Thành kiến

Chào các bạn,

Thành kiến là những ý kiến, kiến thức, đã có sẵn trong đầu bạn. Như là, thích loại người này, ghét loại người kia; thích những thứ này, ghét những thứ kia; những cái này là tốt, những cái kia là xấu…

“Kiến” là kiến thức, hiểu biết, trông thấy; hay xây dựng (như kiến thiết). “Thành” là thành trì, bờ bao quanh; hay đã xong, đã thành. Vậy, thành kiến là kiến thức, hiểu biết bạn đã có sẵn, đã xây dựng xong, đã trở thành thành trì của bạn.

Thành kiến còn được gọi là thiên kiến – thiên là nghiêng về, tư duy có khuynh hướng nghiêng về, thiên vị về điều gì đó.

Thành kiến thường có nghĩa tiêu cực. Như là, “Anh đừng có thành kiến về người ta như thế!” Ý nói là cái nhìn của mình quá eo hẹp, chỉ là cái nhìn từ một góc nhìn của mình, và không có được cái nhìn từ mọi góc cạnh khác nhau.

Thành kiến là một phần lớn của “chấp” trong Phật pháp. Chấp là bám vào, dính cứng vào. Bám vào, dính cứng vào một cách tư duy, một cách nhìn của bạn, chính là thành kiến, là chấp.

Thành kiến, hay chấp, đưa đến cái nhà Phật gọi là “si mê”, tức là ngu dốt. Khi mình cứ bám vào một cách nhìn của mình, thì đương nhiên mình chẳng thể hiểu được thiên hạ nhìn vấn đề ở những góc cạnh khác, với những cách tư duy khác. Tức là mình biết một mà không biết mười. Đầu óc mình như thế thì đương nhiên là mình ngu, như anh nhà quê mới lên tỉnh lần đầu, thấy cái gì cũng cho là sai, là dốt.

Điều quan trọng là, cũng như người điên không biết mình điên, người say không biết mình say, người si mê cũng không biết mình si mê. Dốt nhưng lúc nào cũng tưởng mình đầy trí tuệ.

Chính vì người si mê chẳng biết mình si mê, cho nên cả thế giới mới tiếp tục si mê, dù các thánh nhân đã đến và đã dạy hàng nghìn năm trước.

Chúng ta ai cũng đã kinh nghiệm điều đó. Chung quanh ta, các bạn có thể thấy, bố mẹ, anh chị em, bạn bè, thầy cô, mọi người… mỗi người có những thành kiến chắc nịch về những điều gì đó, và họ cứ như thế mà suy nghĩ và hành động. Bạn chẳng thể nào làm cho ai thay đổi gì về thành kiến của họ. Và người càng già thì càng dính cứng chặt vào các thành kiến của mình.

Đó rất là tội nghiệp. Tội nghiệp là nghiệp chướng, nghiệp xấu, và tội lỗi. Đương nhiên, si mê thì thường làm điều xấu và điều tội.

Nhưng làm thế nào để chúng ta thấy và bỏ được thành kiến của mình?

Rất dễ, rất dễ, rất dễ, các bạn.

Đây là cách thực hành: Gặp ai, nói chuyện gì, dù ai nói ngược ngạo, nói chói tai bạn cách mấy, hãy tĩnh lặng và kính trọng họ. Lắng nghe để hiểu tại sao họ nói điều họ nói như thế. Không hiểu điều họ nói, thì bạn hỏi họ tử tế. Khi nghe, luôn tự hỏi: Tại sao người này suy nghĩ cách này, kết luận cách này, khác với mình quá?

Nếu bạn kính trọng người kia thật lòng – dù người kia là tiến sĩ hay chỉ học lớp ba, là con nít hay người già, là đại gia hay nghèo rớt mồng tơi, dù bạn và người kia khác nhau đến thế nào – thì bạn sẽ thấy được vấn đề từ những cái nhìn và góc cạnh mới mà bạn chưa biết. Và do đó, bạn sẽ từ từ thông thái thêm mỗi ngày.

“Lắng nghe với lòng kính trọng” – đó là cách để mở rộng đầu óc bạn và dẹp bỏ thành kiến, trở thành vô chấp.

Chúc các bạn luôn thông thái.

Mến,

Hoành

© copyright 2020
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 4 thoughts on “Thành kiến”

  1. Hi Anh,

    Những người thân xung quanh em đều dính rất chặt vào thành kiến của mình. Từ người trẻ tới người già.
    Đặc biệt là người già, rất khó góp ý vì dễ tự ái.
    Em cũng là người còn nhiều thành kiến và chấp bám. Tuy nhiên em may mắn còn có người chỉ đường để mà đi.
    Còn bố mẹ ông bà em, làm sao chỉ đường cho họ đây? Nếu họ lạc đường đến lúc chết thì thật là tội nghiệp.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s