Phát triển khả năng tư duy

Chào các bạn,

Trong kỷ nguyên thông tin, giá trị lớn nhất của lao động là khả năng tư duy, vì vậy để phát triển quốc gia và để VN có thể cạnh tranh tốt với thế giới, mỗi người chúng ta cần phát triển kỹ năng tư duy của mình. Đặc biệt hơn nữa là người trí thức luôn phải quan tâm đến khả năng tư duy của mình, vì trí thức là chất xám cho đất nước.

Người ta có thể chỉ cho các bạn nhiều cách để suy nghĩ. Mình muốn tập trung vào chỉ vài điểm cốt yếu ở đây:

1. Why? Tại sao?

Có lẽ câu hỏi quan trọng nhất trên thế giới, cho mọi vấn đề, là “why?” Nếu bạn thấy điều gì bạn chưa rõ “tại sao”, thì hãy hỏi tại sao. Hỏi chính mình, hay hỏi ai đó. Ví dụ: Đi du lịch thấy có cây cầu treo nối giữa hai sườn núi kế nhau. Hỏi “Tại sao người ta không bắc một cầy cầu gỗ hay cầu sắt, có phải là an toàn cho khách hơn không?” Người chủ cầu có thể cho bạn câu trả lời của ông ta, và nhờ đó bạn có thể có thêm vài ý khác.

Nếu ta không biết “why” về mọi thứ quanh ta, thì đầu óc ta không sáng tạo được, vì chẳng hiểu hiện tại thì chẳng sáng tạo tương lai được.

2. Điều tra dữ kiện

Muốn biết một vấn đề gì cho rõ thì chịu khó Google và những cách khác để tìm thông tin. Đừng ngồi đó phỏng đoán lăng nhăng. Nếu muốn mở một quán phở ở đâu đó, đi vòng hết mấy quãng đường gần đó, tìm xem có bao nhiêu tiệm phở. Vô ăn từng tiệm xem mỗi tiệm có gì – không chỉ là bát phở mà còn trang trí, loại khách hàng, văn hóa/không khí đặc biệt. Google tìm thông tin về phở, tiệm phở, khí cụ nấu phở, nguồn nguyên liệu nấu phở…

(Chú thích: Trí thức VN rất tồi việc tìm thông tin. Phần lớn ai nói gì cũng chạy theo như vịt, chẳng tìm hiểu và rà xét thông tin gì cả. Trí thức thì không thể vậy được. Không thể dẫn đường cho ai nếu chính ta mù).

3. Kế hoạch làm việc với chiến thắng

Có tạm đủ dữ kiện rồi, bạn đắt đầu nghĩ đến “Làm sao để quán phở của mình có thể cạnh tranh hơn hẳn mọi quán phở khác?” Đây là yếu tố sống chết. Nếu quán phở mới của bạn chỉ là một quán chẳng khác gì các quán khác, thì có khả năng cao nó sẽ chết. Chẳng lý do gì khách của các quán kia muốn sang quán bạn nếu quán bạn cũng chỉ như các quán khác.

Đây là chiến lược chính của bạn, bạn phải là người trả lời, chẳng ai trả lời cho bạn được. Nhưng, giả sử là bạn nấu phở cũng thuộc loại siêu, đủ để mở quán, có nhiều cách làm mình nổi bật hơn mọi người (và do đó chẳng thật sự phải cạnh tranh với ai), như là:

– Nhắm vào một nhóm khách chủ lực. Vi dụ: Phở “chạy” nhắm vào các quý vị đi làm vừa ăn vừa chạy, không ngồi đó ê a được. Vậy thì mọi thứ trong quán phải sắp xếp thế nào để khách vô, chưa kịp ngồi xuống đã có nước trà, 2 phút sau là có bát phở.

– Hay quán phở sinh viên gần trường đại học, mọi người làm trong đó đều là sinh viên và nhắm vào sinh viên là khách chủ lực. Tiệm phải trang trí và sắp xếp để có không khí sinh viên.

– Hay quán phở bò, gà, heo, vịt, dê (thay vì chỉ bò và gà như mọi người).

– Hay quán phở “gia đình” có thực đơn cho các em.

Bên trên mình dùng từ “khách chủ lực” tức là loại khách chính nhà chủ nhắm vào, nhưng không có nghĩa là loại khách khác thì đuổi ra. Nhận đủ loại khách, nhưng kế hoạch thì phải có loại khách chủ lực, để làm tiệm nổi trội khác mọi người.

Viết bài cũng thế, bạn phải viết cho loại độc giả nào là chính. Nhưng dùng ngôn ngữ nhiều loại người khác đều đọc được. Bạn phải có độc giả chủ lực trong đầu, để bài của bạn có tập trung tốt. Ví dụ: Các bài của mình đều tập trung vào “trí thức trẻ”, nói chung là xong đại học, đến tiến sĩ, và hậu tiến sĩ. Nhưng thường là học sinh trung học đọc bài của mình cũng nhiều, vì dễ hiểu.

Trong kế hoạch làm việc, minh luôn lấy con người (loại khách hàng) làm trọng tâm của kế hoạch. Không làm kế hoạch kiểu, làm một tiệm thật sang để người muốn sang thì vào. “Người muốn sang” chưa đủ cụ thể để làm kế hoạch, “tiệm thật sang” thì chẳng là kế hoạch, vì mục đích phải là khách hàng, mục đích không là cái tiệm.

4. Luôn sáng tạo

Mình lâu lâu thích ăn bánh mì. Khu chợ VN có một số quán bánh mì. Vấn đề là quán nào cũng bán bánh mì y hệt quán nào, và mọi quán đều làm y hệt bánh mì ở Sài Gòn trước 1975. Chẳng quán nào có gì vượt trội, đáng ăn, nên chẳng biết mua ở đâu. Bèn phải mua bánh mì và đủ thứ lắt nhắt về nhà làm bánh mì mình muốn (nhưng như vậy rất mệt, chỉ muốn một ổ bánh mì mà phải đi chợ mua lung tung thứ và phải làm nữa, nhưng thường là hợp ý mình hơn).

Mình cứ thắc mắc: Sao các quý vị này bán bánh mì chuyên nghiệp, cả 20 năm hay hơn mà không có gì sáng tạo cả. Mọi người giữ đúng cái gì đã có từ Sài Gòn trước 1975?

Các vị có quá nhiều cơ hội để thử, nếu một tuần thử một loại bánh mì mới, chỉ cần vài ổ đặt ra xem phản ứng khách thế nào, thì hàng bánh mì sẽ cực kì phong phú theo thời gian, và trong đó nhất định phải có vài thứ mình ăn vào thì phải “Wow!”

Ngay cả viết bài. Mình hiểu được cốt lõi của một môn học, nhưng luôn tìm cách diễn tả môn học qua rất nhiều góc cạnh khác nhau, cho nhiều trường hợp khác nhau trong cuộc sống. Không lập lại kinh sách như vẹt. Cho nên người đọc luôn có cái mới (về việc cũ rích) từ mình.

Chỉ vài điểm tư duy này trong cuộc sống và công việc, sẽ giúp bạn phát triển khả năng tư duy của bạn rất xa, và thành công trong đời sống, dù bạn định nghĩa thành công là gì.

Chúc các bạn luôn tư duy tốt.

Mến,

Hoành

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

 

Một suy nghĩ 5 thoughts on “Phát triển khả năng tư duy”

  1. Dear Anh Hoành,

    Đọc xong bài viết này của anh mà trong em lại thêm niềm cảm hứng và ý tưởng mới. Thêm nữa, em cũng có một vài thắc mắc muốn hỏi anh.

    Trong bài viết, anh có chia sẻ về công việc của trí thức ngày nay. Vậy công việc của những người không phải là trí thức sẽ là gì ạ? (Tất nhiên, nền tảng cốt lõi vẫn là khiêm tốn, thành thật, và yêu người).

    Việc tìm kiếm, xác thực thông tin và tính bảo mật trên Internet thực sự rất quan trọng. Và hầu như mọi người đều rất quen thuộc khi “không biết cái gì tra Google, muốn xem cái gì thì lên Youtube.” Đó là những công cụ tìm kiếm toàn cầu. Vậy theo anh, các quốc gia có nên thiết lập công cụ tìm kiếm và mạng xã hội riêng? Em có nghe trên TV nhưng cũng không biết tại sao Việt Nam nên có mạng xã hội riêng và xa hơn là công cụ tìm kiếm riêng? Điều đó có thực sự cần thiết?

    Em rất thích làm bánh. Em có tập làm tại nhà một số loại bánh ngọt. Bánh đạt yêu cầu nhưng chỉ tiếc là cả nhà em không ai thích ăn đồ ngọt. Sau khi nghiên cứu thị trường thì em cũng thấy người dân nơi em thích ăn bánh mỳ hơn. Em cũng đã tập làm và áp dụng một số công thức nhưng chưa ra được sản phẩm bánh mỳ ưng ý. Em sẽ tiếp tục thí nghiệm và hy vọng trong tương lai sẽ có những ổ bánh mỳ thơm ngon để tặng anh chị trong vườn chuối.

    Em cảm ơn anh thật nhiều ạ.

    Chúc anh một ngày vui 🙂

    Em. An An

    Liked by 1 person

  2. Hi An An,

    Mọi người đều có công việc để lo làm ăn, và quan tâm đến những vấn đề trong làng xã, phường khóm nơi mình ở.

    Nhưng người trí thức cần quan tâm đến những vấn đề lớn ở tâm quốc gia – Biển Đông, Môi Trường, Tham nhũng, Đao đức trong kinh doanh, Lam dụng tôn giáo, Giáo dục… Mọi người trong nước đều quan tâm đến những điều này, nhung người trí thức cần nhìn và hiểu vấn đề ở cấp chiến lược quốc gia, để có thể đóng góp tích cực hơn vào việc quản lý đất nước.

    Về mạng xã hội, anh thấy kinh tế và kinh doanh sẽ quyết định. Nếu ai đó sáng tạo mạng gì đó cho người Việt mà có đủ người theo, thì mạng sống. Nếu không đủ người, thì mạng chết. Anh có cảm tưởng VN có thể có một số mạng đặc biệt về văn hóa, lịch sử… tiếng Việt. Nhưng loại mạng xã hội như Facebook, Youtube thì có thể khả năng có một mạng như thế khá thấp, vì mọi người sẽ dùng Youtube và Facebook thay vì một mạng nhỏ hơn.

    Dù sao thì dùng các mạng toàn cầu tốt hơn, vì mình cần ở với thế giới, và quen thuộc với tiếng Anh.

    Anh có cảm tưởng bánh mì là một thị trường lớn ở VN chưa được khai thác đúng mức. Em theo đuổi bánh mì thì sẽ có thể thành lớn. Không chỉ là sáng tạo các loại ổ bánh bì trắng (bread), nhưng còn là đủ loại ruột kẹp bên trong (sandwich). Anh nghĩ nếu em có thực đơn chừng từ 10 đến 20 loại sandwich, em mở một tiệm thì có thể bành trướng nationwide.

    Theo anh thấy ở Mỹ, thì bán bánh mì cho khách ăn ngay, thì sandwich là chính (3, 4 loại bánh mì trắng để làm sandwwich là được – quán sandwwich). Các nơi bán cả hàng chục loại bánh mì trắng thì thường là supermarket bán thực phẩm, bà con mua bánh mì trắng về nhà ăn từ từ. Nhưng đó là thị trưởng Mỹ, thị trường VN có thể có cá tính khác không biết chừng.

    A. Hoành

    Liked by 1 person

  3. Hi Anh,

    Em cảm ơn anh đã giải đáp thắc mắc giùm em ạ. Câu trả lời của anh thật xác đáng. Em cũng rất vui khi được anh chia sẻ cái nhìn của mình về thị trường bánh mỳ tại Việt Nam.

    Không biết nói gì hơn, em chỉ biết là Luật hấp dẫn đang hoạt động theo hướng tích cực với em. Thật ra, đến khi đọc bài viết của anh về Luật này, em mới rõ hơn được chút chút.

    Cảm ơn Anh thật nhiều ạ. Anh luôn là người Anh ân cần, người Thầy chỉ lối cho chúng em.

    Chúc Anh những điều tốt đẹp nhất,

    Em. An An

    Số lượt thích

  4. Hi An An,

    Em ở miền Bắc thì rất có thể kiến thức của em về bánh mì sẽ thấp, vì người miền Bắc không rành làm bánh mì như dân Sài Gòn.

    Một lúc nào đó em nên vào Sài Gòn ở mấy ngày và đi ăn bánh mì Sài Gòn. Chợ cũ Sài Gòn (đường Tôn Thất Đạm, cắt ngay Hàm Nghi, trước chợ Bến Thành), là nơi có thể vào để biết. Trong đó ngoài vài quán bánh mì nhỏ xíu, anh thấy có Như Lan rất lớn. Nếu em thử nhiều bánh mì Như Lan thì có khái niệm vững hơn về thị trường hiện tại, rồi em sẽ phải sáng tạo qua mặt Như Lan.

    Đây là problem về cạnh tranh. Giả sử em muốn làm loại quán sandwwich (dân Việt còn gọi là bánh mì kẹp, để phân biệt với bánh mì trắng hay bánh mì không), có sandwich, vài loại nước uống, và một hai thứ bánh ngọt… Khách có thể ngồi ăn nhanh, hay cầm bánh mì về văn phòng hay nơi nào đó để ăn. Đầu tiên em sẽ thấy em phải cạnh tranh với 2 triệu xe bánh mì ngoài đường, trong khi giá của em có lẽ phải gấp ba, gấp bốn. Cạnh tranh như thế thì có thể chưa đánh đã thua.

    Vậy em cần phải từ truyền thống bánh mì cũ, tạo ra một thị trường bánh mì mới. Bánh mì của em phải nhìn khác bánh mì đường phố và vị cũng khác, từ khác ít (nhưng ngon hơn) đến khác rất nhiều, kiểu như sandwwich của Tây, thì mới không phải cạnh tranh với các xe bánh mì.

    Nhưng dù sao thì em vẫn phải dính líu đến truyền thống, thì mới lấy được sức mạnh của bánh mì truyền thống. Vì nếu em làm sandwich của Tây hoàn toàn, thì đó cũng là một thị trường rất tốt, nhưng tiềm năng sẽ yếu hơn thì nó sẽ không thu hút hết 90 triệu người VN.

    Và một số nguyên liệu dùng em sẽ phải sản xuất lấy để có đặc điểm riêng và bí mật thương mãi riêng, để thiên hạ có thể bắt chước phần nào nhưng không thể giống 100%.

    Đó là bài toán cho em. Em nghiên cứu thì sẽ nghiệm ra từ từ. Anh có đủ thứ ideas trong đầu, khi nào em muốn brainstorm cũng được. Nhưng anh muốn để em tự suy nghĩ và nghiên cứu ra.

    A. Hoành

    Liked by 4 people

  5. Dear Anh Hoành,

    Anh làm em bất ngờ quá. Em cảm ơn anh đã đặt ra bài toán, cho em nhìn nhận vấn đề cùng một số gợi ý.

    Giờ thì em đã hiểu tại sao có những chiếc bánh mỳ có thương hiệu riêng với hương vị thơm ngon không đâu giống được. Vì người làm bánh đã nghiên cứu dựa trên nền tảng bánh truyền thống rồi không ngừng mày mò, sáng tạo ra vị bánh mới. Từ nguyên liệu bột mỳ (bột mỳ mới), men ủ, thời gian ủ, môi trường nhiệt độ. Bánh mỳ trắng nướng xong, nở tốt, thơm nhẹ mùi men, sợi mỳ dai, xốp. Bánh không quá khô, dễ nuốt. Tuy không dùng chất bảo quản, nhưng bánh vẫn giữ được độ tươi, ngon, mềm giòn vào ngày hôm sau…

    Hiện tại, em chưa có tiệm bánh nào. Nhưng em nghĩ mình không đến nỗi quá mơ mộng. Chỉ nghĩ, bình luận, và hỏi han cho vui. Em vẫn có gian bếp nhỏ với chiếc lò nướng và đầy đủ dụng cụ thí nghiệm. Em sẽ tiếp tục học hỏi và nghiên cứu bánh Baguette ( bánh mỳ dài, mềm, vị ngọt nhẹ, dễ nuốt)…

    Cảm ơn anh thật nhiều ạ!

    Luôn luôn biết ơn Anh,

    Em. An An

    Liked by 2 people

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s