Đừng bám vào tôi

Chào các bạn,

Phật triết dạy rằng, nếu bạn “vô ngã” (không tôi) thì bạn được giác ngộ và thoát mọi khổ nạn – tức là thoát mọi tội lỗi.

Quán tự tại Bồ tát hành thâm Bát nhã ba la mật đa thời
Chiếu kiến ngũ uẩn giai không độ nhất thiết khổ ách

Nghĩa là:

“Khi Bồ tát Quán-Tự-Tại thực hành sâu sắc Trí tuệ Bát Nhã giải thoát
Nhìn rõ tôi là không, ngài liền vượt qua mọi khổ nạn.”

Bát Nhã Tâm Kinh

Ngược lại, nếu bạn “chấp ngã” (bám vào tôi) thì bạn chìm trong tội lỗi.

Điều dạy này, nếu bạn để ý so sánh với mọi tôn giáo khác, thì rất lạ. Các tôn giáo, hoặc là các xã hội, đều nói rằng nếu bạn cướp của, giết người, lường gạt, dối trá… thì bạn tội lỗi và sa địa ngục. Nếu bạn không làm những tội lỗi đó thì bạn được lên thiên đàng.

So với những tôn giáo khác, giáo huấn về “ngã” của Phật triết khó hiểu hơn, bí ẩn hơn, kỳ lạ hơn, và thông minh hơn cả triệu lần.

Sở dĩ nhà Phật nói như thế về ngã (và vô ngã) vì “bám vào tôi” là đầu mối của tất cả mọi tội lỗi khác của loài người. Khi bạn bám vào cái tôi của bạn, bạn sa vào biển vô minh (không ánh sáng) và bạn chìm ngập trong tham sân si (tham lam, sân hận, si mê) và phạm đủ thứ tội lỗi.

Một tôn giáo khác có khái niệm cũng gần với ngã và vô ngã, đó là Công giáo. Công giáo dạy 7 mối tội đầu – tiếng Anh là seven cardinal sins, 7 tội lớn nhất. Và tội lớn số một trong 7 tội lớn này là tội kiêu ngạo.

Về triết lý thì chấp ngã (bám vào tôi) sâu sắc hơn kiêu ngạo rất nhiều. Nhưng ở mức thấp và dễ hiểu nhất, chúng ta có thể thấy kiêu ngạo chính là bám vào cái tôi. Người kiêu ngạo là người thấy cái tôi cực kỳ lớn và bám rất cứng vào cái tôi – ai nói chạm đến cái tôi là nổi điên lên ngay. Và kiêu ngạo cũng tạo ra mọi tội lỗi khác – nổi điên, thù hận, giết người, hại người – y như là chấp ngã.

Thế nghĩa là sao, các bạn?

Thế nghĩa là có một bài học về thiện ác rất sâu sắc, chính xác, và ở ngay trước mắt thế giới mấy ngàn năm nay, nhưng thế giới chẳng hiểu. Đó là:

“Khi bạn bám vào cái tôi của bạn, bạn là ác quỷ. Khi bạn không bám vào cái tôi của bạn, bạn là thiên thần.”

Giản dị thế. Ta không cần phải nói gì đến trộm cắp, cướp của, giết người, kinh kệ, lễ bái, nhang đèn, hay lảm nhảm đủ mọi thứ giáo điều, thần học hay triết học.

Và đó cũng là nguyên lý duy nhất của tư duy tích cực – hay chính xác hơn, “Tâm linh tích cực”: Nếu bạn không bám vào cái tôi của bạn, bạn thánh thiện và tích cực với chính bạn và với đời. Nếu bạn bám cứng vào cái tôi của bạn, bạn tội lỗi và tiêu cực với chính bạn và với đời.

Chú ý: Mình nói “bám vào cái tôi” và “không bám vào cái tôi”, mà không nói “bỏ cái tôi” như thiên hạ nói. Cụm từ “bỏ cái tôi” hay “xóa bỏ cái tôi” thường tạo hiểu lầm là bạn nên nhịn đói nhịn khát, nên tự đánh mình, nên tự làm cho mình gầy yếu bệnh hoạn, bạn chẳng nên có tài sản tiếng tăm quyền lực, bạn nên bỏ đời sống này, để có thể chết và tái sinh vào một kiếp sống cao hơn, như là Bồ tát hay được sống ở Thiên đàng cùng Chúa.

Các bạn, chúng ta không muốn “bỏ tôi”. Chúng ta có một cơ thể, một trí óc, và một tâm hồn, để nuôi dưỡng và phát triển càng ngày càng tốt. Chúng ta có nhiệm vụ nuôi dưỡng “tôi” thật tốt để chúng ta có thể chăm sóc đời và chăm sóc người thật tốt. Không có chuyện “bỏ tôi.”

Mình nói là không bám vào tôi. Tôi có đó nhưng tôi không bám vào tôi. Cho nên, khi thiên hạ chửi bới tôi, vì tôi không bám vào tôi nên tôi có cảm giác như tôi không có mặt ở đó, nên tôi chẳng nghe được tiếng chửi, nên tôi vẫn tĩnh lặng và hiền dịu như thường.

Hay tôi có cả một túi đầy tiền, nhưng tôi không bám vào tôi, nên tôi hành động như tôi không có mặt ở đây với một túi tiền, nên tôi không ăn nói kiêu căng với người nghèo, ngược lại tôi thấy tôi y hệt như một người nghèo khổ trên đường phố.

Không bám vào tôi là như thế. Đó là bước nhập môn của vô ngã. Bước nhập môn này đủ cho cả thế giới dùng. Thế giới không cần đến những bước sâu hơn của vô ngã trong Phật triết, là thứ chỉ cần cho các thầy Phật triết.

Cho nên các bạn, hãy giản dị hóa đời bạn. Khỏi cần học nhiều giáo điều, nhiều kinh sách, nhiều thuyết giảng. Hãy chỉ làm một điều: “Đừng bám vào cái tôi.”

Hãy nuôi dưỡng tôi, hãy phát triển tôi, nhưng đừng bám vào tôi.

Thế thì bạn sẽ có một tôi khỏe mạnh về thể xác, trong trẻo về tinh thần, và luôn cháy ngọn lửa tình yêu cho con người và cho thế giới.

Chúc bạn có được thiên đàng trong tâm.

Mến,

Hoành

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s