Sống tương kính

Chào các bạn,

Nếu chúng ta có 4 người, mỗi người đứng ở một phía quanh một căn nhà mới – trước, sau, hai bên – thì bốn người sẽ thấy 4 hình ảnh khác nhau của căn nhà. Thế thì hình ảnh nào đúng? Đương nhiên mọi người đều biết là phải 4 hình ảnh gộp lại mới là hình ảnh đúng của căn nhà – mặt nào cũng chỉ là một mặt, cả 4 mặt gộp lại mới đầy đủ căn nhà.

Chân lý về “nhìn và biết” giản dị và dễ hiểu như thế.

Nhưng trong đời sống thường ngày người ta không áp dụng chân lý đó là lại ứng xử với nhau kiểu hoàn toàn đối nghịch. Nói chuyện với nhau cùng một bàn, nếu anh A nói một câu chuyện và trong câu chuyện đó có điểm nào anh B không đồng ý, thế là anh B bắt đầu hoạch họe và tấn công vào điểm đó, và anh A biện hộ chống lại, và cơn tranh luận bắt đầu, và có tiềm năng thành cãi vả rất nhanh.

Câu chuyện có thể có cả mấy chục điều khác, và cả hai anh chỉ bất đồng ý với nhau về một điểm duy nhất. Tuy vậy, chẳng ai nói gì về mấy chục điều kia, chỉ tập trung vào một điều không đồng ý. Và cũng rất có thể là điều không đồng ý đó chỉ là một điểm hoàn toàn chẳng quan trọng gì cho câu chuyện. Nhưng ta cứ nhấn vào đó để có chuyện cãi nhau! (Chắc chẳng có việc gì làm cho vui, chán quá, phải kiếm cách gây lộn cho rộn ràng vui vẻ).

Đó là thói quen vạch lá tìm sâu và tư duy “không giống tôi 100% là sai”.

Nhưng chân lý, sự thật, thường là một tổng hợp của những cái nhìn khác nhau từ những góc nhìn khác nhau, như ví dụ về căn nhà bên trên. Chân lý không thể là một cái nhìn phiến diện chỉ từ một góc cạnh của vấn đề mà thôi. Bạn phải nghe ý kiến của những người khác về vấn đề, từ góc nhìn của họ, thì bạn mới biết thêm những góc nhìn mới của vấn đề, và giúp cho cái nhìn của bạn về vấn đề chính xác hơn và rõ ràng hơn một chút.

Thái độ lắng nghe những ý kiến khác nhau này chính là thái độ nền tảng của điều mà chúng ta gọi là dân chủ – cách sống dân chủ, chế độ dân chủ.

Dân chủ là một cách sống, một thái độ văn hóa, trước khi nó là một thể chế chính trị. Cách sống của chúng ta tự động tạo nên thể chế của chúng ta. Nếu chúng ta sống với nhau dân chủ thì thể chế chính trị nào cũng trở thành dân chủ, nếu chúng ta sống với nhau kiểu khác nhau là chửi nhau và đánh nhau thì thể chế nào cũng thành không dân chủ.

Tại nền tảng, dân chủ là một thái độ tương kính – kính trọng nhau – và hiểu biết tiến trình tìm sự thật – sự thật chỉ được rõ ra khi chúng ta nghe nhiều tiếng nói từ nhiều góc nhìn khác nhau của cùng một vấn đề. (Không phải chỉ có một cái nhìn đúng và mọi cái nhìn khác nó là sai. Đó thường là stupid thinking).

Nếu các bạn muốn mở rộng đầu óc, biết rõ ràng và chính xác mọi chuyện ở đời, thì khi ngồi cùng bàn nói chuyện với mọi người, khuyến khích (hỏi) mỗi người cho ý kiến của họ về vấn đề, lắng nghe điều họ nói, và biết rằng đó là một góc nhìn về vấn đề mà bạn chưa biết, và cảm ơn họ vì đã cho bạn biết thêm những góc cạnh bạn chưa biết về vấn đề.

Nếu bạn biết sống như thế thì bạn (1) sẽ cực kì thông thái, (2) làm gì cũng thành vì bạn luôn thấy mọi vấn đề rất rõ, (3) lãnh đạo giỏi, và (4) có nhiều bạn bè vì ai cũng thích cách nói chuyện tương kính của bạn.

Và sống như thế gọi là sống dân chủ, ứng xử dân chủ.

Nếu mọi chúng ta biết sống dân chủ thì đương nhiên là mọi trường học đều dân chủ, mọi công ty đều dân chủ, và cả nước dân chủ.

Nhưng mình thấy từ dân chủ còn hẹp quá. Mình muốn nói đó là “sống tương kính”. Và khôn ngoan.

Chúc các bạn biết sống tương kính.

Mến,

Hoành

© copyright 2022
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một bình luận về “Sống tương kính”

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s