Trái tim vô nhiễm 

Chào các bạn,

Mấy tuần trước khi mình kể chuyện gửi bé Khánh An đến trường mang tên “Trái tim vô nhiễm nguyên tội Đức Mẹ Maria”, bạn mình đã hỏi mình: “Tớ không hiểu từ “Trái tim vô nhiễm”? 

Mình đã hứa với bạn sẽ viết về khái niệm rất quan trọng trong giáo lý của Công giáo này, đến mức mà được dùng để đặt tên cho trường học. Và hình ảnh trái tim Đức Mẹ là quan trọng không thể thiếu trong nhà thờ Công giáo. Tuy nhiên, đó cũng là một tín điều gây tranh cãi trong thần học, và vì thế mà mình đã không muốn giải thích một cách dễ dãi. Vì rằng khái niệm này nếu không giải thích thì rất dễ hiểu, nhưng nếu giải thích thì phải đề cập đến rất nhiều chi tiết trong lịch sử phát triển Giáo hội và hoàn cảnh xã hội.

Như một người bạn khác của mình giải thích một cách đơn giản, hiểu nôm na trái tim vô nhiễm là một trái tim thuần khiết, trong sáng, tràn đầy tình yêu thương. Mẹ Maria là hiện thân của sự trong sáng, tinh khiết nên mới được lựa chọn để Chúa “nhập thể” và sinh ra. Mình cũng đã gửi cho bạn bài viết “Tôi là tôi tớ của Chúa” với những chi tiết lấy từ trong Thánh Kinh kể về cô gái nhỏ Maria đối diện với mệnh lệnh làm việc từ Thiên Chúa, và những chi tiết đó cho chúng ta biết về Maria mà không cần tín điều nào nói cho chúng ta biết. 

Nhưng hôm nay mình muốn nói về khái niệm này kĩ hơn, để chúng ta tìm hiểu điều gì là quan trọng là gốc trong trái tim, điều gì là không quan trọng chỉ là tranh cãi ở bề mặt của giáo lý. 

(1) Vô nhiễm nguyên tội 

Không chỉ đơn giản đề cập đến sự trong sáng, “trái tim vô nhiễm” hàm ý không bị nhiễm vào tội nguyên tổ, tội tổ tông. Tội này được đại diện bởi việc Adam và Eva không nghe lời Thiên Chúa ăn Trái cây Tri thức và phải chịu tội bị đuổi khỏi Vườn Địa đàng. Sự sa ngã này là nguồn gốc của cái chết. Nguyên tội ám chỉ đến tình trạng mắc tội ngay từ khi sinh ra của tất cả mọi con người, và đây cũng là một tín điều của Hội thánh Công giáo. Điều này cũng gợi lên câu hỏi: Vậy thì bản chất của con người là nguyên sơ thánh thiện hay sinh ra đã mang trong mình mầm mống của sự sa ngã tội lỗi?

Chúa Giê-su đến và trả bằng máu trên thập giá để chuộc tội tổ tông cho toàn thể loài người, để hễ ai có lòng tin thật vào Giê-su thì được ơn cứu độ. Chính từ đây mà hình thành mâu thuẫn về thời điểm được ơn cứu độ của Mẹ Maria: trước hay sau khi Chúa Giê-su chuộc tội trên thập giá? Nếu nói rằng Đức Mẹ được ơn vô nhiễm nguyên tội ngay từ đầu, có nghĩa là không cần đến sự cứu chuộc của Chúa Giê-su? 

Sau nhiều tranh cãi, ngày 8-12-1854 Đức Piô IX đã định tín Đức Mẹ vô nhiễm nguyên tội: “Đức Trinh Nữ Maria diễm phúc ngay từ giây phút đầu tiên đầu thai, nhờ một phương pháp ngoại lệ và ơn sủng duy nhất của Thiên Chúa toàn năng ban cho…”. (Tín điều vô nhiễm nguyên tội là gì) 

Tuy vậy, tín điều này vẫn là một điểm tự mâu thuẫn trong thần học về sự cứu chuộc tội nguyên tổ cho toàn thể loài người (không loại trừ ai) trên thập giá của Chúa Giê-su. Khi phân biệt rạch ròi thời điểm trước sau như vậy – Mẹ Maria được ơn vô nhiễm trước – thì đã tạo nên rất nhiều sự phân biệt trong tư duy (ví dụ như, những người sinh ra trước thời điểm Chúa Giê-su ra đời có được cứu rỗi không?), và từ đó không hiểu hết được chữ Thời cũng như sự không giới hạn và không phân biệt trong Chúa. 

Chúa Giê-su nói: Phúc cho người có trái tim tinh khiết, vì họ sẽ thấy Thượng đế (Blessed are the pure in heart, for they will see God) (Matt. 5:5). Lời này giúp chúng ta dễ hiểu hơn về “trái tim vô nhiễm” và bớt phân biệt trước sau. (Phúc cho người có trái tim tinh khiết). Theo cách hiểu này, “nguyên tội” chính là không biết Thiên Chúa và không nghe lời Thiên Chúa trong trái tim chúng ta, và đó chính là mầm mống của sự sa ngã. 

Ngoài ra, khi nhắc đến Đức Mẹ vô nhiễm nguyên tội, người ta cũng hay nhắc đến sự kiện Fatima. Ở Fatima, Bồ Đào Nha, từ ngày 13/5 đến ngày 13/10 năm 1917,  Đức Mẹ Maria hiện ra 6 lần với 3 em bé chăn cừu – Lúcia Santos 10 tuổi, và hai người em họ Jacinta Marto (7 tuổi) và Francisco Marto (8 tuổi) – không biết đọc, không biết viết, bảo 3 em truyền lại những thông điệp lớn về nước Nga sẽ khởi động chiến tranh trên thế giới, dâng hiến nước Nga cho Đức Mẹ, và Đức Mẹ sẽ xoay trái tim của nước Nga trở lại. Tất cả mọi điều đã xảy ra đúng như thế trong vòng 72 năm, cho đến năm 1989 khi khối Liên Xô sụp đổ. (*) Trong lần hiện ra lần thứ hai vào ngày 13/6/1917, Đức Mẹ đã cho 3 em nhìn thấy Trái Tim Vô Nhiễm Nguyên Tội Mẹ bị gai cuốn chọc thủng cần được đền tạ. Đây cũng là hình ảnh mình nhìn thấy khi quán về trái tim Bồ tát, “đó không phải là hình ảnh một nụ cười giác ngộ viên mãn trí tuệ hơn người, mà em nhìn thấy hình ảnh Mẹ Maria hiện lên ở Fatima với vòng gai quanh trái tim của bà, một trái tim Bồ tát đau xót vì chúng sinh mê muội trong tranh đấu mà không biết dựa vào nhau, yêu thương nhau.” (comment trong bài “Không“)

*Xem thêm Our Lady of Fatima, Giữ trái tim tinh khiết,
Những Tập Hồi Ký Của Chị Nữ Tu Maria Lucia Trái Tim Vô Nhiễm

(2) Đồng trinh trọn đời

Ngoài giáo lý về “vô nhiễm nguyên tội”, còn có một tín điều nữa chúng ta nghe rất nhiều về Đức Mẹ Maria “đồng trinh trọn đời”. Trong cả 4 cuốn thánh kinh tân ước đều nói Giêsu có brothers (anh em trai), 4 người có tên cụ thể James, Joses, Judas và Simon (Mark 6:3, Matt. 13:55) và có sisters (chị em gái) không đề cập tên. Thánh kinh cũng có nhắc đến hai người em trai sau này thành môn đệ trong 12 môn đệ chính của Giê-su, là Thánh James và Thánh Jude. Như vậy chúng ta có thể suy nghĩ theo hướng thông thường là Cha Giuse và Mẹ Maria có sinh thêm vài người con sau Giê-su. 

Thế nhưng Giáo hội (Công giáo — thời đó chỉ có một giáo hội) nhất định không nghĩ như vậy, chỉ khoảng thế kỷ thứ tư là đã tin Đức Mẹ đồng trinh trọn đời, đề ra rất nhiều lý thuyết khác nhau rằng đây chỉ là anh em họ của Giê-su, hoặc là cho rằng đây có thể là con riêng của Cha Giuse, v.v. Đây đều là những chuyện ngoài Thánh Kinh, được phát triển bởi các tổ phụ của Giáo hội. 

Mẹ Maria được coi như “vô nhiễm” trước mọi tội lỗi, và tín điều này rõ ràng ám chỉ rằng “đồng trinh” thì cao quý hơn mất trinh, và việc giao hợp của người nam và người nữ, do Chúa tạo ra, để bảo tồn dòng giống loài người, thì rất là tồi tệ. Vì thế, tín điều Đức Mẹ đồng trinh này thể hiện suy nghĩ của con người thời cổ đại cố gắng thể hiện sự thanh cao của Chúa, nhưng trái lại nó chỉ tạo nên nhiều tranh cãi thần học che mờ đi con người Giê-su. (Con người Giê-su)

Và đối với mình đây cũng là một điều không cần thiết, Mẹ với một đàn con nheo nhóc mới là MẸ và mẹ thành thanh cao nhờ các con. Mẹ chẳng là cao quý vì mẹ còn trinh. Tuy nhiên, tôn giáo là lòng tin, ai tin thế nào cũng tốt. Người Công giáo muốn tin như vậy thì chúng ta cũng nên trân trọng niềm tin ấy. Có một điều mà tất cả mọi người đều đồng ý, dù có suy nghĩ giống hay khác nhau về những tín điều giáo lý này, đó là sự thánh thiện và trái tim thương xót thế gian của Đức Mẹ và như thế là đủ. 

Chúc các bạn giữ được trái tim tinh khiết như Mẹ Maria.

Thân mến, 

Phạm Thu Hường

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s