Tái giá, không được làm Bà mẹ Việt Nam anh hùng? – Cục Người có công nói gì?

19/07/2014 06:00 (GMT + 7)
TTBà Trần Thị M. (83 tuổi, nguyên quán Đức Phổ, Quảng Ngãi, hiện ngụ ở P.12, Q.Bình Thạnh, TP.HCM) có chồng và con trai là liệt sĩ nhưng chưa được phong tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng chỉ vì bà tái giá.

Một bà mẹ nhận danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng tại TP.HCM ngày 31-5-2014. Dịp 27-7 năm nay, TP sẽ trao tặng nhiều danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng nhưng các trường hợp vợ liệt sĩ tái giá phải chờ – Ảnh: T.T.D.

Trong khi những hồ sơ xét tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng được gửi từ phường lên sở, rồi từ sở về lại phường, những văn bản đề nghị từ sở gửi lên bộ… thì những ngày cuối đời của bà và các bà mẹ khác đang trôi qua.

“Sá chi tờ giấy?…”

Chúng tôi đến khi bà Trần Thị M. đang ăn tối ngay trên giường. Bà đã ở trên giường như vậy gần ba năm rồi, kể từ khi đôi chân không còn tự đứng lên được nữa. Ấy thế nhưng khi hỏi đến chuyện xưa, đôi mắt bà sáng lên.

Bà say sưa kể về những ngày hoạt động cách mạng, những ngày tù ngục đòn roi tra tấn, thương tích tới 75% (thương binh hạng 2/4)…

“Vượt qua được hết, chỉ không chịu nổi mỗi lúc nghe tin chồng, tin con thôi” – bà chợt trầm giọng. Ba lần “không chịu nổi” ấy là vào năm 1962, ông Võ Mười, chồng bà, hi sinh khi bà mới 30 tuổi; năm 1964, con trai út Võ Danh của bà bị bắn chết khi vừa 6 tuổi, đang được giao việc cảnh giới cho các chú cán bộ họp; năm 1971, con trai lớn Võ Thái làm giao liên cho ban binh vận Khu ủy Khu V hi sinh ở tuổi 16.

Còn lại một mình giữa đạn bom, hai lần bị bắt, giam cầm tra khảo ở nhà lao Quảng Ngãi, năm 1974 bà gá nghĩa với một người đồng đội, ông Thái Văn Thới.

“Chiến tranh vẫn ác liệt, đâu biết mai này sống chết thế nào. Thương nhau, thông cảm hoàn cảnh của nhau thì về với nhau thôi” – bà kể. Ngày 21-2-2014, UBND P.12, Q.Bình Thạnh đã tổ chức cuộc họp để xét duyệt và đề nghị Nhà nước tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng cho bà. Phường đã có tờ trình về trường hợp của bà gửi Phòng Lao động – thương binh và xã hội (LĐ-TB&XH) Q.Bình Thạnh, Sở LĐ-TB&XH TP.HCM.

Tuy nhiên, sau đó gia đình bà nhận được thông báo bà chưa được lập hồ sơ đề nghị phong tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng do đã… tái giá.

Biết chuyện, bà bảo: “Mình đâu phải xin xét tặng để đòi hỏi chế độ của Nhà nước. Có thì là niềm vinh dự cho cháu con, không có thì thôi. Gia đình đã cống hiến cho đất nước ba người, cả đời tôi, đời của ông chồng sau nữa rồi, sá chi tờ giấy”.

Quy định không rõ

Tháng 5-2014, con gái bà M. có đơn gửi Sở LĐ-TB&XH TP.HCM đề nghị giải thích vì sao không lập hồ sơ đề nghị phong tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng cho bà? Phòng chính sách có công Sở LĐ-TB&XH TP có văn bản trả lời: Nghị định số 56/2013 của Chính phủ không nêu rõ trường hợp bà mẹ là vợ liệt sĩ đã lấy chồng khác được hay không được xem xét lập hồ sơ đề nghị phong tặng Bà mẹ VN anh hùng.

Trong khi đó, căn cứ theo nghị định 31/2013 của Chính phủ thì vợ liệt sĩ tái giá không được xem xét giải quyết các quyền lợi khác ngoài trợ cấp tiền tuất hằng tháng.

Gặp chúng tôi, ông Trần Thanh Hoàng, trưởng phòng chính sách có công Sở LĐ-TB&XH TP, giãi bày nỗi bối rối của mình: “Không riêng gì trường hợp của bà M., một số trường hợp tương tự cũng có thắc mắc, nhưng vì quy định, hướng dẫn của trung ương không rõ ràng nên chúng tôi không biết giải quyết ra sao. Không thể khẳng định có thể xét tặng, cũng không thể bác hồ sơ. Tôi chỉ còn cách nói thật: có văn bản hướng dẫn cụ thể, sở sẽ giải quyết lập tức”.

Ngày 28-3-2014, UBND TP.HCM có văn bản gửi Bộ LĐ-TB&XH, Bộ Nội vụ và Bộ Quốc phòng đề nghị giải quyết vướng mắc trong việc làm hồ sơ đề nghị phong tặng và truy tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng, trong đó có trường hợp vợ liệt sĩ tái giá. Tuy nhiên, đã hơn ba tháng trôi qua, đến nay TP.HCM vẫn chưa nhận được câu trả lời. Dịp kỷ niệm Ngày thương binh liệt sĩ 27-7 năm nay, TP.HCM đang chuẩn bị trao tặng nhiều danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng, nhưng riêng những trường hợp tương tự như bà Trần Thị M. đành phải tiếp tục gác lại để… chờ hướng dẫn.

P.VŨ – M.HƯƠNG

Lúc bảo được, lúc bảo chờ

Theo nghị định 56/2013 của Chính phủ, một trong những trường hợp được xét tặng hoặc truy tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng là mẹ “có một con là liệt sĩ và có chồng hoặc bản thân là liệt sĩ”. Tuy nhiên khi áp dụng, cấp địa phương lại không biết giải quyết thế nào với những trường hợp thỏa đủ điều kiện trên nhưng người vợ liệt sĩ đã tái giá.

Tham khảo trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ, chúng tôi thấy nhiều câu hỏi về vấn đề này, và cũng có nhiều câu trả lời khác nhau của Cục Người có công, Bộ LĐ-TB&XH. Chẳng hạn với trường hợp bà L. là vợ liệt sĩ, đã tái giá nhưng không đăng ký kết hôn và có một con trai là liệt sĩ, Cục Người có công trả lời: bà thuộc diện xét tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng. Nhưng với trường hợp bà T. có chồng và một con là liệt sĩ, sau đó bà tái giá, Cục Người có công lại trả lời: đã gửi văn bản đến Ban thi đua khen thưởng trung ương đề nghị báo cáo Bộ Nội vụ, đề nghị sớm xây dựng thông tư hướng dẫn điều kiện, tiêu chuẩn, hồ sơ, thủ tục phong tặng hoặc truy tặng danh hiệu Bà mẹ VN anh hùng.

 

—–

Tái giá không được phong Mẹ VNAH: Cục Người có công nói gì?

“Chúng ta cần phải đưa ra những tiêu chuẩn cụ thể nào đó, mà phải xét cả đến danh dự, vì đã là vinh dự nhà nước mà lại thế nọ thế kia thì rất không hay. ..”
Phó Cục trưởng Cục người có công (Bộ LĐTB&XH) Nguyễn Duy Kiên
(Ảnh ND)

Phó Cục trưởng Cục người có công (Bộ LĐTB&XH) Nguyễn Duy Kiên nêu quan điểm khi trao đổi với phóng viên báo điện tử infonet.vn về việc xét tặng danh hiệu bà mẹ Việt Nam anh hùng cho những trường hợp tái giá.

Mấy ngày gần đây dư luận quan tâm nhiều đến các trường hợp nếu tái giá không được phong tặng danh hiệu bà mẹ Việt Nam anh hùng. Phải chăng các bà mẹ khi đã tái giá sẽ không được phong tặng danh hiệu cao quý này?

Không phải cứ tái giá thì không được phong tặng danh hiệu bà mẹ Việt Nam anh hùng. Theo quy định hiện nay, bà mẹ có 1 con duy nhất, hoặc có 2 con liệt sỹ thì đương nhiên được công nhận bà mẹ Việt Nam anh hùng, dù có tái giá hay không.

Riêng với trường hợp có con và chồng là liệt sỹ, nhưng nếu đã tái giá, tức là đã chuyển sang hôn nhân mới, thì mặc định hôn nhân cũ đã mất hiệu lực. Vì khái niệm chồng được hiểu là người mà hôn nhân đang có hiệu lực.

Tuy nhiên việc xét tặng danh hiệu cho các trường hợp bà mẹ đã tái giá cũng có những cái cần phải bàn. Chẳng hạn như trường hợp mẹ M. như ở TP.HCM có 1 con và chồng là liệt sỹ, nhưng đã tái giá. Vậy trường hợp này nếu lấy chồng cũ ra làm tiêu chuẩn được không?

Cái này trong quy định vẫn chưa có và cần phải chờ hướng dẫn để cân đối với các văn bản pháp luật khác nữa, chẳng hạn như luật hôn nhân gia đình. Được hay không không quan trọng, nhưng về mặt hành lang pháp lý thì cần phải có.

Vậy cơ quan nào có trách nhiệm hướng dẫn vấn đề này?

Nghị định 56 quy định rõ, cơ quan chỉ đạo hướng dẫn việc truy tặng danh hiệu bà mẹ Việt Nam anh hùng là Bộ Nội vụ.

Có nhiều trường hợp, trong đó có cả trường hợp của mẹ M. chúng tôi đã nhận được phản ánh của địa phương, nhưng vì quy định như hiện nay rất vướng trong việc có xét tặng hay không.

Trên cơ sở đó chúng tôi đã có liên tiếp 3 văn bản đề nghị Bộ Nội vụ hướng dẫn cụ thể các trường hợp đã tái giá, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được câu trả lời. Có thể Bộ Nội vụ không trực tiếp làm vì nhiều khả năng do Ban thi đua khen thưởng phụ trách. Chúng tôi cũng đã gửi văn bản lên Ban thi đua khen thưởng rồi.

Hôm trước Chính phủ cũng hỏi việc này, và chúng tôi cũng báo cáo lại như vậy. Thực tế hiện nay còn rất nhiều cái vướng. Chẳng hạn là con nuôi thì xử lý như thế nào? Có 1 con và chồng trước là liệt sỹ và đang ở với chồng sau thì có được phong tặng không?…

Còn hàng chục vấn đề xoay quanh chuyện này chứ không phải chỉ có một. Rất nhiều vấn đề đặt ra cần phải có thông tư hướng dẫn, nhưng mình chỉ có quyền đề nghị thôi chứ không có quyền đứng ra thực hiện.

Bộ Nội vụ phải là cơ quan đứng ra chủ trì việc này, còn các đơn vị khác như Bộ Lao động, Bộ Quốc phòng cũng chỉ là phối hợp thôi.

Vẫn còn nhiều chậm trễ trong việc xét tặng danh hiệu mẹ Việt Nam anh hùng cho những trường hợp tái giá

Theo quan điểm của ông, những trường hợp có con và chồng là liệt sỹ, nhưng đã tái giá thì có nên công nhận bà mẹ Việt Nam anh hùng?

Theo tôi, mọi thứ đều phải có một chuẩn mực nhất định. Nếu càng tôn cao phẩm chất thì danh hiệu ấy càng có giá trị. Ngược lại nếu hạ dần phẩm chất đi thì danh hiệu ấy lại giảm giá trị đi.

Ngày xưa chúng ta đề nghị phải có 3 con, giờ lại hạ xuống 2 con liệt sỹ thì được xét tặng. Nhưng thời bình đã vậy, còn thời chiến tranh thì thế nào? Bây giờ trong thời bình, khi phong tặng gần hết rồi chúng ta lại mở rộng thêm. Nếu giải quyết ào ạt như vậy lúc đó sẽ thế nào?

Nhưng nếu xét về mặt tình cảm tri ân thì những trường hợp “đang cân nhắc” như vậy có nên xét tặng cho các mẹ đã cả một đời cống hiến cho cách mạng?

Việc xét tặng ở đây chủ yếu là danh hiệu nhà nước thôi, chứ chế độ không có gì to lớn cả. Nếu nói phụng dưỡng bà mẹ Việt Nam anh hùng thì bây giờ chúng ta hãy phụng dưỡng những trường hợp cô đơn đi. Việc trợ cấp thường được tính theo từng hoàn cảnh cá nhân cụ thể.

Những trường hợp như mẹ M. thì chỉ là chậm trễ trong hướng dẫn thôi chứ chúng ta không thể quy kết là vô cảm được. Trên thực tế cũng có nhiều trường hợp đã chờ đợi từ năm ngoái, nhưng vẫn chưa được giải quyết.

Đối với những trường hợp tái giá nhưng không đăng ký kết hôn thì quan điểm của Cục chúng tôi là vẫn được xét tặng. Tuy nhiên đối với những trường hợp tái giá, và có đăng ký kết hôn thì Cục phải chờ hướng dẫn.

Bên cạnh đó chúng ta cũng cần xét đến khái niệm đạo đức ở đây. Ví dụ một bà mẹ đủ tiêu chuẩn, nhưng khi chồng chết lại lăng nhăng mà cả địa phương biết, trong quy định hiện nay lại không đề cập đến. Những trường hợp như vậy ngày xưa cũng có chứ không phải không, vì thế chúng ta phải tính đến đủ các khả năng xảy ra.

Chẳng hạn như một trường hợp ở Quảng Ninh, vốn là me Pháp nên địa phương vẫn chưa giải quyết, dù trên thực tế bà ấy đã đủ tiêu chuẩn vì chỉ có một đứa con duy nhất là liệt sỹ.

Vì thế chúng ta cần phải đưa ra những tiêu chuẩn cụ thể nào đó, mà phải xét cả đến danh dự, vì đã là vinh dự nhà nước mà lại thế nọ thế kia thì rất không hay.

Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Dũng

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Tư duy tích cực mỗi ngày

%d người thích bài này: