Dạy Mỹ

Chào các bạn,

Chiến tranh Ukraine là vấn đề lớn của thế giới, vì nếu không được quản lý tốt nó có thể trở thành phức tạp hơn cho cả thế giới. Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn của thế giới thì mình thấy ở nơi khác từ trước đó lâu rồi: Đó là vấn đề trong hệ thống chính trị của Mỹ.

Nước Mỹ có hiến pháp già tuổi đời nhất thế giới và là nền chính trị dân chủ thường được xem là kiểu mẫu cho thế giới. Một quốc gia non trẻ, chỉ hơn 300 tuổi đã làm chủ thế giới, thì đó là một hình ảnh đáng cho nhiều người học theo.

Nhưng từ khoảng hơn 30 năm nay, hệ thống chính trị của Mỹ của rạn nứt mỗi ngày – nói chung là đảng Cộng Hòa và Dân Chủ không làm việc với nhau được, không hòa thuận được, và luôn kình chống nhau thực sự. Tình trạng rạn nứt này, cho đến ngày nay, như các bạn đã thấy đưa tới bạo động ngay trong tòa nhà Quốc Hội năm ngoái (ngày 6 tháng 1, 2021). Hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ thường chỉ nói chuyện theo đảng – đảng kia nói gì thì đảng này cũng phải chống trước đã, chuyện gì tính sau.

Hôm trước mình đọc một bài bình luận trên Wall Street Journal tên You Are Living in the Golden Age of Stupidity (Bạnđang sống trong kỳ nguyên vàng ngu dốt) nói về đủ thứ cực dốt của nước Mỹ, như là cả trăm triệu người chống Covid vaccine, và đương nhiên là hệ thống chính trị gãy đổ khủng hoảng giữa hai đảng.

Trong bài đó tác giả nói về nguyên nhân là sự hư hỏng của tác phong cá nhân (personal manners) từ thời thập niên 1960s (tức là khoảng 60 năm trước đây), được gia tăng hư hỏng bởi Internet. Khi tác phong (manners) bị hỏng thì mọi sự hỏng theo trong cách đối xử giữa người và người.

Manners cũng chính là chữ Lễ trong “nhân lễ nghĩa trí tín” – ứng xử lễ độ với nhau. Chữ Lễ đứng số hai, chỉ sau nhân. Nhân có nghĩa là “sống như người”; nó có nhiều ý tưởng trong đó, nhưng cách hiểu chữ nhân dễ nhất là hiểu nhân như “yêu người”, như nhân ái, nhân từ, nhân hậu…

Nếu chúng ta yêu nhau thì chúng ta sẽ ứng xử tử tế với nhau. Nếu chúng ta bị mất chữ nhân, thì có chữ kế tiếp là chữ lễ – nếu không yêu nhau thì ít nhất hãy ứng xử lễ độ với nhau.

Chính trị Mỹ giờ này hầu như hoàn toàn mất lễ độ. Các chính trị gia xỉ vả nhau thẳng mặt và trên mọi kênh truyền thanh, truyền hình và Internet. Các vị dùng những cách thức đấm nhau để hấp dẫn người dân đi theo. Đó là nền văn hóa ứng xử với người khác đảng như là kẻ thù hay tội phạm. Cực kỳ stupid, và trẻ con. Nó tạo nên một nền văn hóa đấu đá và bạo động trong nhân dân Mỹ – đen trắng đánh nhau, dân với cảnh sát đánh nhau, LGBT và người thiểu số thường bị tấn công, bắn giết nhau đủ kiểu chẳng rõ lý do gì…

Đương nhiên là một văn hóa như thế từ quốc gia lớn nhất thế giới và là khuôn mẫu dân chủ của thế giới ảnh hưởng đến văn hóa thế giới. Nếu thế giới càng ngày càng sống kiểu bạo động và mất tử tế với nhau, ứng xử với nhau như kẻ thù, thì thế giới có nhiều nguy cơ chiến tranh. Và người anh cả trong gia đình làm gương xấu phải chịu trách nhiệm.

Đương nhiên là bảo dân Mỹ chịu trách nhiệm với thế giới thì không được. “Mắc gì tới tui. Đừng bố láo!” Đợi chính trị Mỹ trở thành tương kính hơn, thì mình chỉ biết cách cầu nguyện – mọi người lớn hết rồi, nói gì được, Chúa có nói thì nói, mình thì chịu thua. Mọi chính trị gia chỉ quan tâm có một điều: kiếm phiếu, và trong văn hóa Mỹ ngày nay có lẽ bạn phải chửi bới xỉ vả thiên hạ mới thích nghe theo bạn. Nước Mỹ cần một lãnh đạo tốt đủ và giỏi đủ lên làm tổng thống để chỉ cho mọi người cách ứng xử có văn hóa và đoàn kết với nhau. May ra như thế mới giải quyết được vấn đề phần nào.

Tại sao mình hay nói nhiều về nước Mỹ? Vì thiên hạ khắp thế giới thường học theo Mỹ, sinh viên VN cũng có lẽ là du học ở Mỹ nhiều hơn bất kì quốc gia nào trên thế giới. Nhưng chúng ta cần học điều hay và biết điều dở để mà tránh.

Các bạn, ứng xử tương kính với nhau dù người kia là ai. Mọi người đều là đồng bào – anh em sinh ra từ một túi trăm con. Mọi người đều là Phật đang thành, đều là con Chúa, hãy ứng xử với nhau nhân ái và lễ nghĩa. Thực hành tốt điều đó, rồi dạy cho người Mỹ hay các nước khác ở Châu Âu.

Chúc các bạn luôn thông thái.

Mến,

Hoành

© copyright 2022
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 5 thoughts on “Dạy Mỹ”

  1. Hi anh,
    Đọc bài của anh em hiểu rõ hơn về cái tát của Will Smith với Chris Rock ở Oscar 2022.
    Anh thấy tổng thống Mỹ hiện nay Joe Biden là người như thế nào ạ?
    Em cảm ơn anh.
    e, Thắng

    Thích

  2. Thưa anh,
    Anh có thể giải thích rõ hơn cho em hiểu là tại sao anh lại thích cách cầu nguyện và thực hành cầu nguyện theo cách này ko ạ?
    Cầu nguyện như Chúa Giêsu cầu nguyện trong vườn Gethsemane: “Lạy Cha, nếu có thể được, xin Cha cất đi chén đắng này. Nhưng xin Cha theo ý Cha chứ đừng theo ý con.”

    Em cảm ơn anh.

    Thích

  3. Hi Long,

    Có gì đâu. Đó chỉ như là bố dẫn con đi mua xe đạp, hỏi con thích chiếc nào. Con chỉ một chiếc rồi nói: “Con thích chiếc này, nhưng bố thấy chiếc nào tốt cho con thì bố mua, vì con chẳng rành xe đạp.”

    A. Hoành

    Thích

  4. Hi Thắng,

    Anh thấy TT Biden là nghười rất tốt, hiên từ, nhân hậu, lo cho mọi người (dân Mỹ và cả thế giới), khiêm tốn, và biết làm việc với mọi người, mọi nước. Chỉ là không thông minh mấy về chính trị và chiến lược chiến tranh quốc tế, cho nên khá giới hạn trong quản lý khủng hoảng chính trị quân sự thế giới – nhưng bù lại Biden có nhiều người trên thế giới hỗ trợ và làm việc cùng, cho nên cũng chẳng đến nỗi quá tệ trong khoản này.

    A. Hoành

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s