Chữ nghĩa

Chào các bạn,

Chữ thứ ba trong ngũ thường của Khổng tử – nhân lễ nghĩa trí tín – là chữ nghĩa: nghĩa huynh đệ/huynh muội/tỉ đệ/tỉ muội, nghĩa vợ chồng, nghĩa vua tôi, nghĩa mẫu tử, nghĩa phụ tử, nghĩa bằng hữu… Chữ nghĩa này có lẽ gần nhất trong tiếng Anh là loyalty – trung thành.

Thực ra “nghĩa” rộng hơn loyaty, dù loyalty là điều chính, bên cạnh đó còn có cách ứng xử đúng lễ, đúng bổn phận với nhau, đúng kỷ luật với nhau. Nhưng nếu chỉ lấy một ý để hiểu thời nay, loyalty (trung thành) có lẽ là ý chính.

Trung thành nghĩa là không lừa dối nhau, không phản bội nhau, không đâm vào sau lưng nhau, luôn thành thật và tin cẩn nhau, luôn bảo vệ nhau, luôn hỗ trợ nhau, luôn nối kết nhau…

Trong thời mạt pháp, chữ trung (tức trung thành) hay bị coi thường. Người ta lừa dối nhau và phản bội nhau là chuyện bình thường, chẳng có gì đáng nói. Báo chẳng thèm đăng những tin như vậy, trừ khi có dính dáng đến các sao ca nhạc và sân khấu để làm đề tài cho thiên hạ buôn dưa lê. Xã hội thường khi lại còn khuyến khích người ta phản bội nhau – như một thành viên cao cấp của một công ty, bỏ công ty ra ngoài, và viết sách bới móc đủ thứ chuyện trong công ty liên quan đến nhiều lãnh đạo khác, và TV cùng báo chí nhào vô đưa tin bàn tán inh ỏi, cho đó là “quyền được biết” (right to know) của công luận.

Hay như Julian Assange và Chelsea Mannings (tình báo của quân đội Mỹ) trộm hằng tấn thông tin mật của chính phủ Mỹ rồi đưa lên wikileaks. Assange cũng cho đưa lên wikileaks thông tin riêng tư của Hillary Clinton do hackers của Nga trộm ra từ máy tính của đảng Dân Chủ. Nhiều người trong thiên hạ cho rằng công luận có quyền được biết, và Assange và Mannings là anh hùng. Nhưng mọi tổ chức, mọi nhà nước, và mọi người đều có những thông tin mật mà người ta phải tôn trọng. Trộm thông tin mật của người khác để đưa ra ngoài phần lớn đều là hình tội.

Người có lòng trung nếu có việc làm mới tại một công ty mới cũng giữ lòng trung với công ty cũ, không badmouth về công ty cũ và lãnh đạo cũ của mình, không trộm thông tin mật để dùng vào việc riêng của mình. Bạn bè có lỡ giận nhau thì cũng không badmouth nhau. Nếu không còn đi cùng đường được thì ít nhất cũng lặng yên về nhau. Vợ chồng nếu có phải li dị thì cũng không badmouth nhau.

Ở nước ngoài, trong cộng đồng người Việt, có tình trạng là người nào có khuynh hướng thân thiện với Việt Nam và những tổ chức trong nước hay nhà nước thì liền được ném đá và bạn bè tẩy chay hết vì lý do chính trị. Bạn bè kiểu thế thì tồi quá, chính trị là cái gì, ông cố nội của ta hay sao mà kính cẩn thế? Bạn bè mà mình chẳng yêu bạn đủ để cho bạn có tư duy chính trị kiểu riêng của bạn hay sao? Nếu mình thuộc đảng Cộng Hòa, vợ mình phải bỏ đảng Dân Chủ để “quay về” với Cộng Hòa hay sao?

Trung thành còn có nghĩa là tôn trọng và yêu thương. Yêu đủ để hỗ trợ người kia đi con đường của họ – nghĩa phụ tử không là bố bắt học y khoa thì con phải học y khoa, mà là nếu con muốn học hội họa thì bố sẵn sàng hỗ trợ con vào trường mỹ thuật.

Đương nhiên là, vào thời mạt pháp, trung thành/nghĩa thường bị lạm dụng kiểu kẻ bề trên nói gì thì bề dưới phải nghe răm rắp, chẳng bàn luận, trao đổi gì cả. “Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung; Phụ xử tử vong, tử bất vong bất hiếu” (Vua khiến bề tôi chết mà bề tôi không chết là bất trung; Cha khiến con chết mà con không chết là bất hiếu). Đây rất là phi nhân bản.

Nhưng chữ trung nguyên thủy tinh tuyền vẫn có giá trị quan trọng của nó trong đời sống con người. Và thực ra thì trung thành cũng chỉ là một biểu hiện của tình yêu với nhau, đã có trong chữ nhân ngay từ đầu.

Thiếu lòng trung với nhau thì thường là dối trá. Giản dị như thế.

Chúc các bạn luôn có nghĩa với nhau.

Mến,

Hoành

Bài cùng chuỗi
Thành thật – chữ tín
Chữ lễ
Chữ nghĩa

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Khoảng lặng với Chúa Phật

Chào các bạn,

Nếu bạn muốn bắt đầu làm bạn với Chúa Phật, bạn nên tìm khoảng lặng để bạn và Chúa Phật có không gian chuyện trò với nhau.

Khoảng lặng đó có thể là trong nhà thờ, nhà chùa khi vắng người; hay khoảng sân vắng trong nhà thờ, nhà chùa; hay công viên có an ninh tốt; hay ở nhà bạn, ở phòng bạn, ở giường bạn… Bạn không cần phải ở ẩn hay đi tu (một thời gian) thì mới có khoảng lặng với Chúa Phật. Chỉ cần bạn focus vào Chúa Phật, dù bạn ở đâu, bạn cũng có cảm giác ở phương Tây cực lạc với Phật hay ở nước Thiên đàng với Chúa. Đọc tiếp Khoảng lặng với Chúa Phật

Nhường mẹ túi ngũ cốc

Chào các bạn,

Mình chuyển từ Bù Đăng về thành phố Buôn Ma Thuột được ba tháng, mình nhớ đến tám em học sinh Lưu trú Buôn Hằng đang học Trung cấp tại thành phố Buôn Ma Thuột. Trong tám em có năm em học Trung cấp Điều dưỡng và ba em học Trung cấp Sư phạm Tiểu học, các em không ở chung nhưng tùy theo ngành học mà thuê nhà trọ gần trường cho tiện việc học. Biết các em không cùng ở chung với nhau nhưng mình cũng tìm đến thăm các em. Đọc tiếp Nhường mẹ túi ngũ cốc

Phát hiện những video giả mạo

English: The scientist who spots fake videos

Hany Farid thảo luận cách để phát hiện các bức ảnh giả mạo và thủ đoạn ngày càng tinh vi tạo ra bởi những kẻ làm giả.

Eli Burakian/Dartmouth College

Hany Farid.

Hany Farid, tiến sĩ máy tính tại trường Đại học Dartmouth ở Hanover, New Hampshire, chuyên phát hiện những bức ảnh và video giả. Farid, cung cấp dịch vụ cho những khách hàng đa dạng như các trường đại học, các tổ chức truyền thông và cả tòa án, nói rằng việc các bức ảnh giả mạo đã trở nên quá thường xuyên và ngày càng tinh vi hơn. Farid có cuộc trao đổi với Nature về cuộc chạy đua để đi trước những kẻ làm giả.

Đọc tiếp trên CVD >>

Team USA takes on equal pay

cnn-logo

Monday 7.8.19 By Doug Criss

Women’s World Cup

The rest of the soccer world might be hoping that perhaps it’s seen the last of Team USA, which won its second consecutive World Cup and fourth overall yesterday in France. They’ll probably be disappointed. With its comfortable 2-0 win over the Netherlands, the US Women’s National Team showed that it has both the youth and experience to be a force to be reckoned with in many World Cups to come.

Continue reading on CVD >>

 

Những dòng sông đang bị bức tử

NN – 04/04/2019, 09:20 (GMT+7) Chục năm trở lại đây, những dòng sông khắp các tỉnh miền núi phía Bắc: Sông Hồng, sông Chảy, ngòi Thia, ngòi Hút và các con suối Nậm Mu, Nậm Kim, Nậm Mả, Nậm Rạng…đang quằn quoại chết dần chết mòn vì thủy điện, khai thác cát sỏi và rác thải…

Sông Hồng đoạn từ ngã ba Việt Trì ngược lên Lào Cai mùa này cạn kiệt, nhiều đoạn người ta có thể xắn quần lội qua. Nhiều khúc sông các doi cát cao như núi do các tàu hút cát sỏi và đào vàng thải ra ngổn ngang những gò đống như vừa trải qua trận hủy diệt bằng bom B52.

Những đống sỏi thải trên sông Hồng do “cát tặc” để lại

Đọc tiếp trên CVD >>

Hiệp định bảo hộ đầu tư IPA: Mảnh ghép hoàn thiện môi trường đầu tư EU và Việt Nam

VTV24 – Cùng với Hiệp định Tự do thương mại EU-Việt Nam (EVFTA), Hiệp định Bảo hộ đầu tư (IPA) cũng sẽ được ký kết vào ngày 30/6 tới đây. Nếu EVFTA được coi là chìa khóa mở cửa những hàng rào thuế quan giúp thương mại song phương bứt phá, thì IPA được coi là tấm lá chắn để hoàn thiện hệ sinh thái đầu tư của EU và Việt Nam.