Lý thuyết, thực hành, và tinh thần con người

Chào các bạn,

Nếu nói về lý thuyết thì có lẽ đa số người trên thế giới đồng ý với nhau. Chỉ khi thực hành là mỗi người có một đường khác nhau, đôi khi chỏi nhau, và đôi khi có chiến tranh với nhau.

“Cấm giết người”, đây là luật đạo đức hầu như mọi quốc gia, mọi dân tộc, mọi bộ lạc trên thế giới đều có. Cả thế giới đều đồng ý. Có lẽ chúng ta sẽ không tìm được một người nào không đồng ý (trừ khi hắn có bệnh trong đầu).

Nhưng khi ứng dụng luật này vào thực tế, thì có một triệu cách khác nhau, tùy theo đó là người nào:

– Dân Palestine thì có lẽ nhiều người sẽ nói: Cấm giết người, ngoại trừ giết Do thái, chúng hắn không là người.

– Thời chiến tranh với Mỹ, dân ta có lẽ đã nói: Cấm giết người, trừ khi giết Mỹ.

– Trong các vùng hiện đang có chiến tranh tôn giáo trên thế giới, thiên hạ nói: Cấm giết người, trừ khi giết mấy tên Christian (hay mấy tên Muslim).

– Các bạn nổi điên với tham nhũng có lẽ sẽ nói cấm giết người trừ khi xử tử mấy thằng tham nhũng.

– Các bà vợ đang ghen kinh khủng có thể nói cấm giết người, trừ khi đốt thằng chồng phản bội của tôi.

Các bạn, mọi thứ trên đời, mọi từ trên đời, mọi câu nói trên đời, đều được thực hành khác nhau khi đưa vào ứng dụng. Không phải là luật nói gì, mà thi hành luật thế nào.

Mọi quan chức Việt Nam đều nói đến câu này, mà các bạn nghe có lẽ cả trăm hay nghìn lần rồi: “Luật lệ đã có đầy đủ lắm rồi, chỉ là các quan chức địa phương không hiểu luật mà thôi.” Đó là cách quan chức nói: Chúng tôi ở trung ương đã làm luật tử tế, chỉ là mấy chàng ngố ở địa phương thi hành không tốt.

Nhưng nói thế thì cũng như chẳng nói gì. Luật thì chẳng nghĩa lý gì cả. Học trò luật nào cũng đủ sức viết luật, và sẽ được đa số người đồng ý. Điều chính và khó là luật được sử dụng thế nào trong thực tế. Áp dụng luật để chăm sóc dân cũng được, mà áp dụng luật để áp bức và lấy đất của dân cũng được. Cái miệng người có thế lực nói đằng nào lại chẳng được, chỉ dân nghèo mới không có tiếng nói (cho đến khi tức lâu cũng nổ thành bạo loạn).

Cho nên các bạn, điều chính chẳng phải là bạn biết luật trên lý thuyết mà điều chính là bạn thi hành luật thế nào – với trái tim yêu người hay trái tim áp bức.

Thiên hạ cứ tưởng viết luật ra là xong. Có luật rồi cứ thế mà thi hành. Chẳng đơn giản vậy. Nói chính xác thì phải: Có luật rồi, cứ thế mà thi hành, mỗi người một kiểu. Đất nước không có nhiều vấn đề lên sao được?

Các bạn, luật rốt cuộc cũng chỉ là một loại khí cụ. Có người dùng luật để sống tử tế, có người dùng luật để cướp bóc. Luật chẳng phải là thuốc tiên, mà chỉ một khí cụ như cái kềm cái búa, không hơn không kém.

Tinh thần con người mới là yếu tố chính. Con người với tinh thần yêu thuơng và lương thiện sẽ tự động thi hành luật (và ngay cả khi không có luật) một cách yêu thương và lương thiện. Người côn đồ thì lạm dụng luật để làm việc côn đồ.

Nếu các bạn đọc các sách của các vị tướng, như Võ Nguyên Giáp kể lại trận Điện Biên Phủ, các bạn sẽ thấy yếu tố chính của chiến thắng là tinh thần yêu nước nồng nàn, hăng say chiến đấu và quyết thắng rất cao, từ tướng đến lính đến dân. Khi mọi người đều có tinh thần như thế, chẳng ai phải cần luật lệ – mỗi người biết tự kỷ luật, chẳng ai phải cần hối thúc – mỗi người tự tình nguyện, chẳng ai phải kẹt trong một xó – mỗi người tự mày mò sáng tạo ra khí cụ và phương cách chiến đấu. Đoàn quân dân như thế thì không thắng sao được?

Nghĩa là, khi thực hành, khi hoạt động, khi sống thực, tinh thần con người là chính, chẳng phải là luật lệ. Tinh thần tốt tự động biết dùng luật để làm điều thiện lành. Tinh thần tồi tệ thì dùng luật để áp bức và cướp bóc.

Cho nên các bạn, có hai điều cần ghi nhớ trong cuộc sống:

1. Điều quan trọng không phải là lý thuyết, mà là thực hành.

2. Khi thực hành thì tinh thần của bạn là yếu tố quyết định

Chúc các bạn luôn có tinh thần mạnh mẽ và trong sáng.

Mến,

Hoành

© copyright 2018
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Lý thuyết, thực hành, và tinh thần con người”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s