Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Xi Xa Lo/Xò Lò & Tăng Pu/Bẳng Bu

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn hai nhạc cụ Xi Xa Lo (Xò Lò)Tăng Pu (Bẳng Bu) của người Việt/Thái.

Tăng Pu (Bẳng Bu) là nhạc cụ họ hơi, chi gõ, rập, không định âm của người Việt/Thái và khá phổ biến ở nhiều dân tộc vùng Tây Bắc, Việt Nam. Cái tên Tăng Pu của nó xuất phát từ tiếng Thái. Nhạc cụ này dành riêng cho nữ giới, thường được dùng trong các nghi lễ mang đậm tính cầu mong cuộc sống bình yên và mùa màng bội thu.

Tăng Pu được làm bằng những ống tre lớn. Đó là những ống tre rỗng hai đầu, dài từ 40 đến 80 cm, đường kính từ 8 đến 10 cm, ở một vài nơi người ta dùng ống có mấu kín ở một đầu.

Các ống dài ngắn khác nhau để cho ra âm thanh cao thấp khác nhau, song cao độ không chuẩn lắm vì người chế tác không được quan tâm đến độ cao xác định. Để sử dụng nhạc cụ này cần có nhiều người tham gia. Mỗi người cầm hai ống ở hai bàn tay, đổ rập một đầu ống xuống sàn nhà hay tấm ván (có lót vải mỏng hoặc không lót) khiến không khí trong ống chấn động, phát ra tiếng brum brum, làm nền cho động tác và bước chuyển của người múa.

Tăng Pu/Bẳng Bu.
Tăng Pu/Bẳng Bu.

Ngoài cách kích âm đổ rập, người ta còn đập hai ống vào nhau để tạo ra tiếng động. Những tiếng này không vang vì thân ống bị hai bàn tay giữ chặt nên chấn động trong thân ống không lan truyền như những nhạc cụ tự thân vang khác.

Tăng Pu là nhạc khí của nữ giới (ngày nay cả nam giới cũng chơi). Khi chơi, mỗi cô gái hai tay cầm hai ống dỗ, rập một đầu ống xuống tấm ván hay sàn nhà. Nếu ống có một đầu mấu thì dỗ đầu mấu xuống. Âm thanh sẽ tạo ra mô hình nhịp điệu, tiết tấu ứng với các động tác và các bước chuyển động của đội hình múa.

Tăng Pu thường được diễn tấu trong nghi lễ nông nghiệp, đệm cho điệu múa của ông Mo (ví dụ: Lễ “Xên lẩu nó” – Mừng mùa mǎng mọc). Các lễ này có nội dung phồn thực, cầu cho người yên vật thịnh, mùa màng tốt tươi.

bangbu1

Xi Xa Lo (Xò Lò) là nhạc cụ họ dây duy nhất của người Việt/Thái, do nam giới sử dụng, dùng vào mục đích giải trí. Cái tên Xi Xa Lo của nó xuất phát từ tiếng Thái. Trước đây, nhạc cụ này có hai dây làm bằng tơ tằm, hoặc tách trực tiếp từ thân ống như đàn Tập Inh. Nhưng ngày nay, ngoài việc sử dụng dây bằng kim loại sắt người ta còn bổ sung thêm dây thứ ba cùng chất liệu. Cung kéo làm từ một thanh tre mỏng, có chiều dài khoảng 45cm, rộng khoảng 1cm; dây cung thường được làm từ lông đuôi ngựa nhưng phổ biến là làm từ những sợi cước nhỏ.

Đây cũng là một trong những nhạc cụ xuất hiện khá phổ biến trong đời sống sinh hoạt âm nhạc dân gian của người Việt/Thái. Xi Xa Lo ngoài dùng để độc tấu còn có thể sử dụng hòa tấu hoặc đệm trong các bài hát dân ca trong sinh hoạt thường ngày.

Dưới đây mình có 1 clip hòa tấu Tăng Bu và Xa Xi Lo để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn.

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

oOo

Hòa tấu Xi Xa Lo & Tăng Pu – nhạc cụ độc đáo của người Thái:

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s