Phán đoán

Chào các bạn,

Vấn đề khó khăn nhất của chúng ta là phán đoán người khác. Đây là một thói quen và bản năng tự nhiên. Mới gặp ai ta cũng tự nhiên nhận xét về người đó, ai nói gì ta cũng có thói quen nhận xét người đó nói thật hay dối và người đó thực sự đang muốn gì.

Đương nhiên đó là cách sống khôn ngoan. Nếu bạn không biết nhận xét người khác thì bạn sẽ bị lường gạt, trộm cắp, và nguy hiểm thường xuyên. Nhận xét người khác, hay nhận xét mọi con vật mình gặp, là một bản năng tự vệ. Luôn nhận xét để biết đường mà tính – dừng lại nói chuyện vui vẻ hay là chạy tức thì.

Nhưng các vị thầy lớn đều dạy đừng phán đoán. Chúa Giêsu nói: “Đừng phán đoán, hay là bạn sẽ bị phán đoán. Vì trong cùng cung cách bạn phán đoán người khác, bạn sẽ bị phán đoán, và thước đo nào bạn dùng, bạn sẽ bị đo bởi thước đó.” (Matthew 1-2). Phật Thích Ca dạy không phân biệt – xem mọi người như nhau, đều có Phật tính như nhau.

Rất khó để nhận xét người khác thường xuyên để tự vệ, và lại không phán đoán. Vậy thì làm sao?

Nhu cầu sống thực tế đòi hỏi chúng ta phải nhận xét người khác để biết cách ứng xử với họ – họ đang vui hay buồn với mình, họ đang nói thật hay nói dối với mình, họ đang hỗ trợ mình hay âm mưu thanh toán mình… Chúng ta chẳng làm được việc gì trên đời nếu ta không biết nhận xét người khác. Mọi lãnh đạo giỏi đều phải giỏi nhận xét người và hiểu sâu sắc trái tim con người.

Có lẽ ở đây có một từ quan trọng chúng ta cần ghi nhớ. Đó là “vượt lên trên” (trancend) – vượt lên trên mọi phán đoán và phân biệt. Nghĩa là sao?

Chúng ta vẫn nhận xét, phán đoán, và kết luận, để hành động tương xứng. Nhưng chúng ta vẫn phải vượt lên trên mọi nhận xét, phán đoán và kết luận đó, để đưa vào hành động của ta “tình yêu”, là điều căn bản của một trái tim yêu thương, không phán đoán, không phân biệt. Ví dụ: Một vị thẩm phán nhận biết một người đã cố tình ăn trộm, ở tù nhiều lần vẫn không bỏ thói xấu, và quyết định lại phải tống giam anh ta lần nữa. Nhưng kèm vào đó, thẩm phán cũng có thể đưa vào bản án vài biện pháp giáo dục và huấn nghiệp để giúp anh này mở mang đầu óc và cơ hội sống lương thiện hơn.

Chúng ta sống trong một thế giới có quy tắc, luật lệ, và lề lối làm việc, và chúng ta có nhu cầu làm cho mọi việc trôi chảy tốt đẹp. Những điều này bắt buộc chúng ta phải đặt “đúng người vào đúng chỗ”, nghĩa là phải nhận xét một người và công việc, để đặt anh ta vào đúng chỗ làm việc của anh ta. Nhưng đồng thời, thế giới quy tắc lạnh lùng đó vẫn có thể có những uyển chuyển đủ để chúng ta thêm yêu thương vào làm nền cho các quyết định của ta, để bất kì quyết định nào của ta cũng có yêu thương, không phân biệt, là chính. Ví dụ: Một nhân viên trộm đồ của công ty, thay vì đuổi việc tức thì, ta có thể nói chuyện tỉ mỉ với người đó một chút về lòng tin và teamwork trong công ty, về khả năng phá vỡ teamwork của mọi đồng đội nếu một nhân viên thiếu thành thật, và cho người đó một cơ hội ở lại công ty để thực hành thêm thành thật và teamwork.

Yêu thương đòi hỏi giáo dục, thay vì chỉ hình phạt lạnh lùng.

Nhưng yêu thương đòi hỏi kiên nhẫn để làm việc. Nếu ta yêu thương ta sẽ kiên nhẫn. Nếu không yêu thương ta sẽ lạnh lùng. Khoảng cách giữa kiên nhẫn và lạnh lùng là không gian cho bạn uyển chuyển, đưa tình yêu vào những quyết định lạnh lùng của bạn.

Quyết định thế nào là quyết định của riêng bạn, tùy theo tình thế và công việc mà quyết định. Nhưng dù bạn quyết định thế nào thì chẳng ai cấm được bạn nhìn mọi người với cùng một cái nhìn căn bản: mọi người đều có Phật tính như nhau, đều có Thánh linh Chúa như nhau. Nếu chúng ta nhớ được điều này thường xuyên trong ngày, thì dù có làm gì, hành động của chúng ta cũng nhuốm màu tình yêu, màu Phật Chúa, trong đó.

Chúc các bạn luôn nhiều trí tuệ.

Mến,

Hoành

© copyright 2020
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

One thought on “Phán đoán”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s