Những đồng tiền “bẩn thỉu và đẫm máu” đẩy Campuchia vào tình thế khó lường trong xung đột Mỹ – Trung – America’s debt diplomacy in Cambodia

Hồng Anh | 08/07/2021 07:08 soha

Những đồng tiền "bẩn thỉu và đẫm máu" đẩy Campuchia vào tình thế khó lường trong xung đột Mỹ - Trung

Hình ảnh minh họa.

Chính phủ Campuchia coi khoản nợ Mỹ từ thời Tướng Lon Nol là bất hợp pháp và đã nhiều lần thúc giục Washington xóa nợ.

Giữa Mỹ và Campuchia vẫn còn một “món nợ lịch sử” chưa được giải quyết: Đó là khoản vay 278 triệu USD từ thời chính quyền Tướng Lon Nol, nay cộng thêm lãi đã lên đến gần 700 triệu USD (theo thông tin của truyền thông Campuchia).

Chính phủ Campuchia coi khoản nợ này là bất hợp pháp, và đã nhiều lần thúc giục Washington xóa nợ vì đối với Phnom Penh, Mỹ còn nợ người dân Campuchia món nợ tinh thần to lớn.

Trong bài bình luận dưới đây, nhà báo chính trị David Hutt của tờ Asia Times đã phân tích về khoản tiền Campuchia nợ Mỹ từ thời Lon Nol và những được-mất cùng điều kiện để Washington xóa nợ hoặc giảm nợ cho Phnom Penh.

Sau đây là nội dung lược dịch của bài viết này.


MỸ ĐÒI TIỀN, CAMPUCHIA TỪ CHỐI TRẢ “NỢ BẨN”

Thủ tướng Campuchia Hun Sen coi đó là những đồng tiền “bẩn thỉu và đẫm máu”. Nhưng đối với Mỹ, đó chỉ đơn giản là một món nợ mà Campuchia phải trả cho họ trên tư cách là một quốc gia có chủ quyền.

Trong nhiều năm qua, giữa Washington và Phnom Penh đã xảy ra tranh cãi về khoản tiền 278 triệu USD mà Campuchia đã vay từ Mỹ từ đầu thập niên 1970, và sau 4 thập kỷ hiện tiền lãi đã nhiều hơn cả khoản vay gốc.

Năm 2010, Quốc hội Mỹ định giá khoản vay của Campuchia là 444 triệu USD – bao gồm tiền lãi. Năm 2017, Đại sứ quán Mỹ tại Phnom Penh thông báo với truyền thông địa phương rằng khoản nợ đã tăng lên 505 triệu USD với lãi suất ưu đãi 3%.

Hãng thông tấn Fresh News, cơ quan ngôn luận của chính phủ Campuchia, gần đây cho biết khoản nợ này đã tăng lên gần 700 triệu USD – tuy nhiên thông tin này chưa được xác nhận và có vẻ khá cao nếu tính theo công bố trước đó từ phía Mỹ.

Số tiền khổng lồ như vậy bắt đầu từ khoản tiền 278 triệu USD mà chính quyền Lon Nol vay từ chính phủ Mỹ sau khi lật đổ Hoàng thân Sihanouk.

Tuy nhiên, Cộng hòa Khmer của chính quyền Lon Nol đã sụp đổ vào năm 1975 do nạn tham nhũng, quản trị yếu kém; sau đó là những tháng ngày Mỹ giội bom Campuchia khi chính quyền Khmer Đỏ lên nắm quyền, và tiếp đến là cuộc diệt chủng kéo dài 4 năm.

Một lập luận thường được đưa ra là Mỹ nên xóa nợ cho Campuchia vì lý do đạo đức, vì Mỹ từng giội bom Campuchia vào đầu thập niên 1970.

“Tôi coi khoản nợ của Campuchia với Mỹ dưới thời chính quyền Lon Nol là nợ ‘bẩn’, vì Campuchia đã bị ép phải mua bom Mỹ rồi giội lên đầu chính người dân Campuchia, gây ra rất nhiều thương vong. Mỗi lần nhớ đến câu chuyện này, tôi đều cảm thấy đau xót cho tất cả người dân Campuchia”, Thủ tướng Hun Sen hồi tháng 4 đã kêu gọi Tổng thống Mỹ Joe Biden xóa nợ cho Campuchia.

Trong khi đó, như đã nêu trong phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện năm 2010, Washington vẫn coi khoản vay này là dành cho “hàng hóa nông nghiệp” chứ không phải là bom đạn.

Trong một bài xã luận được đăng tải gần đây, báo Khmer Times cho biết: “Mỹ vẫn đòi Campuchia trả món nợ thời chế độ Lon Nol, như thể 2 triệu tấn bom vẫn là chưa đủ.”

Trước đó, năm 2017, Thủ tướng Hun Sen từng tuyên bố khi những cuộc tranh luận nổ ra sau khi ông Donald Trump lên nắm quyền: “Thật khó cho chúng tôi để nói với người dân Campuchia chấp nhận một món nợ vốn dùng để mua bom đạn nhằm giết hại chính người dân Campuchia”.

Nhưng nếu xét đến ngoài khía cạnh đạo đức, thì có thể một số quan chức ở Washington cho rằng việc xóa món nợ lịch sử của Campuchia sẽ tạo ra tiền lệ xấu cho các quốc gia khác, dù Mỹ đã từng xóa một số khoản nợ nước ngoài.

Trong một phiên điều trần của Quốc hội năm 2008, ông Scot Marciel, khi đó là Phó trợ lý Bộ trưởng phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, đã lưu ý rằng Campuchia có khả năng trả nợ: “Họ không muốn trả nợ, chứ không phải là không thể”.

Gần đây, Ngân hàng Thế giới (World Bank – WB) lưu ý rằng toàn bộ nợ công của Campuchia là nợ nước ngoài và dự báo sẽ tăng lên khoảng 9,6 tỷ USD vào năm 2021. Tuy nhiên, khoản tiền này cũng chỉ chiếm 35,2% GDP của Campuchia, thấp hơn so với tỉ lệ nợ công của Thái Lan.

Như vậy, nếu thông tin của Fresh News về việc Campuchia nợ Mỹ 700 triệu USD là đúng, thì số tiền này cũng chỉ bằng 7% tổng nợ nước ngoài của Campuchia.

Tại phiên điều trần của Hạ Viện năm 2010, Phó trợ lý Bộ trưởng phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương vào thời điểm đó, ông Joseph Yun, đã lưu ý rằng “Trong khi Campuchia tiếp tục không trả nợ Mỹ, thì họ vẫn khi thanh toán đúng hạn cho các chủ nợ khác.”

Theo thông tin cập nhật mới nhất vào tháng 6 của WB, Campuchia hiện đang nợ Trung Quốc 3,9 tỷ USD – tương đương 44% tổng nợ công của nước này – và phần lớn số tiền này đã được Phnom Penh vay Bắc Kinh từ đầu thập niên 2010.

MỸ CŨNG CÓ THỂ TẬN DỤNG KHOẢN NỢ LÀM ĐÒN BẨY NGOẠI GIAO

Xét về mặt địa chính trị, việc Campuchia từ chối trả nợ cho Mỹ vì lý do “đạo đức” đang đẩy nước này vào tình thế nguy hiểm và khó lường giữa cuộc xung đột Mỹ-Trung.

Nợ liên quan đến ngoại giao. Nhiều năm nay, chúng ta đã nghe thấy nhiều lần cụm từ “ngoại giao bẫy nợ” của Trung Quốc được nhắc tới. Trung Quốc cũng bị cáo buộc sử dụng các khoản cho vay để xây dựng ảnh hưởng ở nước ngoài. 

Nhưng thực chất, đây là chuyện “có đi, có lại” (quid pro quo). Nếu Washington giảm nợ cho Campuchia, thì họ sẽ nhận được điều gì?

Câu hỏi này sẽ đơn giản hơn trước năm 2017 – thời điểm mối quan hệ Mỹ-Campuchia thực sự xấu đi sau khi Campuchia hủy các cuộc tập trận quân sự chung với Mỹ. 

Vào đầu tháng 6 vừa qua, trước chuyến thăm Phnom Penh của Thứ trưởng ngoại giao Mỹ Wendy Sherman, Thủ tướng Hun Sen đã đề nghị Mỹ cho Campuchia trả nợ chậm và cắt giảm lãi suất cho vay xuống còn 1%, hoặc chuyển đổi 70% khoản nợ này thành tiền hỗ trợ Campuchia phát triển lĩnh vực giáo dục và y tế.

Tuy nhiên, nếu Washington định xóa một khoản nợ lớn như vậy, thì họ sẽ chỉ thực hiện nếu họ tin rằng cử chỉ thiện chí của mình cũng sẽ được Phnom Penh đáp lại bằng thiện chí.

Những đồng tiền bẩn thỉu và đẫm máu đẩy Campuchia vào tình thế khó lường trong xung đột Mỹ - Trung - Ảnh 4.

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman và Thủ tướng Hun Sen. Ảnh: Bộ Ngoại giao Mỹ tại Campuchia

Sau chuyến thăm Phnom Penh của bà Sherman, chính phủ Campuchia đã cho phép tùy viên quân sự của Đại sứ quán Mỹ Marcus M Ferrara thăm căn cứ hải quân Ream, nơi các quan chức Mỹ từ năm 2018 đã nghi ngờ rằng căn cứ này có liên quan đến Trung Quốc. Nhưng khi đến nơi, ông Ferrara mới nhận được thông báo chỉ được thăm một phần của căn cứ. Phnom Penh không sai và có quyền làm như vậy, nhưng hành động của họ lại không thể giải trừ mối lo ngại của Mỹ rằng Campuchia có thể đang “che giấu” một bí mật gì đó.

Hơn nữa, nếu như Mỹ xóa nợ, thì Campuchia có thể tiếp tục vay từ Trung Quốc – một điều đi ngược lại các mục tiêu trong chính sách đối ngoại của Mỹ.

Thay vào đó, Mỹ có thể “sáng tạo” hơn với khoản nợ của Campuchia. Chẳng hạn, Mỹ có thể chuyển đổi một phần lớn số tiền này (theo đề xuất của ông Hun Sen là 70%) thành tiền đầu tư vào cơ sở hạ tầng cho Campuchia – một cách để cạnh tranh với các khoản đầu tư của Trung Quốc trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng tại quốc gia Đông Nam Á này.

Mỹ cũng có thể chuyển số tiền tương đương 70% khoản nợ vào quỹ hỗ trợ phát triển xã hội dân sự của Campuchia, như một cử chỉ thiện chí trực tiếp đối với người dân Campuchia.

Dù bằng cách nào thì khoản nợ này cũng có thể được Mỹ sử dụng làm “đòn bẩy”. Nếu Mỹ quyết định cứng rắn và nghiêm túc bắt Campuchia trả nợ, thì danh tiếng của Campuchia đối với các tổ chức cho vay quốc tế – bao gồm Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) – có thể bị đe dọa.

Như vậy, nếu Campuchia muốn được xóa nợ, thì họ phải cho Mỹ một điều gì đó. Còn nếu không thì Mỹ sẽ tiếp tục chờ khoản nợ này tăng lên./.

(Theo Asia Times)

***

America’s debt diplomacy in Cambodia

Moralizing is all well and good but the Vietnam War era $700 million Phnom Penh owes Washington need not be a sticking point

Asiatimes By DAVID HUTTJULY 1, 2021Print

A Cambodian woman holds a stack of riel bank notes. Photo: AFP Forum

According to Cambodian Prime Minister Hun Sen, it’s “dirty” and bloodstained money. For the United States, it’s simply a debt that Cambodia, a sovereign state, must pay.  

For years, Washington and Phnom Penh have clashed over a $278 million loan that Cambodia took in the early 1970s but which, after four decades of interest and non-payment, has now more than doubled.

In 2010, the US Congress put the figure at $444 million, including interest. In 2017, the US Embassy in Phnom Penh told local media that the debt had risen to $505 million at a concessional 3% interest rate. 

Fresh News, the Cambodian government’s mouthpiece, said recently that it had risen to around $700 million, which cannot be confirmed and appears high considering aforementioned US estimates from previous years. Let us assume it is between $500 million and $700 million, but probably toward the lower end of that scale. 

But it only started out as $278 million in US loans to the Lon Nol government, which in 1970 had ousted the regime of king-turned-autocrat Norodom Sihanouk.

Lon Nol’s five-year failed attempt at a republic collapsed in 1975, after widespread corruption and incompetence, as well as near-unprecedented rates of bombing by the US, when the Khmer Rouge rose to power, unleashing a four-year genocide.

The all-too-common argument is made that the debt should be wiped out on moral grounds, because of the past crimes of America’s secret (and not-so-secret) bombing of Cambodia during the early 1970s.

US President Richard M. Nixon points to a map during a press conference on Vietnam and Cambodia in Washington, D.C. on 30 April 1970. Photo: AFP / National Archives

“I consider the US debt Cambodia owed during the rule of Lon Nol to be a ‘dirty’ debt that forced Cambodia to buy American bombs and drop them on the heads of Cambodians, causing many deaths and injuries. Remembering this story every time, I feel pain for all Cambodians,” Hun Sen said in April in a personal appeal to US President Joe Biden.

(Washington, as stated during a hearing of the House of Representatives’ Committee on Foreign Affairs in 2010, still contends that the original loans were for “agricultural commodities,” not munitions.) 

An editorial last month in the Khmer Times, a government-aligned rag, asserted: “The US still demands for debt repayment that Cambodia owed during Lon Nol’s regime, as if the 2 million tons of bombs were not enough.” Or, as Hun Sen put it in 2017 when the debate arose after Donald Trump’s assumption of power: “It is difficult for us to tell Cambodians to accept debt to buy bombs and bullets to kill Cambodian people.”

But let’s get away from the moralizing. Maybe some in Washington genuinely believe canceling Cambodia’s historic debt would set a bad precedent for other states, yet the US has canceled the past debt owed to it by foreign governments.

There is the persuasive argument, however, that if Cambodia wants to sit at the adults’ table then it has to start acting as such, not just crying victimhood about the past. After all, Hun Sen certainly cannot take the moral high ground in Cambodian history.  

Cambodia, indeed, can afford to pay back the debt, as Scot Marciel, then deputy assistant secretary for East Asian and Pacific Affairs, noted in a congressional hearing back in 2008, during which he said Cambodia was “unwilling, rather than unable, to pay its debts.”

Cambodia’s public debt consists entirely of external debt, the World Bank recently noted, and is forecast to grow to around $9.6 billion in 2021. But that’s just 35.2% of GDP, a ratio that would make the likes of Vietnam and Thailand turn green with envy. (If we even accept that the historic debt to the US is now around $700 million, that’s only 7% of Cambodia’s total external debt.)

At the 2010 House hearing, the deputy assistant secretary for East Asian and Pacific Affairs at the time, Joseph Yun, also noted that “Cambodia has  accumulated arrears to the United States while paying other creditors on time.”

Cambodia’s Prime Minister Hun Sen is facing more pressure to reform from the US. Photo: AFP/Tang Chhin Sothy

According to the World Bank’s latest update published in June, Cambodia’s external debt to China now stands at $3.9 billion, about 44% of Cambodia’s total debt stock, most of which was accrued in the 2010s at the same time as it argued it couldn’t pay back the US loan. (Portions of this debt from China have been incurred for less-than-moral reasons, too.)

Moralizing its all well and good, but this is geopolitics, and the Hun Sen government’s actions since 2017 have enmeshed Cambodia dangerously and (seemingly) intractably in the middle of the US-China conflict. 

Debt is diplomacy. For years, we’ve heard incessant claims of China’s “debt trap” diplomacy, claims that tend to be overblown. Also, they assume that only China uses debt as a way of building influence in foreign countries. That’s as old as time, though. 

What it really comes down to is quid pro quo. If Washington were to ease Cambodia’s debt liabilities, what would the US get in return? That may have been a simpler question prior to 2017, the year when US-Cambodia relations really deteriorated, chiefly over Cambodia canceling joint military drills with the US and then dissolving the country’s only viable opposition party, the Cambodia National Rescue Party (CNRP), on the spurious accusation it was plotting a US-backed coup. 

In early June, ahead of a visit to Phnom Penh by US Deputy Secretary of State Wendy Shermam, Hun Sen suggested that Washington could either allow delayed repayments, cut the interest rate on the debt to 1% or turn 70% of the debt into new development assistance for Cambodia, to be used on education and health care.  

Yet if Washington were to wipe out a large chunk of the debt, it would only do so if it believed this gesture was met by good-faith reciprocity from Phnom Penh. 

Frankly, there’s zero reason for such a belief now. A case in point occurred last month, when, after Sherman’s visit to Phnom Penh, the Cambodian government allowed the defense attaché at the US Embassy, Marcus M Ferrara, to tour the Ream Naval Base. (Since 2018, US officials have alleged that Cambodia is in secret agreement to allow Chinese troops access to the base.)

Yet he turned up to find that he was only allowed to visit parts of the site. Phnom Penh was in its rights to limit Ferrara’s visit, yet it did nothing to absolve US fears that Cambodia is hiding something.

As for Hun Sen’s “suggestion” that Washington commute 70% of the debt into new development assistance, under that scenario, the money would simply go to Hun Sen’s government to blow on whatever it likes, with little oversight from the US, and pocket the kickbacks. (Canceling the debt would only benefit the Cambodian people if you believe that Cambodia’s public debt is mostly used for the public’s benefit.) 

A woman working at a money exchange shows 500 Cambodian riel notes to photographer in central Phnom Penh March 12, 2011. Photo: Agencies

Moreover, after ridding Cambodia’s balance sheets of around 7% of its current external debt, if the US were to cancel it, Hun Sen would likely turn to Beijing for new credit lines, an eventuality completely against America’s foreign-policy objectives. 

Instead, the US could be more creative with the $500 million to $700 million it is owed, a rounding error for American finances. A large proportion of it (say Hun Sen’s proposed 70%) could be forgiven and turned into new infrastructure investment for Cambodia, a way of rivaling China’s infrastructure investment in the country. 

Or Washington could make a gesture to the Cambodian people, not Hun Sen’s government, by commuting 70% of the debt into new development assistance only for Cambodia’s civil society. Better still, it could wipe off this debt if American inspectors deem the 2023 general election in Cambodia to be legitimate and fair.  

Look at it whichever way you wish, the debt gives Washington leverage in a country where its opinion is no longer heeded. If Washington were to get tough and seriously call in the debt, Cambodia’s reputation among international lenders, including the International Monetary Fund, could be jeopardized.

If Phnom Penh wants it wiped out, it must give something in return. If not, the US is happy to let the debt continue to tot up from interest. 

David Hutt is a political journalist based between the Czech Republic and Britain. Between 2014 and 2019, he was based in Cambodia, covering Southeast Asian affairs. He is Southeast Asia columnist for The Diplomat and a regular contributor to Asia Times, including the column Free Thoughts. He reports on European political affairs and Europe-Asian relations. Follow him on Twitter @davidhuttjourno.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s