Ý của Yàng

Chào các bạn,

Tết Giáp Ngọ 2014 mình không về gia đình ăn Tết, vì vậy ngày mồng Hai Tết, mình rủ em Kypa – học sinh lớp Mười hai của mình – đi Yale thuộc tỉnh Gialai để đến thăm gia đình người em trai thứ tư của mình.

Từ Buôn Làng mình đến Yale khoảng một trăm bốn mươi cây số, đi xe máy hết bốn tiếng, vì vậy mình và em Kypa đi từ lúc năm giờ sáng khi trời còn dày đặc sương mù. Đi đúng vào ngày mồng Hai Tết, giờ đó ngoài đường im ắng không một bóng người cũng như không có xe qua lại ngược xuôi, hoàn toàn khác với cảnh nhộn nhịp xô bồ của những ngày thường trong năm.

Chín giờ ba mươi, mình và em Kypa đến nơi. Vào nhà uống nước nghỉ ngơi một chút, sau đó mình dẫn em Kypa vào phòng, cho em Kypa nghỉ ngơi sau một chặng đường dài làm bác tài!

Cả gia đình đang ngồi nói chuyện thì từ ngoài, một người đàn ông khoảng bốn mươi tuổi đẩy cổng đi vào. Khi ông đến gần, mình nhận ra đó là người đàn ông sắc tộc Jarai. Ông vào nhà trong dáng vẻ thân thiện quen thuộc. Người em trai mình chào Y Nam năm mới, Y Nam cười vui ngồi xuống chiếc ghế cạnh đó.

Sau một lúc nói chuyện trao đổi giữa mọi người, mình được biết: Hiện nay Y Nam là người đi phân xử các sự kiện tụng trong Buôn Làng xã Yale và công việc này do bà con trong Buôn Làng bầu lên vì Y Nam có kinh nghiệm trong việc này. Nghe nói Y Nam có kinh nghiệm, mình hỏi: “Như vậy trước kia Y Nam đã học luật?”. Nghe mình hỏi, hai vợ chồng người em trai cũng như Y Nam cười quá sức! Mình ngơ ngác nhìn mọi người và chẳng hiểu tại sao mọi người lại cười dữ vậy!

Một lúc sau Y Nam nói: “Không phải mình học luật, nhưng do mình bị kiện làng hai lần:

Một lần khi mới yêu mẹ Nam. Lúc đó chưa cưới, còn yêu nhiều nên mình đã hứa với mẹ Nam: Nếu sau này mình không yêu mẹ Nam nữa, mình sẽ đền cho mẹ Nam hai mươi con trâu đã biết làm việc.

Sau đó một năm, mình yêu H’Kbuôr, muốn chấm dứt với mẹ Nam và mẹ Nam đã kiện làng! Làng xử đòi mình đền như mình đã hứa với mẹ Nam lúc mới yêu, và mình không thể đền được nên phải quay lại với mẹ Nam.

Sau khi cưới mẹ Nam được năm năm, lúc đó đã có hai người con, mình lại quen H’Nhal hai mươi bốn tuổi chưa có gia đình. Bố mẹ của H’Nhal có nhiều ruộng cũng như trâu bò. H’Nhal đến gặp mẹ Nam và nói với mẹ Nam cần cái gì H’Nhal cũng đền để được cưới Y Nam.

Khi ra làng xử, mẹ Nam được hỏi đi hỏi lại cần đền gì? Mẹ Nam nói: “Mình không cần đền gì cả! Mình cần Y Nam làm chồng!”. Vậy là làng lại xử Y Nam phải về làm chồng!”.

Y Nam kể đến đây, mình và hai vợ chồng người em cười muốn chết! Mình hỏi: “Sau hai lần ra làng xử không được theo như ý muốn, Y Nam có định ra làng xử thêm lần nữa không?”.

“Không xử nữa đâu! Hai lần như vậy mình biết Ông Yàng đã trói mình rồi! Ông Yàng đã trói với ai rồi là phải sống tốt với người đó!”.

Matta Xuân Lành

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Ý của Yàng”

  1. Hi anh Hoành, chị Lành và cả nhà,

    Trong 1 buổi hội thảo nói về văn hoá Tây Nguyên do nhà văn Nguyên Ngọc trình bày, ông có kể đã có dịp xem việc xét xử trong làng người Jarai.

    Khi có chuyện xử kiện xảy ra, cả làng sẽ họp lại. Bên khởi kiện sẽ trình bày việc của mình bằng 1 bài thơ, bên bị kiện trình bày việc của mình bằng 1 bài thơ. Đại diện của làng sẽ xử và thông báo bằng 1 bài thơ.

    Người thua kiện, người thắng kiện và cả làng sẽ góp đồ ăn đồ uống để cúng Yàng tạ lỗi, để tiếp tục sống hoà thuận với nhau.

    Nhà văn Nguyên Ngọc nói “Tây Nguyên tuyệt diệu, và bí ẩn khôn cùng” ạ.

    Em Huấn.

    Số lượt thích

  2. Hi Huấn

    Cảm ơn Huấn đã chia sẻ. Mình chưa gặp trường hợp đọc thơ như Huấn chia sẻ, nhưng đã thấy cảnh thật vui của những người trong Buôn Làng đi dự kiện.

    Vui như ngày hội của Buôn Làng, và mọi người trong Buôn Làng không phải mang thức ăn đến nhưng nhà đi kiện phải lo ăn uống cho mọi người trong Buôn Làng sau buổi xử hôm đo.

    Nếu xử vụ kiện tụng hôm nay chưa xong thì đến tuần sau cũng vào ngày này xử tiếp và nhà đi kiện tốn rất nhiều sau mỗi vụ kiện 😦

    Matta Xuân Lành

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s