Chuyện nàng H’Bia Drang

Trích sử thi Jrai “Nữ thần săn bắn” 1910 Tóm tắt cốt chuyện : H’Bia Drang là con ông trời, vì yêu Y Rít nên bị chàng lừa lấy mất váy áo, không bay về trời được, phải xuống trần làm vợ Rít. Hai người có một đứa con. Khi Rít đi rừng, em chàng [...]

Xóa bỏ rừng ma

Đinh Krăng bây giờ được ví như huyền thoại của cộng đồng người Bana. Từ miền đất hoang vu xa xôi bạt ngàn cỏ dại, ông đã kỳ công dựng xây nên làng Hà Ri của núi rừng Vĩnh Thạnh (Bình Định) trở thành kiểu mẫu không chỉ của mô hình làng đồng bào dân [...]

Vài nét về tộc người Pu Noong Preh

 Một nhà mồ xưa Tộc người Pu Noong Preh là một trong nhiều nhóm được gọi là dân tộc Mnông , cư trú tập trung ở hai huyện Đăk Min và Krông Nô thuộc tỉnh Đăk Nông. Tuy là một nhóm địa phương, nhưng cũng có những nét đặc trưng văn hóa riêng độc đáo.Người [...]

Rừng khóc than vì thú chơi hàng độc

Sau cây cảnh, đến lượt thú rừng được liệt vào thú chơi mê hồn. Thú rừng càng đẹp, càng hiếm và nằm trong “sách đỏ” thì càng độc và vô giá.     Yok Đôn, hổ thẹn với rừng! Từ săn bắt thú rừng, tìm kiếm cây cảnh, săn lùng gỗ quý cho đến các hoạt [...]

Dăm Duông cứu nàng Bar Mã

Người kể : A Ar. Dịch : A Jar Sưu tầm : Võ Quang Trọng Trích sử thi Sê Đăng Tóm tắt cốt chuyện: Nàng Bar Mă xinh đẹp tuyệt trần, khiến quỷ Te Tô vú dài ghen tức,muốn bắt thịt. Không ai chống lại được con quỷ. Chàng Dăm Duông trong khi đi đòi [...]

Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô đang bị tàn phá

  Thời gian gần đây, lâm tặc đang ồ ạt  tàn phá những khu  rừng trên địa bàn 2 tỉnh Gia Lai, Phú Yên giáp ranh với rừng đặc dụng Ea Sô. Trước tình trạng những khu rừng “lá chắn” đang bị tàn phá, Khu Bảo tồn thiên nhiên Ea Sô (Dak Lak) – môi [...]

Chàng K’Srai, cháu nữ thần Mặt trời

  K’Ho là một trong những tộc người đã từng có trường ca, sử thi. Nhưng qua quá trình “đứt gãy” hiện đã không còn được đầy đủ. Trích đoạn này chúng tôi ghi được trong quá trình sưu tầm & nghiên cứu về văn hoá K’Ho tại vùng Di linh, tỉnh Lâm Đồng. Trích [...]

Lỗi ở đâu?

  Tìm được việc làm đúng nghề sau khi tốt nghiệp. Có  việc làm thêm để bù đắp chi phí những ngày đi học. Được bổ sung kiến thức trong  một khóa học miễn phí… đều là những điều được nhiều bạn trẻ quan tâm. Vậy mà …trong những câu chuyện của tôi:   1-Cần [...]

Chàng Amã ChiSa

Trích trường ca Răk Glay Người kể : PôPâr Thìq Rìa Sưu tầm : Cha ma Laiq Tiẻng – Ngô Đức Thịnh Phiên âm, dịch : Châmliaq Tiẻng – Trần Kiêm Hoàng Biên tập văn học : Nguyễn Việt Hùng Tóm tắt cốt chuyện : Chi Sa thuộc dòng dõi Rắn.Mồ côi cha mẹ, được [...]

Voi ơi ta… khóc voi này!

Tôi không thạo lắm về internet. Nhưng, chuyến dọc ngang Tây Nguyên lần này, đi đâu cũng thấy những người quen của mình khóc thương voi… Có quản tượng phải thuê người đi tìm thủ phạm giết con voi lớn nhất Việt Nam của mình, có người kêu gọi lực lượng vũ trang cầm súng [...]

Chúng ta hãy cùng nhau

Lớp dạy chữ Êđê bằng văn học truyền miệng dân gian tại BMT Hè Tân Mão tôi có một niềm vui, đó là được tham gia trò chuyện về văn hóa truyền thống với các thày cô giáo người Êđê, về dự lớp tập huấn dạy chữ Êđê trong trường phổ thông, theo chương trình [...]

Dam San thời thơ ấu – Trường ca Êđê

Người kể : AÊ  WƯU Sưu tầm, dịch LINH NGA NIÊ KĐĂM-Y’KHEM Chỉnh lý văn học   H’LINH NIÊ Tóm tắt cốt chuyện : Đăm Săn có hai người chị , nhưng là những người nghèo, những nô lệ bị chủ ruồng bỏ. Nhờ được sự cứu giúp của những chàng trai nhà Trời, nên cuộc [...]

Bông, Rong và Tiăng – Sử thi thần thoại Mnông

Người kể : N’Yu – Đăm Pơ Tiêu Sưu tầm & Biên dịch : Điểu Kâu – Đỗ Hồng Kỳ Chỉnh lý tiếng Việt : Đỗ Hồng Kỳ Tóm tắt cốt chuyện : Bông & Rŏng là hai anh em ruột. Rŏng, Bing, Bai giành nhau một người chồng. Bị thua, Rŏng rủ Bông đi [...]

Nam quyền trong chế độ mẫu hệ ở Việt Nam

  (Trích ) Ở Việt Nam, xét về văn hoá tổ chức đời sống cộng đồng dựa trên tương quan nam nữ, đang tồn tại cả ba chế độ gia đình phụ hệ, song hệ, và mẫu hệ, không kể những hình thức chuyển tiếp, tàn dư. Trong đó, phổ biến nhất là chế độ [...]

Giai điệu âm nhạc trong trường ca – sử thi Tây Nguyên

            1. GIAI ĐIỆU ÂM NHẠC Một chi tiết quan trọng trong sự truyền bá từ đời này qua đời khác của thể loại trường ca,sử thi Tây Nguyên  là sự tồn tại hoàn toàn không phải qua bản in ấn, mà hoàn toàn qua hình thức truyền miệng. Đặc điểm bao trùm thống [...]

Về chủ đề Trường ca – sử thi TN

  sưu tầm văn hoá dân gian   Thể theo nguyện vọng của nhiều bạn đã ghé qua “ nhà” tôi, than rằng biết về sử thi mà chưa từng được đọc, tìm ở đâu cũng không thấy. LN mở thêm chủ đề sử thi để giới thiệu với các bạn “ Sản phẩm tri [...]

Hệ thống các trường ca, sử thi Tây Nguyên

Là sản phẩm đích thực của nền văn minh nương rẫy, trường ca thường là những câu chuyện kể dài, có vần, có điệu, thậm chí có vùng còn được diễn tả hoặc minh họa bằng động tác, bằng hành động. Độ dài ngắn của trường ca cũng khác nhau. Có tác phẩm chỉ kể [...]

Sử thi Bâhnar : Dyông Dư

                                                                   Sử thi Bâhnar Kriêm ( Bình Định) Người kể : Bok Hmai – Bok Klích Sưu tầm & Biên dịch : Hà Giao – Đinh Lưu Tóm tắt cốt chuyện : Dyông Dư là em kề anh cả Dăm Joong và là anh của Dăm Dyă, của nàng Bia Jơ Răng Matnar với cậu em [...]

Sử thi chàng Dam San – Klei Khan Y Dam San

KLEI KHAN Y DAM SAN Người sưu tầm & dịch tiếng Pháp : Sabachier – 1933 Người dịch tiếng Việt : Đào Tử Chí – 1959-1977 Người hiệu đính, dịch thuật : Nguyễn Hữu Thấu – 1988 Tóm tắt cốt chuyện : Theo tục cuê nuê của Êđê, khi bà của H’Nhĭ, H’Bhí chết, hai [...]

Trường ca, sử thi trong môi trường văn hóa dân gian Tây Nguyên

  Đâu là nơi đầu tiên sản sinh ra thể loại trường ca? Chưa có công trình khoa học nào tìm biết điều này. Kể từ bản trường ca của người Êđê “ Bài ca chàng Dam San – Klei khan Dam San” do công sứ Pháp cai trị tại DakLak Sabachie phát hiện ra [...]

Ôi, hai tiếng Đồng Bào

1- Có lẽ không người Việt Nam nào không biết và không tự hào với huyền thoại cội nguồn về cuộc hôn phối giữa Cha Rồng Lạc Long Quân, Mẹ Tiên Âu Cơ, để sinh ra chiếc bọc một trăm trứng, nở thành một trăm người con. 50 con theo Cha lên rừng, 50 con [...]

Đưa sử thi về lại buôn làng

Viện Phát triển bền vững Tây Nguyên vừa tổ chức cuộc tọa đàm về việc ” làm thế nào đưa sử thi Tây Nguyên về lại với cộng đồng”. ( ngày 5-4-2011 tại Buôn Ma Thuột) Xin giới thiệu với các bạn trích đoạn bài phát biểu của Nay Jek  ( Y Jek Niê Kdam) một [...]

Thêm một chút mừng vui

Trên báo Đại Đoàn kết số ra ngày 28-2-011, có thông tin về việc nhà nước chi 314 tỷ đồng phát triển giáo dục dân tộc rất ít người, cho 9 tộc người , trong đó có 7 tộc người phía Bắc là Ơ Đu, Pu Péo, Si la, Cống, Bố Y, Mảng và Cơ [...]

Ước muốn của chúng tôi

Những giáo viên nhạc tương lai đây Có lẽ hoa đỗ quyên ( có người còn gọi là hoa anh đào, vì hoa đồng loạt nở  đầy cành và có màu phơn phớt hồng,tương tự như hoa anh đào của Nhật Bản ), là một trong những thứ hoa báo tin xuân sớm nhất ở vùng [...]

Mười mùa xuân, văn học Trường Sơn – Tây Nguyên

Không một vùng đất nào trên trái đất, có được kho tàng văn học dân gian truyền miệng phong phú về giai điệu, giàu có về nội dung, đồ sộ về khối lượng, độc đáo về hình thức trình diễn , như thể loại trường ca – sử thi của các dân tộc thiểu số [...]

Hồn Tết

Ảnh ” Cột nêu & đâm trâu trong lễ hội Tây Nguyên” Cái lạnh của thiên nhiên Tháng Giêng, chính là thông điệp của Cha Trời, mẹ Đất gửi đến con người rằng mùa đông đã qua và xuân đang đến đấy. Không khí se se mà vẫn nắng, vẫn gió của cao nguyên , thường [...]

Dạy nghề dệt thổ cẩm người Châu Mạ: Hy vọng của chúng tôi

Vậy là sau ba tháng miệt mài, lớp truyền dạy nghề dệt thổ cẩm đầu tiên của bà con người Châu Mạ tại xã Quảng Khê, và một lớp dệt nâng cao của người Mnông ở xã Đăk Ha ( huyện Đăk Glong, tỉnh Đăk Nông) đã kết thúc. Không chỉ 45 chị em hỷ [...]

Lễ “Ăn Trâu” – Đừng nhìn nghi lễ rởm mà phán xét

  Chúng ta phải tôn trọng quyền của chủ thể văn hóa – quyền của con người Tây Nguyên với văn hóa của họ. Họ là người cuối cùng quyết định văn hóa đó tồn tại hay không tồn tại. “Ăn trâu” thể hiện triết lý sống của người Tây Nguyên Trước tiên phải gọi [...]

Sinh viên K’Ho đạt giải thưởng giáo dục Australia

Em K’Chin, 21 tuổi, được vinh danh là “Sinh viên Quốc tế trong năm” của khu vực Queensland, tức giải thưởng QETI. K’Chin được sinh ra trong một ngôi làng hẻo lánh ở Đà Lạt, Việt Nam. Đến khi được 1 tháng tuổi, em bị trọng thương ở chân phải nhưng không được chữa trị [...]

Nhà dài truyền thống của người Cơ Tu

Thứ hai, 22 – 11 – 2010 16:20 | Tại miền núi Quảng Nam, đồng bào Cơ Tu sinh sống phân bố trong 197 buôn, làng thuộc các  huyện Nam Giang, Đông Giang, Tây Giang thành ba vùng: người Cơ Tu vùng  cao (Cơ Tu đriu), người Cơ Tu vùng trung (Cơ Tu nal) và [...]