Thứ tư, 19 tháng 8 năm 2009

Bài hôm nay:

We shall overcome – Chúng ta sẽ vượt qua , Video, Nhạc Xanh, Văn Hóa, Trà Đàm, anh Nguyễn Minh Hiển giới thiệu và nối link.

Nguồn gốc của môn chơi thả diều , Văn Hóa, chị Kiều Tố Uyên.

English Discussion, HIV-positive children cannot enter regular school, anh Trần Đình Hoành.

Mục đích của giáo dục , Danh ngôn, song ngữ, chị Đặng Nguyễn Đông Vy dịch.

Mắc nợ người tử tế, Danh Ngôn, song ngữ, chị Phạm Kiêm Yến dịch.

Kho báu quốc gia: Nụ cười Việt Nam, Trà Đàm, Nước Việt Mến Yêu, chuyện phố, song ngữ, anh Quan Jun dịch.

Vòng ảnh hưởng của bạn rông đến đâu?, Trà Đàm, anh Trần Đình Hoành.
.

“Vietnam: 1600 – 2000” Course

From: Vu Duc Vuong (vuduc.vuong@gmail.com)
Subject: Recommending “Vietnam: 1600 – 2000” Course at San Jose City College this fall

Friends, colleagues and students,

Each fall, I teach one course on contemporary Viet Nam, covering roughly the period from 1600 to today, with an emphasis on the 20th Century, both in VN and in the U.S.

Among the topics for this year, we’ll cover the first de facto separation of Viet Nam into North and South, the Southward expansion of Viet Nam, the French colonial era, the revolutionary movements of the 20th Century, the American war, and the post-1975 evolution at home and in the diaspora. The term paper project will be a choice of either a specific issue of today’s Viet Nam, or a more in-depth look at the local Vietnamese-American community.

This course is listed as VIET 010 — VIETNAM: POLITICS-CULTURE-SOCIETY (Reg ID: 51036) and meets on Tuesday and Thursday, from 12:15 to 1:40 in Room GE 103. It offers three regular, transferable semester credits.

Now is the time to enroll, and I hope that either you may be interested in joining this class, or alternatively, you may forward this invitation to others among your circles who may want to take a closer look at contemporary Viet Nam.

Thank you, and if there’s any question, please feel free to email me at this address,

Hoa binh,

Vu-Duc Vuong.
.

Tin sáng quốc tế, anh Trần Đình Hoành tóm tắt và nối links.

Xe bom tấn công đoàn xe quân đội trước bầu cử tổng thống ở Afghanistan – 10 người chết và 50 ngựời bị thương (Đây là nước mới có luật “không sex, không ăn” cho các ông chồng xử các bà vợ).

Thị trưởng thành phố Changquing xin lỗi bố mẹ – vì đa số các trẻ em trong thành phố này bị nhiễm độc chì. Trước đó hàng trăm bố mẹ đã ào vào đập phá hãng kim loại đã gây ra ô nhiễm và độc tố, và đánh nhau với cảnh sát.
.

Tin sáng quốc nội, chị Thùy Dương tóm tắt và nối links.

Hội thảo kinh doanh VietAbroader 2009 “Sáng tạo và đổi mới” – Nhiều câu chuyện sinh động với đủ ngọt bùi đắng cay trên đường khởi nghiệp, nhiều kinh nghiệm đúc kết từ tháng ngày xông pha thương trường, nhiều thông điệp đẹp về niềm đam mê, bản lĩnh, dấn thân… đã được sẻ chia với những trái tim nhiệt huyết tại một hội thảo do các bạn trẻ tổ chức và khách mời hầu hết cũng là người trẻ.

Kỳ tích của một thầy 9 lần thi đỗ Đại học – Nghe người dân ở phường An Cựu (TP Huế) xôn xao chuyện thầy Quyền lại đỗ Đại học, chúng tôi tìm đến chùa Phước An để gặp gỡ “giáo chùa” – người thầy, người bạn và cũng là người được yêu mến nhất ở xóm nghèo nơi đây.

Vận động thanh niên sống có ích, bảo vệ môi trường – Hội Liên hiệp thanh niên (LHTN) VN sẽ triển khai hai cuộc vận động lớn: “Thanh niên sống đẹp, sống có ích vì cộng đồng” và “Thân thiện với môi trường – góp sức trẻ chống biến đổi khí hậu”.

Tình nguyện bên mái trường xưa – Không vác balô lên đường như các bạn cùng lớp, 30 bạn sinh viên (SV) trẻ từ Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng… quyết định sát cánh cùng các bạn SV Huế hoạt động tình nguyện hè ngay dưới mái trường của mình.

Cụ bà có mái tóc dài năm mét – Bà Nguyễn Thị Định 73 tuổi, tu hành ở chùa Huệ Phước, tại ấp 4, xã Bình Thành (Giồng Trôm, Bến Tre), có mái tóc dài năm mét được bọc trong túi vải, quấn gần ba vòng quanh người. Với 53 năm ăn chay trường, cũng ngần ấy thời gian, bà không gội đầu.

Họa sĩ “đặc dị” – Có thể nói Nguyễn Thân là một họa sĩ “đặc dị” của giới mỹ thuật TP.HCM. Ông tài hoa, ông thăng trầm, ông đa tình, ông ngang ngạnh và cả cái tật nói cà lăm nhưng lại khoái… kể chuyện tiếu lâm.

Nhà văn Italy Paolo Giordano thăm Việt Nam”. – Nhà văn 27 tuổi đang là nghiên cứu sinh tại ĐH Turin (Italia), Paolo tới Việt Nam (VN) ra mắt bản dịch tiếng Việt “Nỗi cô đơn của các số nguyên tố”.

Hoa hậu Nhật Bản 1992 Norika Fujiwara thăm Quảng Trị – Diễn viên điện ảnh, người mẫu, hoa hậu Nhật Bản 1992 Norika Fujiwara với vai trò là đại sứ thiện chí của Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản cùng đoàn phóng viên của Tổ chức Cứu trợ trẻ em (Save the children) đã có chuyến thăm tỉnh Quảng Trị trong hai ngày (15 đến 16-8).

Đam mê sáng tạo và khát khao cống hiến vì cộng đồng – Lễ trao Giải thưởng Tôn Đức Thắng lần thứ IX.

Hậu “vé số” đỗ hai trường đại học – Không phải thủ khoa nhưng cậu học sinh nghèo, bán vé số Lê Tâm Hậu cũng “ẵm” cho mình hai lựa chọn vào cánh cửa đại học. Đó là đại học Sư Phạm Toán Huế với 21 điểm và đại học Nông Lâm Huế 17 điểm. Nhà đã rất nghèo nhưng Hậu lại không hề có ước mơ làm giàu mà chỉ mong trở thành một ông thầy giáo thật tốt.

Vô địch Robocon VN 2009 đi “đánh trống xứ người” – đội tuyển Robocon VN sẽ lên đường sang Tokyo để tham dự cuộc thi Robocon châu Á – Thái Bình Dương năm 2009 dự kiến diễn ra ngày 22/8.

Rơi lệ trong cuộc gặp “Thắp sáng tương lai” – Những giọt nước mắt lăn dài, cuộc chuyện trò ngắt quãng vì nghẹn ngào là hình ảnh khó quên trong đêm “Một năm chương trình Thắp sáng tương lai” vừa được tổ chức vào tối ngày 15/8 tại trường quay S9 Đài truyền hình Việt Nam.

Thanh Hoá: Phát hiện thêm một suối cá tự nhiên – Cư dân địa phương xem đây là “kho báu” của thiên nhiên ban tặng, nên họ gìn giữ, giúp cho đàn cá sinh sôi đông đúc.

Quy Hòa, tìm về chốn bình yên – Quy Hòa lặng lẽ, dịu dàng và kín đáo như một góc khuất nhỏ của thành phố Quy Nhơn.
.

Bài hôm trước >>>

Chúc các bạn một ngày tươi hồng !

🙂 🙂 🙂 🙂 🙂

Đọt Chuối Non

We shall overcome – Chúng ta sẽ vượt qua

Chào các bạn,

Hôm qua, ngày 17 tháng 8 chúng ta có một tin thật buồn: “Trẻ em nhiễm HIV bị từ chối đến trường”. Mình rất sốc và chắc chắn các bạn cũng rất đau lòng vì tin này.

Joan Baez trong Freedom March, Washington DC 1963
Joan Baez trong Freedom March, Washington DC 1963

Có lẽ thích hợp hôm nay, mình giới thiệu với các bạn bài hát “We shall overcome”, bài hát mạnh mẽ nhất trong thế kỷ 20.

Bài hát khởi đầu là bản thánh ca do mục sư Charles Tindley sáng tác tại một nhà thờ người da đen ở Philadelphia năm 1901, hát về sự vươn tới sự tốt đẹp bằng trái tim sâu thẳm của con người, với sự giúp đỡ của Thượng đế, giữa nỗi thống khổ của cuộc sống.

Freedom March, Washington DC 1963
Freedom March, Washington DC 1963

Bài hát được hát vào cuối mỗi ngày đình công trong những năm tháng rét mướt để tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho công nhân nhà máy thuốc lá của Mỹ ở South Carolina vào năm 1945.

Tới những năm 1950s, bài hát là bản quốc ca của những người đấu tranh dân sự bình quyền cho những người da đen ở Mỹ, bằng phương cách bất bạo động.

Tháng 8 năm 1963, ca sĩ Joan Baez dẫn đầu đoàn 300 ngàn người đồng ca hát vang “We shall overcome” trong cuộc biểu tình dân sự lớn nhất thế kỷ 20, the March on Washington, đòi việc làm, hòa hợp trường học và chống kỳ thị với người da màu ở Mỹ.

Martin Luther King, Freedom March, Washington DC 1963
Martin Luther King, Freedom March, Washington DC 1963

Ở cuộc biểu tình này, mục sư Martin Luther King đã đọc bản diễn văn nổi tiếng  “I have a dream” về giấc mơ hòa hợp giữa những người Mỹ da đen và da trắng.

Năm 1972, Tổng thống Mỹ Lyndon Johnson dùng ngữ “We shall overcome” để nói với toàn nước Mỹ sau cuộc biểu tình bạo động “Bloody Sunday” đòi quyền dân sự, và hợp pháp hóa nhiều quyền lợi cho người da đen.

Ngày hôm nay, nước Mỹ đã có tổng thống đầu tiên người da đen, Barack Obama.

Bài hát đã đi vào dòng máu của dân Mỹ để vượt qua sự bất công, vượt qua những cơn bi kịch bằng sức mạnh của sự đoàn kết và trái tim trong sáng của con người. Khi đau buồn, từng câu từng chữ của bài hát mang sức mạnh ghê gớm. Có lẽ lời ngắn, đơn giản của bài hát là những từ ngữ mạnh mẽ nhất trong vốn tiếng Anh có thể có.

Tượng chúa Giêsu khóc, đài tưởng niệm nơi bị đánh bom ở Oklahoma, Mỹ
Tượng chúa Giêsu khóc, đài tưởng niệm nơi bị đánh bom ở Oklahoma, Mỹ

Sau vụ đánh bom khủng bố do một người da trắng ở Oklahoma năm 1995, nhiều nhà thờ khắp nước Mỹ hát “We shall overcome”.

Trong nhà thờ Unitarian Universalist ở Burlington Vermont vào năm 2007, mọi người nắm tay nhau hát bài hát này để chia sẻ sự cảm thông với đau buồn của chiến tranh ở Dafur, Sudan.

Bài hát cũng được dịch và hát lên ở Ấn Độ, phòng tráo chống kỳ thị ở châu Phi, Tiệp Khắc và nhiều nước khác trên thế giới.

Thánh giá tại đài tưởng niệm Oklahoma
Thánh giá tại đài tưởng niệm Oklahoma

Dưới đây là hai phiên bản của “We shall overcome” đều do ca sĩ Joan Baez hát.
Phiên bản 1 do chị hát ở đại hội nhạc Woodstock năm 1969, giữa đỉnh cao của phong trào phản đối cuộc chiến tranh Việt Mỹ.
Phiên bản 2 do chị hát rất ngẫu hứng vào tháng 7/2009 vừa rồi để gây quỹ cho ứng cử viên đảng Xanh. Ở bản 2, chị thay đổi lời bài hát thành các từ ngữ ủng hộ cho môi trường như “”We Do Not Need Disneyland”.

Lời nhạc theo sau videos.

Chúc các bạn một ngày khoan dung,

Hiển.

.

.

WE SHALL OVERCOME, Words and Music by Zilphia Hart., Frank Hamilton, Guy Carawan and Pete Seeger

We shall overcome,
We shall overcome,
We shall overcome, some day.

Oh, deep in my heart,
I do believe
We shall overcome, some day.

We’ll walk hand in hand,
We’ll walk hand in hand,
We’ll walk hand in hand, some day.

Oh, deep in my heart,

We shall live in peace,
We shall live in peace,
We shall live in peace, some day.

Oh, deep in my heart,

We shall all be free,
We shall all be free,
We shall all be free, some day.

Oh, deep in my heart,

We are not afraid,
We are not afraid,
We are not afraid, TODAY

Oh, deep in my heart,

We shall overcome,
We shall overcome,
We shall overcome, some day.

Oh, deep in my heart,
I do believe
We shall overcome, some day.

Nguồn gốc của môn chơi thả diều

Có thể nói, các môn giải trí dân gian là một trong những yếu tố mang tính văn hóa truyền thống cao đẹp của mọi dân tộc. Sự tồn tại của nó đã đem lại cho con người những khoảnh khắc thăng hoa, giúp người già như trẻ lại, người lao động trở nên yêu đời hơn sau những giờ làm việc căng thẳng, và góp phần quan trọng trong việc giúp cho trẻ em có những giây phút thư giãn. Hôm nay mình muốn giới thiệu với các bạn đôi chút về nguồn gốc của trò chơi thả diều nhé:
dieu1
Thú thả diều có nguồn gốc từ nghệ thuật làm mo vào thời cổ đại của người Trung Quốc. Nghe nói, chiếc diều đầu tiên xuất hiện là vào thời kỳ Xuân Thu (cách đây khoảng hơn 2000 năm) do người thợ có tên Lỗ Ban dùng gỗ chế tạo thành, thời đó cũng đã có sự xuất hiện của diều được làm bằng trúc và đến thời nhà Hán thì có sự xuất hiện của Diều được làm bằng giấy, được gọi là “纸鸢” tức “chỉ diên” (diều hình chim diều hâu), nhưng không được phổ biến rộng rãi cho lắm, do nghành giấy lúc này mới bắt đầu hình thành.

Vào thời cổ đại, cứ mỗi dịp tết Thanh Minh đến, sau khi đã làm lễ cúng bái tổ tiên, người dân Trung Quốc đều có phong tục thả diều. Người xưa cho rằng, thả diều có thể xua đuổi tà khí và những điều rủi ro, xúi quẩy. Họ ghi hết tên những loại bệnh dịch nguy hiểm lên trên thân diều, sau khi đã thả cho diều bay thật cao sẽ dùng kéo cắt đứt dây. Họ muốn nhờ gió đưa diều đến chân trời góc biển và đem theo những loại bệnh dịch này cách xa con người, tránh cho con cháu của họ thoát khỏi bệnh tật…Không những vậy diều còn được các nhà sư dùng với ý nghĩa cầu sự yên bình tốt lành, do đó mỗi lần diều rơi các nhà sư đều làm lễ cúng bái để xua đuổi tà khí và cầu an. Hay diều còn được coi là vật dâng hiến các đấng thần linh của vua và các quần thần trong những đêm trăng sáng….
dieu2
Cùng với sự phát triển của thời đại, ý nghĩa của việc thả diều cũng dần dần thay đổi. Trong lịch sử, diều đã từng được dùng trong quân sự, hay để đưa tin tức…, có rất nhiều sử sách tư liệu đều nhắc đến việc khi quân của Hạng Vũ bị quân của Lưu Bang bao vây,tướng quân Hàn Tín (thời nhà Hán) đã dùng diều được làm bằng da trâu để thả lên trời, dựa vào độ dài của dây diều để ước tính khoảng cách đến Vị Ương Cung (nơi đang bắt giữ quân của Hạng Vũ)…

Đến giai đoạn giữa của nhà Đường (nền kinh tế lúc này phát triển phồn vinh ổn định), từ chức năng dùng trong quân sự diều đã được dùng trong việc giải trí, tiêu khiển…. Đồng thời cùng với sự phát triển của nghành giấy, nguyên liệu chế tạo diều từ gỗ, trúc, da trâu…cũng dần chuyển biến hoàn toàn sang chất liệu giấy. Diều đã dần dần đi sâu vào cuộc sống của người dân, và góp phần làm đa dạng, phong phú cho cuộc sống của họ.
dieu3
Đến thời nhà Tống, diều được lưu truyền càng ngày càng rộng rãi hơn, trở thành trò chơi phổ thông của trẻ con. Đồng thời do nhu cầu của xã hội về diều càng ngày càng cao, nên việc chế tạo diều đã trở thành một ngành nghề được người dân công nhận.

Đến thời kì Minh Thanh, diều phát triển đến mức tột đỉnh. Từ kích cỡ, hình thức, kỹ thuật chế tạo, cách buộc dây lèo, nghệ thật hình họa, nghệ thuật âm thanh… đều tiến bộ vượt bậc so với các thời đại trước. Thời này đã bắt đầu dùng bản gỗ niên hoa để in các hình họa trên giấy làm thân diều, các nguyên liệu giấy thì rất đa dạng gồm: giấy thiếp, giấy chạm nổi, giấy tiễn…về âm thanh cũng có chuyển biến lớn, ở các thời đại trước chỉ dùng dây lèo mỏng gắn trên đầu diều, nhờ gió thổi sẽ phát ra âm thanh nghe giống tiếng đàn cổ, nhưng đến thời này thì người dân ở khu vực ven biển còn buộc thêm hồ lô…làm thành còi trên thân diều, khi thả diều sẽ phát ra âm thanh rất vui nhộn và to, cách đó vài mét đều có thể nghe thấy. Vào thời Minh Thanh cũng có rất nhiều văn học gia, họa gia đều lấy diều làm đề tài để sáng tác tác phẩm của mình, ví dụ như họa gia Từ Vị (Công nguyên 1521-1593) đã vẽ hơn 30 bức họa chuyên về diều và hiện các tác phẩm của ông vẫn còn được lưu giữ tại bảo tàng lịch sử Trung Quốc.
dieu4
Tại Bắc Kinh, Thiên Tân, Sơn Đông, Tô Giang, Quảng Đông Dương Giang…là những nơi có nhiều xưởng sản xuất diều nổi tiếng của Trung Quốc. Các loại diều được chế tạo rất đa dạng, gồm có các loại hình họa về động vật như: gia cầm, sâu bọ, cá.. trong đó thường gặp nhất là hình chim yến, bướm, chuồn chuồn…cũng có các loại diều về các nhân vật thần thoại như Tôn Ngộ Không, hay các loại diều dạng chuỗi dài như hình con rết, hình rồng…Chế tạo diều, cần phải có nghệ thuật rất tinh xảo, người thả diều cũng cần phải có kỹ xảo riêng, có như vậy mới làm cho diều bay một cách vững trãi và tự do trên trời.

Thả diều hiện nay được coi là một hoạt động thể thao có lợi cho sức khỏe. Người dân Trung Quốc không chỉ coi thả diều là một hoạt động thể thao giải trí, mà còn dùng diều để treo trên tường, coi như một nghệ thuật trang trí và để thưởng thức. Hiên nay, diều của Trung Quốc đã được vận chuyển đến Nhật Bản, các nước Đông Nam Á, Âu Mỹ…và nhận được sự chào đón,ưa thích của rất nhiều người dân trên thế giới. Mấy năm gần đây, tại Sơn Đông hàng năm đều tổ chức lễ hội thả diều và có sự tham gia của rất nhiều nước trên thế giới, do đó, có thể coi Trung Quốc là quê hương và xứ sở của diều.

Kiều Tố Uyên
Hồ Nam, Trung Quốc

English Discussion–HIV-positive children cannot enter regular school

Dear brothers and sisters,

In this news article, the parents do not want HIV-positive children to be in the school with their children. This looks like white parents against black children several decades ago in the US.

This is sad. My heart is broken.

What do you say?

Hoanh

.

Trẻ nhiễm HIV bị từ chối đến trường

“Thà cho con nghỉ học chứ không để ngồi cùng lớp với mấy đứa sida”, trước phản ứng gay gắt đó của nhiều phụ huynh, thay vì hưởng không khí tựu trường, cô trò trung tâm nuôi dưỡng trẻ nhiễm HIV Mai Hòa, Củ Chi, TP HCM, phải trở về trong nước mắt.
> Nạn kỳ thị đẩy trẻ nhiễm HIV ra ngoài trường học

“Họ nhìn chúng tôi với ánh mắt kỳ thị, nhiều người để con ngồi trên xe không cho vào trường, một số khác trót đưa con vào trường rồi thì vội vã mang ra khỏi cổng”, một xơ nói.

Trẻ nhiễm HIV và nghi nhiễm luôn cần vòng tay đồng cảm của mọi người. Ảnh: Thiên Chương.

9h sáng, ngày 17/8 trước phản ứng quá dữ dội của phụ huynh trường tiểu học An Nhơn Đông, ấp Lô 6, xã An Nhơn Tây huyện Củ Chi, ban giám hiệu nhà trường cũng bối rối đành nhờ chính quyền địa phương đến can thiệp.

Chỉ vài giờ sau đó, từ số lượng hồ sơ đăng ký nhập học là 269 em, đã có đến 229 phụ huynh xin rút lại hồ sơ. Cô trò trung tâm Mai Hòa đành đưa nhau trở về mái ấm. Nhìn những đứa trẻ ngơ ngác không hiểu chuyện gì xảy ra, không hiểu tại sao lại bị phản ứng dữ dội đến thế, các xơ chỉ còn biết rơi nước mắt động viên.

Đại diện trung tâm Mai Hòa cho hay, việc các xơ đưa trẻ đến trường đã được sự đồng ý của UBND huyện Củ Chi, tuy nhiên phản ứng của phụ huynh sáng nay khiến tình hình thay đổi.

Trao đổi với VnExpress.net, bà Cao Thị Gái, Phó chủ tịch huyện Củ Chi thừa nhận đã có hai văn bản gửi đến trường trước năm học mới với yêu cầu nhận 15 trẻ từ trung tâm Mai Hòa và cũng đã nhiều lần tuyên truyền vận động người dân nhưng phản ứng sáng nay của phụ huynh là quá gay gắt.

“Họ làm ầm ở cổng trường, rút hồ sơ đăng ký nhập học, số khác đến ủy ban huyện yêu cầu nếu không giải quyết xong thì sáng mai sẽ rút hết hồ sơ các cháu. Trước tình hình trên, để trường tiểu học An Nhơn Đông không bị gián đoạn việc giảng dạy, chúng tôi đành chọn giải pháp sẽ tổ chức lớp học tại trung tâm như những năm trước”, bà Gái nói.

Sau khi biết tin phải học tại trung tâm, nhiều bé tỏ ra tiếc nuối. “Chúng con hoàn toàn lành lặn, chúng con đã được dạy rất kỹ cách không để ảnh hưởng tới các bạn khác. Nhưng sáng nay, cha mẹ các bạn đã làm chúng con sợ”, một bé nói.

Cách trung tâm TP HCM khoảng 50 km, Mai Hòa là một trong những mái ấm từ thiện lớn dành cho những người nhiễm HIV giai đoạn cuối và những trẻ nhiễm HIV.

Những năm trước, việc dạy văn hóa được các trung tâm tổ chức tại chỗ, tuy nhiên để xóa dần sự kỳ thị, UBND TP HCM đồng ý cho Ủy ban Phòng chống AIDS TP thực hiện chương trình Chăm sóc trẻ nhiễm và trẻ bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS bằng chiến dịch truyền thông tạo sự đồng thuận của xã hội đưa trẻ nhiễm đến trường như bao trẻ khác.

Ông Lê Trường Giang, Phó chủ tịch Ủy ban phòng chống AIDS TP HCM, cho rằng để thực hiện được điều này, cần có sự đồng cảm của cộng đồng. Khẳng định tâm lý ngại ngần băn khoăn của phụ huynh là khó tránh khỏi, song theo ông Giang, chính sự đồng thuận của mọi người sẽ giúp các cháu không bị nỗi đau kỳ thị giết chết trước khi nỗi đau do bệnh tật hành hạ.

Sở Giáo dục – Đào tạo TP HCM cũng đã hỗ trợ chương trình bằng các khóa tập huấn cho bộ giáo viên và chính các em nhiễm kiến thức chăm sóc, gìn giữ sao cho không để tình trạng lây nhiễm xảy ra.

Nói về khả năng lây bệnh trong trường học, ông Lê Trường Giang cho rằng những tiếp xúc thông thường không thể khiến trẻ lành bị lây bệnh từ bạn học.

Đại diện Trung tâm Mai Hòa và Trung tâm Tam Bình (Thủ Đức) cũng cho rằng: “Khi đã được tập huấn đầy đủ, ngay bản thân những người chăm sóc các em suốt ngày lẫn đêm tại trung tâm còn không bị nhiễm bệnh, huống chi chỉ trong vài giờ đến lớp”.

Tại TP HCM, hiện có khoảng 6.000 trẻ nhiễm và ảnh hưởng HIV, tuy nhiên lượng trẻ được chăm sóc tại các mái ấm chỉ khoảng 7%. Tất cả các em được dùng thuốc miễn phí. Nhiều em học văn hóa đến lớp 8 và hiện vẫn khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

Thiên Chương

//

Kho báu quốc gia: Nụ cười Việt Nam

NATIONAL TREASURE

I once worked as an assistant for an American expert in the field of public health. She went across many countries in Africa and America for her work. One afternoon, while translating something in her house, I looked up and gazed at the room flooded with lovely souvenirs from many different countries. Thai puppets in sophisticated clothes, Chinese drama masks in grief, African dolls with open-wide eyes in a daze… Her house was so small but I could pointlessly travel from one country to another country.
chú tễu
Curiously, I asked what she would buy if leaving Vietnam after this mission. She made tea for me, with no many thoughts, saying: “ A Mr Teu ( Chú Tễu in Vietnamese ), girl!”. When I questioned why, she answered in a simple way: “After 5 years in Vietnam, I feel the Vietnamese nature in smiles. They are optimistic, humorous and friendly. Just only smile can represent those three features and Mr Teu always smiles”.

Thailand is named the leading tourist country in the world. But as asked for the Thais’ secret, they modestly regard themselves as “the Nation of Smile”. And they’re right because it’s the smile that beckons travelers to Thailand and pulls them back to this country.
VNcuoi
Vietnam also offered my American expert a smile, a humorous one of Mr Teu and, because of that smile, she wanted to return to Vietnam. On your face and in your heart lies one “national treasure”, a gift that our motherland gives each Vietnamese; although we sometimes forget it. That gift is the Smile of Vietnam!

Translated into English: Jun Q

.

KHO BÁU QUỐC GIA

Tôi đã từng làm trợ lý cho một chuyên gia người Mỹ về lĩnh vực y tế cộng đồng. Chị đã từng đi qua rất nhiều các quốc gia châu Phi, châu Mỹ để làm việc. Có một chiều ngồi dịch bài trong nhà chị, tôi ngẩng lên ngắm nhìn căn phòng ngập tràn những món đồ xinh xắn đến từ các quốc gia khác nhau. Những con rối Thái Lan với bộ trang phục tinh xảo, mặt nạ kịch Trung Hoa rầu rĩ, những con búp bê châu Phi mở đôi mắt to ngơ ngác… Ngôi nhà của chị nhỏ xíu nhưng tôi như được tha thẩn du lịch từ nước này sang nước khác.
chú tễu 2
Tò mò, tôi hỏi chị rằng chị mua gì nếu rời Việt Nam sau đợt công tác này. Chị vừa pha trà cho tôi, không suy nghĩ gì nhiều, và nói ngay: “Một chú Tễu, bé ạ!” Tôi hỏi vì sao, chị trả lời tôi đơn giản: :Sau 5 năm ở đây chị thấy người Việt trong những nụ cười. Họ lạc quan, hài hước và thân thiện. Chỉ có nụ cười mới thể hiện được cả ba tính cách đó và chú Tễu thì luôn mỉm cười”.

Người Thái được mệnh danh là quốc gia du lịch hàng đầu thế giới. Nhưng khi được hỏi về bí quyết, họ khiêm tốn nhận họ là đất nước của nụ cười. Và họ đã đúng, chính nụ cười là điều chào gọi khách du lịch đến Thái Lan và níu chân mọi người quay lại đất nước này.

Việt Nam cũng tặng chuyên gia người Mỹ của tôi một nụ cười, nụ cười hóm hỉnh của chú Tễu và chị ấy muốn trở lại Việt Nam cũng vì nucuoi thieununụ cười đó. Trên gương mặt và trong trái tim bạn đang chứa đựng một “kho báu quốc gia”, một món quà mà quê hương ban tặng cho mỗi người Việt Nam ta, dù có lúc chúng ta vô tình quên mất. Món quà đó là Nụ Cười Việt Nam!

Diên An

Báo Hoa Học Trò

Vòng ảnh hưởng của bạn rộng đến đâu?

Chào các bạn,

Trong tiếng Anh có từ circle of influence. Từ này có nhiều nghĩa rất khác nhau. Trong bài này chúng ta hiểu nghĩa “vòng ảnh hưởng” của bạn là tất cả những người mà bạn có thể có ảnh hưởng, nghĩa là lời nói của bạn có thể được họ nghe kỹ một tí, lời nói của bạn có được ảnh hưởng trên những người đó không ít thì nhiều.
circleofinfluence
Không cần nói dài dòng thì có lẽ chúng ta cũng có thể thấy ngay là người nào có vòng ảnh hưởng càng lớn thì càng dễ thành công trên đời. Nếu lời nói của mình có được nhiều người nghe thì gọi người hùn vốn cũng dễ, bán hàng cũng dễ, tìm partner khởi động một dự án cũng dễ… Nói chung là bàn chuyện gì cũng dễ hơn là người có vòng ảnh hưởng bé xíu.

Nhưng làm thế nào để có một vòng ảnh hưởng lớn?

Câu trả lời rất giản dị, phải không các bạn? Chỉ cần hai điều: Bạn chỉ cần làm cho nhiều người biết đến bạn, và những người đó trân trọng lời nói của bạn.

1. Làm cho nhiều người biết đến mình.

Ngồi ôm sách một mình cả ngày thì ít người biết đến. Nhất định là phải giao lưu với thế giới bên ngoài thôi. Chúng ta cần chung đụng với nhiều người để quen biết thêm nhiều người. Chẳng còn cách nào khác:

• Đi làm (bán thời gian nếu còn bận học). Tiếp viên nhà hàng là việc l‎ý tưởng nhất để sinh viên các lớp thấp khởi đầu. Công việc này gặp cả trăm người một ngày, và thường là thực khách chỉ cần nhìn phong cách một (sinh viên) tiếp viên làm việc là có thể biết được mình có muốn cô ấy làm kỹ sư cho mình khi cô ra trường không.

• Xung phong làm việc không lương cho các quí vị có thẩm quyền (như tìm tài liệu giúp một giáo sư đang viết về một đề tài)—vừa để học thêm kinh nghiệm vừa được các vị giới thiệu đường đi nước bước sau này.

• Xung phong trong các công tác thiện nguyện, thanh niên, sinh viên, học sinh v.v…

• Xung phong trong các công việc trong các tổ chức có sẵn: Nhà thờ, nhà chùa, trường học, v.v…

• Chơi thể thao và các hoat động văn hóa nghệ thuật (vũ, yoga, etc…)

• Thảo luận trong các diễn đàn.

• Post bài trong các diễn đàn, Internet site, hay các loại báo chí khác.

sue-circles-of-influence-one
2. Làm cho mọi người trân trọng lời nói của mình

Phần này là phần chính, phải không các bạn? Nếu mình quen 1000 ngưởi mà 1001 người không tin mình thì cũng vô ích. Thà là chỉ quen 5 người nhưng cả 5 người đều trân trọng lời nói của mình.

Nhưng làm thế nào để mọi người trân trọng lời nói của mình?

Câu trả lời cũng giản dị: Mọi người trân trọng lời nói của ta nếu lời nói của ta đáng tin cậy.

Nhưng làm thế nào để lời nói ta đáng tin cậy?

Thưa:

Điều thứ nhất, và là điều quan trọng nhất–Thành thật. Thành thật là kim cương trong thế giới thương mãi và chính trị. Không có gì có thể so sánh được với thành thật.

Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết. Xanh thì nói là xanh, đỏ thì nói là đỏ.
Chúng ta đã nói đến chuyện này trong bài Làm thế nào để thành thật ?

Điều thứ hai là nói năng rất chính xác và rõ ràng, dùng từ cẩn thận. Và điều này thường có nghĩa là nói chi tiết một tí: Ví dụ: “Em cũng không rành vụ này lắm, nhưng đã Google vào đến năm bảy websites vể thực phẩm và sức khỏe, và các sites này đều nói là Atisô làm sạch gan.” (Thay vì chỉ nói “Atisô tốt gan”). Hay “Em nghe loáng thoáng là cà phê có hại cho sức khỏe, nhưng em không rành mấy. Để mai mốt em research xem sao.” (Thay vì chỉ nói “Cà phê có hại cho sức khỏe”).

Nếu cần thì nói chậm lại, để tìm từ nói cho chính xác.

Nếu lỡ nói sai thì xin lỗi và chỉnh lại. Ví dụ: Hôm qua em nói với chị là Việt Nam đã có thuốc ngừa H1N1, hôm nay đọc lại thì thấy không đúng, đó là ở Anh quốc chứ không phải Việt Nam. Em nhớ nhầm.

Giữ lời hứa. Nếu hẹn ngày mai 8 giờ đến thì 8 giờ (tốt hơn làm 8 giờ kém 5) có mặt, dù là đang có động đất. Có trường hợp khẩn cấp thì gọi điện cáo lỗi, nhưng trường hợp khẩn cấp không có hơn một lần một năm. Cáo lỗi thường quá sẽ đồng nghĩa với không thành thật, không giữ lời hứa.

Lời hứa là lời hứa, nó chẳng lệ thuộc đến loại công việc hay tiền bạc. Ví dụ: Bạn hứa với một tổ chức từ thiện là sẽ xung phong làm việc không công 2 giờ một tuần, thì làm đúng 2 giờ một tuần, với phẩm chất như được trả lương 1000 đô một giờ. Đừng coi thường lời hứa của mình.

Đừng hứa hơn mình có thể giữ. Ví dụ: Em ủng hộ dự án của chị hết mình. Em hứa là sẽ cố gắng hết mình để thuyết phục sếp em. Nhưng em chưa nói chuyện với anh ấy nên không chắc anh ấy sẽ nghĩ thế nào. Không bảo đảm cho chị được. Nhưng chắc chắn là em sẽ cố gắng hết mình.
circleofinfluence1
Thông tin thường xuyên và chính xác. Ví dụ: Em đang trên đường đến nhà chị đây, nhưng ở Hai Bà Trưng và Trần Hưng Đạo đang bị kẹt xe dữ quá, em không nhúc nhích được, chắc phải trễ khỏang 20 phút. Em sẽ gọi lại chị khi đường thông.

Điều cuối cùng, nhưng quan trọng số hai. Nghe cho kỹ, và hỏi lại cho kỹ. Không nghe cẩn thận và không hỏi lại để chắc chắn ta hiểu ‎y’ người nói, thường làm cho ta gây nên nhiều hiểu lầm. Ví dụ: Bạn mình nói “Ngày mai nếu trời không mưa em đến nhà chị”. Ngày mai trời mưa nhưng mình đợi cả ngày, không thấy gì, gọi đến thoại đến trách bạn, “Sao nói đến không đến, tớ ngồi đợi cả ngày?”

Người nghe không kỹ, và không hỏi lại cho kỹ, thường có tác phong gần giống như người hay nói dối, dù là họ không nói dối.

Tóm lại, các chi tiết thì nói ra hơi nhiều, nhưng chủ đích thì rất giản dị: Làm cho lời nói của mình đáng tin cậy đối với người nghe.

Trong thế giới thương mãi, kinh tế và chính trị, không có gì đáng giá bằng lời nói đáng tin cậy–lời nói đáng tin cậy quí và hiếm hơn kim cương trong các thế giới đó, vì vậy nó rất được trân trọng.

Nếu có được nhiều người quen biết và ai cũng tin lời nói của bạn, tin bạn ngay cả khi người ta không đồng ‎ý với bạn, thì làm sao bạn có thể không thành công được?

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright TDH, 2009
www.dotchuoinnon.com
Permission for non-commercial use

Thứ ba, 18 tháng 8 năm 2009

Bài hôm nay:

Tỳ Bà Hành , Video, Nhạc Xanh, Văn Hóa, Thơ, song ngữ, anh Trần Đình Hoành giới thiệu và nối link.

Lễ Chrai, cúng xả xui của người Mnông Gar , Văn Hóa, Nước Việt Mến Yêu, chị Linh Nga Niê Kdam.

English Discussion, Garbage pickers , anh Trần Đình Hoành.

Định kiến khi du hành , Danh ngôn, song ngữ, chị Đặng Nguyễn Đông Vy dịch.

Đọc sách , Danh Ngôn, song ngữ, chị Phạm Kiêm Yến dịch.

Việc chung của mọi người , Trà Đàm, chuyện phố, anh Nguyễn Minh Hiển.

Tôi và không tôi , Trà Đàm, anh Trần Đình Hoành.
.

Tin sáng quốc tế, anh Trần Đình Hoành tóm tắt và nối links.

Tấn công bom tại trạm cảnh sát thành phố Nazran, cộng hòa Ingushetia, thuộc liên bang Nga – làm 20 người chết và hơn 60 người bị thương. Ingushetia nằm trong vùng Bắc Caucasus, phần lớn là Hồi giáo, và giáp giới Chechnya, cho nên các cuộc bạo động ở Chechnya thường tràn qua Ingushetia. Tổng thống Nga đã cách chức bộ trưởng nội vụ Ingushetia, nói rằng cuộc tấn công này đã có thể ngừa trước, cảnh sát phải bảo vệ người dân và phải tự bảo vệ được mình.

40% tweets của Twitter là “lảm nhảm vô nghĩa lý” – Nghiên cứu của công ty nghiên cứu thị trường Pear Analytics cho biết. Các “tweet trò chuyện” (conversational tweets) cũng vỗ nghĩa lý cở đó (tức là khỏang 40%). Chỉ có 8.7% tweets là có thông tin hữu ích.

Tiền đô dính bạch phiến (cocaine) – 95% tờ giấy bạc Mỹ trong thủ đô Washington DC có dấu bạch phiến, nhóm nghiên cứu tại Đại Học Massachusetts ở thành phố Dartmouth cho biết.

Viện trợ quốc tế, kể cả máy bay trực thăng quân sự của Mỹ, đến Đài Loan – để giúp tìm kiếm và cứu trợ các nạn nhân đất chuồi.

Lễ hội “song sinh” ở Anh (video)
.

Tin sáng quốc nội, chị Thùy Dương tóm tắt và nối links.

Bắn pháo hoa trên cầu dây văng Phú Mỹ dịp 2/9 – Phú Mỹ – cầu dây văng đầu tiên của TP HCM sẽ thông xe kỹ thuật vào đúng ngày Quốc khánh 2/9. Dịp này thành phố sẽ tổ chức bắn pháo hoa tầm thấp trên cầu trong 15 phút và cuộc chạy đua từ thiện 4 ngày sau đó.

Hoàng Hồ Khánh Vân đoạt giải nhất violon– Tại cuộc thi Âm nhạc quốc tế Jakarta (Indonesia) lần thứ 3 diễn ra từ ngày 6.8-16.8.2009, thí sinh Hoàng Hồ Khánh Vân, sinh 1997, học sinh Nhạc viện Hà Nội đã đoạt giải nhất violon dành cho học sinh từ 12 tuổi trở xuống.

Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp công nghệ cao – Ngoài việc lai tạo, nhân giống, trung tâm còn trình diễn công nghệ và chuyển giao công nghệ ấy cho nông dân.

Liên kết vì cộng đồng – Gần 300 nhân viên của các công ty Intel Products VN, Adidas Sourcing Ltd và Akzo Nobel VN đã tham gia việc nâng cấp Trường Tiểu học Xuân Thới Thượng tại huyện Hóc Môn – TPHCM. Đây là dự án “Vì những ngôi trường đẹp” – một trong những hoạt động vì cộng đồng của các doanh nghiệp.

“Những ngày giao lưu văn hóa Việt Nam – Nhật Bản” lần 7-2009 (14 đến 16-8) vừa khép lại đêm 16-8 tại Hội An (Quảng Nam).

Loạt phóng sự: Người Hàn Quốc ở Việt Nam – “Sống lặng lẽ, chịu khó làm ăn, hòa đồng với những người xung quanh… Đó là cuộc sống hiện nay của cộng đồng người Hàn Quốc tại VN nói chung và TP.HCM nói riêng”.

3 anh chị em sinh ba cùng đỗ đại học – Một gia đình ở thôn Cao Bạt Nụ, xã Nam Cao (huyện Kiến Xương, Thái Bình) có ba con sinh ba cùng đỗ đại học, trong đó có một thủ khoa.

Phạm Văn Mách đăng quang lần 5 – Một ngày sau khi giành HCV ở Giải Vô địch Đông Nam Á 2009 hạng cân 60 kg, hôm qua, 16-8, lực sĩ Phạm Văn Mách tiếp tục bước lên bục chiến thắng cao nhất ở sàn đấu châu lục khi bảo vệ thành công ngôi vô địch 55 kg.

Thích thú khi đi xe buýt ở tỉnh – Khác với những chiếc xe buýt to vật vã, xả khói mù mịt, chạy ẩu như tại TP.HCM, dàn xe buýt ở thị xã La Gi (Bình Thuận) nhỏ, gọn, sang trọng và phục vụ rất tốt.

Chung kết Bước nhảy Xì – tin 2009 khu vực TPHCM – Kết quả, nhóm S.O.S đoạt giải Phong cách Xì-tin, là một trong hai đội lọt vòng Chung kết quốc gia Bước nhảy Xì-tin 2009 diễn ra 5/9 cũng tại Nhà thi đấu Nguyễn Du.
.

Bài hôm trước >>>

Chúc các bạn một ngày tươi hồng !

🙂 🙂 🙂 🙂 🙂

Đọt Chuối Non

Tỳ Bà Hành

Chào các bạn,

Ai yêu Đường thi cũng đều biết đến bài Tỳ Bà Hành của Bạch Cư Dị.

Nghe não nuột mấy dây buồn bực,
Dường than niềm tấm tức bấy lâu;
Mày chau tay gảy khúc sầu,
Dãi bày hết nỗi trước sau muôn vàn.

Nhưng không mấy chúng ta thực sự nghe đàn tỳ bà, nhất là nghe nó một mình.
pipa2
Đàn tỳ bà có một ngôi vị rất lớn trong văn học và thi ca Trung Quốc.

Bồ đào mỹ tửu dạ quang bôi
Dục ẩm tỳ bà mã thượng thôi
Túy ngọa sa trường quân mạc tiếu
Cổ lai chinh chiến kỹ nhân hồi

    (Lương Châu Từ của Vương Chí Hoán)

Dịch nghĩa:

Rượu bồ đào, chén dạ quang
Muốn uống nhưng tiếng tỳ bà đã giục lên ngựa
(Nếu) tôi nằm say trên chiến trường, bạn đừng cười
(Vì) xưa nay thời chiến chinh ai đi mà trở lại.

    TDH


Đàn tỳ bà được xem là đàn Flamenco của Trung Quốc vì tỳ bà rất phổ thông trong âm nhạc truyền thống Trung Quốc, và cách biểu diễn, nhất là các tiếng rung nghe rất giống kỹ thuật tremolo của nhạc Flamenco.

Hôm nay chúng ta có ở đây bài Tỳ Bà Hành, qua lời dịch của Việt của Phan Huy Thực (có nơi ghi là Phan Huy Vịnh). Tiếp theo là lời tiếng Anh của Francis Chin; một bài dịch rất rõ nghĩa, đã đăng năm 1979 ở báo Business Times của Singapore.

Sau đó chúng ta có một số bản nhạc solo tỳ bà của Liu Fang, nhạc sĩ Trung Quốc, tuổi trẻ tài cao, danh cầm số một thế giới về tỳ bà. Tiếng đàn của Liu Fang khi vũ bão như sấm động, khi nhẹ nhàng như gió thoảng, khi nhức nhối như giọt lệ.

Liu Fang sinh năm 1974 tại thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Học tỳ bà năm 6 tuổi và 9 tuổi bắt đầu trình diễn. Năm 11 tuổi trình diễn cho Nữ Hoàng Anh Elizabeth khi bà qua thăm Trung Quốc năm 1985. Liu Fang cũng học thập lục huyền cầm, nhưng nổi tiếng ngày nay như là danh cầm tỳ bà số một trên thế giới. Năm 2001 chị được giải ‘Future Generation Millennium Prize’ của Hội Đồng Nghệ Thuật Canada, dành cho các nhạc sĩ dưới 30 tuổi. Chị đã trình diễn trên nhiều chương trình TV ở các nước trên thế giới. Đĩa Silk Sound của chị được giải Academie Charles Cros Award của Pháp (như là Grammy của Mỹ). Hiên nay chị ở Canada.

Sau các video trình diễn của Liu Fang là một bài viết nói thêm về Phan Huy Thực và bài dịch Tỳ Bà Hành, để các bạn cần tham khảo có thêm tài liệu.

Trước khi vào bài thơ Tỳ Bà Hành, Bạch Cư Dị có một lời giới thiệu về bài thơ. Lời này không thấy trong bản dịch tiếng Việt, nhưng có trong bản tiếng Anh của Francis Chin. Mình dịch lời giới thiệu này sang tiếng Việt, đặt trước bài dịch của Phan Huy Thực.

Kính mời!

Hoành
.

tỳ bà hành

Giới thiệu (bởi Bạch Cư Dị)

Năm thứ mười đời Hoàng Đế Yuan Ho, tôi bị giáng chức và bị đày về huyện Jiu-jiang làm tùy viên. Mùa hè năm sau đó, khi tôi đang tiễn một người bạn ra đi, chúng tôi nghe trên thuyền bên cạnh có tiếng tỳ bà theo điệu nhạc kinh đô.

Hỏi thăm thì biết là người chơi đàn từng là một ca kỷ ở kinh đô ngày trước và ngày nay là vợ của một thương nhân. Tôi mời cô ấy qua thuyền tôi chơi nhạc. Cô ấy kể lại cho chúng tôi nghe chuyện đời cô và nỗi bất hạnh của cô. Từ ngày rời kinh đô đến nay tôi không hể thấy buồn, nhưng từ đêm hôm đó, tôi bắt đầu cảm nhận gánh nặng của cuộc đời đi đày của tôi. Vì vậy, tôi viết bài thơ 612 chữ này.

Tỳ Bà Hành

Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách,
Quạnh hơi thu lau lách đìu hiu.
Người xuống ngựa, khách dừng chèo
Chén quỳnh mong cạn, nhớ chiều trúc ti.

Say những luống ngại khi chia rẽ,
Nước mênh mông đượm vẻ gương trong.
Đàn ai nghe vẳng bên sông,
Chủ khuây khoả lại, khách dùng dằng xuôi.
tybahanh1
Tìm tiếng sẽ hỏi ai đàn tá?
Dừng dây tơ nấn ná làm thinh
Dời thuyền ghé lại thăm tình,
Chong đèn, thêm rượu, còn dành tiệc vui.

Mời mọc mãi, thấy người bỡ ngỡ,
Tay ôm đàn che nửa mặt hoa.
Vặn đàn mấy tiếng dạo qua,
Dẫu chưa nên khúc tình đà thoảng hay.

Nghe não nuột mấy dây buồn bực,
Dường than niềm tấm tức bấy lâu;
Mày chau tay gảy khúc sầu,
Dãi bày hết nỗi trước sau muôn vàn.

Ngón buông bắt khoan khoan dìu dặt,
Trước Nghê Thường sau thoắt Lục Yêu,
Dây to dường đổ mưa rào,
Nỉ non dây nhỏ khác nào chuyện riêng.

Tiếng cao thấp lựa chen lần gẩy,
Mâm ngọc đâu bỗng nảy hạt châu,
Trong hoa oanh ríu rít nhau,
Nước tuôn róc rách, chảy mau xuống ghềnh.

Nước suối lạnh, dây mành ngừng đứt,
Ngừng đứt nên phút bặt tiếng tơ;
Ôm sầu mang giận ngẩn ngơ,
Tiếng tơ lặng ngắt, bây giờ càng hay.

Bình bạc vỡ tuôn đầy dòng nước,
Ngựa sắt giong, xô xát tiếng đao;
Cung đàn trọn khúc thanh tao,
Tiếng buông xé lụa, lựa vào bốn dây.

Thuyền mấy lá đông tây lặng ngắt,
Một vầng trăng trong vắt lòng sông;
Ngậm ngùi đàn bát xếp xong,
Áo xiêm khép nép hầu mong giãi lời.

Rằng: “Xưa vốn là người kẻ chợ,
Cồn Hà Mô trú ở lân la;
Học đàn từ thuở mười ba,
Giáo phường đệ nhất chỉ đà chép tên.

Gã thiện tài so phen dừng khúc,
Ả thu nương ghen lúc điểm tô,
Ngũ Lăng chàng trẻ ganh đua,
Biết bao the thắm chuốc mua tiếng đàn.

Vành lược bạc gãy tan dịp gõ,
Bức quần hồng hoen ố rượu rơi;
Năm năm lần lữa vui cười,
Mải trăng hoa chẳng đoái hoài xuân thu.
tybahanh2
Buồn em trảy, lại lo dì thác,
Sầu hôm mai đổi khác hình dong;
Cửa ngoài xe ngựa vắng không,
Thân già mới kết duyên cùng khách thương.

Khách trọng lợi khinh đường li cách,
Mải buôn chè sớm tếch nguồn khơi;
Thuyền không, đậu bến mặc ai,
Quanh thuyền trăng giãi, nước trôi lạnh lùng.

Đêm khuya, sực nhớ vòng tuổi trẻ,
Chợt mơ màng dòng lệ đỏ hoen”.
Nghe đàn ta đã chạnh buồn,
Lại rầu nghe nỗi nỉ non mấy lời:

“Cùng một lứa bên trời lận đận,
Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau,
Từ xa kinh khuyết bấy lâu,
Tầm Dương đất trích gối sầu hôm mai.

Chốn cùng tịch lấy ai vui thích,
Tai chẳng nghe đàn địch cả năm:
Sông Bồn gần chốn cát lầm,
Lau vàng, trúc võ, âm thầm quanh hiên.

Tiếng chi đó nghe liền sớm tối:
Cuốc kêu sầu, vượn hót véo von;
Hoa xuân nở, nguyệt thu tròn,
Lần lần tay chuốc chén son ngập ngừng.

Há chẳng có ca rừng, địch nội?
Giọng líu lo buồn nỗi khó nghe.
Tỳ bà nghe dạo canh khuya,

Dường như tiên nhạc gần kề bên tai.

Hãy ngồi lại gảy chơi khúc nữa,
Sẽ vì nàng soạn sửa bài ca”.
Đứng lâu dường cảm lời ta,
Lại ngồi lựa phím đàn đà kíp dây.

Nghe não nuột khác tay đàn trước,
Khắp tiệc hoa sướt mướt lệ rơi;
Lệ ai chan chứa hơn người?
Giang Châu tư mã đượm mùi áo xanh.

    (Người dịch: Phan Huy Vịnh
    Xuất bản: Thơ Đường (tập 1) – NXB Văn học, 1987)

.

The Song of the Pipa

Introduction

In the 10th Year of Emperor Yuan Ho, I was banished and demoted to Jiu-jiang district as an assistant official. In the summer of the following year, as I was seeing a friend off, we heard from a neighbouring boat a pipa [four-string lute] played in the style of the Capital.

On inquiry, I learnt that the player used to be a sing-song girl from the Capital who was now married to a merchant. I invited her to my boat to play for us. She also related to us her story and unhappiness. Since my departure from the Capital I had not felt sad; but since that night, I began to feel the weight of my exile. So, I wrote this poem in 612 words:

pipa_liufang
By the head water of the Hsin-yang River
Where maple leaves and reeds sigh in the autumn wind,
I said goodbye to a friend departing in the night.
When I got down from my horse, my guest was already in the boat.
Silently, we lifted our cups for a final farewell toast
But the wine could not soothe our sadness
That rose with the rising tide and flooded the moon.

Suddenly we heard a pipa across the water.
I, the host, forgot my return, the guest the journey on.
In the darkness we asked for the player.
The music broke off, whoever wishing to reply seemed uncertain.
So we re-lit the lamp, reset our table with food and wine,
And moved our boat nearer, hoping to see the player.
But only after much urging did she appear
Still clutching her pipa that half-covered her face.

She turned the pegs and tested the strings
And as she strummed we could sense her deep feeling
For every note was heavy with thought
Telling a sorrowful tale of life.
With lowered brows and sure hands, she poured into the music
The limitless depths of her heart.
She plucked the strings, brushed them and swept on…
With a song of the Rainbow Skirt and the Six Little Ones.
The major chords chanted like falling rain,
The minor chords whispered secrets,
In a delightful medley
Like the clinking of pearls on a jade plate,
Like the notes of a nightingale among flowers,
Like the singing of a brook as its water rushed the bank.

A cold touch suddenly froze the music,
And in the silence we heard her innermost sorrow
For now the stillness told more than any music could.

A silver jar shattered and water gushed out,
And armoured horsemen clashed in their fighting gear.
Once more she swept all four strings like the tearing of silk.
East and west, the boats were hushed by her music,
While the autumn moon rose white above the water.

Finally she inserted the peg under the strings,
Adjusted her clothes, composed herself and told her story:
pipa
“I was a girl from the Capital,
living at the foot of the Hsia-mo Hill.
At thirteen, I had already mastered the pipa
and critics praised me as the best player ever.
I was familiar with the tunes of popular songs and dances
And my talent and beauty made many girl envious.
The young men of the city competed for my favours.
One song could bring me rolls of silk,
Jewelled hairpins and silver combs.
My clothes too were often crimsoned with wine.
Year after year, the feasting and laughter went on,
As autumn changed to spring in carefree abandon.

“Then my brother left for the Army and my aunt died.
Evening and morning passed and my beauty waned.
At last, no longer young, I was married to a merchant.
But he cares more for his business than his wife.
Last month, he left for Fouliang town to buy tea
Leaving me to look after an empty boat.
With only the moon and cold river for companions.
In the deep of the night, I dreamt of my girlhood
But the happy memories hastened my tears.”

When I heard her playing the pipa, I sighed
When I heard her story, I became sadder still.
“There are no strangers on the world’s horizon,
Meeting and sharing the same fate,
What does past acquaintance matter?

“A year ago, I left the Capital
To become a sick exile in this town.
The place is so forsaken there is no good music.
For an entire year I heard nothing of string or pipe.
My house near the river is low and damp,
Surrounded by reeds and rushes.
Morning and night, all I hear
Are the blood-cuddling cuckoo calls and the cries of apes.

“In spring mornings among the flowers
And under a moon in autumn nights,
I would bring wine, only to drink alone by the river.
There are mountain songs and village piping
But they cut my ears with their grating sound.
Tonight, hearing you play the pipa
Is like listening to fairy music from afar.
Don’t go just yet, but play us another tune
And I will compose the words of a song for you.”

Moved by my words she stood for a moment,
Then sitting down she began strumming anew.
But the forlorn notes were different from before
And everyone listening could not hold back their tears.
Who among them was most affected?
The author, a junior official, with his blue sleeves wet.

.

Bản này có nhan đề “Vua Chu cởi chiến bào” (King Chu doffs his armour — Ba Wang Xie Jia), là một bản nhạc tỳ bà truyền thống. Nói lại một câu chuyện thương tâm xảy ra năm 202 trước công nguyên.

.

Bản này tên là “Tuyết bay làm đẹp ngàn thông” (Swirl snow decorating the evergreen — Fei Hua Dian Cui). Đây là một bản nhạc rất nhẹ nhàng, ngược với các bản nhịp quân hành (như bản trên).


.

Bản này gọi là Trên Nhịp Vũ (On a theme to dance — Ge Wu Yin), do Liu Tianhua (1895-1932) viết. Video này là trình diễn tại hội chợ TFF Rudolstadt ngày 9 tháng 7 năm 2006, do German TV (ARD1) phát sóng.

.

Bản này Liu Fang biểu diễn cùng tiếng trống của Ziya Tabassian. Nhan đề Đêm lễ hội lửa trại (The night of bonfire festival) do Wu Junsheng soạn trong thập niên 1980s cho tỳ bà solo, thu hình buổi trình diễn ngày 27 tháng 3 năm 2002.

.

Thế Anh

.

.

Gần đây do một sự tình cờ chúng tôi phát hiện được một bài viết có nhan đề “Tỳ bà hành bạt” chép chung trong cuốn Nam phong giải trào ở Thư viện Quốc gia (R1674). Bài dài khoảng 450 chữ. Sau lời bạt là nguyên văn chữ Hán bài “Tỳ bà hành” của Bạch Cư Dị và lời dịch ra quốc âm. Đáng chú ý là bài viết có ghi cụ thể dòng lạc khoản “Minh Mệnh thập nhị niên ngô nguyệt trung hoán. (Hà ái) Nhâm Ngọ Hội nguyên Tiến sĩ Hình bộ Thị lang sung biện Nội các sự vụ Phương Trạch Hà Tốn Phủ cẩn bạt”. Hà Tốn Phủ chính là Hà Tông Quyền bạn đồng liêu với dịch giả bài Tỳ bà hành mà ở đoạn đầu lời bạt ông đã giới thiệu dịch giả là “Cựu Bộ trưởng Xuân Khanh” (Tên hiệu Phan Huy Thực).

Hà Tông Quyền (1789-1893) quê huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây, đỗ Hội nguyên năm Minh Mệnh thứ 3 (1822), lúc nhỏ đi học nổi tiếng thông minh, làm quan đến chức Lại bộ Tham tri, Sung đại thần Viện cơ luật, khi mất được truy tặng Thượng thư bộ Lại. Ông là một nhà khoa bảng nổi tiếng văn chương, được các sĩ phu đương thời ca ngợi. Ngoài thơ chữ Hán ông còn để lại 30 bài vịnh Kiều bằng chữ Nôm hưởng ứng cuộc thi vịnh Kiều do Minh Mệnh đề xướng năm 1830. Ông được Minh Mệnh tin dùng và thường xuyên được vào bái kiến nhà vua.

Trong lời bạt ông ca ngợi và đánh giá cao bài dịch “Tỳ bà hành” của họ Phan, đồng thời ông cũng nêu lên quan điểm về dịch thuật của mình là không nên quá chú trọng về mặt kỹ xảo mà làm sai lạc nội dung của nguyên tác. Qua lời bạt chúng ta còn được biết thêm về thời điểm ra đời của bản dịch (trước năm 1831).

Thực ra từ trước tới nay đã có nhiều người đề cập đến địch giả bài “Tỳ bà hành” nổi tiếng của Bạch Cư Dị. Ngay từ năm 1926 Đông Châu Nguyễn Hữu Tiến cũng đã thông báo trên tạp chí Nam Phong dịch giả “Tỳ bà hành” là Phan Huy Thực. Tiếp đó Hoàng Xuân Hãn, Hoàng Ly, Trương Linh Tử và sau này Phạm Văn Diêu, Tạ Ngọc Diễn, Hoàng Thị Ngọ cũng khẳng định như vậy. Khi viết về dòng họ Phan Huy ở Sài Sơn, GS. Phan Huy Lê cho biết gia phả họ Phan ở Thạch Châu và Sài Sơn đều chép thống nhất người dịch “Tỳ bà hành” là Phan Huy Thực. Chúng tôi cũng đã được đọc cuốn Phan tộc công phả hiện đang lưu giữ ở Thư viện Quốc gia (A2963) do Phan Huy Dũng – cháu nội Phan Huy Thực biên tập, trong đó có ghi tóm tắt tiểu sử 6 người con của Phan Huy ích. Trong đoạn nói về Phan Huy Thực, gia phả có ghi rõ các trước tác của ông như: Hoa thiều tạp vịnh, Tỳ bà hành diễn âm khúc, Nhân ảnh vấn đáp… Riêng đối với Phan Huy Vịnh thì gia phả không hề nói đến việc ông dịch “Tỳ bà hành”.

Như vậy gia phả họ Phan Huy là nguồn tư liệu duy nhất đáng tin cậy để xác định người dịch Tỳ bà hành và đồng thời cũng để đính chính những ngộ nhận lâu nay được gán ghép cho Phan Huy Vịnh. Sở dĩ có sự nhầm lẫn kéo dài có lẽ là do nguồn tư liệu của Trần Trung Viên trong cuốn Văn đàn bảo giám (soạn năm 1926) và nhất là cuốn Thi văn hợp tuyển dùng trong các trường trung học trước năm 1945 đã có ảnh hưởng sâu rộng trong giới học sinh lúc bấy giờ. Hai cuốn sách này gần đây đã được in lại vài ba lần nhưng vẫn không được đính chính, ngay cả bộ Từ điển văn học 2 tập in năm 1983-1984 cũng ghi Phan Huy Vịnh là người dịch “Tỳ bà hành” và Phan Huy Thực không có tên trong bộ Từ điển này (Cuốn Từ điển văn học bộ mới in năm 2004 đã có đính chính và bổ sung). Vì đã thành thói quen nên những cuốn sách mới gần đây như Thơ Đường trong nhà trường dùng cho học sinh Trung học, sinh viên và người yêu thích thơ Đường hoặc cuốn Bạch Cư Dị Tỳ bà hành của Hồ Sỹ Hiệp tập hợp những bài viết của nhiều nhà nghiên cứu và cuốn Thơ Bạch Cư Dị của NXB Hội Nhà văn vừa mới in xong trong quí IV-2006, vẫn để tên người dịch là Phan Huy Vịnh.

Để góp thêm một minh chứng cho vấn đề này, chúng tôi xin giới thiệu toàn văn lời bạt của Hà Tông Quyền cho bài dịch “Tỳ bà hành” của Phan Huy Thực.

*

Lời bạt cho bài dịch “Tỳ bà hành”

“Tỳ bà hành” là tác phẩm của Bạch Lạc Thiên, các sĩ phu nước ta rất hâm mộ và đã diễn ra quốc âm, nhưng vì lời văn dài mà ngôn ngữ lại có phần mới nên đôi khi vẫn gặp những chỗ khó dịch và người dịch thường giữ lấy ý chính mà lại bỏ qua nhiều chi tiết trong nguyên bản. Khi dịch một bài văn nếu chỉ chú ý về mặt kỹ xảo (cầu công) mà không bám sát nội dung của nguyên tác thì có khác gì “gãi không đúng chỗ ngứa” và thử hỏi như vậy đã phải là người hiểu được thi sĩ họ Bạch chưa?

Khi tôi tiếp xúc với bài diễn âm của cựu Bộ trưởng Xuân Khanh họ Phan, tiên sinh bảo: Đó là bài tôi dịch ra đấy. Khi xem tôi thấy lời dịch bám sát nội dung, từng chữ từng câu răm rắp không sai mà âm vận thì lại vừa khoan thai vừa hùng tráng. Tôi đã ngâm nga, đọc đi đọc lại nhiều lần và rất lấy làm tâm đắc tưởng như đang được tiếp xúc với thi nhân cự phách đời Đường – người đang bị biếm trích ở đất Giang Châu trước cảnh thê lương của hơi thu và lau lách đìu hiu để tạo nên một thiên tuyệt bút, như đang được chứng kiến cảnh:

Bình bạc vỡ tuôn đầy mặt nước
Ngựa sắt dong sàn sạt tiếng đao[1]

Tiên sinh đã diễn ra quốc âm trong lúc chưa gặp vận còn đang phải ẩn náu nơi sơn dã, chẳng khác cảnh sông Bồn và đã mượn chén rượu của người khác để giải nỗi sầu riêng, nếu không phải là người có thiên tư và chịu ảnh hưởng truyền thống học vấn của gia đình thì làm sao mà có được? Tiên sinh vốn sở trường về văn chương, thanh luật, nên âm vận trong câu dịch hài hoà toát lên cảnh phong lưu tao nhã, xứng đáng cùng với Lạc Thiên là những bậc hào hoa một thủa. Có những chỗ Lạc Thiên chưa diễn đạt hết thì tiên sinh lại dùng thanh âm mà giãi bày một cách tường tận.

Tôi thô vụng và quê mùa, không biết được nhiều, nhưng bề trên đã bảo, tôi không dám từ nan, bèn mạo muội viết ra lời bạt này và nếu như tác phẩm của tiên sinh nổi tiếng thì tôi cũng được thơm lây và cũng coi như được dự buổi tiễn đưa trong đêm trăng trên bến Tầm Dương để được cùng chia sẻ nỗi niềm u hoài của kẻ cô thần khoáng phụ, như thế còn gì sung sướng cho hơn, chắc tiên sinh cũng không cười tôi là kẻ ngông cuồng và Bạch Lạc Thiên cũng sẽ thông cảm cho tôi.

Trung tuần tháng 3 năm Minh Mệnh thứ 12 (Hà ái) Nhâm Ngọ Hội nguyên Tiến sĩ Hình bộ Thị lang sung biện Nội các sự vụ Phương Trạch Hà Tốn Phủ cẩn bạt.

*

Qua lời bạt ta thấy Hà Tông Quyền đánh giá rất cao bài dịch của Phan Huy Thực. Trước Phan Huy Thực cũng đã có người dịch “Tỳ bà hành”. Trên tạp chí Văn học số 4/1975, Trần Thị Băng Thanh cho biết đã tìm được một bản dịch chép trong cuốn Thạch Động tiên sinh thi tập. Sau Phan Huy Thực, Phan Văn Ái cũng dịch “Tỳ bà hành” thành hai bài: một bài theo thể thất ngôn trường thiên, một bài theo thể thất ngôn bát cú. Trên tạp chí Nam Phong thỉnh thoảng cũng có sưu tầm được một vài bài dịch không đề tên người dịch. Tuy nhiên những bài xuất hiện trước và sau bản dịch của Phan Huy Thực đều không có mấy tiếng vang và đã nhanh chóng bị quên lãng. “Tỳ bà hành” được phổ biến rộng rãi và xem như một di sản văn học quí giá của Việt Nam chủ yếu là thông qua bản dịch của Phan Huy Thực. Nghệ thuật hát ca trù tồn tại đã lâu đời và từ khi có bài dịch “Tỳ bà hành” của Phan Huy Thực thì nó đã lan nhanh và đã trở thành một điệu hát trữ tình, giàu chất thơ, nhạc điệu, làm phong phú và bổ sung thêm cho hàng chục làn điệu ca trù khác trong các ca quán thời xưa. Những người mê ca trù trước đây thường thuê thuyền đón ả đào hát “Tỳ bà hành” trong những đêm trăng huyền ảo để thưởng thức và làm sống lại nguồn cảm xúc của nhà thơ với người ca nữ trên bến nước Tầm Dương.

“Tỳ bà hành” không những là nguồn cảm hứng cho những nhà Nho tài tử và các bậc tao nhân mặc khách trước đây như Nguyễn Công Trứ, Chu Mạnh Trinh… mà cả những thi nhân hiện đại cũng mượn trăng nước Tầm Dương đưa vào tác phẩm của mình. Nhà thơ tình Xuân Diệu thì “Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người” hoặc “Mắt run mờ kỹ nữ thấy sông trôi”, Vũ Hoàng Chương cũng than “Niềm giang hồ tan tác lệ Giang Châu”, nữ sĩ Ngân Giang thì “Bến Tầm Dương trăng nước một con thuyền, ngán tình ca nữ” và nhà thơ chân quê Nguyễn Bính thì dành Cây đàn tì bà cho một chuyện thơ dài.

Bài dịch “Tỳ bà hành” của Phan Huy Thực là một kiệt tác đã có những câu thần bút làm say đắm bao thế hệ các nhà thơ. Xuân Diệu cũng đã phải thốt lên: “Ai đã đọc bản dịch ‘Tỳ bà hành’ quên những đoạn nào thì quên, thậm chí nếu quên cả bài, thì bốn câu mở đầu cũng không quên được”.

Bốn câu mở đầu đó là:

Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách
Quạnh hơi thu lau lách đìu hiu
Người xuống ngựa khách dừng chèo
Chén quỳnh mong cạn nhớ chiều trúc ti

Nguyễn Hiến Lê cũng có nhận xét như sau khi ông so sánh mấy câu trên đây với câu thơ của Bạch Cư Dị:

“Mới đầu chúng ta thấy có cái gì khác nhau, mặc dù cũng bảy chữ và bản dịch rất sát nguyên bản: Tầm Dương giang đầu dạ tống khách không buồn, không vắng vẻ, không mông lung bằng Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách. Tôi có cảm tưởng như vậy, có lẽ do chữ dạ dịch ra là canh khuya. Dạ (đêm) không gợi ý nhiều bằng canh khuya. Tài năng của họ Phan, tinh thần của tiếng Việt ở chỗ đó.

Đọc câu thơ thứ hai: Phong diệp địch hoa thu sắt sắt và câu dịch Quạnh hơi thu lau lách đìu hiu thì câu của họ Phan làm tôi rung động hơn nhiều nhờ những chữ lau lách đìu hiu, cả chữ quạnh, chữ hơi nữa, vì tôi thấy lau lách buồn hơn địch hoa; hơi thu, đìu hiu gợi cảm hơn là thu sắt sắt.

Bài dịch “Tỳ bà hành” của Phan Huy Thực là một tác phẩm toàn bích, và có lẽ cũng vì thế mà Tản Đà tài hoa cũng không dịch lại bài này và nhà thơ đã chọn một bài trường thiên nổi tiếng khác của Bạch Cư Dị là bài “Trường hận ca” và ông cũng đã thành công.

(Tác giả hiện làm việc tại Hội Ngôn ngữ học Việt Nam.)


[1]Lấy hai câu dịch của Phan Huy Thực để điển đạt ý “ngân bình thiết kỵ”.
Nguồn: Báo Văn nghệ Trẻ số ra ngày 18.3.2007

Lễ Chrai, cúng xả xui của người Mnông Gar

Buôn Tuor Sra ( xã Nâm ka, Huyện Lăk, Đăk Lăk) là một vùng dân cư hỗn hợp, do những cuộc hôn nhân giữa nhóm tộc người Mnông Gar và người Êđê- Bih thuộc vùng Krông Nô mà hình thành.Địa bàn cư trú cũng nằm giữa trục giao lưu thông thương giữa huyện Lăk ( tỉnh Đăk Lăk ) và huyện Krông Nô( nay thuộc tỉnh Đăk Nông). Chính vì điều này mà cư dân trong buôn ứng xử theo phong tục tập quán của cả hai dân tộc Êđê và Mnông.
Ede
Đã cuối năm, mưa dứt hẳn. Dáng núi Nâm Ka in rõ nét trên bầu trời xanh ngăn ngắt.Màu đỏ ngầu của phù sa trên dòng Krông Knô nhạt dần. Dòng nước cũng không còn hung hãn cuồn cuộn đe doạ nữa, mà từ từ trở lại trong xanh, hiền hoà hẳn. Cà phê, lúa, bắp, đậu…đều đã ngoan ngoãn nằm im trong các chòi kho của mọi nóc nhà trong những buôn quanh chân núi Nâm ka. Dường như chúng cũng bằng lòng rủ nhau cùng nghỉ ngơi, sau những tháng ngày vật vã trên cành, ngoài đồng, giữa rẫy, chống chọi cùng mưa ,nắng và gió đại ngàn, để chín dần mà đem no đủ đến cho con người .

Nhà nhà trong buôn Tuôr Sra đều đã làm xong lễ đóng cửa kho lúa hoặc lễ ăn cơm gạo mới.

Ama Ben người Êđê Bih, vợ anh là người Mnông Gar. Đã học xong Trung học sư phạm ở tận ngoài thành phố Buôn Ma Thuột, lại ở riêng, nên Ama Ben không mấy chịu sức ép vì những tập quán và tín ngưỡng truyền thống của gia đình. Nhưng lần này thì anh phải nghe lời cha.

Về làm giáo viên trường tiểu học của xã đã được hai năm, công đoàn trường vừa ưu tiên cho anh được vay tiền của ngân hàng để mua chiếc xe máy đi dạy, đi họp cho thuận lợi ( Buôn Tuor Sra nằm ngay trung tâm xã, nhưng lại ở bên này con sông Krông Knô, nên việc đi lại khá khó khăn). Hai năm qua, cả gia đình anh trúng mùa lúa nước hai vụ. Đã không phải lo cái ăn giáp hạt, lại nhờ giá cà phê tăng, bán cũng được kha khá, có chút tiền để dành. Vợ chồng đã ra ở riêng, nên nhà Y Hung sắm được chiếc Tivi từ lâu, nay lại vừa mua thêm một bộ salon tiếp khách cho đàng hoàng. Với người ở vùng sâu, vùng xa cách trở như Tuor Sra và mấy Uôn quanh đây, thế này là nhà thày giáo “ hên” lắm. Chính vì vậy mà cha anh khuyên phải tổ chức một lễ tạ ơn các vị thần linh đã đem may mắn tới và xua đuổi cho gia đình những điều xui xẻo.

Từ mấy hôm trước , cả hai bên gia đình nội ngoại đều đã tất bật với công việc chuẩn bị cho lễ Chraih, nhất là làm rượu cần và kiếm các con thịt . Già làng Ama Huê của buôn Tuôr Sra, già làng Ama Biêng của buôn Boch…cùng mấy già làng cao tuổi khác, đã được mời đến bàn bạc. Khó ở chỗ là hai gia đình – hai tộc người khác nhau. Họ đã cùng chung sống như thế nhiều năm, không hề có chuyện phân biệt người Mnông, hay người Êđê. Gia đình nào muốn làm theo lệ tục nào thì làm. Thế nhưng lần này là nhà thày giáo, vừa cúng tạ ơn lại còn cúng xả xui nữa… làm sao cho đúng phong tục đây?

Hết mấy đêm gật gù bên vài ba ghè rượu cần, cuối cùng các già làng và cha cũng cho gọi vợ chồng Ama Ben tới, để nói cho rõ. Lễ Chraih này là mừng cho hai người thuận hoà, nên việc làm ăn mới phát triển, mua sắm được vật dụng đắt tiền cho gia đình. Do đó sẽ phải làm theo phong tục cả hai bên. Ở trong nhà, thày cúng – MJâo – sẽ làm lễ tạ ơn theo tập tục và cúng bằng tiếng Êđê. Còn thày bói – Jưr – sẽ làm lễ xin xả xui ngoài bờ sông, theo tập tục và cúng bằng tiếng Mnông. Do vậy mà lễ vật hiến sinh ngoài các con vật heo, gà, sẽ còn có cả con chó để làm vật xả xui. Làm sao phải đủ gạo thịt và rượu để lo cho ba phần : Cúng các Yang, đãi đằng bà con ăn tại chỗ và xẻ chia cho họ mang về nữa.
Êđê1
Các già làng đã cùng thoả thuận xong. Cả buôn và hai dòng họ xúm vào giúp lo cho vợ chồng Ama Ben. Ai đi mời khách gần khách xa thì đi. Ai vô rừng kiếm rau thì kiếm. Ghè rượu nhà nào mang tới góp cũng được buộc quanh Gơng giữa nhà. Ai có gì góp nấy : con gà, nắm gạo, gùi củi, lẫn mớ rau môn thục, trái đu đủ… Tiếng gà quang quác, heo eng éc lẫn trong tiếng chó sủa ăng ẳng đầy sân, khiến lũ heo, gà, chó trong buôn cũng nháo nhác gào nhặng xị cả lên.

Sương vừa tan trên mặt sông Krông Nô, cả thày cúng và thày bói đều đã có mặt ở nhà gia chủ. Những vị trung niên được phân công làm những con thịt hiến sinh cũng đã hoàn tất công việc của mình. Rượu lấy dâng các thần linh đã được thày cúng hút ra từ những chiếc ghè lớn nhất. Rượu huyết heo đựng trong bát đồng, Mjâo nhận lấy . Rượu huyết chó đựng trong vỏ bầu khô đã lên nước đen bóng, được giao cho Jưr.

Trong phòng, thày cúng Mjâo ôm một con gà trống sống ngồi trước mặt hai vợ chồng Ama Ben, trước mặt họ là chén rượu huyết, chén nước uống và những đĩa thịt heo bóp huyết đỏ hồng, chiếc đầu heo, con gà luộc vàng ươm, chén cơm trắng muốt, thuốc, trầu cau…đủ mỗi thứ một ít. “Ơ yang Atâo ! Yang Hruê, Yang Cư, Yang êlăn…Wit kơ buôn, wit kơ sang… Cơm thịt này Yang ăn, rượu này Yang uống…”. bằng tiếng Êđê, Mjâo bắt đầu gọi mời, kể lể. Nào là cảm tạ các Yang đã thương mà cho vợ chồng Ama Ben không chỉ cái chữ về dạy dỗ con cháu trong buôn, mà còn lúa , bắp đầy kho, cà phê bao đầy bao chất chồng… nhờ các Yang mà họ có tivi thấy được việc khắp mọi nơi, có xe máy đi về nhanh hơn con cáo chạy qua rừng; nay lại mới có thêm bộ bàn ghế đẹp nhất làng…Bơi hơi, Yang….! Ông nhúng miếng bông gòn vào chén rượu huyết, bôi lên chân Ama Ben ba lần. Nâng con gà lên quay ba vòng, lại lầm râm khấn vái trong tiếng chiêng sầm sập, sầm sập ở nhà ngoài. MJâo đứng dậy mang chén rượu huyết đi bôi lên thành bếp, cột nhà, cột kho lúa, lên cả những bao cà phê chồng chất nơi góc nhà. Vợ chồng Ama Ben nhón tay lấy một miếng cơm, mỗi thứ thức ăn một miếng. Vậy là xong nghi lễ , các Yang linh thiêng đã nhận tạ ơn, đã ban phước cho mùa sau cũng yên ổn làm ăn. Gia chủ cũng đã nhận phước lành của các Yang. Con gà trống là phần của Mjâo được mang về nhà.

Thày bói Jưr bây giờ mới bắt đầu phận sự của mình. Ôm bầu rượu huyết chó, ông dẫn Ama Ben và vài người nhà, mang theo trong chiếc gùi 1 tô thịt, một bát cơm, một chai rượu , 4 chiếc chân và đầu chó. Trong gùi còn có một nắm muối gói trong lá, một bộ quần áo cũ của chủ nhà, một gói hạt ngải, một chiếc cung và tên. Ra đến bờ sông, mấy người nhanh chóng dùng tre nứa dựng một chiếc bàn nhỏ để Jưr bày các thứ đồ cũng mang theo. Tất cả ngồi xổm quanh dàn cúng. Giọng khàn khàn của Jưr vang vang trên bờ sông vắng lặng, hoà lẫn trong tiếng u u của gió đại ngàn quật vào những đám cây cối xung quanh, nghe thật hoang dại và thần bí. Những con sóng vỗ bờ cát oàm oạp như có ma lực nào xô đẩy. “Ơ hồn mẹ hồn cha, hồn đất, hồn sông Krông Nô, núi Nâm Ka…Đây là cơm Ama Ben, lúa trên rẫy Ama Bu. Hãy nhận lấy mà xua đuổi cho họ mọi xui xẻo . Ơ Yang !”….Ông bắn mũi tên xuống sông, rảy muối về bốn hướng, rồi đập cho bẹp chiếc gùi. Sau đó đeo gói hạt ngải vào người Ama Ben, dùng rượu huyết chó bôi lên quần áo anh rồi bảo xuống sông tắm gội , rửa sạch những xui xẻo trong năm.

Ama Ben ở dưới sông lên, Jưr rẩy nốt chỗ muối còn lại, bôi hết rượu huyết chó lên người chủ nhà và khấn vái lần nữa. Bưng theo chiếc đầu chó và bầu rượu huyết, Ama Ben lội ra giữa dòng, thả trôi sông những thứ mang theo, kể cả quần áo đang mặc trên người (chỉ còn lại chiếc quần đùi), rồi lên bờ. (Xa xưa, các gia đình giàu có cúng xả xui bằng trâu, dê…hay bất cứ loài bốn chân nào, cũng đều phải đem đầu của con vật hiến sinh thả trôi sông sau khi cúng như thế).

Jưr và những người giúp lễ cùng đi ngồi tại chỗ ăn uống hết số rượu thịt còn lại, rồi mang những thứ gì còn để bên cạnh dàn cúng (gùi, chén đựng đồ ăn…) vứt hết xuống sông. Họ cùng nhau ra về. Nghi lễ xả xui vậy là xong. Các Yang đã nhận lễ, đã nhận lời không mang xui xẻo đến trong năm tới cho vợ chồng nhà Ama Ben.

Tiếng chiêng lan lan trong khắp buôn, mừng cho vợ chồng thày giáo năm tới cũng sẽ gặp nhiều may mắn. Rượu chảy rong róc trong cần, mùi con thịt nướng thơm tràn cả trong gió. Vui quá, vui quá! Không sót một ai trong buôn không đến chia xẻ cùng gia đình Ama Ben.

Linh Nga

English Discussion–Gargage pickers

Dear everyone,

Below is the photos of life in a garbage dump in Hanoi at night. These garbage pickers obviously help the environment and recycling greatly. But what a sad job! I feel sorry for them and admire them as heroes at the same time.

Have a great day.

Hoanh
.

Đêm ở bãi chứa thải lớn nhất Hà Nội

3 giờ sáng, hàng trăm người lam lũ ùa vào trong bãi rác Nam Sơn và cần mẫn nhặt nhạnh dưới ánh đèn mờ tỏ. Ảnh của độc giả Minh Trí giúp ta thấy một mảng cuộc sống Hà Nội về đêm.

Bãi rác Nam Sơn, Sóc Sơn, là một trong những khu tập kết rác thải lớn nhất Hà Nội, mỗi ngày trung bình có tới cả nghìn tấn rác của thủ đô được tập kết về đây và hầu hết được xử lý bằng cách chôn sống.

Theo quy định của ban quản lý Nam Sơn, cứ sau 3 giờ sáng khi chuyến xe cuối cùng rời bãi thì người dân mới được phép vào nhặt phế liệu.

Số lượng người sống bằng nghề nhặt rác tới đây hàng đêm từ vài trăm cho tới cả nghìn. Mỗi đêm, người nhặt rác ở đây có thể bỏ túi từ 30.000 đến 80.000 đồng tiền bán phế liệu cho những lán tư nhân mọc lên quanh đó.

Xe chở rác của Hà Nội tập kết tại bãi Nam Sơn.
Sau khi đổ chất thải, tất cả xe đều được rửa sạch bằng dàn phun nước hiện đại.
3h sáng, hàng trăm người xếp hàng đợi khu xử lý rác thải mở cửa.
Nhân viên quản lý kiểm tra thẻ ra vào những trường hợp nghi ngờ dưới 16 tuổi.
Qua cửa kiểm soát, những người nhặt rác vội vàng đạp xe lao đến những khoảng rác “hứa hẹn” nhất.
Với khẩu trang, bao tay, hàng trăm con người cặm cụi trong ánh sáng mờ đục…
Trước 6h sáng họ phải rời khỏi bãi.
Phế liệu được bán trực tiếp cho các lán thu mua xung quanh. Mỗi đêm mò trong bãi ngập ngụa rác, họ thu được từ 30.000 đến 80.000 đồng.

Minh Trí

Đọc sách

reading 4
Có một sự khác biệt lớn giữa một người ham học hỏi cần đọc một quyển sách và một người mệt mỏi cần một quyển sách để đọc.

Phạm Kiêm Yến dịch

.

There is a great deal of difference between an eager man who wants to read a book and a tired man who wants a book to read.

~G.K. Chesterton

Việc chung của mọi người

Chào các bạn,

Hôm nay, mình chia sẻ với các bạn một quan sát nhỏ, nhưng có thể là một cách tư duy lớn trong cuộc sống, từ một tập thể nho nhỏ nhé 🙂

Về vấn đề: (1) việc chung của cả nhóm (2) cách thông tin cho mỗi người và (3) thái độ và hành động của cá nhân cho cộng đồng.

Ở các nơi công cộng bên Mỹ như trường học, thư viện địa phương, khu chợ trung tâm, có các bảng tin công cộng. Đó là nơi thông báo các hoạt động, sự kiện của địa phương cho cả thị trấn đều biết.
board1

Những thông báo công cộng đó rất hay, giúp quảng bá thông tin công cộng đến với mọi người.

Một đại hội âm nhạc jazz về chủ đề giữ gìn đường phố sạch đẹp sắp diễn ra ở công viên trung tâm. Một nghệ sĩ piano chưa tên tuổi loan tin về buổi trình diễn đầu tiên miễn phí ra mắt công chúng của mình ở hiệu sách Borders. Về một vấn đề chung như một số người bị mất xe đạp gần đây.

Tất cả đều được đưa ra bảng tin công cộng dưới ảnh sáng mặt trời.

Lớp Aikido ở Burlington Vermont hồi trước mình học có nhu cầu quảng bá thông tin về lớp học đến với mọi người ở thị trấn. Thầy giảo rất giỏi nhưng lớp học lúc đó chưa đông. Kế hoạch là mời các bạn quan tâm đến xem và học thử miễn phí đã, nếu các bạn thích thì tham gia lâu dài.
board2
Cách thầy và bạn giúp việc thông tin về nhu cầu chung của lớp đó rất đơn giản. Chúng ta cần đăng tin về lớp học ở một số nơi công cộng trong thị trấn. Có một tờ giấy tình nguyện giúp đỡ gồm 2 cột:

Cột đầu gồm danh sách tất cả những nơi cần dán truyền đơn.
Cột hai gồm chữ ký. Ai tình nguyện đăng ký ở đâu thì ký tên vào đó.

Các bạn đến đăng ký tự nguyện và mọi người có thể chọn điểm truyền đơn phù hợp nhất với mình vì các học viên là thường dân sinh hoạt ở khắp các nẻo của thị trần.

Trong khoảng một tuần tất cả việc truyền đơn được hoàn tất. Và nhiều bạn mới tới lớp học xem thử, một số quyết định học lâu dài.

Mình thật sự ấn tượng bởi cách quản lý hiệu quả cũng như tư duy và ý thức cộng đồng đằng sau công việc của nhóm đó.

+ Công việc truyền tin của nhóm là của chung.
+ Việc chung của nhóm được đưa ra cộng cộng cho tất cả mọi người có thể tham gia.
+ Cách thông báo ngắn gọn.
+ Việc được thực hiện dựa trên tinh thần tình nguyện. Không có sự bắt ép ai cả.
+ Ký tên để thể hiện cam kết công cộng trước cộng đồng.
+ Không có sự chồng chéo công việc của mỗi cá nhân.

Và công việc đó cũng mang tính chất “dân chủ” rất cao 🙂
board3
Đó thật là một cách quản lý tốt trong một công việc tình nguyện xã hội, được nghĩ ra bởi một tư duy hướng về mỗi thành viên của nhóm và tinh thần tình nguyện rất hay.

Phải chăng, cách suy nghĩ như vậy là tiền thân của bộ từ điển bách khoa lớn nhất thế giới Wikipedia bây giờ?

Phải chăng cách đóng góp “dân chủ” từ mỗi thành viên là cội nguồn thành công của những phong trào tình nguyện lớn như giúp đồng bảo bị lũ lụt? Quyên góp sách vở giúp các trẻ em nghèo?

Trên tinh thần chia sẻ những vấn đề chung ra nơi công cộng, đặt ra câu hỏi, đưa ra các gợi ý về giải pháp, đặt ra câu hỏi mỗi người làm được gì?

Thể hiện cam kết của mình nơi công cộng.

Chỉ cần một số người ký tên vào tờ giấy, tự nhiên sẽ thành một ý thức tâp thể về công việc chung. Và những người khác cũng tham gia.

Phải chăng, chúng ta cũng có thể mang tư duy tích cực tới mọi lớp học, đường phố, khu chợ?

Bạn  làm được gì?

Chúc các bạn một ngày tuyệt vời,

Hiển.