Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 4)

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 4: Energy in the Spaceship’s Hold – Chương 4Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 4)

Kho tàng ẩn giấu

Mười quốc gia có trữ lượng nhiên liệu hóa thạch lớn nhất được liệt kê trong Bảng 7a-c; bao gồm cả nước Ý để so sánh. Rõ ràng là dự trữ của dầu mỏ truyền thống được sở hữu phần lớn bởi các nước Trung Đông (tuy nhiên, xem thêm Chương 14), trong khi nguồn dự trữ lớn nhất của khí tự nhiên được tìm thấy ở Nga, một mình nước này sở hữu khoảng một phần tư tổng nguồn cung của thế giới (Bảng 7b).

Hơn 50% trữ lượng khí đốt được lưu trữ trong chỉ có ba nước; một trong số đó, Qatar, còn nhỏ hơn bang Connecticut nhỏ xíu của Hoa Kỳ. Ngoài ra, 40% nguồn cung cấp khí của thế giới được chiết xuất từ ​​ít hơn 20 vị trí, khiến cho các địa điểm này trở nên cực kỳ nhạy cảm nhìn từ quan điểm địa chính trị.

Trữ lượng than được phân bố trong một số lượng lớn của các quốc gia, và, kì lạ là, không có dự trữ đáng kể ở Trung Đông, như xác nhận của dữ liệu trong Bảng 7c. Dữ liệu chính xác liên quan đến trữ lượng dự trữ luôn khó để biết cụ thể, không hẳn là vì lý do kỹ thuật nhưng vì các công ty năng lượng đa quốc gia và các quốc gia sản xuất thường không quan tâm tới việc cung cấp dữ liệu chính xác. Ví dụ, trong các nước xuất khẩu dầu mỏ của Tổ chức OPEC, hạn ngạch sản xuất và bán hàng (production and sales quota) được cố định trên cơ sở tuyên bố lượng dự trữ còn lại. Nói cách khác, có tồn tại một thỏa thuận giữa các quốc gia trong đó trữ lượng dầu còn lại càng nhiều (hoặc được cho là nhiều) thì càng được bán nhiều.

Đây có thể là lý do tại sao vào năm 2001, Qatar đánh giá lại trữ lượng dự trữ của quốc gia từ 4 lên 13 tỷ thùng, trong khi Iran tăng dự trữ lên 40% vào năm 2004. Từ năm 2007 đến năm 2011, dự trữ dầu mỏ của Venezuela tăng từ 87 lên 297 tỷ thùng. Ngược lại, năm 2004, công ty Hoàng Gia Hà Lan Shell, một trong những công ty dầu mỏ lớn nhất trên thế giới, sau sự tiết lộ của một số tài liệu mật nhất định, đã thừa nhận rằng trữ lượng dầu còn lại thấp hơn 20% (3.9 tỷ thùng) so với công bố trước đó. Trong những tháng sau sự phát giác này, Shell cắt giảm trữ lượng dự trữ của mình thêm 6 tỷ thùng nữa.

Bảng 7aDự trữ dầu theo đơn vị tỷ thùng.

Tám trong số các quốc gia này thuộc OPEC và chiếm trên 80% nguồn dầu mỏ dự trữ của thế giới. Dữ liệu bao gồm trữ lượng ước tính từ cát dầu ở Canada và Venezuela. Hiện nay, nguồn đá phiến dầu không xuất hiện trong số liệu thống kê, vì điều đó là khó khăn hơn để ép dầu từ đá phiến sét dưới lòng đất. Bao gồm cả dầu từ đá phiến sét trữ lượng dầu của thế giới sẽ khoảng gần 5000 tỷ thùng (hơn 2000 tỷ thùng tính riêng Hoa Kỳ). Tuy nhiên, cần lưu ý rằng khả năng để có thể chiết xuất một lượng lớn dầu một cách hiệu quả về chi phí từ nguồn rất không thông thường này vẫn cần phải được xem xét.

Bảng 7bDự trữ khí đốt tự nhiên theo đơn vị tỷ mét khối.

Gần hơn 50% trữ lượng khí đốt được lưu trữ trong chỉ có ba quốc gia: Nga, Iran và Qatar. Gần một nửa số đó đến từ ít hơn 20 vùng siêu khổng lồ, mỗi vùng dưới sự giám sát của một số ít các chiến sĩ. Do đó khí là nguồn tài nguyên hóa thạch tinh tế nhất từ quan điểm địa chính trị. Không phải ngẫu nhiên khi mà Nga và Iran đang ngày càng hiện diện nhiều hơn trong chương trình tin tức.

Bảng 7cDự trữ than theo đơn vị hàng triệu tấn.

Ba quốc gia đầu tiên trong danh sách, mà cùng nhau nắm giữ khoảng 60% trữ lượng than của thế giới, cũng là ba người tiêu dùng năng lượng sơ cấp lớn nhất của thế giới (xem Bảng 5). Một sự gia tăng lớn trong việc sử dụng các nguồn tài nguyên trong nước tại các quốc gia này, để thay thế sự suy giảm của dầu khí, sẽ có tác động tàn phá sự ổn định khí hậu của địa cầu. 

Năng lượng cũng di chuyển 

Để tăng thêm sự phức tạp cho các vấn đề của việc sử dụng các nhiên liệu hóa thạch, 60% sản lượng của thế giới có số phận là được tiêu thụ tại các quốc gia cách rất xa những quốc gia sản xuất, nơi các trữ lượng nhiên liệu được dự trữ.

Trong trường hợp địa hình đất liền cho phép, một mạng lưới dày đặc của các đường ống được kéo dài từ các nước sản xuất sang các nước tiêu thụ. Thêm vào những đường ống đã tồn tại xuyên suốt chiều dài và chiều rộng của Ý, những năm tới sẽ thấy một đường ống dài 900 km, mà sẽ mang khí đốt tự nhiên từ Algeria đến Tuscany sau khi đã vượt qua toàn bộ hòn đảo Sardinia. Rất nhiều trong số các đường ống dẫn dầu sử dụng ngày hôm nay đã hơn hai mươi tuổi, độ tuổi mà không làm cho chúng còn tuyệt đối an toàn. Đặc biệt nguy hiểm là tình hình ở Alaska, nơi mà sự nóng lên toàn cầu đang làm tan chảy lớp băng vĩnh cửu, xuyên qua đó chạy một trong những đường ống dẫn dầu chính trên thế giới.

Đối với khoảng cách xa hơn, nhiên liệu hóa thạch được vận chuyển bằng đường biển trong những tàu chở dầu hoặc những tàu chở khí đốt tự nhiên hóa lỏng (Liquefied Natural Gas – LNG). Điều này gây ra một mật độ dòng năng lượng rất mạnh trong những địa bàn nhạy cảm, chẳng hạn như eo biển Hormuz, một điểm bắt buộc của tuyến đường dầu trong khu vực Vịnh Ba Tư, thông qua đó chuyên chở một số lượng dầu thô tương đương với tiêu thụ hàng năm của toàn bộ châu Âu, hoặc là eo biển Malacca, qua đó 25% lượng dầu khai thác được vận chuyển bằng đường biển, phần lớn dự định đến với Trung Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc.

Những tàu biển chở dầu lớn vận chuyển dầu thô có thể mang một tải trọng nhiều hơn 300 000 tấn và rất là tốn kém để hoạt động bởi vì chúng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc nhằm tránh các sự cố môi trường nghiêm trọng như những tai nạn đã xảy ra trong quá khứ (ví dụ, dọc theo đường bờ biển Alaska – các bạn còn nhớ vụ tràn dầu Exxon Valdez*?).

Trong chừng mực liên quan đến khí tự nhiên, khí trước tiên phải được hóa lỏng ở nhiệt độ -162°C tại cảng đi để sẵn sàng cho vận chuyển bằng tàu chở dầu khí LNG và sau đó được tái khí hóa ở cảng đến. Các hoạt động này phức tạp về mặt kỹ thuật, tốn kém về mặt kinh tế và năng lượng, và tiềm tàng sự nguy hiểm.

Hoa Kỳ về mặt địa lý rất xa xôi từ các nhà sản xuất chính của Trung Đông, và do vậy phải được cung cấp bằng đường biển. Bởi vậy, họ đang chuyển hướng sự chú ý ngày càng lớn tới các nước láng giềng trên lục địa châu Mỹ – Venezuela và Bolivia – nơi nguồn cung cấp dầu và khí đốt sang Hoa Kỳ đang là một trong những vấn đề chính trị gây tranh cãi nhất.

Châu Âu có rất ít dự trữ nhiên liệu hóa thạch, nhưng từ quan điểm về nguồn cung cấp cho chính nó ở trong một tình huống địa lý thuận lợi hơn nhiều so với Hoa Kỳ, vì nó hầu như được bao quanh bởi các vựa sản xuất chính của thế giới (Nga, Trung Đông, Bắc Phi, Biển Bắc).

Rất cần thiết để sở hữu trữ lượng riêng của mình, nhưng cũng rất quan trọng để kiểm soát được các tuyến đường thông qua đó nhiên liệu hóa thạch được phân phối. Chúng ta biết điều này một cách rõ ràng đầy đủ ở châu Âu, nơi dòng chảy của khí đốt từ Nga và Libya đã bị ngừng hoạt động bởi lý do chính trị và quân sự. Do đó, đường cao tốc năng lượng thường được lựa chọn dựa trên tiêu chuẩn chính trị nhiều hơn là khoảng cách tối thiểu.

Hết phần 4 – Chương 4 (còn tiếp)

Người dịch: Phạm Thu Hường

Biên tập: Đào Thu Hằng

 

Chú thích của người dịch:

* The Exxon Valdez oil spill: Sự cố tràn dầu Exxon Valdez xảy ra ở eo biển Prince William, Alaska. Ngày 24/3/1989, khi một tàu chở dầu mang tên Valdez của công ty Exxon, đang trên đường tới Long Beach, California, đã đâm vào rặng đá ngầm của đảo Bligh và mắc cạn vào lúc 12:04 am giờ địa phương và làm đổ xuống biển từ 260 000 đến 750 000 thùng (41 000 đến 119 000 m3) dầu thô trong vài ngày sau đó. Đây được coi là một trong những thảm họa tàn phá môi trường nghiêm trọng nhất do con người gây ra. Khu vực này là một môi trường sống cho cá hồi, rái cá biển, hải cẩu và chim biển. Dầu thô, ban đầu được chiết xuất tại mỏ dầu Prudhoe Bay, cuối cùng đã bao phủ 1300 dặm (2100 km) bờ biển, và 11000 dặm vuông (28000 km2) của đại dương.

 

© copyright Zanichelli and Wiley-VCH

Permission granted for translating into Vietnamese and publishing solely on dotchuoinon.com for non-commercial purposes

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s