong xóm kiên cố hơn để tránh đạn, không ai kịp thấy có hoa nào sáu cánh không. Chuyến đi đó không ngờ thành dài ngày với nhiều địa điểm khác nhau đến khi trở về mai đã rụng đầy sân , vàng xuộm một màu trên đất dưới mưa phùn ảm đạm. Chúng tôi mất ba từ những ngày đó, ngẩn ngơ mồ côi.

Mẹ tôi một mình chống chèo nuôi chúng tôi. Hai cây mai vẫn nở tàn nở tàn trước sân. Nhớ ba mấy chị em tôi lại ngắt lá, chờ hoa, tìm hoa sáu cánh với niềm hy vọng ba sẽ về đem theo tiếng cười và ánh nhìn ấm áp. Nhiều năm mai đơm nụ nhiều vô kể. Bao nhiêu người đi dạo tìm mua mai đã trả giá cao mong mẹ tôi bán nhưng bà đều từ chối. Bà giữ mai như giữ vật lưu niệm của ba tôi để tưởng nhớ ông.

Theo thời gian hai cây mai cao dần, muốn hái lá phải bắt thang nên chúng tôi chỉ trông chờ
vào trời đất và sân nhà lại vàng tươi khi tết đến xuân về.Rồi chị em lần lượt có vợ có chồng, lận đận mưu sinh, bận bịu con cái. Trò bói mai trở thành kỷ niệm.

Năm 1993, gia đình nhỏ của tôi chuyển đến Buôn Ma Thuột sinh sống. Tết đến dạo chợ hoa hoặc đến thăm nhà ai toàn thấy mai không phải năm mà là sáu, tám, hoặc mười hai cánh, chi chit chen nhau . Cây trồng trong sân thì tỏa nhánh tròn đều, vươn cả lên,dáng na ná đào, ít có cành ngang như mai nhà tôi xưa nên không có ý trồng dù công nhận rằng chúng đẹp.

Vài năm sau có người đem từ Huế vào tặng tôi một cây mai nhỏ. Hóa ra người nầy cũng như tôi, chỉ thích mai năm cánh nên đã nâng niu suốt hai ngày trời trên xe khách ( trước đây xe cộ không như bây giờ) để có mai Huế trên đất bazan.

Chính tay tôi trồng cây mai này ở mé sân trái, hồi hộp theo dõi mấy năm để rồi mừng vui khôn xiết khi lứa đầu tiên rụt rè khoe những hoa năm cánh tươi vàng.

Từ đó mẹ con tôi có thêm niềm vui chờ mai nở. Cũng thường đúng vào sáng mùng một tết hoa mới bung cánh dịu dàng. Nhớ ngày xưa lại săm soi tìm hoa sáu cánh như một hy vọng về sự may mắn có từ bé thơ bởi ba tôi. Kể lại với các con để cười để nhớ để rưng rưng…

Đất Ban Mê rất tốt, mưa nắng khác Huế nên mai thường ít rung lá đúng thời điểm. Các con tôi, đăc biệt là cô con gái lại cùng mẹ trảy lá. Có khi mẹ bân lại lụi hụi bắt ghế trảy một mình. Không có ai giành lá làm tiền như ngày tôi thơ bé bởi trẻ con không còn chơi trò mua bán như thế hệ chúng tôi thưở nào. Năm nay, thằng út lo việc thay mẹ và chị. Khi nụ hoa đầu tiên he hé chút vàng, cu cậu í ới gọi mẹ chỉ trỏ , hí hửng khoe thành tích. Đáng tiếc là hoa nở không đợi tết do năm nhuận – từ 20 tháng chạp – trước cả ngày ông Táo về trời. Sáng sáng tôi tranh thủ nghiêng ngó trước khi đến lớp, thong thả tí chút thì tìm góc đẹp đợi nắng đẹp chụp hình, loay hoay cành thấp cành cao ngắm ngắm tìm tìm bấm bấm. Vậy mà cũng đành chịu lọt mất vài thế hoa đẹp vì giờ giấc không cho phép.

Tết là mùa khô ở cao nguyên. Hiếm khi mưa, mưa phùn càng không có. Mai vườn nở trong ngọn nắng chói chang trông thật lạc lõng. Lại nhớ ngày xưa ở Huế, dưới màn xám nhạt mưa phùn màu vàng của mai thành ngọn lửa ấm áp, cháy trong tĩnh lặng.

Tiếc cái đẹp bị chìm lấp. Dù là chìm lấp dưới nắng trời.

Tôn Nữ Ngọc Hoa
Xuân con cọp.

Chợ Tết

Giữa giòng người ngược xuôi

Tôi thả bước lẻ loi

Không tìm mà mong gặp

Một người. Lâu lắm rồi…

Người ấy chợ Tết xưa

Thưở mười sáu trăng mơ

Giữa đông vui bè bạn

Gởi bông hoa thay lời

Ngày đó tôi thơ ngây

Tưởng chuyện đùa bé con

Cầm bông hoa bứt cánh

Thả gió cuốn. Reo dòn..

Nào biết tôi vô tình

Xé nát mối tình son

Nào biết tim ai vỡ

Giữa chiều xuân rộn ràng

Từ đó người phiêu dạt

Năm tháng mãi không về

Từ đó tôi biết nhớ

Người đã thành người xa

Xuân đến rồi xuân qua

Hoa tàn lại nở hoa

Bao nhiêu năm thầm lặng

Tiếc hoài bông hoa xưa

Chợ Tết người đông vui

Này lứa đôi lứa đôi

Không thấy người. Không thấy

Khói đâu mà mắt nhòe

Tôn Nữ Ngọc Hoa