Bù giá hàng chục nghìn tỷ đồng cho dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn: Vụ việc gây thiệt hại kinh tế cho quốc gia lớn nhất từ trước đến nay? (2 bài)

***

Bù giá hàng chục nghìn tỷ đồng cho dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn: Vụ việc gây thiệt hại kinh tế cho quốc gia lớn nhất từ trước đến nay?

Thứ Năm, 06:00, 15/07/2021

VOV.VN – Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn được xem là động lực của cả Khu kinh tế Nghi Sơn đang được trợ giá, bù giá hàng chục nghìn tỷ đồng, hiệu quả về thu hút đầu tư có bù đắp được những ưu đãi bỏ ra?

Phối cảnh tổng thể Khu kinh tế Nghi Sơn. (Ảnh: thanhhoacpi.vn)
Phối cảnh tổng thể Khu kinh tế Nghi Sơn. (Ảnh: thanhhoacpi.vn)

Từ sự phát triển của khu kinh tế trọng điểm…

Khu kinh tế Nghi Sơn (tỉnh Thanh Hóa) được Chính phủ xác định là 1 trong 8 nhóm khu kinh tế ven biển trọng điểm ưu tiên đầu tư phát triển giai đoạn 2016 – 2020. Tới nay, khu kinh tế này đã và đang thu hút doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư. Sự phát triển của khu kinh tế lớn nhất tỉnh Thanh Hóa làm thay da đổi thịt vùng đất này, đem lại động lực phát triển cho kinh tế tỉnh Thanh Hóa.

Các doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài cũng đánh giá Khu kinh tế Nghi Sơn là điểm đến hấp dẫn với các nhà đầu tư. UBND tỉnh Thanh Hóa hỗ trợ rất nhiều trong thủ tục hành chính một số dự án đã thực hiện nhanh hơn 12 tháng so với cam kết.

Ông Yong See Leng, Giám đốc Điều hành nhà máy Nortalic cho biết, trong quá trình khảo sát đầu tư, doanh nghiệp đã tìm hiểu nhiều nơi và thấy ở Khu kinh tế Nghi Sơn có đươc vị trí lý tưởng, được sự ủng hộ nhiệt tình, địa điểm chiến lược, có cảng nước sâu, có sân bay, cao tốc Bắc – Nam, triển khai gặp vướng mắc về mặt bằng cũng được địa phương tạo điều kiện nhanh chóng, hiệu quả.

Sự phát triển của Khu kinh tế Nghi Sơn cũng tạo công ăn việc làm cho lao động địa phương. Anh Hoàng Văn Việt ở xã Hải Bình, thị xã Nghi Sơn chia sẻ: “Từ ngày có Khu kinh tế Nghi Sơn, thị xã đã phát triển, riêng bản thân tôi, gia đình cơ hội về làm việc tại quê hương. Ngày xưa, công việc ít, thường phải đi làm ăn xa, giờ có nhiều việc làm, không cần đi làm ăn xa nữa”.

Theo đánh giá của UBND tỉnh Thanh Hóa, Khu Kinh tế Nghi Sơn khi đi vào hoạt động đã tạo động lực lớn cho tăng trưởng của tỉnh Thanh Hóa nói riêng và của cả khu vực Bắc Trung bộ nói chung. Tới nay, Khu kinh tế Nghi Sơn có trên 200 dự án đầu tư trong nước và 19 dự án đầu tư nước ngoài. Trong đó, giai đoạn 2016 – 2020 thu ngân sách đạt gần 52.000 tỷ đồng và giải quyết việc làm cho 37.000 lao động.

… đến việc bù giá hàng chục nghìn tỷ đồng

Bên cạnh sự “thay da đổi thịt” của thị xã Nghi Sơn, sự phát triển của Khu kinh tế Nghi Sơn thì dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn lại đang được trợ giá, bù giá hàng chục nghìn tỷ đồng. Vấn đề đặt ra ở đây là hiệu quả về thu hút đầu tư có bù đắp được những ưu đãi đang bỏ ra với những nhà đầu tư nước ngoài?

Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội Khóa 14, Đại biểu Quốc hội đã chỉ ra nhiều lỗ hổng, bất cập trong cam kết Bảo lãnh Chính phủ (GGU) với nhà đầu tư nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn.
Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Theo tính toán, sau khi bù trừ đi số tiền thuế, tiền phí, tiền thuê đất… thu được từ dự án thì số tiền mà quốc gia phải bỏ ra trả thêm cho nhà đầu tư trong 10 năm bắt đầu từ ngày nhà máy vận hành thương mại là 36.730 tỷ đồng nếu giá dầu là 50 USD/thùng, sẽ là 47.870 tỷ đồng nếu giá dầu là 60 USD/thùng, 64.580 tỷ đồng nếu giá dầu là 75 USD/thùng, 88.100 tỷ đồng nếu giá dầu là 100 USD/thùng.

Trong đó, tại thời điểm ký cam kết GGU đã phát sinh 3 nội dung ưu đãi trái quy định gồm: Áp dụng thuế suất 10% thuế thu nhập doanh nghiệp trọn đời của dự án; cán bộ, công nhân viên làm việc trong Khu kinh tế Nghi Sơn sẽ được giảm 50% nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân; trong bất cứ tình hình thị trường quan hệ cung cầu ra sao thì Việt Nam vẫn phải chịu trách nhiệm tiêu thụ 100% lượng xăng, dầu do nhà máy sản xuất ra tại cổng nhà máy.

Với 3 cam kết như trên, đến nay chưa có cơ quan nào tính toán cụ thể số tiền thiệt hại thêm cho ngân sách quốc gia là bao nhiêu, nhưng chắc chắn không phải là nhỏ, nó phải là hàng nghìn tỷ đồng, thậm chí là hàng chục nghìn tỷ đồng, cộng với số tiền phải thực hiện cam kết ưu đãi thuế nhập khẩu 3 năm 7% như nêu trên thì số tiền thiệt hại cho ngân sách quốc gia sẽ là rất lớn. Có phải đây là vụ việc gây thiệt hại kinh tế cho quốc gia lớn nhất từ trước đến nay hay không? Đại biểu Quốc hội khóa XIV Trần Quang Chiểu đặt câu hỏi.

GS.TS Đặng Đình Đào – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và phát triển cho rằng, việc bù lỗ hàng chục nghìn tỷ đồng là hậu quả của thu hút đầu tư bằng mọi giá, nhiều vấn đề không được tính toán kỹ đưa vào thương thảo ký kết, khi đã ký các hợp đồng, biên bản ghi nhớ thì rất khó xử lý. Câu chuyện bù giá ở dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng không phải trường hợp cá biệt, cũng có nhiều dự án tương tự với những thỏa thuận khi ký với điều khoản bất lợi cho phía Việt Nam, như dự án Đường sắt Cát Linh – Hà Đông hay giai đoạn 2 dự án Gang thép Thái Nguyên…

“Cần tính toán lại cẩn trọng trong vấn đề thu hút đầu tư, khi việc hợp tác mà có những điều khoản bất lợi nhưng vẫn ký đó là thể hiện sự yếu kém trong năng lực đánh giá, thẩm định; trách nhiệm của một số cá nhân, đơn vị khi đi thương thảo hợp đồng. Vấn đề ở dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn là bài học kinh nghiệm lớn cho các dự án tiếp theo, các địa phương trong thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài, tránh việc mất nhiều hơn được trong ký kết hợp tác đầu tư” – GS.TS Đặng Đình Đào nói.

Ưu đãi cho nhà đầu tư, “dọn tổ đón đại bàng” là việc làm cần thiết để thu hút đầu tư. Tuy nhiên, chính sách thu hút đầu tư bằng mọi giá đã và đang xuất hiện nhiều bất cập, lỗ hổng, gây thiệt hại cho nền kinh tế trong cam kết ưu đãi cho nhà đầu tư./.

Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn là dự án liên doanh do 4 nhà đầu tư tham gia gồm: Tập đoàn Dầu khí Việt Nam góp vốn 25,1%; Công ty Dầu khí quốc tế Kuwait góp vốn 35,1%; Công ty Idemisu Kosan Nhật Bản góp vốn 35,1% và Công ty Hóa chất Mitsui Nhật Bản góp vốn 4,7%; với tổng vốn đầu tư hơn 9 tỷ USD. Dự án được khởi công xây dựng vào tháng 10/2013, đến năm 2017 đi vào hoạt động.

Hoài Lam/VOV.VN

***

Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn: Bài học về thu hút đầu tư bằng mọi giá

Thứ Sáu, 12:00, 16/07/2021

 

VOV.VN – Thu hút đầu tư để có được nguồn lực từ bên ngoài cho phát triển kinh tế – xã hội, tuy nhiên, thu hút đầu tư bằng mọi giá sẽ để lại những hậu quả lớn và dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn là một bài học.

Tiếp tục có những nhìn nhận về Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn mà VOV.VN đã phản ánh tại bài viết Vụ việc gây thiệt hại kinh tế cho quốc gia lớn nhất từ trước đến nay?, tính toán sơ bộ của Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính), Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn dự kiến vận hành từ cuối năm 2017 thì ngân sách nhà nước sẽ hụt thu hơn 1.300 tỷ đồng. Và từ năm 2018, khi nhà máy này nâng dần công suất, ngân sách nhà nước sẽ hụt thu khoảng 10.929 tỷ đồng, năm 2019 hụt thu hơn 10.600 tỷ đồng và năm 2020 hụt tới trên 14.100 tỷ đồng…

Đặc biệt, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) là doanh nghiệp tham gia góp vốn tại dự án – sẽ phải bù lỗ cho nhà máy này hàng trăm triệu USD mỗi năm, chưa kể hơn 3.830 tỷ đồng bỏ ra hỗ trợ trực tiếp Nghi Sơn làm đê chắn sóng, đường nội bộ, hệ thống chiếu sáng…

PVN đã nhiều lần kiến nghị tới Chính phủ tháo gỡ khó khăn về việc bao tiêu sản phẩm lọc dầu Nghi Sơn bởi đến nay, vấn đề này vẫn chưa được giải quyết. Trong 10 năm kể từ khi lọc dầu Nghi Sơn vận hành, PVN có thể sẽ phải bỏ ra 1,5-2 tỷ USD để bù lỗ cho dự án.

Ông Nguyễn Văn Thi – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa

Đánh giá về quá trình thu hút đầu tư dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn, ông Nguyễn Văn Thi – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa cho rằng, dự án thực hiện trong thời điểm khó khăn, khi kinh tế, hạ tầng của Việt Nam so với các nước trong khu vực còn yếu, trong bối cảnh nhiều nước trong khu vực châu Á cũng đang nỗ lực thu hút đầu tư như Việt Nam nên tính chất cạnh tranh rất lớn.

Chính phủ mong muốn có một dự án như Lọc hóa dầu Nghi Sơn do vậy chúng ta phải đưa ra những ưu đãi cạnh tranh với các nước, chính sách ưu việt mới thu hút được nhà đầu tư thực hiện dự án ở Việt Nam.

“Chúng ta phải chịu trách nhiệm bao tiêu 100% sản phẩm khi Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đi vào hoạt động, đây là điều kiện thuộc thẩm quyền của Chính phủ trong Bản ghi nhớ với các tập đoàn tham gia đầu tư dự án. Đây là điều kiện được nhà đầu tư được đưa ra đàm phán với Chính phủ để triển khai thực hiện dự án, do đó không thuộc trách nhiệm của tỉnh Thanh Hóa mà phải thuộc Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và bộ, ngành Trung ương, đã có một số cuộc họp bàn tháo gỡ khó khăn này” – ông Nguyễn Văn Thi nói.

Chính phủ và các bộ, ngành tiến hành thảo luận, đàm phán với nhà đầu tư để giảm thiểu thiệt hại thấp nhất cho ngân sách quốc gia, song nhà đầu tư vẫn không nhượng bộ với lý do các ưu đãi của GGU đã được nhà đầu tư tính vào chi phí hiệu quả kinh doanh của dự án.

GGU là thỏa thuận quốc tế nên chúng ta không thể không thực hiện. Số tiền gọi là ưu đãi cho nhà đầu tư này sẽ được cấp trực tiếp từ ngân sách nhà nước hay gián tiếp thông qua Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam đều là gánh nặng đối với ngân sách quốc gia, tức là thuế của 100 triệu người dân hôm nay và mai sau.

Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam

Bên cạnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hộ sẽ tiến hành xem xét dự thảo nghị quyết về xử lý tài chính cho Tập đoàn Dầu khí Việt Nam khi thanh toán khoản tiền bù giá trong bao tiêu sản phẩm tại dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Theo luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam, những cam kết bảo lãnh giữa Chính phủ Việt Nam và nhà đầu tư tại dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn đã có văn bản ghi nhớ. Việt Nam đã cam kết quốc tế cũng không thể vi phạm những cam kết đó, vì còn liên quan tới tín nhiệm quốc gia. Để giảm thiệt hại, cần tạo điều kiện cho dự án phát triển, kinh doanh hiệu quả nhằm giảm bớt gánh nặng cho quốc gia và chấp nhận thua thiệt để rút kinh nghiệm cho dự án khác.

“Thu hút đầu tư là cần thiết khi chúng ta không có kinh nghiệm, không có nguồn vốn, không có thị trường, gần như không có gì cả. Chúng ta phải chấp nhận thiệt thòi để có vốn mồi, tiếp cận. Tuy nhiên, khi chúng ta đã có tương đối vững vàng trong giao dịch thương mại quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam phát triển thì ngay lập tức chấm dứt thu hút đầu tư nước ngoài bằng mọi giá với quá nhiều ưu tiên, ưu đãi. Không chỉ bất lợi cho đất nước mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh rất không lành mạnh làm thua thiệt cho doanh nghiệp trong nước” – luật sư Trương Thanh Đức nói.

Đánh giá về phần trách nhiệm trong thẩm định các điều kiện trong thu hút đầu tư dẫn đến những thiệt hại lớn ngân sách nhà nước, luật sư Trương Thanh Đức cho rằng, có 2 phần trách nhiệm cần được xem xét, vấn đề thuộc về năng lực, nhận thức thì cũng phải xử lý nhưng ở mức độ vừa phải. Vấn đề liệu có dàn xếp, móc nối câu kết ăn chia gây thiệt hại cho nhà nước, lợi ích nhóm, tư túi thì phải xem xét xử lý rất nghiêm túc, nghiêm khắc.

Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Về những thiệt hại từ dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn, ông Trần Quang Chiểu, Đại biểu Quốc hội khóa XIV cũng đặt vấn đề: “Số tiền rất lớn, làm thiệt hại cho quốc gia do một số người trong Chính phủ tiền nhiệm gây ra chắc chắn không phải riêng tôi băn khoăn, tại sao các cá nhân và tập thể sai phạm đến nay chưa xử lý nghiêm minh theo pháp luật? Phải chăng đây không phải là gỗ, là củi mà đây là sắt, là thép, thậm chí là kim cương. Cần sớm có câu trả lời công khai trách nhiệm từ các cơ quan chức năng”.

Để thu hút vốn đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài nhiều chính sách ưu đãi “trải thảm đỏ” được đưa ra nhưng đến nay chính sách thu hút đầu tư đã cho thấy có nhiều điều bất cập. Quá nhiều ưu đãi cho nhà đầu tư nước ngoài, thu hút đầu tư không mang lại hiệu quả mà trở thành gánh nặng, tổn thất cho ngân sách quốc gia.

Trách nhiệm của các cơ quan chức năng khi tham mưu cho Chính phủ ký cam kết GGU, cơ quan hay bộ, ngành nào phải chịu trách nhiệm trong việc này, VOV.VN sẽ tiếp tục thông tin./.

Hoài Lam/VOV.VN

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s