Nhà thơ Hữu Loan qua đời

Chào các bạn,

Nhà thơ Hữu Loan, tác giả của tuyệt tác Màu Tím Hoa Sim, đã qua đời tại quê nhà ở Thanh Hóa, ngày 18 tháng 3, 2010, lúc 21 giờ, hưởng thọ 95 tuổi.

Màu Tím Hoa Sim, ai đọc qua mà không buồn da diết!
Cuộc tình trong thời nhiễu loạn phân ly…

Nhưng không chết người trai chiến sĩ
Mà chết người gái nhỏ hậu phương…

Chiến tranh không có quy luật phân ly!

Chiều hành quân qua những đồi sim
Những đồi sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim tím chiều hoang biền biệt…

Tiểu sử

Hữu Loan tên thật là Nguyễn Hữu Loan, sinh năm 1916 tại làng Vân Hoàn, xã Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Ông học Thành chung ở Thanh Hóa, đậu tú tài Tây năm 1938 tại Hà Nội (vì vậy ở quê thường gọi là cậu Tú Loan). Thời đó, bằng tú tài rất hiếm, rất ít người có nên ông được mời vào làm trong Sở Dây thép (Bưu điện) Hà Nội nhưng ông không làm mà đi dạy học và đã từng là cộng tác viên của các tập san văn học xuất bản tại Hà Nội. Năm 1939 ông tham gia Mặt trận Bình Dân rồi về tham gia Mặt trận Việt Minh tại thị xã Thanh Hóa.

Năm 1943, ông gây dựng phong trào Việt Minh ở quê nhà, và khi cuộc Cách mạng tháng Tám 1945 nổ ra, ông làm Phó chủ tịch Ủy ban khởi nghĩa huyện Nga Sơn, rồi được cử làm Ủy viên Văn hóa trong Ủy ban lâm thời tỉnh Thanh Hóa, phụ trách các ty: Giáo dục, Thông tin, Thương chính và Công chính.

Trong kháng chiến chống Pháp, Hữu Loan tình nguyện đi bộ đội, phục vụ trong sư đoàn 304 và làm chính trị viên tiểu đoàn, đồng thời làm chủ bút tờ Chiến Sĩ của sư đoàn.

Tháng 2 năm 1948, lúc ấy ông 32 tuổi, được nghỉ phép hai tuần lễ, về quê cưới cô Lê Đỗ Thị Ninh là người học trò cũ mới 16 tuổi, con gái của ông bà tham Kỳ, một gia đình nền nếp, gia sản có tới hàng trăm mẫu ruộng ở Thanh Hoá mà trước đây ông đã từng làm gia sư dạy kèm cho các con của ông bà suốt nhiều năm liền. Cô Ninh yêu ông bằng một tình yêu kỳ lạ, nửa như người anh, nửa như người thầy. Ông cũng coi cô bé xinh đẹp 16 tuổi đó nửa như em gái, nửa như cô học trò vì khi ông mới đậu tú tài, được ông bà tham Kỳ nhờ đến dạy học cho hai người anh của cô Ninh thì cô mới 8 tuổi. Sau, ông cũng làm gia sư cho cô luôn.

Cưới nhau xong, ông lại lên đường ra mặt trận. Sư đoàn lúc ấy ở vùng Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn. Ba tháng sau, tháng 5 – 1948, từ ngoài mặt trận, ông được tin người vợ trẻ tuổi ở nơi quê nhà vắn số: cô giặt đồ ở ngoài sông, xảy chân ngã xuống sông, bị nước cuốn đi, chết đuối. Ông quá đau khổ, định sẽ ở vậy suốt đời, đồng thời đem nỗi lòng mình viết thành những câu thơ rồi dần dần thành bài Màu tím hoa sim đầy kỷ niệm. Mấy năm sau – khoảng các năm 1951-1953 – bài thơ này nổi tiếng, được lưu truyền trong dân chúng nhưng bị phê bình là “ủy mị, mang tính chất tiểu tư sản”!

Năm 1954, sáu năm sau ngày vợ chết, hoà bình lập lại nhưng chuyện đấu tố diễn ra. Bộ đội đóng ở Nghệ An, ông về nhà chơi, được biết ở làng bên có một gia đình địa chủ ngày trước vẫn tiếp tế lương thực cho sư đoàn của ông, nay bị đấu tố chết rất thê thảm, chỉ trừ cô gái 17 tuổi tên Phạm Thị Nhu thì được tha chết nhưng bị đuổi ra khỏi nhà, cấm không cho ai được phép liên lạc. Ông nhớ tới ơn xưa, bèn đi tìm xem cô ta ra sao thì gặp cô đang đói khát, mặt mũi lấm lem, quần áo rách rưới, đang đi mót những củ khoai người ta bới xong còn sót lại ở ngoài cánh đồng, chùi sơ rồi bỏ vào miệng ăn sống. Thấy ông, cô khóc rưng rức vì cảnh khốn cùng của mình và cho biết ban đêm cô ngủ trong một ngôi miếu hoang, chỉ sợ có kẻ làm bậy và không hiểu mình sẽ tồn tại được bao lâu. Ông rất thương xót, đồng thời cũng nhớ tới những kỷ niệm mà hồi trước, khi cô còn nhỏ, ông dạy học ở xã bên ấy, cô thường núp nghe ông giảng truyện Kiều.

Ông quyết định đem cô về nhà cha mẹ và lấy cô làm vợ. Cấp trên không đồng ý. Ông là đảng viên, lại trưởng phòng Tuyên huấn kiêm chính trị viên tiểu đoàn, không được lấy con cái địa chủ, nếu lấy thì sẽ bị đuổi khỏi quân đội và bị khai trừ khỏi đảng. Tính ông ngang bướng, ông chấp nhận điều kiện thứ hai và cô Phạm Thị Nhu trở thành người vợ sống với ông cho đến bây giờ, sinh cho ông được 10 người con cùng với 37 đứa cháu như chúng ta sẽ biết.

Đầu năm 1955, ra khỏi quân đội, ông về Hà Nội xin vào làm việc tại báo Văn Nghệ. Trong thời gian 1956-1957, ông tham gia Phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm do nhà văn Phan Khôi chủ trương. Ông sáng tác những tác phẩm lên án quyết liệt những tiêu cực của các cán bộ nịnh hót, đố kỵ, ám hại lẫn nhau vv… Như trong tác phẩm Cũng những thằng nịnh hót và trong truyện ngắn Lộn sòng, ông coi mình là nạn nhân và phê phán một cách gay gắt.

Phong trào Nhân Văn Giai Phẩm bị dập tắt vào năm 1958, nhà thơ Hữu Loan bị đi cải tạo mấy năm rồi được thả, cho về địa phương và bị quản chế tại địa phương. Hiện nay tất nhiên lệnh quản chế đó đã hết từ lâu nhưng ông vẫn sống tại quê nhà.

Các tác phẩm

Hữu Loan chưa xuất bản tập thơ nào. Một số bài thơ đã được phổ biến trên các báo chí của ông: Màu tím hoa sim, Đèo Cả, Yên mô, Hoa lúa, Tình Thủ đô…

Tại miền Nam, bài Màu tím hoa sim đã được các nhạc sĩ Dũng Chinh, Phạm Duy, Anh Bằng và Duy Khánh phổ nhạc… Trong đó bài của Dzũng Chinh và Phạm Duy là nổi tiếng nhất.

Vào tháng 10 năm 2004, Màu tím hoa sim đã được Công ty Cổ phần Công nghệ Việt (viết tắt: vitek VTB) mua bản quyền với giá 100 triệu đồng. (Nguồn: datviet.com)

Để tưởng niệm Hữu Loan, sau đây là:

1. Nguyên văn bài thơ Màu Tím Hoa Sim

2. Bản dịch bài thơ sang tiếng Anh (“Berryflower Violet”) của TĐH.

3. Video bài thơ Màu Tím Hoa Sim, do Quốc Anh ngâm.

4. Video bản nhạc “Áo Anh Sứt Chỉ Đường Tà”, Phạm Duy viết, do Elvis Phương hát.

5. Video bản nhạc “Những Đồi Hoa Sim”, Dzũng Chinh, do Phương Dung hát.

6. Audio link “Những Đồi Hoa Sim” của Dzũng Chinh, do Hương Lan và Duy Quang hát.

7. Video bản “Chuyện Hoa Sim” của Anh Bằng, do Như Quỳnh hát.

8. Audio link bản “Màu Tím Hoa Sim” của Duy Khánh, do chính Duy Khánh hát.

9. Audio link bản “Màu Tím Hoa Sim” của Duy Khánh, do Giao Linh hát.

10. Tiếp theo đó là lời kể của Hữu Loan về cuộc tình đã tạo nên bài thơ này.

Các bài thơ khác của Hữu Loan có thể đọc tại linh này.

Cầu xin cho linh hồn Hữu Loan được an lạc nơi chín suối.

Hoành

Màu Tím Hoa Sim

Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng
Có em chưa biết nói
Khi tóc nàng đang xanh.
Tôi người vệ quốc quân
xa gia đình
Yêu nàng như tình yêu em gái.
Ngày hợp hôn
Nàng không đòi may áo mới
Tôi mặc đồ quân nhân
đôi giày đinh bết bùn
Đất hành quân
Nàng cười xinh xinh
bên anh chồng độc đáo.

Tôi ở đơn vị về
Cưới nhau xong là đi.
Từ chiến khu xa
Nhớ về ái ngại
Lấy chồng thời chiến chinh
Mấy người đi trở lại
Lỡ khi mình không về
thì thương
người vợ chờ
bé bỏng chiều quê…

Nhưng không chết
Người trai khói lửa
Mà chết
Người gái nhỏ hậu phương.
Tôi về
không gặp nàng
Má tôi ngồi bên mộ con đầy bóng tối
Chiếc bình hoa ngày cưới
thành bình hương
tàn lạnh vây quanh

Tóc nàng xanh xanh
ngắn chưa đầy búi
Em ơi giây phút cuối
không được nghe nhau nói
không được nhìn nhau một lần.

Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa
một mình
đèn khuya
bóng nhỏ
Nàng vá cho chồng tấm áo
ngày xưa…

Một chiều rừng mưa
Ba người anh trên chiến trường Đông Bắc
Biết tin em gái mất
trước tin em lấy chồng;
Gió sớm thu về rờn rợn nước sông
Đứa em nhỏ lớn lên
ngỡ ngàng nhìn ảnh chị
Khi gió sớm thu về cỏ vàng chân mộ chí.
Chiều hành quân
Qua những đồi sim
những đồi sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim
tím chiều hoang biền biệt
Nhìn áo rách vai
Tôi hát
trong màu hoa
(áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu…).

Hữu Loan

Berryflower Violet

She had three brothers in the army
The younger ones
some weren’t yet talking
When her hair was still soft

I was a soldier
away from home
Loving her as a little sister
The wedding day
she didn’t ask for a new dress
I wore army uniform
The hobnail boots
Battlemud-smeared
Lovely she smiled
beside the odd husband

I came back from the front
Wedding done, I left.
From the far war zone
I thought of her, uneasy
Marrying in war time
Who leaves and would return?
If I don’t come back
how pitied would it be
for the little wife waiting
in the country evenings…

Yet the boy in the firing lines didn’t die
but died
the little girl behind
I came back
seeing her not
My mother sat by her tomb in darkness
The wedding day’s flowerpot
had become an incense vessel
besieged in expired coldness

Her hair was soft
too short to pin up
O my beloved, the last minute
we couldn’t hear each other
we couldn’t see each other even once
Those days she loved violet berryflowers
Her dress was berryflower violet
Those days
night lamp
small shadow
She mended for her husband the shirt
those days…

An afternoon
rain over the forest
the three brothers in the northeastern front
received words of the sister’s death
before the wedding news
An early autumn wind
made the river waters creep
The little brother grew up
lost
looking at the sister’s picture
When came the early autumn wind
the grass withered by the tombstone

In the afternoons
my platoon passes through berry hills
berryflower hills infinitely long in the afternoons
Berryflower violet
endlessly purples the desolate afternoons
Looking at the torn shirt shoulder
I sing
in the flower’s color
“My shirt is torn by the seam
My wife died
My mother has not yet mended it.”

TĐH translated
(June 13, 1998, March 2, 2000; March 18, 2010)

 

Bài thơ Màu Tím Hoa Sim – Quốc Anh ngâm


.

Áo Anh Sứt Chỉ Đường Tà – Phạm Duy – Elvis Phương


.

Những Đồi Hoa Sim – Dũng Chinh – Hương Lan & Duy Quang (Nhấn chuột vào đây)

.

Chuyện Hoa Sim – Anh Bằng – Như Quỳnh


.

Màu Tím Hoa Sim – Duy Khánh (nhấn chuột vào đây)
.

Màu Tím Hoa Sim – Duy Khánh – Giao Linh (nhấn chuột vào đây)

Đôi lời tự thuật của chính tác giả bài thơ nổi tiếng trên:

Phần 1: Mà chết người gái nhỏ hậu phương…

Tôi sinh ra trong một gia đình nghèo, hồi nhỏ không có cơ may cắp sách đến trường như bọn trẻ cùng trang lứa, chỉ được cha dạy cho dăm chữ bữa có bữa không ở nhà. Cha tôi tuy là tá điền nhưng tư chất lại thông minh hơn người. Lên trung học, theo ban thành chung tôi cũng học tại Thanh Hóa, không có tiền ra Huế hoặc Hà Nội học. Đến năm 1938 – lúc đó tôi cũng đã 22 tuổi – Tôi ra Hà Nội thi tú tài, để chứng tỏ rằng con nhà nghèo cũng thi đỗ đạt như ai. Tuyệt nhiên tôi không có ý định dấn thân vào chốn quan trường. Ai cũng biết thi tú tài thời Pháp rất khó khăn. Số người đậu trong kỳ thi đó rất hiếm, hiếm đến nỗi 5-6 chục năm sau những người cùng thời còn nhớ tên những người đậu khóa ấy, trong đó có Nguyễn Đình Thi , Hồ Trọng Gin, Trịnh văn Xuấn , Đỗ Thiện và …tôi – Nguyễn Hữu Loan.

Với mảnh tú tài Tây trong tay, tôi rời quê nhà lên Thanh Hóa để dạy học. Nhãn mác con nhà nghèo học giỏi của tôi được bà tham Kỳ chú ý, mời về nhà dạy cho hai cậu con trai. Tên thật của bà tham Kỳ là Đái thị Ngọc Chất ,bà là vợ của của ông Lê Đỗ Kỳ , tổng thanh tra canh nông Đông Dương, sau này đắc cử dân biểu quốc hội khóa đầu tiên. Ở Thanh Hóa, Bà tham Kỳ có một cửa hàng bán vải và sách báo, tôi thường ghé lại xem và mua sách, nhờ vậy mới được bà để mắt tới.

Bà tham Kỳ là một người hiền lành, tốt bụng, đối xử với tôi rất tốt, coi tôi chẳng khác như người nhà. Nhớ ngày đầu tiên tôi khoác áo gia sư, bà gọi mãi đứa con gái – lúc đó mới 8 tuổi- mới chịu lỏn lẻn bước ra khoanh tay, miệng lí nhí: “Em chào thầy ạ!” Chào xong, cô bé bất ngờ mở to đôi mắt nhìn thẳng vào tôi. Đôi mắt to, đen láy, tròn xoe như có ánh chớp ấy đã hằn sâu vào tâm trí tôi, theo tôi suốt cả cuộc đời. Thế là tôi dạy em đọc, dạy viết. Tên em là Lê Đỗ Thị Ninh, cha làm thanh tra nông lâm ở Sài Gòn nên sinh em trong ấy, quen gọi mẹ bằng má. Em thật thông minh, dạy đâu hiểu đấy nhưng ít nói và mỗi khi mở miệng thì cứ y như một “bà cụ non”.  Đặc biệt em chăm sóc tôi hằng ngày một cách kín đáo: em đặt vào góc mâm cơm chổ tôi ngồi ăn cơm lúc thì vài quả ớt đỏ au, lúc thì quả chanh mọng nước em vừa hái ở vườn, những buổi trưa hè, nhằm lúc tôi ngủ trưa, em lén lấy áo sơ mi trắng tôi treo ở góc nhà mang ra giếng giặt …..

Có lần tôi kể chuyện ” bà cụ non” ít nói cho hai người anh của em Ninh nghe, không ngờ chuyện đến tai em, thế là em giận! Suốt một tuần liền, em nằm lì trong buồng trong, không chịu học hành… Một hôm bà tham Kỳ dẫn tôi vào phòng nơi em đang nằm thiếp đi. Hôm ấy tôi đã nói gì, tôi không nhớ nữa, chỉ nhớ là tôi đã nói rất nhiều, đã kể chuyện em nghe, rồi tôi đọc thơ… Trưa hôm ấy, em ngồi dậy ăn một bát to cháo gà và bước ra khỏi căn buồng. Chiều hôm sau, em nằng nặc đòi tôi đưa lên khu rừng thông. Cả nhà không ai đồng ý: “Mới ốm dậy còn yếu lắm, không đi được đâu” Em không chịu nhất định đòi đi cho bằng được.  Sợ em lại dỗi nên tôi đánh bạo xin phép ông bà tham Kỳ đưa em lên núi chơi …..

Xe kéo chừng một giờ mới tới được chân đồi. Em leo đồi nhanh như một con sóc, tôi đuổi theo muốn đứt hơi. Lên đến đỉnh đồi, em ngồi xuống và bảo tôi ngồi xuống bên em.Chúng tôi ngồi thế một hồi lâu, chẳng nói gì. Bất chợt em nhìn tôi, rồi ngước mắt nhìn ra tận chân trời, không biết lúc đó em nghĩ gì. Bất chợt em hỏi tôi:
-Thầy có thích ăn sim không ?
Tôi nhìn xuống sườn đồi: tím ngắt một màu sim. Em đứng lên đi xuốn sườn đồi, còn tôi vì mệt quá nên nằm thiếp đi trên thảm cỏ….Khi tôi tỉnh dậy, em đã ngồi bên tôi với chiếc nón đầy ắp sim. Những quả sim đen láy chín mọng.
-Thầy ăn đi.
Tôi cầm quả sim từ tay em đưa lên miệng trầm trồ: -Ngọt quá.

Như đã nói, tôi sinh ra trong một gia đình nông dân, quả sim đối với tôi chẳng lạ lẫm gì, nhưng thú thật tôi chưa bao giờ ăn những quả sim ngọt đến thế!
Cứ thế, chúng tôi ăn hết qủa này đến qủa khác. Tôi nhìn em, em cười. Hai hàm răng em đỏ tím, đôi môi em cũng đỏ tím, hai bên má thì….tím đỏ một màu sim. Tôi cười phá lên, em cũng cười theo!

Cuối mùa đông năm ấy, bất chấp những lời can ngăn, hứa hẹn can thiệp của ông bà tham Kỳ, tôi lên đường theo kháng chiến. Hôm tiễn tôi, em theo mãi ra tận đầu làng và lặng lẽ đứng nhìn theo. Tôi đi… lên tới bờ đê, nhìn xuống đầu làng ,em vẫn đứng đó nhỏ bé và mong manh. Em giơ bàn tay nhỏ xíu như chiếc lá sim ra vẫy tôi. Tôi vẫy trả và lầm lũi đi…Tôi quay đầu nhìn lại… em vẫn đứng yên đó … Tôi lại đi và nhìn lại đến khi không còn nhìn thấy em nữa…

Những năm tháng ở chiến khu, thỉnh thoảng tôi vẫn được tin tức từ quê lên, cho biết em vẫn khỏe và đã khôn lớn. Sau này, nghe bạn bè kể lại, khi em mới 15 tuổi đã có nhiều chàng trai đên ngỏ lời cầu hôn nhưng em cứ trốn trong buồng, không chịu ra tiếp ai bao giờ …

Chín năm sau, tôi trở lại nhà…Về Nông Cống tìm em. Hôm gặp em ở đầu làng, tôi hỏi em , hỏi rất nhiều, nhưng em không nói gì, chỉ bẽn lẽn lắc hoặc gật đầu. Em giờ đây không còn cô học trò Ninh bướng bỉnh nữa rồi. Em đã gần 17 tuổi, đã là một cô gái xinh đẹp….

Yêu nhau lắm nhưng tôi vẫn lo sợ vì hai gia đình không môn đăng hộ đối một chút nào. Mãi sau này mới biết việc hợp hôn của chúng tôi thành công là do bố mẹ em ngấm ngầm ” soạn kịch bản”.
Một tuần sau đó chúng tôi kết hôn. Tôi bàn việc may áo cưới thì em gạt đi, không đòi may áo cưới trong ngày hợp hôn, bảo rằng là: ” yêu nhau, thương nhau cốt là cái tâm và cái tình bền chặt là hơn cả”. Tôi cao ráo, học giỏi, Làm thơ hay…lại đẹp trai nên em thường gọi đùa là anh chồng độc đáo. Đám cưới được tổ chức ở ấp Thị Long,huyện Nông Công, tỉnh Thanh Hóa của gia đình em, nơi ông Lê Đỗ Kỳ có hàng trăm mẫu ruộng. Đám cưới rất đơn sơ, nhưng khỏi nói, hai chúng tôi hạnh phúc hơn bao giờ hết!

Hai tuần phép của tôi trôi qua thật nhanh, tôi phải tức tốc lên đường hành quân, theo sư đoàn 304, làm chủ bút tờ Chiến Sĩ. Hôm tiễn tôi lên đường, em vẫn đứng ở đầu làng, nơi chín năm trước em đã đứng. Chỉ có giờ em không còn cô bé Ninh nữa mà là người bạn đời yêu quý của tôi. Tôi bước đi, rồi quay đầu nhìn lại…..Nếu như chín năm về trước, nhìn lại chỉ thấy một nỗi buồn man mác thì lần này, tôi thật sự đau buồn. Đôi chân tôi như muốn khuỵu xuống.

Ba tháng sau, tôi nhận được tin dữ: vợ tôi qua đời! Em chết thật thảm thương: Hôm đó là ngày 25 tháng 5 âm lịch năm 1948, em đưa quần áo ra giặt ngoài sông Chuồn (thuộc ấp Thị Long, Nông Cống), vì muốn chụp lại tấm áo bị nước cuốn trôi đi nên trượt chân chết đuối! Con nước lớn đã cuốn em vào lòng nó, cướp đi của tôi người bạn lòng tri kỷ, để lại tôi tôi nỗi đau không gì bù đắp nỗi. Nỗi đau ấy, gần 60 năm qua, vẫn nằm sâu thẳm trong trái tim tôi.

Tôi phải giấu kín nỗi đau trong lòng, không được cho đồng đội biết để tránh ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của họ. Tôi như một cái xác không hồn….Dường như càng kềm nén thì nỗi đau càng dữ dội hơn. May sao, sau đó có đợt chỉnh huấn, cấp trên bảo ai có tâm sự gì cứ nói ra, nói cho hết. Chỉ chờ có thế, cơn đau trong lòng tôi được bung ra. Khi ấy chúng tôi đang đóng quân ở Nghệ An, tôi ngồi lặng đi ở đầu làng, hai mắt tôi đẫm nước, tôi lấy bút ra ghi chép. Chẳng cần phải suy nghĩ gì, những câu những chữ mộc mạc cứ trào ra:
Nhà nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng có em chưa biết nói “Khi tóc nàng đang xanh …” …Tôi về không gặp nàng…

Về viếng mộ nàng, tôi dùng chiếc bình hoa ngày cưới làm bình hương, viết lại bài thơ vào chiếc quạt giấy để lại cho người bạn ở Thanh Hóa… Anh bạn này đã  chép lại và truyền tay nhau trong suốt những năm chiến tranh. Đó là bài thơ Màu Tím Hoa Sim.

Đến đây, chắc bạn biết tôi là Hữu Loan, Nguyễn Hữu Loan, sinh ngày 2-4-1916 hiện tại đang “ở nhà trông vườn” ở làng Nguyên Hoàn – nơi tôi gọi là chổ “quê đẻ của tôi đấy” thuộc xã Mai Lĩnh, huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa.

Em Ninh rất ưa mặc áo màu tím hoa sim. Lạ thay nơi em bị nước cuốn trôi dưới chân núi Nưa cũng thường nở đầy những bông hoa sim tím. Cho nên tôi viết mới nổi những câu : 
Chiều hành quân, qua những đồi sim
Những đồi sim, những đồi hoa sim
Những đồi hoa sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim, tím cả chiều hoang biền biệt
Và chiều hoang tím có chiều hoang biết
Chiều hoang tim tím thêm màu da diết.

Mất nàng, mất tất cả, tôi chán đời, chán kháng chiến, bỏ đồng đội, từ giã văn đàn về quê làm ruộng, một phần cũng vì tính tôi” hay cãi, thích chống đối, không thể làm gì trái với suy nghĩ của tôi”. Bọn họ chê tôi ủy mị, hoạch hoẹ đủ điều, không chấp nhận đơn từ bỏ kháng chiến của tôi. Mặc kệ! Tôi thương tôi, tôi nhớ hoa sim của tôi quá!  Với lại tôi cũng chán ngấy bọn họ quá rồi!

Đến vụ Nhân văn Giai phẩm

Đó là thời năm 1955 – 1956, khi phong trào văn nghệ sĩ bùng lên với sự xuất hiện của nhóm Nhân Văn Giai Phẩm chống chính sách độc tài, đồng thời chống những kẻ bồi bút đan tâm lừa thầy phản bạn, dốc tâm ca ngợi cái này cái nọ để kiếm chút cơm thừa canh cạn. Làm thơ thì phải có cái tâm thật thiêng liêng thì thơ mới hay. Thơ hay thì sống mãi. Làm thơ mà không có tình, có tâm thì chả ra gì! Làm thơ lúc bấy giờ là phải ca tụng, trong khi đó tôi lại đề cao tình yêu, tôi khóc người vợ tử tế của mình, người bạn đời hiếm có của mình. Lúc đó tôi khóc như vậy họ cho là khóc cái tình cảm riêng….Y như trong thơ nói ấy, tôi lấy vợ rồi ra mặt trận, mới lấy nhau chưa được hơn một tháng, ở nhà vợ tôi đi giặt rồi chết đuối ở sông … Tôi thấy đau xót, tôi làm bài thơ ấy tôi khóc, vậy mà họ cho tôi là phản động. Tôi phản động ở chổ nào? Cái đau khổ của con người, tại sao lại không được khóc?

Bọn họ xúc phạm đến tình cảm thiêng liêng của tôi đối với người vợ mà tôi hằng yêu quý, cho nên vào năm 1956, tôi bỏ đảng, bỏ cơ quan, về nhà để đi cày. Họ không cho bỏ, bắt tôi phải làm đơn xin. Tôi không xin, tôi muốn bỏ là bỏ, không ai bắt được! Tôi bỏ tôi về, tôi phải đi cày đi bừa, đi đốn củi, đi xe đá để bán. Bọn họ bắt giữ xe tôi, đến nỗi tôi phải đi xe cút kít, loại xe đóng bằng gỗ, có một bánh xe cũng bằng gỗ ở phía trước, có hai cái càng ở phía sau để đủn hay kéo. Xe cút kít họ cũng không cho, tôi phải gánh bộ. Gánh bằng vai tôi, tôi cũng cứ gánh, không bao giờ tôi bị khuất phục. Họ theo dõi, ngăn cản, đi đến đâu cũng có công an theo dõi, cho người hại tôi…

Nhưng lúc nào cũng có người cứu tôi! Có một cái lạ là thơ của tôi đã có lần cứu sống tôi! Lần đó tên công an mật nói thật với tôi là nó được giao lệnh giết tôi, nhưng nó sinh ở Yên Mô, thường đem bài Yên Mô của tôi nói về tỉnh Yên Bình quê nó ra đọc cho đỡ nhớ, vì vậy nó không nỡ giết tôi.
Ngoài Yên Mô, tôi cũng có một vài bài thơ khác được mến chuộng.  Sau năm 1956 , khi tôi về rồi thấy cán bộ khổ quá, tôi đã làm bài Chiếc Chiếu, kể chuyện cán bộ khổ đến độ không có chiếc chiếu để nằm!

Phần 2: Định mệnh đưa đẩy, dắt tôi đến với một phụ nữ khác, sống cùng tôi cho đến tận bây giờ…

Vợ nhà thơ Hữu Loan – Bà Phạm Thị Nhu

Định mệnh đưa đẩy, dắt tôi đến với một phụ nữ khác, sống cùng tôi cho đến tận bây giờ. Cô tên Phạm Thị Nhu, cũng là phụ nữ có tâm hồn sâu sắc. Cô vốn là một nạn nhân của chiến dịch cải cách ruộng đất, đấu tố địa chủ năm 1954, 1955.

Lúc đó tôi còn là chính trị viên của tiểu đoàn. Tôi thấy tận mắt những chuyện đấu tố. Là người có học , lại có tâm hồn nghệ sĩ nên tôi cảm thấy chán nản quá, không còn hăng hái nữa. Thú thật, lúc đó tôi thất vọng vô cùng. Trong một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, cách xa nơi tôi ở 15 cây số, có một gia đình địa chủ rất giàu, nắm trong gần năm trăm mẫu tư điền.

Trước đây, ông địa chủ đó giàu lòng nhân đạo và rất yêu nước. Ông thấy bộ đội sư đoàn 304 của tôi thiếu ăn nên ông thường cho tá điền gánh gạo đến chổ đóng quân để ủng hộ. Tôi là trưởng phòng tuyên huấn và chính trị viên của tiểu đoàn nên phải thay mặt anh em ra cám ơn tấm lòng tốt của ông, đồng thời đề nghị lên sư đoàn trưởng trao tặng bằng khen ngợi để vinh danh ông .

Thế rồi, một hôm, tôi nghe tin gia đình ông đã bị đấu tố. Hai vợ chồng ông bị đội Phóng tay phát động quần chúng đem ra cho dân xỉ vả, rồi chôn xuống đất, chỉ để hở hai cái đầu lên. Xong họ cho trâu kéo bừa đi qua đi lại hai cái đầu đó cho đến chết. Gia đình ông bà địa chủ bị xử tử hết, chỉ có một cô con gái 17 tuổi được tha chết nhưng bị đội Phóng tay phát động đuổi ra khỏi nhà với vài bộ quần áo cũ rách. Tàn nhẫn hơn nữa, chúng còn ra lệnh cấm không cho ai được liên hệ, nuôi nấng hoặc thuê cô ta làm công.  Thời đó, cán bộ cấm đoán dân chúng cả việc lấy con cái địa chủ làm vợ làm chồng.

Biết chuyện thảm thương của gia đình ông bà địa chủ tôi hằng nhớ ơn, tôi trở về xã đó xem cô con gái họ sinh sống ra sao vì trước kia tôi cũng biết mặt cô ta. Tôi vẫn chưa thể nào quên được hình ảnh của một cô bé cứ buổi chiều lại lén lút đứng núp bên ngoài cửa sổ nghe tôi giảng Kiều ở trường Mai Anh Tuấn.
 
Lúc gần tới xã, tôi gặp cô ta áo quần rách rưới, mặt mày lem luốc. Cô đang lom khom nhặt những củ khoai mà dân bỏ sót, nhét vào túi áo, chùi vội một củ rồi đưa lên miệng gặm, ăn khoai sống cho đỡ đói. Quá xúc động, nước mắt muốn ứa ra, tôi đến gần và hỏi thăm và được cô kể lại rành rọt hôm bị đấu tố cha mẹ cô bị chết ra sao. Cô khóc rưng rức và nói rằng gặp ai cũng bị xua đuổi; hằng ngày cô đi mót khoai ăn đỡ đói lòng, tối về ngủ trong chiếc miếu hoang, cô rất lo lắng, sợ bị làm bậy và không biết ngày mai còn sống hay bị chết đói.

Tôi suy nghĩ rất nhiều, bèn quyết định đem cô về làng tôi, và bất chấp lệnh cấm, lấy cô làm vợ. Sự quyết định của tôi không lầm. Quê tôi nghèo, lúc đó tôi còn ở trong bộ đội nên không có tiền, nhưng cô chịu thương chịu khó , bữa đói bữa no….Cho đến bây giờ cô đã cho tôi 10 người con – 6 trai , 4 gái – và cháu nội ngoại hơn 30 đứa!

Trong mấy chục năm dài, tôi về quê an phận thủ thường, chẳng màng đến thế sự, ngày ngày đào đá núi đem đi bán, túi dắt theo vài cuốn sách cũ tiếng Pháp, tiếng Việt đọc cho giải sầu, lâu lâu nổi hứng thì làm thơ, thế mà chúng vẫn trù dập, không chịu để tôi yên. Tới hồi mới mở cửa, tôi được ve vãn, mời gia nhập Hội Nhà Văn, tôi chẳng thèm gia nhập làm gì.

Năm 1988, tôi ” tái xuất giang hồ” sau 30 năm tự chôn và bị chôn mình ở chốn quê nghèo đèo heo hút gió. Tôi lang bạt gần một năm trời theo chuyến đi xuyên Việt do hội văn nghệ Lâm Đồng và tạp chí Langbian tổ chức để đòi tự do sáng tác, tự do báo chí – xuất bản và đổi mới thực sự.
 
Vào tuổi gần đất xa trời, cuối năm 2004, công ty Viek VTB đột nhiên đề nghị mua bản quyển bài Màu Tím Hoa Sim của tôi với giá 100 triệu đồng. Họ bảo đó là một hình thức bảo tồn tài sản văn hóa. Thì cũng được đi. Khoản tiền 100 triệu trừ thuế đi còn 90 triệu, chia “lộc” cho 10 đứa con hết 60 triệu đồng, tôi giữ lại 30 triệu đồng, phòng đau ốm lúc tuổi già, sau khi trích một ít để in tập thơ khoảng 40 bài mang tên Thơ Hữu Loan.
 
Sau vụ này cũng có một số công ty khác xin ký hợp đồng mua mấy bài thơ khác , nhưng tôi từ chối, thơ tôi làm ra không phải để bán.

© Hữu Loan

Một suy nghĩ 53 thoughts on “Nhà thơ Hữu Loan qua đời”

  1. Cảm ơn anh Hoành, câu chuyện thật bi thương và xúc động.
    Có một chi tiết man rợ quá: “Hai vợ chồng ông bị đội Phóng tay phát động quần chúng đem ra cho dân xỉ vả, rồi chôn xuống đất, chỉ để hở hai cái đầu lên. Xong họ cho trâu kéo bừa đi qua đi lại hai cái đầu đó cho đến chết.”
    Đúng là không thể tưởng tượng được…

    Thích

  2. Hi Can và các bạn,

    Điều gì có thể làm con người thành dã man như thế. Hitler, Stalin, Mao Trạch Đông, Pol Pot, đấu tố tại Việt Nam, giết hàng nghìn hàng triệu người vô tội, cứ như là giết muỗi…

    Nhưng nếu nói đó là điên rồ thì không ai muốn nghe. Và cũng không ai muốn cho các em nhỏ học.

    Đây là nhũng bài học cực kỳ quan trọng cho tâm thức con người. Một quốc gia, không phải chỉ là một người, có thể nổi điên trong một phút kích động.

    Bởi vậy nhà Phật nói đừng sân hận, phải tĩnh lặng. Và người trí thức, người lãnh đạo, phải nắm vững nghệ thuật này.

    Anh mà nghe các vị “cách mệnh” hò hét cách mệnh là anh sợ lắm… “Rồi rồi sắp có một lũ sắp nổi cơn điên đây!” 🙂

    Muốn diệt mầm ác trong xã hội mình phải diệt được mầm ác trong tâm mình trước. Chẳng có đường khác. Mang ác đi diệt ác, ác chỉ tăng gấp đôi.

    Thích

  3. Năm 2007 em có ghé Hà Nội, và đi thăm một số tỉnh đồng bằng sông Hồng.
    Đi thăm những làng quê nghèo phía Bắc mới thấy người dân rất hiếu khách, tình cảm thật nồng hậu, chan hoà.

    Em cũng được nghe kể những câu chuyện mà mình chưa bao giờ hình dung ra, chuyện nạn đói năm 1945 mà một ông lão ở Thái Bình kể rằng mình còn sống được là nhờ…ăn thịt người!

    Những làng quê nghèo ở đâu cũng thiệt thòi. Rất nhiều làng ở Hưng Yên, Thái Bình, Nam Định, Hải Dương…không hề có Internet.

    Điều kiện vệ sinh rất kém. Chợ búa thì xa. Cuộc sống hình như chỉ xoay quanh cái nhu cầu tối thiểu là kiếm miếng ăn để tồn tại.

    Những làng quê nghèo nước Việt , có lẽ chỉ đẹp trong thơ ca & văn học…

    Thích

  4. Nguyên nhân và thực trạng về cái đói năm 1945 vẫn còn bị che đậy. Hầu như rất ít có tài liệu về vấn đề này.

    HuuVinh

    Thích

  5. Anh Hoành ơi, Cám ơn bài sưu tầm về nhà thơ Hữu Loan nhé.
    Riêng bài Màu tím hoa sim thì trên Wikipedia tiếng Việt có đoạn sau nói về số bài nhạc được viết từ ý thơ này:

    Phổ nhạc
    Sự nổi tiếng của bài thơ còn được góp công phần nào bởi các nhạc sĩ: Dzũng Chinh, Phạm Duy, Anh Bằng, Duy Khánh… là những người đã phổ nhạc dựa trên ý thơ của bài. Riêng bài “Những đồi hoa sim” của Dzũng Chinh và “Áo anh sứt chỉ đường tà” của Phạm Duy, một bi ca, một hùng ca, cho đến nay vẫn là những tác phẩm nổi tiếng nhất dựa trên bài thơ Mầu tím hoa sim.

    http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A0u_t%C3%ADm_hoa_sim

    Thích

  6. Từ lâu tôi không biết nhà thơ Hữu Loan sống chết ra sao…nay được anh đưa tin. Hết sức cảm ơn anh.
    Nhờ vào lời tự thuật của tác giả “Màu tím hoa sim”…tôi lại càng kính phục nhà thơ tôi đã từng yêu mến: Hữu Loan !

    Thích

  7. Mình hôm nay không được vui. Chính là vì Hữu Loan qua đời.

    Đã nhiều đàn anh của thế hệ kháng chiến ra đi mà mình vẫn không có dịp gặp họ chỉ để uống một ly cà phê hay một ly trà. Và rồi nhiều người nữa cũng đang từ từ ra đì mà có lẽ là mình cũng sẽ không có dịp.

    Đó là một thế hệ đáng được yêu mến và kính trọng. Một thế hệ nhiều tình yêu và lý tưởng. Đó cũng là một thế hệ nhiều lầm lỗi và nhiều trù dập.

    Tại nước ta văn nghệ sĩ vào thời đại nào cũng bị trù dập, bằng những con người dốt nát trong tay cầm dáo gươm súng đạn. Lạ lùng thay! Bây giờ đã là năm 2010, mà nước ta chẳng thấy khác hơn hồi 1950, 60 năm về trước, về khoản trù dập văn nghệ sĩ.

    Dù là mình có đồng ý với người nghệ sĩ hay không, và ngay cả khi mình bất đồng với người ấy kịch liệt, mình cũng nghiêng mình kính cẩn những văn nghệ sĩ đã luôn luôn có can đảm nói lên tiếng nói của quả tim họ.

    “Tôi không bằng lòng với ý kiến của anh, nhưng tôi sẽ hy sinh mạng sống của tôi để bảo vệ quyền phát biểu ý kiến của anh.” Câu này của đế quốc Mỹ mình rất thích. Chính vì chúng nó dốt, dạy nhau hy sinh mạng sống để bảo vệ thằng ngu mình bất đồng ý kiến, cho nên chúng nó mới thành đế quốc.

    Thât là một điều “dã man về ý thức” khi người ta bị trù dập chỉ vì nói lên điều người ta cảm xúc.

    Trí thức và văn nghệ sĩ bị bịt mồm bịt miệng. Tất cả những phương tiện truyền thông đại chúng, kể cả các phương tiện tư nhân, như là blogs, đều bị ép buộc hoặc bị xoay vần để chỉ nói cùng một câu một chữ. Vậy mà chúng ta vẫn bàn về sáng tạo, hội thảo về dân chủ, nghiên cứu về đưa con rồng Việt Nam bay lên! Sao lại có chuyện tập bơi trên bãi đất vậy?

    Người nào yêu nước đến mức phải nói ra sự thật cho mọi người biết liền bị bao nhiêu búa tạ đập lên đầu.

    Này các bạn đang tiếp tay cầm búa tạ, có bao giờ các bạn dành một phút nghĩ về công việc của các bạn không? Nghĩ về tổ quốc không? Thiếu gì việc kiếm cơm ở đời, sao lại làm những công việc có hại cho đất nước? Việc gì chúng ta phải phung phí đời mình như thế?

    Tại sao 2010 mà văn nghệ sĩ vẫn bị trù dập như 1950? Thế thì ta tiến chỗ nào trong suy tư và bàn luận, là hai việc chính của não bộ, trong vòng 60 năm?

    Tại sao chúng ta luôn sợ sự thật như kẻ trộm sợ ánh sáng?

    Có ai nhỏ chỉ môt giọt nước mắt cho quê hương không?

    Thích

  8. Thưa các anh chị !

    Thời nào cũng có điều trái ngang diễn ra trước mũi, chỉ có điều nó nhiều hay ít. Thời nào cũng có kẻ phát xít, cũng có người hiền, có người cương trực, có người luồn cúi nịnh bợ, có người tốt kẻ xấu…

    Thời năm 45 hay mới giải phóng thử hỏi có được bao nhiêu % người mù chữ ??? nói gì đến được học đạo đức, đạo làm người, biết đến trào lưu tiến bộ trên thế giới.. Ngay cả tuổi trẻ của em cũng cắm đầu vào game online (tệ nạn trào lưu – cả nhà thông cảm), giờ quay đầu tu tỉnh chắc cũng chưa muộn, huống chi các thầy cô giáo giờ chạy xô dạy thêm Tiếng Anh, dạy ôn thi, dạy kèm, dạy triết học Mac – Leenin ??? lo gì mà quan tâm tới những học sinh không đi học thêm.

    Nhiều người như nhà thơ Hữu Loan cũng bị dòng đời xô đẩy, phải chăng họ vẫn chịu được và sống tốt đời đẹp đạo đó sao ?

    Em vẫn thích cái hiện tại và tương lai được nói chuyện tích cực với anh chị và các em trên diễn đàn ĐCN này !
    Cảm ơn cả nhà ! Cảm ơn Hiển đã lập lên đề tài này cho mọi người tâm sự.

    Thích

  9. Chào các bạn.
    Nhà thơ Hữu Loan vừa nằm xuống .Ông để lại trong tâm hồn mỗi chúng ta nhiều tiếc thương . Tôn kính ,ngưỡng mộ trái tim nhân ái của Ông , Mình không tránh khỏi những cảm xúc .
    Đạo nghỉa làm người, Ông đã sống tron ven với chữ (Tâm)vẽ nên một vòng tròn thánh thiện
    Tình yêu đất nước.Ông là biểu tượng của công lý nhân phẩm và lòng yêu chuộng tự do .Ý thức đến vận mệnh dân tộc và làm chủ định mệnh của minh.
    Ông đã yên nghĩ và thanh thản! với những gì lợi ích đã làm được cho xã hội. (Lời tự thuật của Ông cho thế hê dân tộc
    một Thông điệp sống )
    (Tôi phản động chỗ nào ? cái đau khổ của con người ,tai sao không được khóc .)
    Giá trị làm người của cho ta những suy nghiệm về nhân từ ,chứ không phải độc ác để sống .
    Mình đồng ý quan điểm của Hoành, sáng tỏ những vấn đề lớn trung thực hiện có trong Đất Nước

    Thích

  10. Phải gọi thế hệ “Nhân Văn Giai phẩm” là thế hệ của những văn nghệ sĩ dũng cảm. Bị trù dập đến tàn tệ không còn ra hình người mà họ vẫn kiên cường.
    Điều đáng phê phán ở đây chính là thái độ và cách cư xử độc ác của chính quyền ở thời điểm đó.
    Mong rằng những ” Nhân Văn Giai phẩm”, ” Cải cách ruộng đất” sẽ không bao giờ còn tái hiện.

    Anh Hoành ơi!
    “rơi nước mắt nhưng vẫn nuôi hi vọng
    mong quê hương tươi sáng ngày mai
    mỗi người chúng ta, ai cũng cần tích cực
    ươm mầm xanh cho thế hệ tương lai…”

    Anh đừng buồn nhiều, hại sức khoẻ nhé!

    Thích

  11. Trước giờ khi học về lịch sử Cách Mạng, về lịch sử Đảng, XHCN…em toàn được học những bài học kể về sự gian khó, khổ cực, thiếu thốn và tinh thần, ý chí ngoan cường, sẵn sàng hy sinh đổ máu của Quân dân Cách Mạng, của các đồng chí lãnh đạo Đảng…Em cũng nghĩ theo 1 chiều như những gì được dạy và học. Sau này internet phát triển, đôi lần đọc được các bài viết ngược lại (bị cho là “phản động” trong quan niệm nhiều người) chứa nhiều thông tin ko gì là đẹp đẽ về các chế độ, chính sách trong các giai đoạn của Nhà nước, Cách mạng… lúc đó em cũng bán tín bán nghi ko biết có nên tin hay ko? Nên tin về phía nào? Những chuyện “phản động” đó hầu như ko có trong bất cứ sách nào được xuất bản ở VN, chỉ có thể đọc được trên Internet. Đến giờ em vẫn còn hoang mang, phân vân chưa biết gì nhiều về lịch sử và bản chất của Đảng Cộng Sản và XHCN. Chắc em cần thêm thời gian để có thêm thông tin từ 2 chiều. Để có 1 cái nhìn chính xác hơn về lịch sử nước nhà.

    Cám ơn về những người đã viết và đã post bài viết về nhà thơ Hữu Loan.

    Chào thân ái,
    Smile4U
    Q.D

    Thích

  12. Chào quí anh chị và các bạn!
    Xin có lời chia sớt nỗi buồn đau vô tận khi chúng ta phải chấp nhận một thực tế : sự ra đi của nhà Thơ Hữu Loan!
    Hi Anh Hoành , đọc những thông tin trên đây TH thấy đau nhói trong tim bởi một thực tế đã đi vào dĩ vãng: người ông bên họ nội của TH ( Bố TH gọi là bác ) đã lãnh một cái chết thê thảm chỉ vì là địa chủ ( bị quy sai).Theo lời bố tôi kể ,ông họ tôi vốn là tộc trưởng dòng họ nội nhà tôi .Ông hiền lành,siêng năng và làm ăn lương thiện .Năm cải cách ruộng đất ,một số kẻ ngu ngốc ,không hiểu rõ nguồn cơn nên thấy ông tôi giàu thì quy là địa chủ ( thực ra hồi ấy họ đã chắc gì hiểu :địa chủ là gì? Cho đến bây giờ ,mỗi khi nhớ lại câu chuyện đầy bi thương mà bố tôi kể lại ,sống mũi tôi hãy còn cay, không khóc nhưng làn môi mọng ướt nước mắt giàn ra. Hồi đó ,ông tôi bị trói chéo hai tay ,khi ông bị người ta xử bấn ,thì hai tay vẫn bị trói và ông giơ lên trên đầu như có ý van lạy ( Trời ơi ! Tôi đau xót khi nghe bố tôi diễn tả, còn bố tôi thì môi mấp máy ,nước mắt rưng rưng..) Đúng là “.Thời thế thế thời thời phải thế! Sau này khi cấp trên kịp nhận thấy việc xử bắn người như vậy là sai thì ! hỡi ôi ! ông tôi vẫn không thể sống lại được ! người chết thì đã đành! người còn sống vẫn bị ám ảnh,kẻ không hiểu vẫn ghẻ lạnh,thờ ơ với “gia đình Địa chủ “.Nhưng rồi ông Trời hình như có mắt ! Việc gì đến đã đén, kẻ trực tiếp sát hại ông tôi sau này cuộc sống bị lụn bại : sinh con ra : đứa thì bị bệnh về não chỉ nuôi được mấy tháng rồi cũng chết , đứa còn sống thì đến tuổi trưởng thành cũng bị bện ung thư . Gia đình làm ăn ngày một thất bát ( tóm lại, họ đã phải trả giá đắt hơn những gì họ gây ra…)
    Tâm sự của cố nhà thơ Hữu Loan là một nỗi đau khôn tả ! Cảm ơn anh Hoành đã cung cấp thông tin về nhà thơ HL.Nếu ai là thân nhân của nhà thơ Hữu Loan có vô tình đọc những dòng này thì xin cho phép TH kính cẩn nghiêng mình trước vong linh của ông ,cầu mong linh hồn ông sớm được siêu thoát ở cõi vĩnh hằng . TH nghĩ , mặc dù , HL đã vĩnh viễn ra đi nhưng tác phẩm của ông vẫn được lưu truyền cho hậu thế và hy vọng nó sẽ là bất hủ!

    Thích

  13. (áo anh sứt chỉ đường tà
    Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu…).
    HL
    ——————————-
    Vĩnh Biệt Nhà Thơ Hữu Loan

    Anh đã về nơi vùng xa tít đó
    Vâng , anh đã về với đồi tím mộng mơ
    một lần nghe gió lùa qua mái tóc
    Chút ngậm ngùi thầm lặng buỗi chia ly.
    Cõi phù vân một đời người Anh lặng lẽ
    Bước đường trần bỏ lại tiếc ngẩn ngơ
    Nắng chiều nay trên đồi sim trái chín
    Gió thu về biền biệt Tím hoàng hôn….
    Muoi_tieuthu

    Thích

  14. Hi anh Thiện và Thịnh Hoa và các bạn,

    Cám ơn anh Thiện về các link nhạc. Minh đã thêm links vào bài và edit bài một tí.

    Cám ơn Thịnh Hoa đá chia sẻ chuyện gia đình.

    Quốc gia chúng ta có vấn đề rất lớn, là chuyện gì không thích thì dấu triệt để, đến mức dùng cả bạo lực để ngăn cấm. Đó không chỉ là dốt, mà là dốt không thể tả được.

    Những bài học bi thảm mới là những bài học quan trọng hơn cả các bài học thành công. Bời vì không học được, nên dân ta đầu óc hẹp hòi và cuồng tín kinh khủng, vì chỉ biết có 1, 2 điều và không biết cả trăm điều.

    Nhà nước phải tin vào sự thông minh của nhân dân, giúp nhân dân mở rộng đầu óc. Học lịch sử một cách chính xác, nhìn khách quan từ mọi hướng, là môn học quan trọng nhất cho một dân tộc. Đám đông dễ nổi điên hơn một người, và khi đám đông nổi điên thì kinh khủng hơn một người nổi điên.

    Người lãnh đạo phải có đủ nội lực để nói thẳng với dân, “Đây là những lỗi lầm… Đây là những lỗi lầm… Chúng ta hãy bàn thảo, nghiên cứu, tranh luận nồng nhiệt, để đất nước chúng ta sẽ không bao giờ lỗi lầm vậy nữa.”

    Ai lại không làm lỗi. Tổ chức nào lại không làm lỗi. Càng sống lâu, càng tồn tại lâu năm, danh sách lầm lỗi càng dài.

    Chúng ta sẽ không cất cánh được nếu chúng ta cứ tiếp tục thiếu tự tin, thiếu thẳng thắn, thiếu khiêm tốn, và thiếu thông minh.

    Thích

  15. Còn điều này mình muốn nhắn nhủ với giới trí thức. Đừng mù quáng thấy cái gì bên ngoài mình cho là hay thì mang về rồi đập đầu mọi người bắt thực hành, như là chúng ta đã làm trong đấu tranh giai cấp.

    Cái gì ở đời cũng có thể hay có thế dở. Tùy theo thực tế ta đang sống, và tùy theo khả năng của ta sử dụng kiến thức đúng cách, đúng độ, cho hợp với thực tế. Hiểu biết chưa đến nơi đến chốn thì cứ như con nit vớ được cây kiếm múa máy chém chặt lung tung thôi.

    Thích

  16. Anh Hoành có comment cuối hình như rất bực ai, hy vọng không phải em ^.^!

    Em nghĩ mỗi người có sức lực và trí lực nhất định thôi, học trò thứ 13 của Chúa còn phản thầy vì mấy đồng tiền vàng – vậy như thế là cho người ta ngẫm sự đời – ồ, vậy kết cục là thế sao ?

    Đúng là VN có cách mạng học rất nhiều của Trung Quốc, và lại Trung Quốc sau cách mạng cũng giết rất rất nhiều người vô tội, có khi cũng bằng số người chết vì chiến tranh !

    Ai đúng ai sai nên để thế gian luận tình ! em cứ nghe đến chính trị là buồn…ngủ, cả nhà tha lỗi cho em nhé !

    Thích

  17. Hi Long,

    Anh nói “giới trí thức” tức là toàn giới trí thức, chẳng riêng gì ai cả. Người trí thưc học điều gì thì phải học cho đến nơi đến chốn, cũng như bác si học thuốc, thuốc và bệnh đều phải rành thì mới biết chữa bệnh đúng cách đúng liều, cho từng bệnh nhân khác nhau. Không phải dùng cùng một thuốc và một liều lượng cho tất cả mọi bệnh nhân.

    Thích

  18. Nếu như các ban ĐCN ,có được chút thời giờ .Vui lòng đến với Hữu Loan ,Chia sẻ tâm hương đến với Nhà thơ tiền bối 94 tuối ,một chiến sĩ cách mạng cũng là một nhân chứng của lịch sử .Chúng ta ngậm ngùi tưởng kính,tiếc thương ngài như vị thánh nhân.(lời thánh của ngài cho chúng ta suy tư về bóng tối và ánh sáng,về sự thật và giả trá về thánh thiên và tội ác)

    Đao đức tâm là bài học muôn đời để chúng ta xây dựng tình người,Xây dưng đất nước ,xóa bỏ những cuồng tín mê lầm,phi nhân.bất nghỉa. Để khỏi gánh lấy một nhân quả nghèo đói ,thiếu học.mà cứ tưởng là đính cao trí tuệ .. Xin những ai nhìn lại thế giới loài người.

    Minh muốn nói một chút với Quang Dung, phản hồi của em
    đúng với tâm tình của anh trước đó, yêu chuộng những gì mình từnghọc hỏi về Đảng ,về Chính Sách với những điều tốt đẹp về nó. Nhưng đã không hẳn là vậy .Từng thời kỳ tiến hóa của thưc tế xã hội ,Chúng ta cần có đủ tư duy để vượt thoát ra rào cản ảo tưởng .Chúc em vui và cần thời gian để thấy biết những gì cần làm cho lý tưởng phục vụ xã hội
    Cám ơn QD nha.

    Thích

  19. Xin cảm ơn tdhoanh đã post bài ở trên và xin cảm ơn Thinh Hoa đã chia sẻ chuyện gia đình cùng mọi người!
    Mình thấy moi người có tinh thần tự phê bình bản thân là quý – phê bình nước mình về việc lịch sử bị che đấy, về các chính sách làm khổ dân chứ chẳng giúp dân, về sự trù dập các tiếng nói trong diễn đàn văn học cũng như chính trị… tất cả đều đúng và đáng trân trọng.
    Tuy nhiên mình nghĩ cũng không nên mơ mộng hóa những nước khác (VD nghĩ là các nước phương Tây, các nước phát triển thì văn minh hơn, dân chủ hơn, cấp tiến hơn…) Quốc gia nào cũng giấu giếm phần lịch sử đẫm máu của mình thôi (máu ở đây là máu oan của người khác) và quốc gia nào cũng vùi dập các ý kiến phản đối chính phủ, chỉ có điều có nơi thì điều này được thực hiện tinh vi hơn (vd. mỹ) và cơ nơi thì điều này được thực hiện một cách thô hơn và dễ thấy hơn (vd. VN, Trung Quốc).
    Túm lại mình chỉ muốn nói là tra vấn xem xét những việc nước mình đã và đang làm là cần thiết, nhưng đồng thời cũng đừng nghĩ các nước khác là thiên đường. Những nước nào càng hô hào mình là dân chủ, tự do thì càng đáng nghi, thật sự!
    Kính,

    Thích

  20. Chào bạn Xa Xứ,

    Các điều bạn nói chẳng có gì là sai, chỉ là trật đường rầy.

    Khi chuyện gì cần làm thi làm–cần phải nói sự thật, cần phải học lầm lỗi cũ, cần phải dạy nhau những bài học đắt giá, cần yêu thương không trù dập…. Còn việc các nước thế nào thì chẳng ăn nhập gì cả.

    Như là thầy dạy trò đừng nói dối, trò nói: “Thầy ạ, đừng ảo tưởng, mọi người đều nói dối.”

    Khi mà ta nói ta phải thiện, nói đến cái ác của người khác chỉ là một hình thức đừng chạy theo cái thiện của ta.

    Rất phản giáo dục. Xin lỗi các bạn các cách nói như vậy chẳng được gì hết.

    Cả thế giới đều nói dối, điều đó không có nghĩa là ta không dạy nhau nói thật và không cố để nói thật hàng ngày.

    Đã thích bởi 1 người

  21. Minh biết ngay thể nào cũng có phản ứng tương tự, nên đã phải nhắc đi nhắc lại là việc tự phê bình bản thân là cần thiết và đáng quý. Mình đâu có phê phán gì chuyện đó mà rất đồng tình. Mình chỉ muốn nói là đừng nghĩ chỉ có nước ta mới thế. (ai không nghĩ thế thì thôi). VD như bạn bảo bạn thích câu “Tôi không bằng lòng với ý kiến của anh, nhưng tôi sẽ hy sinh mạng sống của tôi để bảo vệ quyền phát biểu ý kiến của anh” của Mỹ,nghe thì hay, nhưng mà thực sự ở Mỹ thì đâu có được như thế đâu. Thế nên mình chỉ góp ý vậy (có thể là lệch với chủ đề chính về nước ta, nhưng cũng có liên quan đến 1 số thứ được đề cập trong các bình luận ở trên), sao mà phải phản đối gay gắt vậy. Mình nói có gì sai, chỉ là góp thêm vào cái nhìn chung thôi mà.

    Thích

  22. “Cả thế giới đều nói dối, điều đó không có nghĩa là ta không dạy nhau nói thật và không cố để nói thật hàng ngày.”
    Mình hoàn toan đồng ý và không hiểu sao bạn lại phản ứng 1 cách gay gắt đối với lời bình của mình như vậy. Chỉ là thêm 1 ý kiến bên lề chứ đâu có phản giáo dục ở chỗ nào nhỉ.

    Thích

  23. Xin lỗi bạn xa xứ,

    Mình phải rõ ràng như thế vì câu nói đó mình LUÔN LUÔN nghe các giới chức và đảng viên Việt Nam trả lời cho các vấn đề Việt Nam trong vòng 20 năm mình liên hệ về các vấn đê Việt Nam. Đúng kiểu ban nói 100% không sai một chữ: “Đúng rồi chúng ta phải cố thế này thế này. Nhưng nước nào cũng có vấn đề đó mà.” Mình đã nghe câu này luôn luôn trong 20 năm, và mình quyết đoán chẳng nghi ngờ là các câu nói đó chỉ để chẳng làm gì cả (Có thể không từ bạn, nhưng từ phía nhà nước và đảng viên).

    Thực ra nói đến các nước khác cũng được, nếu ta nói đến mức độ. Ví dụ, các nước Âu Mỹ đều có tham nhũng, nhưng so với Việt Nam thì 100 và 1, cho nên khí nói đên “ngay cả các nước Âu Mỹ cũng tham nhũng” để chống chế cho Việt Nam chỉ là những lạm dụng từ ngữ khủng khiếp. Vì 100 và 1 thì không thể như nhau được

    Tốt hơn là chúng ta nên nghiêm chỉnh chỉ nhắm vào cái xấu của mình mà làm cho tốt hơn.

    Thích

  24. bây giờ thì mình đã hiểu hơn cảm xúc của bạn rồi. Xin lỗi nhé, mình đã không có ý “nhưng nước nào cũng có vấn đề đó mà”. Mình không nghĩ là tham nhũng ở nước Mỹ (mình không nói Âu vì mình không biết cụ thể ở đó thế nào) so với Việt Nam là 100 và 1 đâu, vì như mình đã nói, những món tiền khổng lồ tráo tay ở Mỹ chẳng qua là tinh vi hơn. Nhưng thôi, không nói chuyện đó ở đây làm gì. Lúc đầu mình tưởng là diễn đàn tự do nên đề cập đến những nước khác, có thể là hơi lung tung ở đây. Xin tôn trọng ý kiến của bạn là tập trung vào cái xấu của mình mà làm cho tốt hơn.

    Thích

  25. À, mình chỉ muốn nói lại là mình không hề chống chế cho nước nhà nhé, mình chỉ cảm thây bức xúc về cả những nơi khác nữa, vì trước kia mình cũng tưởng là những nơi khác đấy văn minh và tốt đẹp lắm (mức độ lạm quyền ít hơn nhiều), nhưng đắp chăn rồi mới thấy chăn có rận. Mình xin dừng cái sự trật đường ray của mình ở đây. Và hy vọng là bạn có thể nghe y kiến của mình một cách khác hơn là ý kiển của giới chức đảng viên ở nhà, vì mấy cha đó cũng làm mình ngán ngẩm vô cùng.

    Thích

  26. bây giờ nói đến bài thơ màu tím hoa sim, đọc thơ không đã thấy cảm động rôi, nghe chuyện xong mới càng thấy thấm thía hơn.
    bây giờ ở nhà lại theo phong trào đóng dập bản quyền cả ý tưởng, thơ văn. Biết là do cũng vì buộc theo toàn cầu hóa, mà vẫn thấy chán quá!

    Thích

  27. Chào Anh Hoành
    Mình nghĩ .Hoành nói thế là đúng !! những khẳng định trước đó trong bài và những phản hồi với Xa Xứ phần cuối.
    Mình cũng thấy Xa xứ có một phần đúng ở phần mở đầu(phê bình nhà nước về lịch sử bị che đậy,về các chính sách làm khổ dân,về sự trù dập các tiếng nói trong văn học,chính trị. Tất cả đều đúng và đáng trân trọng)
    Chỉ có ngần ấy đúng (giáo đầu tuồng) Với trình độ ý thức chính trị như vậy ,Tôi ngạc nhiên khi thấy XX hiểu sai ở tất cả các phần còn lại của bài viết chính mình.
    Thật ra tôi không hề muốn lý luân với nhưng ai có ,tinh thần gây hấn .Đăc biêt với Xa Xứ (thông minh) biết được các phản ứng tương tự.
    Tôi nói; Không có những vấn đề (mơ mộng hóa những nước khác .) Và cũng không có các quốc gia nào cũng điều dập vùi ý kiến phản đối chính phủ. Cũng không mắc mớ gì bạn phải bảo mọi người tự phê phán bản thân mình là điều đáng quí .Khi mình đã là gì ? để không thể ăn nói cởi mở ,quí trọng cái đúng sửa đổi cái sai theo tinh thần đạo đức cách mạng. Chào Xa Xứ,

    Thích

  28. Vô Cùng Thương Tiếc Nhà Thơ Hữu Loan
    ( Màu Tím Hoa Sim )
    ——————————————————————————–

    Thích

  29. Cám ơn muội tiểu thư. Anh đã đặt video ngâm thơ của em vào bài chính. Nếu em có tên của nghệ sĩ ngâm thơ, thì anh có thể thêm thông tin vào bài.

    Thích

  30. Chào anh Hoanh , rất vui khi biết anh .
    Em cảm thấy rất xúc động khi đọc những tiểu sử và lời tự thuật của nhà thơ Hữu Loan , em tin đó là sự thật . nhìn những
    tấm hình trước và sau khi mất của ông , em buồn và khâm phục quá . ít ai có được khí tiết như ông . chung thủy – vẹn tình .
    – Video clip nầy riêng tặng Gia đình nhà thơ Hữu Loan ,
    và những người yêu thơ .
    Anh có thể tham khảo tên nghệ sỹ ngâm thơ qua line sau :

    http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=uLvcWqUCx7

    ———————
    màu tím hoa sim ( Hữu Loan & Quốc Anh )
    nhaccuatui.com
    Chào anh & chúc sức khỏe
    Muoi_tieuthu

    Thích

  31. Cám ơn thanh nha & Tiểu Muội.

    Đến với Hữu Loan bằng ,cảm xúc .Như hằng triệu người trong và ngoài Nước .ngậm ngùi tiếc thương Ông (thủy chung,vẹn tinh) Có một trái tim không oán trách.

    Thích

  32. “Màu tím hoa sim” vẫn để đời
    tím ngát sườn đồi “Núi đôi”
    “Quê hương” ghi mãi người thân ấy
    “Vân Hoàn mây trắng”NHỚ khôn nguôi
    NGUYỄN THỊ HẠNH-Kinh bắc _Bắc Ninh

    Thích

  33. 39.

    “Màu tím hoa sim” vẫn để đời
    tím ngát sườn đồi cả “Núi đôi”
    “Quê hương” ghi mãi người thân ấy
    “Vân Hoàn mây trắng”NHỚ khôn nguôi
    NGUYỄN THỊ HẠNH-Kinh bắc _Bắc Ninh

    Thích

  34. Đọc mà thấy buồn quá, hai vợ chồng ông địa chủ ấy có lấy tiền của dân như PMU 18 hay dự án Đông – Tây của Huỳnh Ngọc Sỹ chưa?. Sao cái thời ấy lại đẻ ra những bọn Phóng tay đến như vậy? Đã thống kê bao nhiêu người chết oan chưa nhỉ. Cũng như trong bài thơ Mùa Xuân Nhớ Bác của Ngô Thị Xuân Phái có câu ” Có ai thấu chăng, và ai phải sửa”. Lẽ ra vụ này, sau năm 1955 thì phải kiểm điểm rut kinh nghiệm và xử lý mới được.

    Thích

  35. xin lỗi mọi người, chúng ta đọc bài ở đây là để kính viếng hương hồn một nhà thơ quá cố chứ không phải là để nói chuyện chính trị

    Thích

  36. Hi Kính Viếng,

    Vậy nghĩa là sao? Thắp nhang cho người chết thì không sao, còn kể tội của những người hành hạ giết chóc người khác thì không nên?

    Thực ra thăm viếng Hữu Loan là chuyện nhỏ, bàn về những sai lầm lớn về chính sách để chúng ta ăn năn hối lỗi, và để tránh lỗi lầm chính sách ngày nay là việc quan trọng–các lỗi lầm như là chạy theo lý thuyết chính trị của nước ngoài một cách mù quáng, dùng áp bức và máu me chứ không dùng nhân ái mà xử với anh em, dùng các hệ thống chính trị để khởi động sự mù quáng của quần chúng trong việc làm chính sách… Các việc này không quan trọng hơn việc thắp nhang cho Hữu Loan cả nghìn lần sao?

    Và Hữu Loan chắc cũng muốn chúng ta tìm hiểu lỗi lầm chính sách cũ để tránh, chứ cũng chẳng cần nén nhang nào cho chính Hữu Loan cả. Không phải vậy sao?

    Chúng ta không nên học theo lối nhảm nhí của một số quí vị có quyền lực nhưng dốt nát, là chuyện gì động tới lỗi lầm của Đảng ta hay của ai đó cao cấp thì không nên nói, hay không được nói. Ai nói vậy thì các bạn nên bảo người đó “Trưởng thành lên.”

    Chỉ có kẻ dối trá và yếu ớt mới cố tình tô điểm cho mình thành thánh. Người thành thật vững mạnh dám nói: “Đó là lỗi của tôi. Tôi thành thật xin lỗi.”

    Chúng ta là một dân tộc, phải trưởng thành và cương quyết, không thể cứ như “teen dốt” hoài được. Teen dốt mới thiếu tự tin như thế. Teen thông thái cũng mạnh mẽ và tự tin hơn thế nhiều.

    Thích

  37. Hi GỬI CAC ANH,
    thinh_hoa nghe kể : hồi đó, Bác Hồ đã lệnh dừng thi hành xử tử những người vô tội rồi đấy và có kiểm điểm về sự sai lầm của Đảng nếu không thì không biết còn có bao nhiêu cái đầu bị rơi oan nữa !
    Bài thơ ” Mùa Xuân Nhớ Bác” là của tác giả Phạm Thị Xuân Khải ,đăng trên báo Tiền phong cách đây tròn hai con giáp ( tức tháng 3/1986 ) chứ không phải là của Ngô Thị Xuân Phái đâu bạn ạ.
    Chúc bạn vui nha!

    Thích

  38. Hi Thịnh Hoa,

    Anh không biết đoạn này nên hỏi em. Bác Hồ có nhận lỗi không? Hay chỉ nói là “Đám nhỏ nó làm bậy”? Dù Bác Hồ có ra lệnh đâu tố hay không, thì người lãnh đạo cao nhất cũng phải chịu trách nhiệm tinh thần. Anh muốn biết truyền thống che dấu sai lầm của Đảng ta, không cho ai nói đến lỗi lầm của Đảng hay của Đảng viên cao cấp, từ đâu mà có.

    Trong ĐCN chẳng hạn, ai làm gì không cần biết, mọi người có quyền quy hết tội ĐCN cho anh, dù là anh có đồng ý hay không.

    Thích

  39. Chào anh Hoành ! Cảm ơn anh đã có một bài viết khá sâu về nhà thơ HỮU LOAN . Sở dỉ mà nhà thơ viết được một bài thơ bất hủ như thế vì niềm đau vô tận “Thi tất cùng ” Tự đáy lòng ông đã thốt lên những vần thơ bi thương rất độc đáo ..Là những độc giã chúng ta ai không xúc cảm và đồng cảm với nhà thơ .Những gì ông chứng kiến và đón nhận thật đáng sợ .Giờ Ông đã về cõi vĩnh hằng .Xin thắp một nén hương lòng kính viếng ông và xin ông cũng nguyện cầu cho chúng ta không còn chứng kiến những cảnh tượng đau lòng mà ông đã trãi qua .Một lần nữa xin cảm ơn Anh Hoành và quý anh chị đã có những ý kiến hay .Chúc cả nhà an lành trong tình yêu của chúa Phục sinh .
    HP

    Thích

  40. Câu hỏi chưa được trả lời
    Ân oán trong nhà hình như khó giải quyết hơn những
    tội ác kinh hoàng của người ngoài đối với dân tộc ta? như:
    tội ác 1000 năm của người Trung Hoa ,
    tội ác 100 năm của người Pháp,
    hay tội ác trong thập niên 1940 của người Nhật…
    …hình như chẳng còn có bao người nhắc đến hay
    đi đòi nợ cả???
    Nhưng riêng cá nhân Đạt vẩn nhớ từng ngày .

    Đạt

    Thích

  41. Hi Đạt,

    Em chẳng hiểu gì cả. Vấn đề không phải là ân oán. Ân oán nên cởi không nên giữ.

    Vân đề là chúng ta phải học bài học cũ đề trở nên sáng suốt trong quản lý mới. Không học thì không thể biết và sẽ dốt và tiếp tục tái phạm suốt đời. Và các bài học tội lỗi của chính ta thì ta không bao giờ muốn học. Và không bao giờ cho phép học.

    Còn tội lỗi cùa Tàu, Pháp, Mỹ đối với ta, có lẽ là ta đã học nhiều hơn là nên học một cách công bình rồi.

    Quên ân oán. Đừng quên bài học.

    Chúng ta không tự nhiên mà nghèo đói mãi cả nghìn năm. Phải do thái độ sống của ta đâu đó.

    Thích

  42. Tôi sinh năm 1976 sau thi sĩ Hữu Loan rất nhiều thế hệ, nhưng khi nghe bài hát của ông, những tâm sự, những cảm xúc, đặc biệt sự trong sáng của ông tôi thấy con người này rất được trân trọng, mặc dù bị chơi xấu, bị áp bức, bị trả thù của những cá nhân và cả những tập thể vùi dập ông vẫn sống lao động đẹp đẽ đến lúc chết.

    Thích

  43. Cám ơn Long đã chia sẻ.

    Thực ra nếu nói về bất công và đau khổ, thì Hữu Loan cũng chẳng chịu nặng hơn hàng triệu người Việt khác. Trong thời chiến tranh và ít nhất là 1 thập niên sau chiến tranh, dân ta sống với bom đạn đã đành, nhưng kèm theo đó là bao nhiêu bất công và áp bức, phần lớn là hệ quả tự nhiên của chiến tranh, phần còn lại là do cách sống của chúng ta. Chỉ cần nói chuyện với những người lớn tuổi hơn hay đọc vài bài viết về thời trước thì ta thấy bất công và đau khổ bàng bạc.

    Ngay cả ngày nay, chỉ trong việc thi hành chính sách phát triển kinh tế, hỏi những người nông dân biểu tình đòi bảo vệ nhà đất hay những người buôn bán nhỏ biểu tình bảo vệ nơi buôn bán của họ xem họ đau khổ đến mức nào. Bất đồng ý là điều không thể tránh trong việc thi hành chính sách. Nhưng quả thật là trong nhiều vụ mình đã đọc qua có rất nhiều bất công, nhưng chính quyền thì luôn luôn mạnh hơn dân (có thể vì cố ý, nhưng đa phần là do quý vị chẳng hiểu được các nguyên lý luật pháp công bình), và hệ thống pháp lý quá bán khai để có thể mang lại công lý cho dân và hiệu năng kinh tế.

    Việc thời Hữu Loan đã qua, nhưng việc ngày nay ở ngay trước mắt chúng ta. Ta cần quan tâm đến. Ít ra là nói lên một câu quan tâm với bạn bè để mọi người cùng quan tâm.

    Nếu các bạn biết được khoảng cách “đại dương” giữa hệ thống pháp lý của ta và hệ thống pháp lý của các nước văn minh, các bạn sẽ rất lo lắng và đau lòng. Hãy cùng nhau bỏ tâm huyết ra xây dựng đất nước, mang lại công bình và hạnh phúc nhiều hơn cho đồng bào ta, bằng những quan tâm và phương cách dù rất nhỏ trong khả năng của mình.

    Long khỏe nhé.

    Thích

  44. Chào anh Hoành
    Cám ơn anh về bài viết hết sức ý nghĩa. Còn rất nhiều sự thật về cuộc chiến tranh Việt Nam chưa được phơi bày và nếu có ai quan tâm thì với thời đại internet ngày nay không khó khăn gì để chúng ta biết được những thông tin ấy. Mặc dù rằng các nhà cung cấp mạng như viettel, VNPT cũng làm mọi cách để tiếp tay cho việc bưng bít ấy tuy nhiên sự thật vẫn cứ là sự thật và chẳng ai có thể che dấu mãi được. (gần đây chính tổng thống Nga Dmitry Medvedev cũng phải thừa nhận về tôi ác của stalin đấy thôi).
    Tôi là thế hệ trẻ không phải trải qua chiến tranh và chỉ biết về chiến tranh qua những lời kể và sách báo. Tuy nhiên việc chịu ảnh hưởng của chiến tranh hay những sai lầm của dân tộc trong quá khứ thì không thể tránh khỏi.
    Ông nội tôi cũng từng là nạn nhân của chiến dịch đấu tố năm ấy mặc dù ông chẳng phải là địa chủ hay giàu có gì như ông “địa chủ” mà anh Hoành nói ở trên. Ông tôi chỉ là người “ít nghèo” nhất trong số người nghèo trong làng mà thôi.(Vì phải lôi cho bằng được một vài “địa chủ” ra để trị tội để lấy thành tích chứ). Không những thế ông có 09 người con thì hết 05 người đã đi theo cách mạng để chiến đấu cho tổ quốc rồi.
    – Có lẽ sai lầm lớn nhất của chúng ta là không biết mình sai lầm hoặc giả có biết chăng nữa cũng không dám thừa nhận mình sai lầm.
    Đọc lịch sử Việt Nam chúng ta dường như chỉ thấy chiến thắng,chiến thắng, tiêu diệt địch chư không thấy có trận đánh nào thất bại hay sai lầm cả. Quân địch luôn luôn chết nhiều hơn quân ta đó là nguyên tắc…( chắc quân đội VN là quân tinh nhuệ nhất thế giới).
    – Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton trong một cuộc trả lời phỏng vấn báo chí đề nghị bà cho biết cảm nghĩ về những gì mà quân đội Mỹ đã làm với nhân dân Việt nam trong chiến tranh đã có câu trả lời rất thông minh và thực tế : Khi nhìn về lịch sử chiến tranh chúng ta có hai cách nhìn và chon lựa : Một là cứ ôm khư khư lấy quá khứ mà sống với nó trong hoài niệm và trách móc. Hai là từ quá khứ hãy nhìn về tương lai để cùng nhau hợp tác và phát triển nhằm xây dựng, cải thiện mọi thứ tốt đẹp hơn và chọn cách nào đó là quyền của các bạn. (Tôi không nhớ chính xác,xin chỉ trích đại ý).
    -” Khi chúng ta nhận ra lỗi lầm của mình thì có 03 bước để nói một lời xin lỗi.
    1. Tôi xin lỗi.
    2. Đó là lỗi của tôi.
    3. Làm sao để tôi sữa chữa lỗi lầm này đây?
    Hầu hết chúng ta đều quên bước thứ 03.” (Trích trong cuốn sách nổi tiếng bài giảng cuối cùng của tác già người Mỹ).
    Thân ái!

    Thích

  45. Cám ơn Enviet. Mình rất đồng ý.

    Chúng ta quả thật là rất hèn. Đó là tại sao đất nước ta nghèo hèn mãi. Chúng ta luôn bưng bít sự thật, và không bao giờ có can đảm nói: “Tôi đã làm sai. Cho tôi xin lỗi. Làm thế nào đê tôi có thể sửa chữa cái sai nầy đây?” Ở các nước Âu Mỹ, đây là chuyện mọi người, kể cả con nít, làm hàng ngày. Chẳng có gì là cao siêu cả.

    Nếu chúng ta không có cả can đảm nhận cái sai của mình, thì ta sẽ cứ dốt, bưng bít, và yếu cả đời thôi. Chỉ có kẻ tự tin mới dám công khai nhận là “Tôi sai”.

    Thích

  46. Tôi đã đọc bài thơ Màu tím hoa sim và cũng hát được những bài hát của các nhạc sĩ sáng tác. Nhưng chưa bao giờ đọc được những lời tâm sự của nhà thơ, một lời tâm sự nghe như một câu chuyện bi thương về cuộc đời của một con người. Nhưng điều làm cho tôi cảm phục và kính trọng nhất vẫn là khí khái của nhà thơ, tài năng của nhà thơ. Một con người tài hoa như vậy mà bị trù dập suốt mấy mươi năm. Trong suốt ngần ấy năm đã làm mất đi biết bao nhiêu sản phẩm của một tác giả tài hoa, làm mất đi biết bao nhiêu sự đóng góp của một người trí thức vào công cuộc xây dựng đất nước. Đúng là cái nhìn thiện cận của những kẻ dốt nát!
    Nhà thơ ơi! Giờ đây người đã an nghỉ ngàn thu nhưng tôi dám chắc rằng người đã để lại cho những người yêu thơ, những người sống vì tình người,một màu tím thủy chung giống như màu tím không thể phai mờ trong thơ, trong cuộc đời của nhà thơ.
    Cầu chúc hương hồn nhà thơ Hữu Loan được siêu thoát.

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s