Don’t take it personal

Chào các bạn,

Trong tiếng Việt không có câu nào tương tự như “Don’t take it personal” (đôi khi là “Don’t take it personally” hay “Don’t get too personal”), dù là ta có thể dịch tạm là “Đừng xem đó là chuyện riêng”. Câu này trong tiếng Anh thường nghe trong các đối thoại như sau:

Tuần trước James và John cãi nhau. Hôm nay James và Steve nói chuyện với nhau về nhân sự:

Steve: We need to pick someone to be our executive vice-president.
James: Yeah.
Steve: I think John would be a good pick.
James: Well, John is a bit hard headed (John thì hơi cứng đầu)
Steve: Is that objective or you’re taking it personal? (Đó là khách quan hay vì you có tư thù?)

Hay,

Henry: We need a director for communication. You know of anyone?
Bill: I think Mary would be a good choice.
Henry: Sorry, I have to ask. Is that objective or personal? (Đó là khách quan hay vì tư lợi – vì you và Mary đang hẹn hò với nhau như tình nhân?)

Có lẽ các bạn đã hiểu “personal” trong những trường hợp tương tự. Đó là lấy ý lợi/hại/yêu/ghét riêng của mình xía vào chuyện công việc, chuyện công, chuyện công ty, chuyện đất nước…

“Taking it personal” là lỗi thường xuyên của gần như mọi người trên thế giới. Cho nên đây là điểm yếu cực kì lớn trong lãnh đạo nhân sự.

Chúng ta thường taking it personal trong nhiều chuyện trong ngày. Trong môn luận lý học, có lý luận phi lý gọi là personal-attack argument, tức là thay vì tranh luận điểm kinh tế hay chính trị gì đó cần tranh luận, thì người ta tấn công con người của nhau (và chúng ta thấy kiểu này hàng ngày, hàng giờ trong đời):

– Hai người đang tranh luận về kinh tế, một người là quan chức nhà nước, một người làm việc tư nhân. Đột nhiên người làm việc tư bị bí và bắt đầu get personal: “Chính quyền này là chính quyền tồi tệ, thuế tăng, giá hàng hóa tăng, dân nghèo chết đói… nhưng những cái miệng của nhà nước thì lúc nào cũng ra rã ‘thành công kinh tế nhất thế giới.'”

– “Người Hồi giáo nào cũng nói như vậy.” (Hiểu ngầm: Người Hồi giáo chống nhà nước và anh là người Hồi giáo nên anh nói vậy).

Người đứng đắn khi nói hay tranh luận về vấn đề gì, thì chỉ nói hay tranh luận về vấn đề đó. Không dùng personal attack đối với người đang đối thoại với mình. Những người hay dùng personal attack được mọi người trong giới trí thức coi là không có trí tuệ, không đủ kiến thức để đối thoại về vấn đề gì, và chỉ biết chửi.

Nhưng các bạn thấy, trong các tranh luận hay bài viết của người Việt về chính trị, personal attack là chính, và chẳng có phân tích khoa học nào. Chính vì thế mà chính trị của người Việt luôn là một trò chơi của trẻ em 9, 10 tuổi.

Khi trong một cuộc đối thoại mà câu mình nói có thể bị người kia hiểu nhầm là personal attack thì nên giải thích trước:

Hùng nói với Tâm (là người Công giáo) trong một cuộc đối thoại: “Theo mình nhận xét, mình nói chung về lịch sử, chẳng ăn nhập gì đến cá nhân bạn, đừng take it personal nhé: Công giáo trong lịch sử cận đại của nước ta thì cực kỳ kiêu căng, tham lam quyền lực, và coi thường mọi tôn giáo khác, nhất là Phật giáo.”

Mình hy vọng các bạn đã hiểu taking it personal và personal attack nghĩa là gì. Đừng get personal trong tư duy, trong hành động, trong ứng xử, nhất là trong quản lý và lãnh đạo.

Chúc các bạn luôn ứng xử và lãnh đạo tốt.

Mến,

Hoành

Chú thích văn phạm:

Có gì khác biệt giữa “take it personal” và “take it personally”?

Có sự khác biệt, nhưng trong trường hợp này sự khác biệt rất nhỏ và tế nhị, cho nên gần như là không khác biệt. Dùng ví dụ một câu của các cô tiếp viên hàng không hay hỏi khách dùng thức uống:

– “Sir, would you like a cup of coffee?”
– “Yes, thank you.”
– “How would you like to take it?”
– “I’ll take it black.”

“black” là adjective, đi với noun “coffee”. I’ll take it (the coffee) black. Tức là “Tôi muốn cà phê đen.”

Trong trường hợp này, không thể nói “I’ll take it blackly” được (tôi lấy cà phê một cách đen đủi) thì chẳng có nghĩa gì cả – blackly là adverb đi với verb “take”.

Nhưng trong cụm “take it personal” thì chữ take có nghĩa là cảm nhận, cảm xúc. I take it personal (tôi cảm thấy chuyện đó rất riêng tư) thì cũng rất giống I take it personally (tôi cảm nhận một cách rất riêng tư về chuyện đó).

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Don’t take it personal”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s